Di tích Việt Nam

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Di tích quốc gia đặc biệt đền Hùng ở Phú Thọ
Di tích văn hóa Miếu Bà Chúa Xứ ở An Giang
Thánh địa Mỹ Sơn
Di tích kiến trúc nghệ thuật nhà thờ đá Phát Diệm ở Ninh Bình
Di tích khảo cổ Hoàng thành Thăng Long ở Hà Nội

Di tích là dấu vết của quá khứ còn lưu lại trong lòng đất hoặc trên mặt đất có ý nghĩa về mặt văn hóa và lịch sử"[1]. Ở Việt Nam, một di tích khi đủ các điều kiện sẽ được công nhận theo thứ tự: di tích cấp tỉnh, di tích cấp quốc gia và di tích quốc gia đặc biệt. Tính đến năm 2014, Việt Nam có hơn 40.000 di tích, thắng cảnh trong đó có hơn 3.000 di tích được xếp hạng di tích quốc gia và hơn 7.000 di tích được xếp hạng cấp tỉnh.[2][3] Mật độ và số lượng di tích nhiều nhất ở 11 tỉnh vùng đồng bằng sông Hồng với tỷ lệ chiếm khoảng 70% di tích của Việt Nam.[4] Trong số di tích quốc gia có 62 di tích quốc gia đặc biệt và trong số đó có 8 di sản thế giới.

Phân loại di tích[sửa | sửa mã nguồn]

Căn cứ Điều 4 Luật di sản văn hoá, Điều 14 Nghị định số 92/2002/NĐ-CP ngày 11/11/2002 của Chính phủ Việt Nam quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Di sản văn hoá, các di tích được phân loại như sau:[5]

Di tích lịch sử - văn hoá[sửa | sửa mã nguồn]

Di tích lịch sử - văn hoá là công trình xây dựng, địa điểm và các di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia thuộc công trình, địa điểm đó có giá trị lịch sử, văn hoá, khoa học. Di tích lịch sử - văn hoá phải có một trong các tiêu chí sau đây:

Năm 2010, di tích lịch sử chiếm 51.2% số di tích được xếp hạng.[6] Các di tích này không những có giá trị lịch sử và văn hóa mà còn mang lại những giá trị lớn trên phương diện kinh tế, nhất là kinh tế du lịch.

Di tích kiến trúc nghệ thuật[sửa | sửa mã nguồn]

Di tích kiến trúc nghệ thuật là công trình kiến trúc nghệ thuật, tổng thể kiến trúc đô thị và đô thị có giá trị tiêu biểu trong các giai đoạn phát triển nghệ thuật kiến trúc của dân tộc. Quần thể các công trình kiến trúc hoặc công trình kiến trúc đơn lẻ có giá trị tiêu biểu về kiến trúc, nghệ thuật của một hoặc nhiều giai đoạn lịch sử. Các di tích tiêu biểu loại này như phố cổ Hội An, nhà thờ Phát Diệm, chùa Keo, đình Tây Đằng,...

Năm 2010, di tích kiến trúc nghệ thuật chiếm 44.2% tổng số di tích được xếp hạng.

Di tích khảo cổ[sửa | sửa mã nguồn]

Di tích khảo cổ là những địa điểm khảo cổ có giá trị nổi bật đánh dấu các giai đoạn phát triển của các văn hoá khảo cổ. Các di tích tiêu biểu thuộc loại này như Hoàng thành Thăng Long, hang Con Moong, di chỉ Đông Sơn, động Người Xưa, thánh địa Mỹ Sơn

Năm 2010, di tích khảo cổ chiếm 1.3% các di tích được xếp hạng.

Di tích thắng cảnh[sửa | sửa mã nguồn]

Di tích thắng cảnh (danh lam thắng cảnh) là cảnh quan thiên nhiên hoặc địa điểm có sự kết hợp giữa cảnh quan thiên nhiên với công trình kiến trúc có giá trị lịch sử, thẩm mỹ, khoa học. Danh lam thắng cảnh phải có một trong các tiêu chí sau đây:

Danh lam thắng cảnh chiếm khoảng 3.3% số di tích được xếp hạng.

Di tích lịch sử cách mạng[sửa | sửa mã nguồn]

Di tích cách mạng - kháng chiến là một bộ phận cấu thành hệ thống các di tích lịch sử - văn hoá, tuy nhiên, nó có những điểm khác với các di tích tôn giáo tín ngưỡng như đình, đền, chùa, miếu… ở chỗ: đó là những địa điểm cụ thể, công trình kiến trúc có sẵn (nhà ở, đường phố…), là những công trình được con người tạo nên phù hợp với mục đích sử dụng (địa đạo, hầm bí mật…) gắn liền với những sự kiện cụ thể, nhân vật lịch sử cụ thể mà trở thành di tích. Loại hình di tích này rất đa dạng, phong phú, có mặt ở khắp mọi nơi, khó nhận biết, đồng thời cũng rất dễ bị lãng quên, dễ biến dạng theo mục đích sử dụng, theo thời tiết và theo thời gian. Bởi vậy các di tích này vừa khó bảo tồn vừa khó phát huy tác dụng nếu không được quan tâm đặc biệt.

Một số di tích lịch sử cách mạng như: Chiến khu Tân Trào, Chiến khu Quỳnh Lưu, Khu di tích chiến thắng Điện Biên Phủ,...

Phân cấp di tích[sửa | sửa mã nguồn]

Căn cứ vào giá trị lịch sử, văn hoá, khoa học, di tích lịch sử - văn hoá, danh lam thắng cảnh (gọi chung là di tích) được chia thành:

  • Di tích nằm trong danh mục kiểm kê di sản văn hóa.[7]
  • Di tích cấp tỉnh là di tích có giá trị tiêu biểu của địa phương. Chủ tịch Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh quyết định xếp hạng di tích cấp tỉnh.

Trong trường hợp di tích đã được xếp hạng mà sau đó có đủ căn cứ xác định là không đủ tiêu chuẩn hoặc bị huỷ hoại không có khả năng phục hồi thì người có thẩm quyền quyết định xếp hạng di tích nào có quyền ra quyết định huỷ bỏ xếp hạng đối với di tích đó.

Thống kê di tích Việt Nam theo địa phương[sửa | sửa mã nguồn]

STT Tên tỉnh Số di tích Quốc gia Số di tích cấp tỉnh Tổng di tích Thời gian cập nhật Ghi chú
1 An Giang 26 46 1198 2010 [8][9]
2 Bà Rịa - Vũng Tàu 31 14 150 2014 [10][11]
3 Bạc Liêu 11 22 2010 [12][13][14]
4 Bắc Giang 99 539 2237 2014 [15][16][17]
5 Bắc Kạn 12 33 160 2014 [18][19][20]
6 Bắc Ninh 197 226 1259 2014 [21][22]
7 Bến Tre 14 8 2012 [23]
8 Bình Dương 11 39 2014 [24][25]
9 Bình Định 33 50 231 2008 [26]
10 Bình Phước 9 3 12 2009 [27]
11 Bình Thuận 24 20 300 2012 [28][29]
12 Cà Mau 9 13 2012 [30][31]
13 Cao Bằng 26 36 226 2008 [32]
14 Cần Thơ 4 16 20 2009 [33]
15 Đà Nẵng 16 76 2010 [34]
16 Đắk Lắk 12 4 58 2012 [35][36][37]
17 Đắk Nông 9 1 2014 [38]
18 Điện Biên 7 2 2014 [39][40][41]
19 Đồng Nai 26 20 150 2010 [42],[43]
20 Đồng Tháp 12 46 2009 [44]
21 Gia Lai 13 3 30 2009 [45]
22 Hà Giang 15 2 36 2010 [46]
23 Hà Nam 69 54 1784 2010 [47]
24 Hà Nội 1193 1118 3840 2014 [48][49][50]
25 Hà Tĩnh 73 348 500 2014 [51]
26 Hải Dương 146 89 1098 2009 [52]
27 Hải Phòng 110 208 236 2009 [53][54]
28 Hậu Giang 9 6 188 1999 [55][56]
29 Hòa Bình 37 18 175 2010 [57]
30 Hưng Yên 159 88 1210 2010 [58][59]
31 Khánh Hòa 13 98 1091 2009 [60][61]
32 Kiên Giang 22 13 200 2009 [62]
33 Kon Tum 5 8 2014 [63]
34 Lai Châu 4 14 2014 [64][65]
35 Lạng Sơn 23 88 581 2010 [66]
36 Lào Cai 15 11 2013 [67][68]
37 Lâm Đồng 20 10 2013 [69][70]
38 Long An 16 65 186 2009 [71]
39 Nam Định 74 125 1655 2010 [72]
40 Nghệ An 50 70 1000 2010 [73]
41 Ninh Bình 103 235 1879 2015 [74][75]
42 Ninh Thuận 12 24 2010 [76]
43 Phú Thọ 73 218 1372 2014 [77][78]
44 Phú Yên 18 21 2014 [79]
45 Quảng Bình 45 34 150 2010 [80]
46 Quảng Nam 48 242 2010 [81]
47 Quảng Ngãi 23 160 2007 [82]
48 Quảng Ninh 60 44 626 2010 [83]
49 Quảng Trị 29 160 489 2010 [84]
50 Sóc Trăng 8 22 300 2010 [85]
51 Sơn La 11 34 64 2010 [86][87]
52 Tây Ninh 22 54 365 2010 [88]
53 Thái Bình 91 349 1400 2007 [89]
54 Thái Nguyên 36 70 780 2010 [90]
55 Thanh Hóa 136 441 1535 2009 [91]
56 Thừa Thiên - Huế 32 88 902 2010 [92]
57 Tiền Giang 20 86 106 2010 [93][94]
58 Thành phố Hồ Chí Minh 54 91 400 2010 [95]
59 Trà Vinh 12 16 2014 [96][97]
60 Tuyên Quang 88 55 498 2010 [98]
61 Vĩnh Long 10 36 450 2014 [99][100][101]
62 Vĩnh Phúc 65 222 1264 2010 [102][103]
63 Yên Bái 10 34 500 2013 [104][105]

Thống kê theo loại di tích[sửa | sửa mã nguồn]

  • Di tích là chùa: Theo thống kê của Giáo hội Phật giáo Việt Nam 26/11/2007, cả nước này hiện có 14.775 ngôi chùa và 44.498 vị tăng, ni.[106]
  • Di tích thời Hùng Vương: Theo thống kê của Cục Văn hoá cơ sở - Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch 2010,[107] Việt Nam có 1417 di tích thời vua Hùng và các nhân vật liên quan đến thời đại Hùng Vương như Sơn Tinh, Thần Cao Sơn, Thần Quý Minh, Thánh Gióng, Chử Đồng Tử,... Riêng địa bàn 2 tỉnh Phú ThọVĩnh Phúc đã có trên 600 nơi thờ.

Bảo tồn di tích[sửa | sửa mã nguồn]

Vấn đề bảo tồn di tích và kinh phí bảo tồn thường gây tranh luận tại Việt Nam. Nhiều di tích không được bảo quản đúng mức, gây hư hỏng nghiêm trọng hay bị sửa lại khác xa mẫu cổ. Nhiều di tích như Thác Voi, Thác Liên Khương, Công ty cổ phần khai thác chỉ rào thác, kinh doanh bán vé thu tiền vào cổng mà không tu bổ và đến cuối năm 2007 thì rao sang nhượng dự án, kiếm lời thêm 3 tỷ đồng [108]. Thành nhà Hồ bị Bảo tàng tỉnh Thanh Hóa tôn tạo "không đúng cách" và vá víu [109].

Theo ý kiến của các chuyên gia Đức thuộc tổ chức Dự án bảo tồn, trùng tu và đào tạo Đức (GCREP): "Ở Việt Nam, với những di tích bị hư hại nhiều, người ta thường bỏ đi và xây lại mới. Còn theo kinh nghiệm của chúng tôi, không phải cái gì cũng cần tu tạo lại 100%, có những thứ không tu tạo được thì giữ nguyên" [110]

Vì những yếu kém trong những mặt khác so với các nước trong khu vực, nên ngành du lịch Việt Nam thường chỉ chú trọng khai thác quá đáng các thắng cảnh thiên nhiên như một điểm mạnh,[cần dẫn nguồn] nhưng việc "xã hội hóa" các danh thắng (cho phép các công ty đầu tư khai thác và bán vé vào cửa) dẫn đến việc hầu hết các nơi danh thắng đều thu tiền vào tham quan và các công ty này lại không quan tâm bảo trì đúng mức,[cần dẫn nguồn] do đó cảnh quan đang bị xuống cấp hay phá hủy, điển hình là trường hợp các di tích quốc gia như Thác Voi,[111] Thác Liên Khương.[112]

Di sản thế giới[sửa | sửa mã nguồn]

Hiện tại, Việt Nam đã có 8 di tích được UNESCO công nhận là Di sản thế giới gồm:

  1. Vịnh Hạ Long, được công nhận năm 1994 theo tiêu chí (vii) và năm 2000 theo tiêu chí (viii).
  2. Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, năm 2003, là di sản thiên nhiên thế giới theo tiêu chí (viii).
  1. Quần thể di tích Cố đô Huế, năm 1993, là di sản văn hóa thế giới theo tiêu chí (iv).
  2. Phố Cổ Hội An, năm 1999, là di sản văn hóa thế giới theo tiêu chí (ii) (v).
  3. Thánh địa Mỹ Sơn, năm 1999, là di sản văn hóa thế giới theo tiêu chí (ii) (iii).
  4. Khu di tích trung tâm Hoàng thành Thăng Long, năm 2010, là di sản văn hóa thế giới theo tiêu chí (ii) (iii) và (vi).
  5. Thành nhà Hồ, năm 2011, là di sản văn hóa thế giới theo tiêu chí (ii) và (iv)
  1. Quần thể danh thắng Tràng An, năm 2014, theo các tiêu chí (vii) và (viii) của một di sản thiên nhiên thế giới và tiêu chí (V) của một di sản văn hóa thế giới.

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ theo "Tự điển tiếng Việt" của Viện Ngôn ngữ học Việt Nam (Xuất bản năm 2006)
  2. ^ Di sản góp phần phát triển du lịch
  3. ^ Bộ VH,TT&DL: Yêu cầu kiện toàn bộ máy quản lý di tích
  4. ^ PHƯƠNG HƯỚNG, NHIỆM VỤ VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG THỜI KỲ ĐẾN NĂM 2010 VÀ NHỮNG NĂM TIẾP THEO ĐẾN NĂM 2020
  5. ^ Về việc ban hành quy chế bảo quản, tu bổ và phục hồi di tích lịch sử - văn hoá, danh lam thắng cảnh
  6. ^ Tài nguyên du lịch nhân văn
  7. ^ Quyết định 48/2014/QĐ-UBND quản lý bảo vệ phát huy giá trị di tích lịch sử - văn hóa và danh lam thắng cảnh tại Thái Nguyên
  8. ^ An Giang: di tích đang bị "chia năm xẻ bảy"!
  9. ^ Giới thiệu về bộ sưu tập di tích An Giang
  10. ^ QUẢN LÝ DI TÍCH, CÒN NHIỀU VIỆC PHẢI LÀM
  11. ^ Di tích lịch sử cách mạng ở Bà Rịa – Vũng Tàu thu hút du khách
  12. ^ Danh sách các di tích lịch sử - văn hóa của tỉnh Bạc Liêu
  13. ^ Bạc Liêu: Thêm 3 di tích được xếp hạng quốc gia
  14. ^ Làm việc với tỉnh Bạc Liêu, Bộ trưởng Bộ VH-TT&DL Hoàng Tuấn Anh: Bạc Liêu đi lên từ văn hóa là một quan điểm đúng đắn
  15. ^ Giới thiệu sách: Di tích tỉnh Bắc Giang
  16. ^ Nhìn lại sau 7 năm thực hiện Luật Di sản văn hóa ở Bắc Giang
  17. ^ Bắc Giang thêm hai di tích được Bộ VHTTDL công nhận
  18. ^ Những di tích lịch sử cách mạng trên quê hương Bắc Kạn
  19. ^ GIỚI THIỆU KHÁI QUÁT VỀ TỈNH BẮC KẠN
  20. ^ Trùng tu hay... "hoành tráng hóa" di tích?
  21. ^ Ứng xử văn hóa với di sản vật thể (22/10/2010)
  22. ^ Bắc Ninh chú trọng bảo tồn giá trị di tích, bảo vật quốc gia
  23. ^ Bến Tre giữ gìn và phát huy di sản văn hóa trong cơ chế thị trường và hội nhập
  24. ^ Danh sách các Di tích và Danh thắng tỉnh Bình Dương
  25. ^ Toàn tỉnh có 50 di tích được công nhận
  26. ^ Thành lập Ban Quản lý Di tích tỉnh Bình Định
  27. ^ Tổng Quan Bình Phước
  28. ^ Nhiều di tích nghệ thuật kiến trúc được xếp hạng nhưng chưa được đầu tư tôn tạo
  29. ^ Bình Thuận báo cáo tổng quan 20 năm phát triển sự nghiệp ngành từ năm 1992 đến năm 2012
  30. ^ BÀI 2: GIẬT MÌNH DI TÍCH CÀ MAU
  31. ^ Cà Mau: có 9 di tích quốc gia
  32. ^ Bất cập trong quản lý di tích ở Cao Bằng
  33. ^ THÀNH PHỐ CẦN THƠ - MỘT SỐ THÔNG TIN CƠ BẢN
  34. ^ Giảm nguy cơ thiên tai xâm hại di tích
  35. ^ Đắk Lắk: Báo cáo kết quả công tác VHTTDL 9 tháng đầu năm 2010
  36. ^ Du lịch Đắk Lắk: Tiềm năng và định hướng phát triển
  37. ^ Toàn tỉnh hiện có 58 di tích được kiểm kê gồm 12 di tích được xếp hạng cấp quốc gia, 04 di tích xếp hạng cấp tỉnh và 42 di tích tiềm năng.
  38. ^ Bảo tồn, phát huy giá trị các di tích lịch sử, văn hóa
  39. ^ Điện Biên: Đề nghị nhà nước công nhận 2 di tích cấp quốc gia
  40. ^ Điện Biên có thêm hai di tích cấp quốc gia
  41. ^ Công tác bảo tồn di tích tỉnh Điện Biên - Thực trạng và giải pháp
  42. ^ Các di tích được trùng tu ở Đồng Nai
  43. ^ Bảo tồn và phát huy giá trị di tích ở Đồng Nai.
  44. ^ Tỉnh Đồng Tháp có thêm 3 di tích được xếp hạng cấp Quốc gia
  45. ^ Bảo tàng Gia Lai- Nơi lưu giữ nhiều văn hóa truyền thống quý giá
  46. ^ BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY CÁC GIÁ TRỊ DI SẢN VĂN HOÁ Ở HÀ GIANG
  47. ^ Tổng hợp các hoạt động văn hoá tại một số tỉnh, thành trên cả nước
  48. ^ Tọa đàm về Quy hoạch và bảo tồn di sản văn hóa ở Thủ đô Hà Nội
  49. ^ Hà Nội sẽ trở thành thành phố di sản?
  50. ^ HÀ NỘI ĐÓN NHẬN BẰNG XẾP HẠNG 5 DI TÍCH QUỐC GIA ĐẶC BIỆT
  51. ^ Hà Tĩnh công nhận 09 di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh
  52. ^ Di tích tại Hải Dương
  53. ^ Bảo vệ môi trường du lịch bền vững đảo Cát Bà
  54. ^ Bảo tàng Hải Phòng - 50 năm một chặng đường: Bức tranh toàn cảnh thu nhỏ về tiến trình lịch sử Hải Phòng
  55. ^ DI TÍCH LỊCH SỬ TẠI HẬU GIANG
  56. ^ Hậu Giang: 9 di tích lịch sử cấp quốc gia
  57. ^ Du lịch Hòa Bình khẳng định chỗ đứng trong lòng du khách
  58. ^ Di sản văn hóa trong phát triển du lịch Hưng Yên
  59. ^ ẢO TỒN DI SẢN VĂN HOÁ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH TRONG PHÁT TRIỂN KINH TẾ XÃ HỘI
  60. ^ Khánh Hòa: thêm năm đình, đền được xếp hạng di tích
  61. ^ TỔNG KẾT PHONG TRÀO THI ĐUA YÊU NƯỚC TỈNH KHÁNH HÒA
  62. ^ Kiên Giang: Xem xét công tác quản lý di tích
  63. ^ Kon Tum
  64. ^ ướng hoạt động văn hóa thông tin vào vùng miền núi dân tộc thiểu số Lai Châu
  65. ^ Lai Châu
  66. ^ Du lịch Lạng Sơn: Nhìn từ du lịch tham quan di tích
  67. ^ Lào Cai: Quản lý bảo tồn không đồng bộ đang " làm mất" dần các di tích văn hóa
  68. ^ Lào Cai: Phát huy giá trị di tích, danh thắng
  69. ^ Lâm Đồng: "xóa tên" 2 thắng cảnh quốc gia
  70. ^ Lâm Đồng đầu tư nhiều dự án lớn về văn hóa
  71. ^ Long An: Một di tích cấp quốc gia chờ…sập
  72. ^ Làng văn hoá đã và đang góp phần xây dựng nông thôn Việt Nam hiện đại
  73. ^ Trùng tu, tôn tạo di tích trên địa bàn tỉnh: Nhìn từ công tác xã hội hóa
  74. ^ Sở Văn hóa thể thao du lịch Ninh Bình
  75. ^ Xây dựng nếp sống văn minh trong việc tổ chức các lễ hội truyền thống
  76. ^ Nhìn lại phong trào thi đua yêu nước 5 năm ngành Văn hoá, Thể thao và Du lịch Ninh Thuận
  77. ^ Phú Thọ: Gắn việc phục dựng, bảo tồn và hoạt động lễ hội với phát triển du lịch
  78. ^ Phú Thọ
  79. ^ PHÚ YÊN: PHÂN CẤP QUẢN LÝ DI TÍCH - DANH THẮNG ĐÃ ĐƯỢC XẾP HẠNG TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH
  80. ^ DANH MỤC DI TÍCH - DANH THẮNG TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG BÌNH
  81. ^ Xã hội hoá công tác bảo tồn, tôn tạo di tích ở Quảng Nam: Nhân dân và tộc họ làm, Nhà nước hỗ trợ
  82. ^ Phát huy tiềm năng di sản văn hóa Phục vụ phát triển kinh tế-xã hội vùng nông thôn Quảng Ngãi
  83. ^ Khoanh vùng bảo vệ các di tích, danh thắng trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh
  84. ^ Tiềm năng con người - đất đai - khoáng sản và cơ sở hạ tầng Quảng Trị
  85. ^ Sóc Trăng: Bảo tồn di tích lịch sử văn hóa
  86. ^ Xây dựng và phát triển nền văn hóa các dân tộc Sơn La
  87. ^ “Quyết định 1276/QĐ”. Truy cập 16 tháng 5 năm 2015. 
  88. ^ [1]
  89. ^ Thái Bình: Gần 70% di tích lịch sử đang xuống cấp nghiêm trọng
  90. ^ Trên 100 điểm di tích ở Thái Nguyên được xếp hạng
  91. ^ Thanh Hoá: Bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa
  92. ^ Di sản Huế với bảo tồn, hội nhập và phát triển
  93. ^ Di tích ở Tiền Giang
  94. ^ Di tích lịch sử, văn hóa trên địa bàn tỉnh và những vấn đề cần quan tâm bảo tồn, phục vụ giáo dục truyền thống
  95. ^ Quản lý di tích văn hóa lịch sử tại TP.HCM: Chậm trễ, nhiều di tích sẽ thành phế tích
  96. ^ Trà Vinh: Chùa Kom Pong được cấp bằng di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia
  97. ^ Trà Vinh: Có thêm di tích lịch sử cấp tỉnh
  98. ^ Say lòng vẻ đẹp xứ Tuyên
  99. ^ (THVL) Vĩnh Long sẽ phát triển du lịch gắn với di tích lịch sử văn hóa và làng nghề
  100. ^ Vĩnh Long: Di tích lịch sử văn hóa đình Long Mỹ là căn cứ cách mạng trong kháng chiến
  101. ^ Vĩnh Long thu hút khách tham quan các điểm du lịch văn hóa
  102. ^ Di sản văn hóa Vĩnh Phúc
  103. ^ Sau 10 năm xây dựng đời sống văn hóa cơ sở Vĩnh Phúc
  104. ^ Du lịch Yên Bái: Bức tranh đa sắc của miền núi phía Bắc
  105. ^ Tiềm năng, thế mạnh và giải pháp phát triển du lịch tỉnh Yên Bái
  106. ^ Cả nước có gần 15.000 ngôi chùa
  107. ^ Tổ chức Giỗ Tổ Hùng Vương năm 2010 cấp quốc gia
  108. ^ Một di tích thắng cảnh quốc gia bị bán với giá 3 tỷ đồng
  109. ^ Hãy cứu lấy di tích Thành nhà Hồ!
  110. ^ Đức giới thiệu quá trình trùng tu Cung An Định
  111. ^ Thác Voi bị bán với giá 3 tỉ đồng, Người Lao Động, 14/05/2008
  112. ^ Xung quanh việc 2 di tích quốc gia ở Lâm Đồng xin "khai tử" , Sài Gòn giải phóng, 28/02/2008