Diogenes thành Sinope

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Diogenes of Sinope
(Διογένης ὁ Σινωπεύς)
Waterhouse-Diogenes.jpg
Sinh c. 412 BCE
Sinope
Mất 323 BCE
Corinth
Thời đại Triết học cổ đại
Lĩnh vực Triết học phương Tây
Trường phái Nhà triết học Hy Lạp, Cynicism
Sở thích Asceticism, Cynicism
Ý tưởng nổi trội Cynic philosophy

Diogenes người hoài nghi (tiếng Hy Lạp: Διογένης ὁ Κυνικός, Diogenes ho Kunikos) là một nhà triết học Hy Lạp và là một trong những người sáng lập nên trường phái triết học Hoài nghi. Còn được gọi là Diogenes thành Sinope. (Tiếng Hy Lạp: Διογένης ὁ Σινωπεύς, Diogenes ho Sinōpeus), ông được sinh ra tại Sinope (ngày nay là Sinop, Thổ Nhĩ Kỳ) trong năm 412 hoặc 404 TCN và qua đời tại Corinth năm 323 TCN [1]

Diogenes thành Sinope là một nhân vật gây tranh cãi. Sau khi bị lưu đày từ thành phố quê hương vì một vụ hủy hoại tiền tệ, ông tới Athen để bêu rếu văn hoá tiền tệ. Ông tuyên bố mình là một người theo chủ nghĩa thế giới, thách thức của hệ thống nhà nước thành phố hiện hành và trở thành môn đệ duy nhất được chấp nhận bởi Antisthenes. Diogenes đã thể hiện một đức hạnh nghèo đói cùng cực, nổi tiếng vì đi xin ăn để sống và ngủ trong một bồn tắm trong khu chợ. Ông trở thành nổi tiếng vì những hành vi khiêu khích của ông và những sự phô truơng triết học như mang theo một ngọn đèn vào ban ngày, tự xưng là tìm kiếm một người đàn ông trung thực. Ông công khai chế giễu Alexandros và cuộc sống. Sau khi bị cướp biển bắt và bán làm nô lệ, Diogenes cuối cùng định cư tại Corinth. Ở đó ông truyền dạy triết lý hoài nghi của ông cho Crates, người đã dạy nó cho Zeno của Citium, người đưa nó vào trường học của chủ nghĩa khắc kỷ, một trong những ngôi trường tồn tại lâu dài nhất của triết học Hy Lạp.

Diogenes là một người hâm mộ trung thành của Hercules. Ông tin rằng đức hạnh đó tốt hơn trong hành động hơn là trong lý thuyết. Cuộc sống của ông là một cuộc chiến không ngừng để hạ bệ các giá trị xã hội và các tổ chức của những gì mà ông nhìn thấy là một xã hội tham nhũng. Không có nhiều tác phẩm của ông còn tồn tại, nhưng chi tiết của cuộc đời ông còn tồn tại hình thức của những giai thoại (chreia), đặc biệt là từ Diogenes Laërtius.

Cuộc đời[sửa | sửa mã nguồn]

Diogenes được sinh ra ở một thuộc địa Hy Lạp, Sinope trên bờ biển phía nam của Biển Đen, có thể trong năm 412 TCN hoặc 404 TCN [1]. Không có gì là nổi bật về những năm đầu đời của ông ngoại trừ Hicesias, cha ông là một chủ ngân hàng.[2] Có vẻ như khả năng là Diogenes cũng được tham gia vào việc kinh doanh ngân hàng giúp đỡ cha mình. Tại một thời điểm nào đó (và các chi tiết khó hiểu) Hicesias và Diogenes bị lôi kéo vào một vụ bê bối liên quan đến việc giả mạo hoặc hủy hoại tiền tệ,[3] và Diogenes bị lưu đày khỏi thành phố.[4] Khía cạnh này của câu chuyện dường như được chứng thực bởi khảo cổ học: số lượng lớn những đồng tiền xu bị xóa và sửa đã được phát hiện tại Sinope có niên đại từ giữa thế kỷ thứ 4 trước Công nguyên, và những đồng tiền khác cùng thời gian mang tên của Hicesias là người chính thức đúc chúng[5].Lý do của việc hủy hoại tiền kim loại không rõ ràng, mặc dù Sinope đã có tranh chấp giữa phe thân Ba Tư với phe thân Hy Lạp trong thế kỷ thứ 4, và có thể đã bị chính trị chi phối hơn là vấn đề tài chính.

Theo một câu chuyện,[4] Diogenes đã đi đến Lời tiên tri tại Delphi để xin lời khuyên của nó, và được cho biết rằng ông nên "bêu rếu tiền tệ", và Diogenes, nhận ra rằng ý của nhà tiên tri là ông ta nên bêu rếu hệ thống chính trị hơn là tiền thực tế.

Athen[sửa | sửa mã nguồn]

Diogenes sitting in his tub. Painting by Jean-Léon Gérôme (1860)

Diogenes bị cáo buộc là đã đến Athen với một nô lệ tên là Manes người bị bỏ rơi ngay sau đó. Với tính cách hài hước đặc trưng, ​​Diogenes bác bỏ tài sản ốm yếu của mình bằng cách nói rằng,

"Nếu Manes có thể sống mà không có Diogenes, tại sao Diogenes không thể mà không có Manes?"

[6].

Ông bị thu hút bởi những giảng dạy khổ hạnh của Antisthenes, một học trò của Socrates, người đã có mặt lúc ông qua đời.

Corinth[sửa | sửa mã nguồn]

Theo một câu chuyện mà dường như có nguồn gốc với Menippus của Gadara,[7] Một lần,Diogenes đang trên một chuyến đi tới Aegina, ông đã bị bắt bởi cướp biển và bị bán như là một nô lệ ở Crete cho một người Corinth tên là Xeniades.

Diogenes và Alexandros[sửa | sửa mã nguồn]

Alexander Đại đế visits Diogenes at Corinth by W. Matthews (1914)
Bài chi tiết: Diogenes và Alexandros

Tại Corinth, người ta cho rằng một cuộc gặp gỡ giữa Alexandros Đại đế và Diogenes đã diễn ra [8] Những ghi chép của Plutarch và Diogenes Laërtius kể lại rằng họ chỉ trao đổi một vài từ: trong khi Diogenes đang nằm thư giãn dưới ánh sáng mặt trời vào buổi sáng,. Alexandros, hồi hộp để gặp triết gia nổi tiếng, đã hỏi nếu có bất kỳ điều gì đức vua có thể làm cho ông ta. Diogenes trả lời:

Vâng, Đức Vua hãy làm ơn bỏ cái bóng của Ngài ra khỏi tôi.

—Diogenes

Trên đường trở về, những tùy tùng của Alexandros cười nhạo ông già gàn dở này, nhưng Alexandros bảo họ:

Các Ngươi cứ cười nếu muốn, nhưng nếu Ta không phải là Alexandros thì Ta muốn được làm Diogenes.

—Alexandros Đại Đế

[9]

Trong một ghi chép khác của cuộc đàm thoại, Alexandros thấy nhà triết học chăm chú nhìn vào một đống xương người. Diogenes giải thích,

"Tôi tìm kiếm những khúc xương của phụ vương Đức Vua nhưng không thể phân biệt chúng từ những người nô lệ."

.[10]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ a ă Laërtius & Hicks 1925, Ⅵ:79, Plutarch, Moralia, 717c. says he died on the same day as Alexander the Great, which puts his death at 323 BCE. Diogenes Laërtius's statement that Diogenes died "nearly 90" would put his year of birth at 412 BCE. But Censorinus (De die natali, 15.2) says he died aged 81, which puts his year of birth at 404 BCE. The Suda puts his birth at the time of the Thirty Tyrants, which also gives 404 BCE.
  2. ^ Laërtius & Hicks 1925, Ⅵ:20. A trapezites was a banker/money-changer who could exchange currency, arrange loans, and was sometimes entrusted with the minting of currency.
  3. ^ Navia, Diogenes the Cynic, pg 226: "The word paracharaxis can be understood in various ways such as the defacement of currency or the counterfeiting of coins or the adulteration of money."
  4. ^ a ă Laërtius & Hicks 1925, Ⅵ:20-21
  5. ^ C. T. Seltman, Diogenes of Sinope, Son of the Banker Hikesias, in Transactions of the International Numismatic Congress 1936 (London 1938).
  6. ^ Laërtius & Hicks 1925, Ⅵ:55 ; Seneca, De Tranquillitate Animi, 8.7.; Aelian, Varia Historia, 13.28.
  7. ^ Laërtius & Hicks 1925, Ⅵ:29
  8. ^ Laërtius & Hicks 1925, Ⅵ:38 ; Cicero, Tusculanae Quaestiones, 5.32.; Plutarch, Alexander, 14, On Exile, 15; Dio Chrysostom, Or. 4.14
  9. ^ Laërtius & Hicks 1925, Ⅵ:32; Plutarch, Alexander, 14, On Exile, 15.
  10. ^ This story appears frequently in books from the 16th to the 19th century, and may be an example of an anecdote invented about Diogenes in modern times.[cần dẫn nguồn] There is a similar anecdote in one of the dialogues of Lucian (Menippus, 15) but that story concerns Menippus in the underworld.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  • Laërtius, Diogenes (1972) [1925], [[[Image:wikisource-logo.svg|15px]] Book VI - The Cynics. “Διογένης”], Βίοι καὶ γνῶμαι τῶν ἐν φιλοσοφίᾳ εὐδοκιμησάντων [Lives of eminent philosophers], Volume 2, translated by Robert Drew Hicks , Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press, ISBN 0-674-99204-0, truy cập ngày 14 tháng 9 năm 2010 
  • Navia, Luis E. (2005), Diogenes The Cynic: The War Against The World, Amherst, N.Y: Humanity Books, ISBN 1-59102-320-3 
  • Diogenes Laërtius and Plutarch (1979), Herakleitos & Diogenes, translated by Guy Davenport, Bolinas, California: Grey Fox Press, ISBN 0-912516-36-4 
    (Contains 124 sayings of Diogenes)
  • Sloterdijk, Peter (1987), Critique of cynical reason, Translation by Michael Eldred; foreword by Andreas Huyssen, Minneapolis: University of Minnesota Press, ISBN 0-8166-1586-1 
  • Long, A. A. (1996), “The Socratic Tradition: Diogenes, Crates, and Hellenistic Ethics”, trong Bracht Branham, R.; Goulet-Cazé, Marie-Odile, The Cynics: The Cynic Movement in Antiquity and Its Legacy, University of California Press, ISBN 0520216458 
  • Dudley, Donald R. (1937), A History of Cynicism from Diogenes to the 6th Century A.D., Cambridge 
  • Prince, Susan (2005), “Socrates, Antisthenes, and the Cynics”, trong Ahbel-Rappe, Sara; Kamtekar, Rachana, A Companion to Socrates, Blackwell Publishing, ISBN 1405108630 

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]