Felipe Antonio của Tây Ban Nha
| Felipe Antonio của Tây Ban Nha | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Infante của Tây Ban Nha | |||||
_-_Museo_Campano.jpg) Chân dung bởi Francesco Liani, năm 1750 | |||||
| Công tước xứ Calabria | |||||
| Tại vị | Ngày 13 tháng 6 năm 1747 - 19 tháng 9 năm 1777 | ||||
| Tiền nhiệm | Không có | ||||
| Kế nhiệm | Carlo Tito | ||||
| Thông tin chung | |||||
| Sinh | 13 tháng 6 năm 1747 Cung điện Hoàng gia Portici, Vương quốc Napoli | ||||
| Mất | 19 tháng 9 năm 1777 (30 tuổi) Cung điện Hoàng Portici, Vương quốc Napoli | ||||
| An táng | Vương cung thánh đường Santa Chiara, Naples | ||||
| |||||
| Hoàng tộc | Nhà Borbón | ||||
| Thân phụ | Carlos III của Tây Ban Nha  | ||||
| Thân mẫu | Maria Amalia của Ba Lan | ||||
| Tôn giáo | Công giáo La Mã | ||||
Felipe của Tây Ban Nha,[1] Công tước xứ Calabria, Vương tử (Infante) của Tây Ban Nha (13 tháng 6 năm 1747 – 19 tháng 9 năm 1777) là con trai của Quốc vương Carlos III của Tây Ban Nha và người thừa kế ngai vàng, nhưng ông bị loại khỏi quyền kế vị các ngai vàng Tây Ban Nha và Napoli do mắc khuyết tật trí tuệ. Hai người em trai của ông sau này là Carlos IV của Tây Ban Nha và Ferdinando I của Hai Sicilie đã thay thế ông trong dòng kế vị. Khi cha ông lên ngôi Quốc vương Tây Ban Nha năm 1759, Felipe ở lại Napoli, nơi ông sống cho đến khi qua đời vì bệnh đậu mùa ở tuổi 30.
Tiểu sử
[sửa | sửa mã nguồn]Những năm đầu và Người kế vị
[sửa | sửa mã nguồn]
Felipe sinh ngày 13 tháng 6 năm 1747 tại Cung điện Hoàng gia Portici trong Vương quốc Napoli, ông là người con thứ sáu và là trưởng tử của Carlos III của Tây Ban Nha, khi đó là Quốc vương Carlos VII và V của Napoli và Sicilia cùng vợ ông, Maria Amalia của Ba Lan.[2] Sự ra đời của vị Vương tử đầu lòng này đã được cả vương quốc đón nhận nồng nhiệt, bởi trước đó Nhà vua có năm cô con gái, trong đó ba người đã qua đời khi còn nhỏ. Felipe được rửa tội với tên đầy đủ là Felipe Antonio Gennaro Pasquale Francesco de Paula de Borbón. Ông được đặt tên để vinh danh ông nội, Quốc vương Felipe V của Tây Ban Nha, người đã qua đời vào 1 năm trước khi ông chào đời.[2] Cha mẹ đỡ đầu là Quốc vương Ferdinando VI của Tây Ban Nha và Vương hậu Barbara của Bồ Đào Nha. Vì là người thừa kế ấn định của phụ vương, ông được tấn phong tước vị “Công tước xứ Calabria”, tước hiệu truyền thống dành cho người kế vị ngai vàng của Vương quốc Napoli. Mặc dù lúc mới sinh trông có vẻ khỏe mạnh, nhưng không lâu sau đó người ta nhận thấy có điều bất thường. Khi lớn hơn, những khuyết tật của ông trở nên rõ ràng, đặc biệt là khuôn mặt dị biệt. Theo một người quan sát đương thời, vào năm 1754, đại sứ của Sardegna tường trình và bổ sung rằng:[3]
“Vương tử dường như không có sức khỏe tốt, với chiếc đầu nặng nề, khiến cho tính khí u uất và khó chịu. [...] Trong ánh mắt cậu có điều gì đó không hòa hợp với những nét còn lại trên gương mặt. Tôi được cho biết rằng, dù đã bảy tuổi, cậu vẫn không nói được, chỉ có thể thốt ra vài tiếng khó hiểu.”[4]
Theo các nguồn sử liệu thời đó cậu có những dấu hiệu sức khỏe yếu kém và thiểu năng trí tuệ rõ rệt, mắt bị lé nặng và thể hiện “những dấu hiệu ngu độn rõ ràng”. Ngoài ra, cậu còn bị động kinh.[5]
Tuy nhiên, cha mẹ ông đã cố gắng che giấu khiếm khuyết của con trai, cả trước công chúng lẫn chính bản thân họ nhưng vẫn thường xuất hiện trong các nghi lễ triều đình như thể không có gì bất thường.
Cho đến năm bảy tuổi, Felipe vẫn sống cùng các chị và em trai, dưới sự chăm sóc của một nữ gia sư. Đến năm 1755, ông chuyển sang học cùng em trai Carlos dưới sự giám hộ của Thân vương xứ San Nicandro.
Loại trừ khỏi quyền kế vị
[sửa | sửa mã nguồn]Ngày 10 táng 8 năm 1759, sau khi Quốc vương Fernando VI qua đời mà không có hậu duệ, cha ông khi đó là Carlos, Quốc vương Napoli và Sicilia lên ngôi Tây Ban Nha, tức Carlos III của Tây Ban Nha. Theo luật kế vị của Tây Ban Nha và Hiệp ước châu Âu, việc này buộc nhà vua phải từ bỏ ngai vàng Napoli và Sicilia, chuyển giao cho hậu duệ. Một hội đồng y khoa được giao nhiệm vụ khám sức khỏe tâm thần của Felipe, khi ấy mới 12 tuổi, nhằm xác định liệu ông có đủ năng lực trị vì hay không. Ông được theo dõi kỹ lưỡng trong hai tuần, trước khi hội đồng y khoa tuyên bố rằng ông không đủ khả năng cai trị. Do đó, nhà vua đành truất ông khỏi dòng kế vị cả ở Tây Ban Nha lẫn Napoli và Sicilia. Vương tử thứ hai, Carlos, được lập làm Thân vương xứ Asturias, sau trở thành Carlos IV. Vương tử thứ ba, Ferdinando, được chỉ định kế thừa hai vương quốc Napoli và Sicilia, sau lên ngôi Ferdinando I của Napoli và III Sicilia.[6]
Về phần Felipe, ông giữ tước hiệu “Công tước xứ Calabria” suốt đời và ở lại Naples tại các cung điện Capodimonte và Caserta, tách biệt hoàn toàn khỏi triều chính Napoli.[5]
Người em Ferdinand thường đến thăm và đối xử nhân hậu với ông.
Du khách người Anh Samuel Sharp từng viết:
“Ông ta hiếm khi xuất hiện, nhưng nhiếp chính vương cho rằng nên để dân chúng thấy mặt ông vài lần mỗi năm, chẳng hạn khi nhà vua di chuyển giữa Naples và Portici. Tôi đã có dịp nhìn thấy cảnh đó. Chính quyền hành động khôn ngoan khi thỉnh thoảng cho ông xuất hiện trước công chúng, bởi chỉ cần nhìn ông thôi cũng đủ chứng minh lý do vì sao ông từng bị tuyên bố là kẻ ngu độn và bị tước quyền kế vị.
Triều đình khi ấy đang để tang, nhưng ông được ăn mặc chỉnh tề, tóc chải chuốt, phấn bột tươm tất. Tuy nhiên, chỉ cần liếc qua là tôi nhận ra ông hoàn toàn không có một khả năng trí tuệ nào. Ông có ánh mắt lạc hướng đặc trưng của những kẻ ngu độn và những người không có khả năng tư duy nên không thể tập trung nhìn vào một vật thể nào.
Một số bác sĩ ngây thơ cho rằng vẫn có thể chữa khỏi, rằng ông có thể phục hồi lý trí... Theo như tôi được biết, ông sống một cuộc đời giống như một con động vật hạnh phúc: ăn uống ngon miệng, không có cơn giận dữ, và chỉ vui thích với những trò tiêu khiển giống như trẻ con.”[7]
Những năm cuối đời
[sửa | sửa mã nguồn]
Theo lời William Hamilton, đại sứ Anh tại Vương quốc Naples, Vương tử Felipe vẫn được đối xử với những nghi lễ nhất định, luôn có các thị thần bên cạnh giám sát ông không ngừng nghỉ, nếu không ông sẽ gây ra vô số rắc rối. Người ta đặc biệt chú ý giữ ông tránh xa phụ nữ, vì ông có xu hướng ham muốn tình dục mãnh liệt đối với phái nữ; tuy nhiên, cuối cùng việc ngăn cản hoàn toàn là bất khả thi. Nhiều lần, ông đã vượt qua sự giám sát, và khi nhìn thấy các quý bà đi qua hành lang cung điện, ông lao đến tấn công họ với sự hung hăng giống như Pan hay các thần rừng Satyr trong thơ Ovid khi đuổi theo các nữ thần Nymph, với cùng mục đích. Không ít quý bà trong cung chỉ vừa kịp được cứu thoát khỏi vòng tay của ông.
Vào những ngày đặc biệt trong năm, ông được phép mở một buổi tiếp kiến nhỏ, nơi các đại sứ nước ngoài đến chào hỏi ông như một nghi thức ngoại giao. Trò tiêu khiển yêu thích nhất của ông là được các thị thần đeo găng tay cho, mỗi bàn tay đeo từng chiếc lớn hơn chiếc trước, đến mười lăm hay mười sáu lớp, khiến ông rất thích thú.[8] Đầu tháng 9 năm 1777, ông mắc cơn sốt dữ dội do nhiễm bệnh đậu mùa,[9] và qua đời vào ngày 17 tháng 9. Nhà vua và Vương hậu, vì sợ lây nhiễm, đã rời khỏi cung điện tới Caserta.[9] Felipe qua đời tại Cung điện Portici ở Naples ở tuổi 30. Ông được an táng tại Vương cung thánh đường Santa Chiara ở Naples. Cái chết của ông, theo lời Giáo sĩ Galiani, “thực sự được xem là một sự kiện may mắn, bởi ông là một kẻ ngu độn không thể cứu chữa.”
Gia phả
[sửa | sửa mã nguồn]Chú thích
[sửa | sửa mã nguồn]- ^ "Wayback Machine" (PDF). www.ramhg.es. tr. 314. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 16 tháng 1 năm 2019. Truy cập ngày 1 tháng 11 năm 2025.
- ^ a b Rubio, Reinas de España, p. 263.
- ^ Rubio, Reinas de España, p. 264
- ^ Acton, The Bourbons of Naples, p. 71
- ^ a b Proyectos, HI Iberia Ingeniería y. "Real Academia de la Historia | Historia Hispánica". historia-hispanica.rah.es (bằng tiếng Tây Ban Nha). Truy cập ngày 2 tháng 11 năm 2025.
- ^ Acton, The Bourbons of Naples, p. 118.
- ^ Acton, The Bourbons of Naples, p. 119.
- ^ Acton, The Bourbons of Naples, p. 186.
- ^ a b Acton, The Bourbons of Naples, p. 185.
- ^ Genealogie ascendante jusqu'au quatrieme degre inclusivement de tous les Rois et Princes de maisons souveraines de l'Europe actuellement vivans [Genealogy up to the fourth degree inclusive of all the Kings and Princes of sovereign houses of Europe currently living] (bằng tiếng Pháp). Bourdeaux: Frederic Guillaume Birnstiel. 1768. tr. 9.