George V

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
(đổi hướng từ George V của Anh)
Bước tới: menu, tìm kiếm


George V
King George V 1911 color-crop.jpg
Chân dung ngày đăng quang bởi Sir Luke Fildes, 1911
Vua của nước Anh thống nhất và các thuộc địa Anh, Hoàng đế Ấn Độ(more ...)
Tại vị 6 tháng 5 1910 – 20 tháng 1 1936
Đăng cơ ở Anh 22 tháng 6 1911
Đăng cơ ở Ấn 12 tháng 12 1911
Tiền nhiệm Edward VII
Thủ tướng Xem danh sách
Kế nhiệm Edward VIII
Thông tin chung
Phối ngẫu Mary xứ Teck (m. 1893)
Hậu duệ Edward VIII
George VI
Mary, Công chúa hoàng gia
Hoàng tử Henry, Công tước Gloucester
Hoàng tử George, Công tước xứ Kent
Hoàng tử John
Tên đầy đủ George Frederick Ernest Albert
Hoàng tộc Windsor (từ 1917)
Saxe-Coburg và Gotha
(cho đến 1917)
Thân phụ Edward VII
Thân mẫu Alexandra của Đan Mạch
Sinh 3 tháng 6, 1865(1865-06-03)
Marlborough House, London
Mất 20 tháng 1, 1936 (70 tuổi)
Sandringham House, Norfolk
An táng Nhà nguyện St. George, Lâu đài Windsor
Tôn giáo Anh giáo
Chữ ký của George V

George V (George Frederick Ernest Albert; 3 tháng 6 1865 – 20 tháng 1 1936) là Vua của nước Anh thống nhất và các thuộc địa Anh, và Hoàng đế Ấn Độ, từ 6 tháng 5 năm 1910 cho đến khi mất năm 1936.

Ông là con trai thứ hai của Albert Edward, Hoàng tử xứ Wales (về sau là vua Edward VII), và là cháu nội của nữ hoàng Anh đương thời, Nữ hoàng Victoria. Tại thời điểm chào đời, ông đứng thứ ba trong danh sách kế vị sau phụ thân và huynh trưởng, Hoàng tử Albert Victor, Công tước Clarence và Avondale. Từ 1877 đến 1891, George phục vụ trong Hải quân hoàng gia, cho đến khi anh của ông đột ngột qua đời vào đầu năm 1892. Sau cái chết của tổ mẫu năm 1901, phụ thân của George trở thành Vua-Hoàng đế của đế quốc Anh, và George được tấn phong Hoàng tử xứ Wales. Ông kế vị cha mình năm 1910. Ông là vị hoàng đế duy nhất của Ấn Độ có mặt trong buổi lễ đăng cơ của mình.

Thời đại của ông chứng kiến sự trỗi dậy của chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản, chủ nghĩa phát xít, chủ nghĩa cộng hòa Ireland, và phong trào giành độc lập Ấn Độ, tất cả đã làm thay đổi đáng kể tình hình chính trị. Đạo luật Nghị viện 1911 thiết lập quyền lực tối cao của Hạ viện Anh được lập nên qua bầu cử đối với Thượng viện không qua bầu cử. Bởi hậu quả của Chiến tranh thế giới thứ nhất (1914–18) đế quốc của những người anh em họ của ông, Sa hoàng Nicholas II của NgaĐức hoàng Wilhelm II suy yếu trong khi đế quốc Anh mở rộng phạm vi của nó lên tới cực đại. Năm 1917, George trở thành quân vương đầu tiên của Nhà Windsor, mà ông đổi tên từ tên cũ nhà Saxe-Coburg và Gotha theo kết quả của phong trào chống Đức khắp cả nước. Năm 1924 ông bổ nhiệm chính phủ đảng Lao động đầu tiên và năm 1931, Đạo luật Westminster công nhận rằng các lãnh địa của đế quốc là các quốc gia riêng biệt, độc lập trong Khối thịnh vương chung. Ông bị quấy rầy bởi bệnh tật trong những năm cuối trị vì và sau khi chết, người kế vị ông là con trai trưởng, Edward VIII.

Cuộc sống ban đầu và giáo dục[sửa | sửa mã nguồn]

George chào đời ngày 3 tháng 6 năm 1865, tại Marlborough House, London. Ông là con trai thứ hai của Hoàng tửCông nương xứ Wales, Albert EdwardAlexandra. Cha ông là con trai lớn của Nữ hoàng VictoriaHoàng thân Albert, và mẹ ông là con gái lớn của vua Đan Mạch Christian IX. Là con trai của hoàng tử Wales, George mang danh xưng His Royal Highness Hoàng tử George xứ Wales lúc chào đời. Ông được rửa tội ở Lâu đài Windsor ngày 7 tháng 7 năm 1865 bởi Tổng Giám mục Canterbury, Charles Longley.[1]

Một cậu bé mặc quân phục
George khi là một cậu bé, 1870

Là con thứ của Hoàng tử xứ Wales, không có nhiều cơ hội cho George có thể trở thành vua. Ông đứng thứ ba trong danh sách kế vị ngai vàng, sau cha và anh trai, Hoàng tử Albert Victor. George chỉ nhỏ hơn 17 tháng tuổi so với Albert Victor, và hai hoàng tử được giáo dục cùng nhau. John Neale Dalton được bổ nhiệm làm gia sư của họ năm 1871. Cả Albert Victor lẫn George đều không có trí thông minh nổi trội.[2] Vì cha của họ nghĩ rằng hải quân là "nơi rèn luyện khả dĩ nhất cho bất cứ cậu trai nào",[3] vào tháng 9 1877, khi George được 12 tuổi, cả hai anh em cùng được gửi đến rèn luyện trên con tài HMS Britannia tại Dartmouth, Devon.[4]

Trong ba năm từ 1879, hai hoàng tử phục vụ trên tàu HMS Bacchante, và được kèm kẹp bởi Dalton. Họ đã chu du khắp các thuộc địa của đế quốc Anh tại Caribbean, Nam Phi và Australia, và đến thăm Norfolk, Virginia, cũng như Nam Mỹ, Địa Trung Hải, Egypt, Ai CậpĐông Á. Năm 1881 trong một chuyến thăm Nhật Bản, George đã lệnh cho một họa sĩ địa phương xăm hình một con rồng màu xanh và màu đỏ trên cánh tay ông,[5] và đã được tiếp kiến Nhật hoàng Minh Trị; George và anh trai ông biếu tặng Hoàng hậu Haruko hai chú kangoroo chân to đến từ Australia.[6] Dalton đã viết một bài tường thuật về chuyến hành trình của họ mang tên The Cruise of HMS Bacchante.[7] Giữa Melbourne và Sydney, Dalton ghi nhận lại hiện tượng người Hà Lan bay, một con tàu ma huyền thoại.[8] Khi họ trở về Anh, Nữ hoàng Victoria phàn nàn rằng các cháu bà không thể nói được tiếng Pháptiếng Đức, nên họ phải trải qua sáu tháng ở Lausanne để học thêm ngoại ngữ nhưng cũng chẳng đến đâu.[9] Sau Lausanne, hai anh em bị chia ra; Albert Victor theo học ở Trinity College, Cambridge, trong khi George tiếp tục ở Hải quân hoàng gia. Ông đi vòng quanh thế giới, thăm nhiều vùng trong đế quốc Anh. Trong suốt sự nghiệp hải quân của mình ông chỉ huy Torpedo Boat 79 ở bờ biển Anh và sau đó là HMS Thrush trên trạm ở Bắc Mĩ, trước khi hoạt động cuối cùng là chỉ huy HMS Melampus trong thời gian 1891-1892. Từ đó về sau, những địa vị của ông trong hải quân chủ yếu chỉ là trên danh nghĩa.[10]

Hôn nhân[sửa | sửa mã nguồn]

Pale-eyed young man with a beard and moustache
George, 1893

Là một người trẻ tuổi mà phục vụ trong hải quân, Hoàng tử George trong nhiều năm phải nằm dưới sự điều động của chú ông, Hoàng tử Alfred, Công tước Edinburgh, người này đóng quân ở Malta. Ở đó, ông ngày càng gần gũi và đem lòng em con gái của người chú, tức là em họ của ông, Marie xứ Edinburgh. Bà nội, cha và chú của ông đều chấp thuận mối quan hệ này, nhưng mẹ của ông - Công nương xứ Wales và Công nương xứ Edinburgh — đều bản đối. Công nương xứ Wales nghĩ rằng gia đình này quá thân Đức, còn Công nương Edinburgh không thích nước Anh. Mẹ của Marie là con gái duy nhất của Sa hoàng Alexander II của Nga. Bà chua xót trước sự thật không thể chối cãi, chồng bà là con trai của nữ hoàng Anh, bà đã phải nhượng quyền ưu tiên cho mẹ của George, Công nương xứ Wales, có cha là một tiểu vương hầu Đức trước khi bất ngờ bước lên ngai vàng của Đan Mạch. Bị mẹ đứng sau lưng chỉ dẫn, Marie từ chối khi George cầu hôn bà. Bà đã kết hôn với Ferdinand, người kế vị ngôi vua Romania, năm 1893.[11]

Tháng 11 năm 1891, anh trai của George Albert Victor đã đính hôn với cô em họ xa, Công nương Victoria Mary của Teck. Bà có tên thường gọi ở nhà là "May", biệt danh được đặt theo tháng sinh của bà. Cha của May, Hoàng thân Francis, Công tước Teck, ông này là con cháu chi xa của nhà Württemberg có một cuộc hôn nhân không đăng đối. Mẹ bà, Công nương Mary Adelaide xứ Cambridge, là cháu gái dòng nam của vua George III và là em họ của Nữ hoàng Victoria.

Ngày 14 tháng 1 năm 1892, sáu tuần sau lễ đính hôn chính thức, Albert Victor chết vì bệnh viêm phổi, để lại George bấy giờ đứng thứ hai trong danh sách kế vị, và khả năng rất cao sẽ nối ngôi sau phụ thân. George cũng chỉ mới hồi phục sau căn bệnh trầm trọng của chính ông, sau khi nằm liệt giường suốt sáu tuần vì sốt thương hàn, căn bệnh được cho là đã gây ra cái chết của tổ phụ ông Hoàng thân Albert.[12] Nữ hoàng Victoria vẫn coi Công nương May là sự lựa chọn phù hợp cho cháu của bà, và George cùng May trở nên thân thiết trong thời gian có tang.[13] Một năm sau cái chết của Albert Victor, George cầu hôn May và được chấp nhận. Họ kết hôn ngày 6 tháng 7 năm 1893 tại Nhà nguyện hoàng gia thuộc Cung điện St James, London. Trong suốt quãng đời về sau, họ vẫn tận tình với nhau. George, theo sự thú nhận của chính không, không thể dễ dàng bày tỏ cảm xúc qua lời nói, nhưng họ thường gửi cho nhau những lá thư yêu thương và những dấu hiệu âu yếm.[14]

Công tước xứ York[sửa | sửa mã nguồn]

Country house, partially obscured by greenery, viewed from across a pond. The observable frontage comprises five gables, with a turret between the four gables on the left and the rightmost gable.
York Cottage tại Sandringham House: George và vợ ông sống ở đây từ 1893 đến 1926.

Cái chết của người anh của chính thức chấm dứt sự nghiệp hải quân của George, vì ông là người thứ hai kế vị ngai vàng, sau cha ông.[15] George được tấn phong Công tước xứ York, Bá tước InvernessNam tước Killarney bởi nữ hoàng Victoria ngày 24 tháng 5 năm 1892,[16] và nhận được những bài học về lập hiến từ J. R. Tanner.[17] Sau khi George kết hôn với May, bà mang danh hiệu Her Royal Highness Công nương xứ York.

Công tước và công nương xứ York chủ yếu tại York Cottage,[18] một ngôi nhà tương đối nhỏ ở tại Sandringham, Norfolk, cuộc sống của họ giống như một gia đình trung lưu ấm cúng hơn là gia đình hoàng tộc.[19] George thích sự đơn giản, gần như tĩnh lặng, cuộc sống của ông tương đối phẳng lặng so với cách sống năng động của cha ông. Người viết tiểu sử chính thức, Harold Nicolson, sau đó thất vọng về thời gian George làm Công tước xứ York, viết rằng: "Ông ấy có thể hoàn toàn xứng đáng là một vị chuẩn úy hải quân trẻ và một vị vua già khôn ngoan, khi nhưng khi là Công tước nhà York ... ông không làm gì cả ngoại trừ giết [tức là. săn bắn] động vật và dán tem."[20] George là một người thích thú cuồng nhiệt đối với việc sưu tầm tem, điều mà Nicolson xem thường,[21] nhưng George đã đóng một vai trò lớn trong việc xây dựng Bộ sưu tập tem hoàng gia vào bộ sưu tập toàn diện nhất của Vương quốc AnhKhối Thịnh vượng chung trên thế giới, trong một vài trường hợp đã đạt giá kỉ lục đối với các mặt hàng.[22]

George và May có năm con trai và một con gái. Randolph Churchill tuyên bố rằng George là một người cha nghiêm khắc, đến mức mà các con ông đều khiếp sợ ông, và George đã nhận xét trước mặt Edward Stanley, Bá tước Derby thứ 17: "Cha tôi khiếp sợ mẹ ông ấy, tôi khiếp sợ cha tôi, và tôi hết sức may mắn khi thấy là các con tôi khiếp sợ tôi." Trên thực tế, không có nguồn trực tiếp cho những đánh giá đó và có khả năng là cách làm cha của George không khác mấy so với hầu hết mọi người vào thời điểm đó.[23]

Tháng 10 năm 1894, dượng của George, Sa hoàng Aleksandr III, chết và em họ (bên ngoại) ông, Sa hoàng Nicholas II, kế vị ngai vàng Nga. Theo yêu cầu của phụ thân, "trong sự kính trọng tưởng nhớ người dượng tội nghiệp Sasha", George cùng cha mẹ đến St. Petersburg tham dự tang lễ.[24] George và song thân của ông vẫn ở Nga một tuần sau hôn lễ của Nicholas với một người em họ khác (bên nội), Công nương Alix xứ Hesse-Darmstadt, người mà nữ hoàng Victoria từng hi vọng là sẽ kết hôn với hoành huynh của George.

Hoàng tử xứ Wales[sửa | sửa mã nguồn]

George ở tại Montreal và Quebec, 1901.

Là Công tước và Công nương xứ York, George và May đã tham dự rất nhiều sự kiện công cộng. Lúc cái chết của Nữ hoàng Victoria ngày 22 tháng 1 năm 1901, cha của George kế vị ngôi vua với vương hiệu Edward VII. George kế thừa các tước hiệu Công tước CornwallCông tước Rothesay, và trong nhiều khoảng thời gian còn lại của những năm đó, ông mang hiệu His Royal Highness Công tước Cornwall và York.

Năm 1901, George và May du lịch khắp đế quốc Anh. Điểm đến của họ bao gồm Gibraltar, Malta, Port Said, Aden, Ceylon, Singapore, Australia, New Zealand, Mauritius, Nam Phi, Canada, và Thuộc địa Newfoundland. Chuyến công du được trù tính bởi Bộ trưởng thuộc địa Joseph Chamberlain với sự ủng hộ của Thủ tướng Huân tước Salisbury để tán thưởng cho các thuộc địa vì họ đã tham gia tích cực vào Chiến tranh Nam Phi giai đoạn 1899 - 1902. George đã ban thưởng hàng ngàn huân chương đặc biệt Chiến tranh Nam Phi cho quân đội các thuộc địa. Ở Nam Phi, hoàng gia gặp các lãnh tụ dân sự, các nhà lãnh đạo châu Phi, và các tù nhân Boers, và được chào đón bằng những nghi lễ công phu, quà tặng đắt tiền, và pháo bông. Mặc dù vậy, không phải tất cả người dân phản ứng tích cực với chuyến đi này. Nhiều người Cape gốc Âu tức giận với sự phô trương và lãng phí, chiến tranh đã làm suy yếu khả năng dung hoà văn hóa Phi châu-Hà Lan của họ vì họ bây giờ là thần dân Anh. Các nhà phê bình trong các bài báo tiếng Anh chỉ trích về chi phí khổng lồ vào thời điểm mà mọi gia đình phải đối mặt với những khó khăn nghiêm trọng.[25]

Tranh vẽ ngài Công tước ngai vagf phiên họp đầu tiên của Nghị viện Australia ngày 9 tháng 5 năm 1901.

Ở Australia, Công tước khai mạc phiên họp đầu tiên của Quốc hội Úc vào lúc hình thành khối Thịnh vương chung Australia.[26]New Zealand, ông ca ngợi những giá trị quân sự, lòng dũng cảm, trung thành và tuân theo phận sự của người dânNew Zealand, và chuyến đi đem đến cho New Zealand cơ hội để thể hiện sự tiến bộ của họ, đặc biệt là trong việp áp dụng và cập nhật những chuẩn mực của nước Anh trong ngành truyền thôngcông nghiệp chế biến. Mục tiêu ngầm là quảng cáo cho sự thu hút của New Zealand đối với khách du lịch và người nhập cư tiềm năng, trong khi tránh né những thông tin về mâu thuẫn xã hội gia tăng, bằng cách tập trung sự chú ý của báo chí Anh về một vùng đất ít người biết tới.[27] Khi trở về Anh, trong một bài phát biểu tại Guildhall, London, George cảnh báo về "những ấn tượng dường như chiếm ưu thế hơn những người anh em cách chúng ta qua đại dương, Đất nước già phải tỉnh dậy nếu muốn duy trì vị trí cũ về tính ưu việt trong thương mại thuộc địa của mình chống lại đối thủ cạnh tranh ngoại quốc."[28]

Ngày 9 tháng 11 năm 1901, George được phong tước Hoàng tử xứ WalesBá tước Chester.[29][30] Vua Edward muốn chuẩn bị con trai vai trò tương lai của ông trên cương vị quốc vương. Ngược lại với Edward, người mà Nữ hoàng Victoria cố tình loại ông ra khỏi những công việc nhà nước, George được phép tiếp cận rộng rãi các tài liệu quốc gia của cha ông.[15][31] George dần dần cho phép vợ ông xem các giấy tờ của ông,[32] vì ông coi bà là người tư vấn và bà thường giúp chồng chuẩn bị cho những bài phát biểu.[33] Là Hoàng tử xứ Wales, George ủng hộ những cải cách trong đào tạo hải quân, bao gồm việc các học viên được rèn luyện trong độ tuổi từ 12 và 13, và nhận được nền giáo dục giống nhau, dù cho địa vị và định hướng sau cùng của họ. Các cải cách được thực hiện bởi Đại thần hải vụ thứ hai (sau đó là thứ nhất), Jacky Fisher.[34]

Từ tháng 11, 1905 đến tháng 3, 1906, George và May đến thăm Ấn Độ thuộc Anh, nơi ông tỏ ra tức giận bởi nạn phân biệt chủn tộc và vận đông cho sự tham gia nhiều ơn của người Ấn Độ trong chính phủ quốc gia.[35] Chuyến đi diễn ra gần như ngay lập tức sau chuyến thăm Tây Ban Nha dự hôn lễ của Vua Alfonso XIII với Victoria Eugenie xứ Battenberg, người em họ thứ nhất của George, trong sự kiện đó cô dâu và chú rể suýt chút nữa là bị ám sát.[36] Một tuần sau khi trở về Anh, George và May đến Na Uy dự lễ đăng quang của vua Haakon VII, em họ của George, với Hoàng hậu Maud, em gái của George.[37]

Vua và Hoàng đế[sửa | sửa mã nguồn]

Ngày 6 tháng 5 năm 1910, vua Edward băng hà, và George lên ngôi vua. Ông viết trong quyển nhật kí, "Tôi đã mất đi người bạn tuyệt vời nhất và người cha tuyệt vời nhất ... Tôi không bao giờ to tiếng với ông ấy trong suốt cuộc đời tôi. Tôi đau lòng và choáng ngợp với sự đau buồn nhưng nhờ Chúa tôi sẽ gánh vác trách nhiệm và May thân yêu là niềm an ủi của tôi vì cô ấy luôn là như vật. Xin Chúa cho tôi sức mạnh và hướng dẫn tôi thực hiện các nhiệm vụ nặng nề đang đặt trên vai tôi".[38]

George không thích thói quen của vợ ông là dùng tên "Victoria Mary" khi kí vào các văn bản và tài liệu và đòi bà bỏ đi một trong hai chữ đó. Cả hai người đều nghĩ rằng bà không nên được gọi là Hoàng hậu Victoria, và vì thế bà được gọi là Hoàng hậu Mary.[39] Cuối năm đó, một tuyên truyền viên Cấp tiến, Edward Mylius, đã xuất bản một tài liệu giả dối rằng George đã bí mật kết hôn ở Malta với một người đàn ông trẻ, và cuộc hôn nhân của ông với Hoàng hậu Mary là sự đa thê. Lời nói dối lần đầu được xuất bản năm 1893 nhưng George nhún vai xem đó như một trò đùa. Trong một nỗ lực để dẹp tan những tin đồn, Mylius bị bắt giữ, xét xử và bị kết án phỉ báng hình sự, và bị bỏ tù một năm.[40]

George phản đối những đoạn có nội dung chống Công giáo trong Tuyên bố đăng quang mà ông sẽ đọc trong phiên khai mạc đầu tiên của Quốc hội. Ông cho biết rằng ông sẽ từ chối khai mạc Quốc hội trừ phi tuyên bố được sửa đổi. Vì vậy, Tuyên bố lên ngôi 1910 rút ngắn nội dung hơn và loại bỏ phần nhiều những từ ngữ gây khó chịu.[41]

Vua George và Hoàng hậu Mary tại Delhi Durbar, 1911.

Lễ đăng quang của George và Mary diễn ra tại Tu viện Westminster ngày 22 tháng 6 năm 1911,[15] và tổ chức Liên hoan đế quốc ở London. Tháng 7, nhà vua và hoàng hậu đến thăm Ireland trong năm ngày; họ nhận được sự chào đón cuồng nhiệt, với hàng ngàn người đứng hai bên đường cổ vũ cho cuộc diễu hành.[42][43] Cuối năm 1911, vua và hoàng hậu đến Ấn Độ làm lễ lên ngôi, nơi đây họ nhận được sự triều kiến của các chức sắc Ấn Độ và các hoàng thân với cương vị Hoàng đế và Hoàng hậu Ấn Độ ngày 12 tháng 12 năm 1911. George được tôn làm Hoàng đế của Ấn Độ tại buổi lễ, và tuyên bố dời đô từ Calcutta tới Delhi. Họ đi khắp tiểu lục địa, và George có cơ hội tham gia trò chơi săn bắn lớn tại Nepal, bắn hạ được 21 con hổ, 8 con tê giác và 1 con gấu trong hơn 10 ngày.[44] Ông là một tay thiện xa lão luyện và cừ khôi.[45] Ngày 18 tháng 12 năm 1913 ông đã bắn được hơn 1000 con chim trĩ trong sáu giờ[46] tại tư gia của Nam tước Burnham, dù cho ông thậm chí đã thừa nhận vào ngày hôm đó rằng "chúng ta đã đi xa một chút".[47]

Hoạt động chính trị[sửa | sửa mã nguồn]

Gold coin with left-facing profile portrait of George V
A half-sovereign minted during George's reign (Bertram Mackennal, sculptor)

George kế vị ngai vàng vào thời điểm chính trị bất ổn.[48] Ngân sách của dân, một dự luật của Lloyd George bị bác bỏ năm trước bởi Đảng bảo thủđảng viên Hợp nhất - chi phối Thượng viện, trái với nguyên tắc thông thường là các lãnh chúa sẽ không phủ quyết những dự luật tài chính.[49] Thủ tướng đảng Tự do H. H. Asquith đề nghị vua tiên vương đưa ra cam kết rằng ông ta sẽ tấn phong các khanh tướng của đảng Tự do vào Thượng viện một số lượng đủ để thông qua dự luật. Edward đã miễn cưỡng bằng lòng, với điều kiện các khanh tướng vẫn từ chối ngân sách sau hai lần bầu cử liên tiếp. Sau tuyển cử tháng 1 năm 1910, các khanh tướng Bảo thủ chấp nhận ngân sách, trong tình hình là chính phủ hiện tại đã có sự ủy nhiệm của cử tri, để thông qua dự luật mà không cần Thượng viện.[50]

Asquith cố gắng hạn chế quyền lực của các Lãnh chúa thông qua việc cải cách hiến Pháp, và một lần nữa bị bác bỏ ở Thượng viện. Một hội nghị cải cách hiến pháp bị thất bại vào tháng 11 năm 1910 sau 21 cuộc họp. Asquith và Huân tước Crewe, người lãnh đạo đảng Tự do trong Thượng viện, đề nghị George ban lệnh giải thể, dẫn đến cuộc bầu cử thứ hai, và hứa tấn phong đủ số lượng các khanh tướng đảng Tự do nếu Thượng viện lại bác dự luật một lần nữa.[51] Nếu George từ chối, chính phủ Tự do sẽ từ chức, điều này sẽ dẫn đến sự lan truyền trong các đảng chính trị rằng Quốc vương đã đứng về phe "các khanh tướng chống lại người dân".[52] Hai thư kí riêng của nhà vua, Huân tước KnollysStamfordham, cho ông những lời khuyên trái ngược nhau. Knollys, đảng viên Tự do, khuyên George chấp nhận yêu cầu của Chính phủ, trong khi Stamfordham, thuộc đảng liên minh, khuyên George chấp nhận nội các từ nhiệm.[53] Cũng như phụ thân, George miễn cưỡng đồng ý giải tán chính phủ và tấn phong khanh tướng, mặc dù ông cảm thấy các bộ trưởng đã lợi dụng sự thiếu kinh nghiệm của vị vua mới lên ngôi để doạ nạt ông.[54] Sau cuộc tuyển cử tháng 12 năm 1910, các Lãnh chúa thông qua dự luật trong lúc mối đe dọa tràn ngập Thượng viện với các khanh tướng mới.[55] Tiếp theo là Đạo luật Nghị viện 1911 vĩnh viễn loại bỏ – với một vài trường hợp ngoại lệ – quyền phủ quyết của Thượng viện. Nhà vua về sau nhận thấy rằng Knollys đã ngăn giữ không cho đến tai ông những thông tin rằng phe đối lập đã chuẩn bị thành lập chính phủ nếu đảng Tự do đồng loạt từ chức.[56]

Các cuộc tuyển cử năm 1910 đã để lại hậu quả là chính phủ của đảng Tự do phải phụ thuộc vào sự ủng hộ của Đảng Dân tộc Ireland. Theo mong muốn của Đảng dân tộc, Asquith giới thiệu đạo luật trao quyền tự trị cho Ireland, nhưng Đảng Bảo thủ và Liên minh chống lại.[15][57] Bất bình gia tăng đối với Dự luật Tự Trị, thứ sẽ không bao giờ thành luật nếu không có Đạo luật Nghị viện, quan hệ giữa Knollys và đảng Bảo thủ ngày càng tồi tệ, và ông ta bị ép phải về hưu.[58] Trong tuyệt vọng để tránh viễn cảnh nội chiến ở Ireland giữa Liên minh và Đảng Dân tộc, George triệu tập một cuộc gặp giữa tất cả các bên tại Cung điện Buckingham vào tháng 7 năm 1914 trong một nỗ lực để đàm phán.[59] Sau 4 ngày, cuộc họp kết thúc mà không đi đến thỏa thuận nào.[15][60] Ngày 18 tháng 9 năm 1914, nhà vua – vốn đã cân nhắc việc phủ quyết[61] – lại đồng tình Dự luật Tự trị sau khi nó đã được thông qua bởi Westminster, nhưng việc thực hiện nó bị hoãn lại bởi đạo luật treo vì sự bùng nổ của Chiến tranh thế giới thứ nhất.

Chiến tranh thế giới thứ nhất[sửa | sửa mã nguồn]

George V dressed in the ceremonial robes of the Order of the Garter uses a broom to sweep aside assorted crowns labelled "Made in Germany"
"A good riddance"
Một bức tranh đả kích năm 1917 của tạp chí Punch mô tả vua George đang phủi sạch hết mọi danh hiệu Đức.

Từ 1914 đến 1918, Anh và các đồng minh tham gia chiến tranh với Liên minh Trung tâm, được lãnh đạo bởi Đế quốc Đức. Hoàng đế Đức Wilhelm II, người đã cho dân Anh chứng kiến nỗi kinh hoàng của chiến tranh, là anh họ của nhà vua. Ông nội của nhà vua và ông ngoại của Đức hoàng là Hoàng thân Albert xứ Saxe-Coburg và Gotha; do đó, đức vua và các con ông từ lúc chào đời đã mang danh hiệu Hoàng thân và Công nương của xứ Saxe-Coburg và Gotha và Công tước và Công nương xứ Saxony. Hoàng hậu Mary, mặc dù là người Anh theo huyết thống của mẹ bà, nhưng cha bà là Công tước xứ Teck, một hậu duệ của Công tước Württemberg nước Đức. Nhà vua có anh em rể và anh em họ là thần dân Anh nhưng mang danh hiệu Đức chẳng hạn như Công tước và Công nương xứ Teck, Hoàng thân và Công nương xứ Battenberg, và Hoàng thân và Công nương Schleswig-Holstein. Khi H. G. Wells viết về "triều đình ngoại quốc và tẻ nhạt", George tuyên bố một câu nổi tiếng: "Trẫm có thể gọi là tẻ nhạt, nhưng trẫm sẽ bị nguyền rủa nếu như trẫm ngoại quốc."[62]

Ngày 17 tháng 7 năm 1917, George xoa dịu dân Anh bằng cách ra một thông cáo hoàng gia đổi tên triều đình từ âm Đức là Nhà Saxe-Coburg và Gotha thành Nhà Windsor.[63] Ông và tất cả bà con người Anh từ bỏ các danh hiệu Đức, mà chấp nhận tên họ Anh. George bù trừ những bà con nam bằng cách tấn phong họ là quý tộc Anh. Em họ của ông, Hoàng thân Louis xứ Battenberg, người vào đầu cuộc chiến bị buộc phải từ chức Hải vụ Đại thần thứ nhất vì phong trào chống Đức, trở thành Louis Mountbatten, Hầu tước Milford Haven thứ nhất, trong khi anh trai của Hoàng hậu Mary đổi thành Adolphus Cambridge, Hầu tước Cambridge thứ nhất, và Alexander Cambridge, Bá tước Athlone thứ nhất.[64] Em họ của George Công nương Marie LouiseCông nương Helena Victoria xứ Schleswig-Holstein phải từ bỏ đất phong của họ.

Tập tin:Tsar Nicholas II & King George V.JPG
George V (bên phải) và người anh em họ có thể chất tương tự ông Sa hoàng Nikilai II của Nga mặc quân phục Đức ởn Berlin vào trước cuộc chiến.[65]

Trong Những lá thư rõ ràng công bố ngày 11 tháng 12 năm 1917 nhà vua giới hạn danh xưng "His (or Her) Royal Highness" và chức tước trên danh nghĩa "Hoàng tử (hoặc Công chúa) của Liên hiệp Anh và Ireland" đối với các con của quốc vương, các con của các con trai của quốc vương và con trai trưởng còn sống của con trai trưởng còn sống của Hoàng tử xứ Wales.[66] Những lá thư rõ ràng cũng chỉ rõ rằng "danh hiệu Royal Highness, Highness hay Serene Highness, và những chức tước trên danh nghĩa của Hoàng tử và Công chúa sẽ ngừng cấp ngoại trừ những chức danh đã được cấp và vẫn không bị hủy bỏ". Người thân của George đã đứng về phe Đức, chẳng hạn như Hoàng tử Ernst August của Hanover, Công tước Cumberland và Teviotdale thứ ba (cháu chắt nội đích tôn của George III) và Hoàng thân Carl Eduard, Công tước Albany và công tước đương nhiệm của Saxe-Coburg và Gotha (cháu nội dòng nam của nữ hoàng Victoria), bị đình chỉ tư cách quý tộc anh bởi Đạo luật tước danh hiệu năm 1919. Dưới áp lực từ hoàng thái hậu, Alexandra, George cũng từ bỏ những cờ lệnh Gater của các thân thuộc người Đức của ông trong Nhà nguyện St George, Lâu đài Windsor.[67]

Khi Sa hoàng Nikolai II của Nga, người em họ của George (mẹ của hai người là chị em với nhau), bị lật đổ trong Cách mạng Nga 1917, chính phủ Anh cho phép Nga hoàng và gia đình ông ta đến tị nạn chính trị, nhưng lo ngại rằng cuộc cách mạng có thể lan tới đảo Anh, nên George nghĩ rằng sự hiện diện của hoàng gia Nga là không phù hợp.[68] Mặc dù những tuyên bố về sau của Huân tước Mountbatten của Miến Điện rằng Thủ tướng Lloyd George phản đối việc cứu viện cho hoàng gia Nga, những bức thư của Lord Stamfordham gợi ý rằng chính George V là người phản đối ý kiến này, chứ không theo lời khuyên từ chính phủ.[69] Chi tiết kế hoạch cuộc giải cứu được thực hiện bởi MI1, một chi nhánh của cơ quan mật vụ Anh,[70] nhưng vì thế lực ngày càng lớn của những người cách mạng Bolshevik và những khó khăn lớn hơn từ cuộc chiến tranh, kế hoạch không bao giờ được thực hiện.[71] Nga hoàng và gia đình ông vẫn ở Nga, nơi họ bị giết bởi bọn Bolsheviks năm 1918. Vào năm sau, hoàng thái hậu nước Nga (dì của George) Maria Feodorovna (Dagmar của Đan Mạch) cùng các thành viên khác của hoàng gia được cứu thoát ở Crimea bởi các tàu Anh.

Hai tháng trước khi kết thúc chiến tranh, con trai út của nhà vua, John, chết ở tuổi 13 sau một thời gian dài bệnh tật. George đã được hoàng hậu Mary thông báo về cái chết của cậu, bà viết, "[John] là người khiến chúng tôi lo lắng trong nhiều năm ... Sự suy sụp đầu tiên trong gia đình chúng tôi thật khó chịu nhưng mọi người thật tốt bụng & cảm thiing & và giúp đỡ chúng tôi rất nhiều."[72]

Tháng 5 năm 1922, nhà vua đến thăm Bỉ và miền bắc nước Pháp, thăm nghĩa trang chiến tranh thế giới và đài tưởng niệm được xây dựng bởi Imperial War Graves Commission. Sự kiện được miêu tả trong một bài thơ, The King's Pilgrimage của Rudyard Kipling.[73] Chuyến thăm này, và một chuyến thăm ngắn đến Ý năm 1923, là những lần hiếm hoi George đồng ý rời khỏi nước Anh làm việc công sau khi chiến tranh chấm dứt.[74]

Trị vì sau Đại chiến[sửa | sửa mã nguồn]

Pale-eyed grey-bearded man of slim build wearing a dress uniform and medals
Vua George V năm 1923.

Trước chiến tranh thế giới, nhiều nước châu Âu được cai trị bởi các quân vương là người thân của George, nhưng trong và sau thế chiến, chế độ quân chủ ở Áo, Đức, Hi Lạp, Tây Ban Nha, cũng như Nga, suy yếu hoặc diệt vong bởi các cuộc cách mạng và chiến tranh. Tháng 3 năm 1919, Trung tá Edward Lisle Strutt được sự ủy nhiệm của cá nhân nhà vua đến hộ tống cựu hoàng Karl I của Áo và gia đình ông ta đến tị nạn tại Switzerland.[75] Năm 1922, một con tàu của Hải quân hoàng gia được gửi đến Hi Lạp để giải cứu em họ của George, Hoàng tử và Công nương Andrew. Hoàng tử Andrew là cháu của Hoàng hậu Alexandra thông qua anh trai của bà là Georgios I của Hy Lạp, và Công nương Andrew là con gái của Hoàng thân Louis xứ Battenberg, một hoàng thân người Đức được phong làm quý tộc Anh năm 1917. Các con của họ bao gồm Hoàng phu Philip, người về sau kết hôn với cháu nội của George, Elizabeth II. Chế độ quân chủ ở Hi Lạp được trung hưng lần nữa không lâu trước cái chết của George.

Bất ổn chính trị tiếp tục gia tăng ở Ireland vì Đảng dân tộc phát động cuộc chiến vì nền độc lập; George bày tỏ nỗi kinh hoàng của ông vì việc chính phủ cho phép sự giết chóc và trả đũa với Thủ tướng David Lloyd George.[76] Tại phiên khai mạc Quốc hội Bắc Ireland ngày 22 tháng 6 năm 1921, nhà vua, trong bài phát biểu một phần được soản bởi Lloyd George và tướng Jan Smuts, kêu gọi hòa giải. Một vài tuần sau, một thỏa thuận ngừng bắn được công bố. Các cuộc đàm phán giữa Anh và những người li khai Ireland đã dẫn đến Hiệp ước Anh-Ireland. Cuối năm 1922, Ireland được phân chia, Nhà nước Ireland tự do được thành lập, và Lloyd George rời khỏi chức vụ.

Nhà vua và các cố vấn lo ngại về sự trỗi dậy của chủ nghĩa xã hộiphong trào công nhân ngày càng phát triển, điều mà họ nhầm lẫn là có liên quan đến chủ nghĩa cộng hòa. Các nhà xã hội không còn tin tưởng và những khẩu hiệu chống lại nền quân chủ và sẵn sàng đi đến thỏa thuận nếu phe bảo hoàng tỏ có những hành động trước. George đã chấp thuận một nền dân chủ rộng rãi hơn nữa, kể cả việc vượt qua lằn ranh giai cấp và đem đến một chế độ quân chủ gần gũi hơn với quần chúng và tầng lớp lap động-một sự thay đổi như một vở kịch cho nhà vua, người bây giờ đang thoải mái nhất với các sĩ quan hải quân và quý tộc có đất đai. Ông thiết lập mối quan hệ thân thiện với các chính trị gia Công đảng và cán bộ công đoàn. Ông từ bỏ cách ứng xử xa lánh xã hội của gia đình hoàng gia và tăng cường tính đại chúng của nó trong cuộc khủng hoảng những năm 1920 và trong hơn hai thế hệ sau đó.[77][78]

Những năm từ 1922 đến 1929 chứng kiến sự thay đổi thường xuyên trong chính phủ. Năm 1924, George bổ nhiệm Thủ tướng Công đảng đầu tiên, Ramsay MacDonald, trong sự vắng mặt của thế đa số trong ba đảng lớn. Sự tiếp thu lịch thiệp và hiểu biết của George đối với chính phủ Công đảng đầu tiên (kéo dài chưa tới một năm) làm lắng đi những nghi ngờ của các cảm tình viên trong đảng. Trong Tổng tấn công năm 1926 nhà vua khuyên chính phủ đảng Bảo thủ của Stanley Baldwin chống lại những hành động khiêu khích,[79] và một ngoại lệ khi ông gợi ý rằng những kẻ tấn công là "nhà cách mạng" nói rằng, "Hãy sống với tiền lương của họ trước khi các ngươi đánh giá họ"[80]

A group pose of eight men in smart evening wear. The King sits in the middle surrounded by his prime ministers.
Hội nghị đế quốc 1926: George V và các thủ tướng bởi Đế quốc. Theo chiều kim đồng hồ từ điểm chính giữa phía trước: George V, Baldwin (Vương quốc Anh), Monroe (Newfoundland), Coates (New Zealand), Bruce (Úc), Hertzog (Nam Phi), Cosgrave (Irelang tự do), King (Canada).

Năm 1926, George tổ chức Hội nghị đế quốc ở London tại đó Tuyên ngôn Balfour chấp nhận các lãnh địa Anh được tăng thêm quyền tự trị "Cộng đồng tự trị trong đế quốc Anh, bình đẳng về địa vị, không bên nào nằm dướng bên nào". Năm 1931, Quy ước Westminster chính thức xác lập vị trí của George là "biểu tượng của liên kết tự do giữa các thành viên trong Khối thịnh vượng chung các quốc gia". Tuyên ngôn xác định "bất kì thay đổi nào trong luật pháp động chạm đến chuyện kế vị ngai vàng hay các huy hiệu và danh hiệu hoàng gia" đều đòi hỏi phải có sự chấp thuận của Nghị viện của các thuộc địa cũng như Nghị viện tại Westminster, chính phủ Anh không thể ban hành luật pháp cho các lãnh địa, ngoại trừ có thỏa thuận từ trước.

Trong sự bùng nổ của khủng hoảng tài chính thế giới, nhà vua khuyến khích thành lập một Chính phủ Dân tộc năm 1931 lãnh đạo bởi MacDonald và Baldwin,[81][82] và tình nguyện cắt giảm danh sách dân sự để giúp cân bằng ngân sách.[81] Ông quan tâm đến sự mạnh lên của Đức dưới thời Adolf HitlerĐảng Quốc xã. Năm 1934, đức vua thẳng thắn nói với sứ thần Đức Leopold von Hoesch rằng Đức quốc bây giờ là hiểm họa của thế giới, và đang hướng về một cuộc chiến tranh trong vòng 10 năm nếu mọi chuyện vẫn như thế này; ông cảnh báo đại sứ Anh tại Berlin Eric Phipps để mắt tới đảng Quốc xã.[83]

Năm 1932, George đồng ý phát biểu tuyên ngôn Giáng sinh hoàng gia trên radio, một sự kiện về sau trở thành thông lệ hàng năm. Lúc ông không thích sự đổi mới này nhưng đã bị thuyết phục bởi những lập luận rằng đó là điều mà thần dân của ông muốn.[84] Vào dịp Lễ kỉ niệm bạc của ông năm 1935, ông đã là một vị vua được yêu quý, ông nói lời đáp tạ sự bợ đỡ của đám đông rằng, "Trẫm không thể hiểu được, sau tất cả mọi thứ trẫm vẫn chỉ là một thằng cha rất bình thường."[85]

"No means test for these 'unemployed!" của Maro, 1935. Đại lễ bạc của Vua George V được tổ chức trên khắp nước Anh, nhưng trong bối cảnh tình hình tài chính tồi tệ không phải tất cả mọi người đều đồng tình với chi tiêu quá trớn của hoàng gia.

Quan hệ của George với hoàng trưởng tử và người thừa kế, Edward, trở nên tồi tệ trong những năm cuối. George thất vọng về thất bại của Edward trong việc ổn định cuộc sống và kinh hoàng vì mối quan hệ của anh ta với những phụ nữ đã có chồng.[15] Ngược lại, ông thương yêu hoàng tử thứ hai, Hoàng tử Albert (về sau là George VI), và cưng chiều đứa cháu gái lớn tuổi nhất của ông, Công chúa Elizabeth; ông đặt biệt danh cho cô ta là "Lilibet", và cô trìu mến gọi ông là "Người ông Anh quốc".[86] Năm 1935, George nói với con trai ông Edward: "Sau khi trẫm chết đi, cậu sẽ hủy hoại chính cậu trong 12 tháng", và nói với Albert cùng Elizabeth: "Trẫm cầu Chúa rằng con trưởng của trẫm sẽ không bao giờ kết hôn và có con, để không có gì ngăn cản Bertie và Lilibet đến ngai vàng."[87][88]

Suy yếu và qua đời[sửa | sửa mã nguồn]

Chiến tranh thế giới thứ nhất gây ra nhiều thiệt hại cho sức khỏe của George: ông bị thương nặng ngày 28 tháng 10 năm 1915 khi ngã ngựa trong một chuyến duyệt quân ở Pháp, và thói quen hút thuốc của ông làm trầm trọng hơn các vấn đề về hô hấp. Ông mắc bệnh nghẽn phổi mãn tínhviêm màng phổi. Năm 1925, theo chỉ định của các bác sĩ, ông miễn cưỡng đi điều dưỡng ở Địa Trung Hải, và đó là chuyến đi nước ngoài đầu tiên của ông kể từ sau chiến tranh, và cũng là lần cuối.[89] Tháng 11 năm 1928, ông lâm bệnh nặng có vẻ do nhiễm trùng máu, và trong hai năm tiếp theo con trai ông Edward đã gánh vác nhiều nhiệm vụ của ông.[90] Năm 1929, một đề nghị ra nước ngoài điều dưỡng bị nhà vua bác bỏ "bằng những câu nói cứng rẵn".[91] Thay vào đó, ông nghỉ ngơi ba tháng ở Craigweil House, Aldwick, tại khu resort trên bờ biển Bognor, Sussex.[92] Vì kết quả của chuyến thăm của ông, thị trấn được mang thêm tên hậu tố "Regis", tiếng Latinh có nghĩa là "của quốc vương". Một huyền thoại khác về sau được phổ biến rằng những lời cuối cùng của ông, khi ông được thông báo rằng ông sẽ sớm hồi phục để lại đến thăm thị trấn, là "Bugger Bognor!"[93][94][95]

George không bao giờ hồi phục hoàn toàn. Trong những năm cuối, ông thỉnh thoảng phải dùng bình oxi.[96] Cái chết của em gái ông thương yêu Victoria tháng 12 năm 1935 làm ông buồn phiền sâu sắc. Vào buổi chiều ngày 15 tháng 1 năm 1936, nhà vua bước vào phòng ngủ của ông ở Sandringham House và phàn nàn là bị cảm lạnh; ông vẫn ở trong phòng cho đến lúc chết.[97] Ông trở nên yếu dần đi, lúc mê lúc tỉnh. Thủ tướng Baldwin về sau nói rằng:

mỗi lần Thánh thượng có ý thức thì ngài quan sát hoặc hỏi han một ai đó, một vài lời nois thể hiện lòng biết ơn đối với sự tử tế được bài tỏ lúc hày. Nhưng ngài đã nói với thư kí riêng của ngài khi ngài nhìn anh ta: "Đế quốc như thế nào?" Một câu nói không bình thường trong hoàn cảnh đó, và thư kí nói: "Tất cả đều tốt, thưa Hoàng thượng, và Đế quốc", và nhà vua mỉm cười với anh ta rồi bất tỉnh một lần nữa.[98]

Ngày 20 tháng 1, ông đã gần chết. Các bác sĩ riêng của ông, đứng đầu là Huân tước Dawson của Penn, phát hành một bản tin với những từ ngữ sau đó trở nên nổi tiếng: "Cuộc đời của Thánh thượng là những hoạt động và bình và sự gần gũi của nó."[99][100] Nhật kí riêng của Dawson, được moi ra sau cái chết của ông và được công bố năm 1986, tiết lộ những lời cuối cùng của ông, là một lời nguyền rủa "Chúa nguyền rủa nhà ngươi!",[101] nói với y tá của ông, Catherine Black, khi cô ta đưa cho ông một viên thuốc an thần vào ngày 20 tháng 1. Dawson viết rằng ông đã đẩy nhanh cái chết của nhà vua bằng cách cho ông một mũi có kết hợp morphinecocaine. Dawson ghi chú ông hành động như vậy để bảo vệ nhân phẩm của nhà vua, ngăn chặn những sự căng thẳng của gia đình, và do đó nhà vua băng hà lúc 11:55 tối. và sự kiện được công bố trên bản tin sáng của báo The Times chứ không phải là "một tờ bái buổi tối không thích hợp".[101][102]

Radio Times về ngày tang lễ, 28 tháng 1, 1936, đọc rằng "Sự dàn xếp sẽ được công bố qua chiếc microphone"

Nhà soạn nhạc người Đức Paul Hindemith đi đến một xưởng phim BBC vào buổi sáu sau khi nhà vua băng hà và dành sáu giờ để viết Trauermusik (nhạc đám tang). Nó được trình chiều vào buổi chiều cùng ngày trên chương trình phát sóng trực tiếp của BBC, với Adrian Boult tiến hành BBC Symphony Orchestra và nhạc sĩ độc tấu.[103]

Tại đám rước di thể của George vào quan tài tại Đại sảnh Westminster, một phần của Vương miện đế quốc rơi từ trên quan tài dưới và chạm vào máng xối. Vị tân vương Edward VIII, thấy được hình ảnh đó và cho rằng nó là một điều xấu cho triều đại mới của ông.[104][105] Như một dấu hiệu cho thấy sự tôn trọng người cha quá cố, bốn người con trai còn sống của George, Edward, Albert, Henry, và George, đứng giữa khuya bảo vệ quan tài, được gọi là Sự thức khuya của các hoàng tử, tại nhà táng vào cái đêm trước đám tang.[106] Sự kiện như thế không được lặp lại cho đến ngày mất của con dâu George, Thái hậu Elizabeth, năm 2002. George V được chôn cất tại Nhà nguyện St George, Lâu đài Windsor, ngày 28 tháng 1 năm 1936.[107] Edward thoái vị trước khi kết thúc năm đó, và em trai ông ta Albert, Công tước York, lên ngôi vua (lấy vương hiệu là George VI).

Miêu tả trên màn ảnh[sửa | sửa mã nguồn]

Trên màn ảnh, George được khắc họa bởi:

Danh hiệu, huy hiệu, huân chương[sửa | sửa mã nguồn]

Danh hiệu[sửa | sửa mã nguồn]

  • 3 tháng 6 1865 – 24 tháng 5 1892: His Royal Highness Hoàng thân George xứ Wales
  • 24 tháng 5 1892 – 22 tháng 1 1901: His Royal Highness Công tước xứ York
  • 22 tháng 1 1901 – 9 tháng 11 1901: His Royal Highness Công tước Cornwall và York
  • 9 tháng 11 1901 – 6 tháng 5 1910: His Royal Highness Hoàng tử xứ Wales
    • ở Scotland: His Royal Highness Công tước Rothesay
  • 6 tháng 5 1910 – 20 tháng 1 1936: Đức vua Bệ hạ

Danh hiệu đày đủ của nhà vua là "His Majesty George V, bởi Ân điển của Chúa, của Nước Anh thống nhất Liên hiệp Anh và Ireland và của các thuộc địa Anh bên kia biển, Vua, Người Bảo vệ Đức tin, Hoàng đế Ấn Độ" cho đến khi Đạo luật Danh hiệu hoàng gia và Nghị viện 1927, nó được đổi thành "His Majesty George V, bởi Ân điển của chúa, của Liên hiệp Anh, Ireland và các thuộc địa Anh bên kia biển, Vua, Người Bảo vệ Đức tin, Hoàng đế Ấn Độ".

Vinh dự ở Anh[sửa | sửa mã nguồn]

Sau khi kế vị ngai vàng Anh năm 1910, George trở thành quân vương sở hữu tất cả huân chương được trao tặng ở đế quốc Anh (sau đó) Khối Thịnh vượng chung, bao gồm những thứ trao tặng cho ông trước khi kế vị.

Chức vụ quân đội[sửa | sửa mã nguồn]

Vinh dự nước ngoài[sửa | sửa mã nguồn]

Chức danh nước ngoài[sửa | sửa mã nguồn]

Trình độ danh dự và chức vụ[sửa | sửa mã nguồn]

Huy hiệu[sửa | sửa mã nguồn]

Coat of Arms of George, Duke of York.svg
Coat of Arms of George, Prince of Wales (1901-1910).svg
Coat of Arms of the United Kingdom (1837-1952).svg
Coat of Arms of the United Kingdom in Scotland (1837-1952).svg
Huy hiệu của George khi còn là Quận công xứ York Huy hiệu của George khi còn là Hoàng tử xứ Wales Huy hiệu George V của nước Anh thống nhất (ngoài Scotland) Huy hiệu George V ở Scotland

Con cái[sửa | sửa mã nguồn]

Tên Sinh Mất Phối ngẫu Con cái
Edward, Hoàng tử xứ Wales
Về sau là Edward VIII, sau nữa là Quận công Windsor
23 tháng 6 1894 28 tháng 5 1972 Wallis Simpson Không
Hoàng tử Albert, Quận công xứ York
Về sau là George VI
14 tháng 12 1895 6 tháng 2 1952 Lady Elizabeth Bowes-Lyon Elizabeth II
Công chúa Margaret, Nữ Bá tước Snowdon
Mary, Công chúa Hoàng gia và Nữ Bá tước Harewood 25 tháng 4 1897 28 tháng 3 1965 Henry Lascelles, Bá tước thứ sáu của Harewood George Lascelles, Bá tước thứ bảy của Harewood
The Honourable Gerald Lascelles
Hoàng tử Henry, Quận công Gloucester 31 tháng 3 1900 10 tháng 6 1974 Lady Alice Montagu Douglas Scott Hoàng thân William xứ Gloucester
Hoàng thân Richard, Quận công Gloucester
Hoàng tử George, Quận công xứ Kent 20 tháng 12 1902 25 tháng 8 1942 Công chúa Marina của Hi Lạp và Đan Mạch Hoàng thân Edward, Quận công xứ Kent
Công nương Alexandra, The Honourable Lady Ogilvy
Hoàng thân Michael xứ Kent
Hoàng tử John 12 tháng 7 1905 18 tháng 1 1919 Không bao giờ kết hôn Khôg

Tổ tiên[sửa | sửa mã nguồn]

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Chú thích và nguồn[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Những người đỡ đầu của ông bao gồm Vua xứ Hanover (Em họ của nữ hoàng Victoria, do Hoàng tử Edward xứ Saxe-Weimar-Eisenach đứng đại diện); Công tước Saxe-Coburg và Gotha (Anh trai của Hoàng thân Albert, do Chủ tịch Hội đồng, bá tước Granville, đứng đại diện); Hoàng thân Leiningen (em họ của hoàng tử xứ Wales); Thái tử Đan Mạch (em trai của Công nương xứ Wales, do Huân tước Chamberlain, Tử tước Sydney, đứng đại diện); Hoàng hậu Denmark (bà ngoại của George, do Nữ hoàng Victoria đứng đại diện); Công tước Cambridge (em họ của nữ hoàng Victoria); Công nương Cambridge (thím của Victoria, do dì của George Công chúa Helena đứng đại diện); và Công nương Louis xứ Hesse và by Rhine (cô của George, do em gái bà Công chúa Louise đứng đại diện) (The Times (London), Thứ bảy, 8 tháng 7, 1865, tr. 12).
  2. ^ Clay, tr. 39; Sinclair, tr. 46–47
  3. ^ Sinclair, tr. 49–50
  4. ^ Clay, tr. 71; Rose, tr. 7
  5. ^ Rose, tr. 13
  6. ^ Keene, Donald Emperor of Japan: Meiji and His World, 1852–1912 (Columbia University Press, 2002) tr. 350–351
  7. ^ Rose, tr. 14; Sinclair, tr. 55
  8. ^ Rose, tr. 11
  9. ^ Clay, tr. 92; Rose, tr. 15–16
  10. ^ Sinclair, tr. 69
  11. ^ Pope-Hennessy, tr. 250–251
  12. ^ Rose, tr. 20–21, 24
  13. ^ Pope-Hennessy, tr. 230–231
  14. ^ Sinclair, tr. 178
  15. ^ a ă â b c d Matthew, H. C. G. (September 2004; online edition May 2009) "George V (1865–1936)", Oxford Dictionary of National Biography, Oxford University Press, doi:10.1093/ref:odnb/33369, retrieved 1 May 2010 (Subscription required)
  16. ^ Clay, tr. 149
  17. ^ Clay, tr. 150; Rose, tr. 35
  18. ^ Đổi tên từ Bachelor's Cottage
  19. ^ Clay, tr. 154; Nicolson, tr. 51; Rose, tr. 97
  20. ^ Nhật kí của Harold Nicolson trích dẫn trong Sinclair, tr. 107
  21. ^ Nhận xét của Nicolson 1944–1948, trích dẫn trong Rose, tr. 42
  22. ^ The Royal Philatelic Collection, Official website of the British Monarchy, truy cập ngày 1 tháng 5 năm 2010 
  23. ^ Rose, tr. 53–57; Sinclair, tr. 93 ff
  24. ^ Clay, tr. 167
  25. ^ Buckner, Phillip (tháng 11 năm 1999), “The Royal Tour of 1901 and the Construction of an Imperial Identity in South Africa”, South African Historical Journal 41: 324–348 
  26. ^ Rose, tr. 43–44
  27. ^ Bassett, Judith (1987), “'A Thousand Miles of Loyalty': the Royal Tour of 1901”, New Zealand Journal of History 21 (1): 125–138 ; Oliver, W. H. biên tập (1981), The Oxford History of New Zealand, tr. 206–208 
  28. ^ Rose, tr. 45
  29. ^ London Gazette: số 27375, tr. 7289, 9 November 1901.
  30. ^ Previous Princes of Wales, Household of HRH The Prince of Wales, truy cập ngày 1 tháng 5 năm 2010 
  31. ^ Clay, tr. 244; Rose, tr. 52
  32. ^ Rose, tr. 289
  33. ^ Sinclair, tr. 107
  34. ^ Massie, Robert K. (1991), Dreadnought: Britain, Germany and the Coming of the Great War, Random House, tr. 449–450 
  35. ^ Rose, tr. 61–66
  36. ^ Người hướng dẫn của họ và hơn 12 người đến dự bị giết bởi một quả bom ném bởi một kẻ vô chính phủ, Mateu Morral.
  37. ^ Rose, tr 67–68
  38. ^ Nhật kí của George V, 6 tháng 5 năm 1910, Royal Archives, trích dẫn trong Rose, tr. 75
  39. ^ Pope-Hennessy, tr. 421; Rose, tr. 75–76
  40. ^ Rose, tr. 82–84
  41. ^ Wolffe, John (2010), “Protestantism, Monarchy and the Defence of Christian Britain 1837–2005”, trong Brown, Callum G.; Snape, Michael F., Secularisation in the Christian World, Farnham, Surrey: Ashgate Publishing, tr. 63–64, ISBN 978-0-7546-9930-9 
  42. ^ Rayner, Gordon (10 November 2010) "How George V was received by the Irish in 1911", The Telegraph
  43. ^ “The queen in 2011... the king in 1911”. the Irish Examiner. Truy cập ngày 13 tháng 8 năm 2014. 
  44. ^ Rose, tr. 136
  45. ^ Rose, tr. 39–40
  46. ^ Khoảng 1 con sau mỗi 20 giây
  47. ^ Windsor, tr. 86–87
  48. ^ Rose, tr. 115
  49. ^ Rose, tr. 112–114
  50. ^ Rose, tr. 114
  51. ^ Rose, tr. 116–121
  52. ^ Rose, tr. 121–122
  53. ^ Rose, tr. 120, 141
  54. ^ Rose, tr. 121–125
  55. ^ Rose, tr. 125–130
  56. ^ Rose, tr. 123
  57. ^ Rose, tr. 137
  58. ^ Rose, tr. 141–143
  59. ^ Rose, tr. 152–153, 156–157
  60. ^ Rose, tr. 157
  61. ^ Rose, tr. 138–139, 147–148
  62. ^ Nicolson, tr. 308
  63. ^ London Gazette: số 30186, tr. 7119, 17 July 1917. Truy cập 20 February 2011.
  64. ^ Rose, tr. 174–175
  65. ^ Trong lễ cưới của George năm 1893, The Times tuyên bố rằng đám đông có thể lầm tưởng Nicholas với George, bởi vì trang phục và râu tóc làm cho bề ngoài của họ khá giống nhau (The Times (London), Friday, 7 July 1893, tr. 5). Đặc điểm khuôn mặt của họ chỉ khác nhau đôi phần.
  66. ^ Nicolson, tr. 310
  67. ^ Clay, tr. 326; Rose, tr. 173
  68. ^ Nicolson, tr. 301; Rose, tr. 210–215; Sinclair, tr. 148
  69. ^ Rose, tr. 210
  70. ^ Crossland, John (15 tháng 10 năm 2006), “British Spies In Plot To Save Tsar”, The Sunday Times 
  71. ^ Sinclair, tr. 149
  72. ^ Pope-Hennessy, tr. 511
  73. ^ Pinney, Thomas (ed.) (1990) The Letters of Rudyard Kipling 1920–30, Vol. 5, University of Iowa Press, note 1, tr. 120, ISBN 978-0-87745-898-2
  74. ^ Rose, tr. 294
  75. ^ “Archduke Otto von Habsburg”, The Daily Telegraph (London), 4 tháng 7 năm 2011 
  76. ^ Nicolson, tr. 347; Rose, tr. 238–241; Sinclair, tr. 114
  77. ^ Prochaska, Frank (1999). “George V and Republicanism, 1917–1919”. Twentieth Century British History 10 (1): 27–51. doi:10.1093/tcbh/10.1.27. 
  78. ^ Kirk, Neville (2005). “The Conditions of Royal Rule: Australian and British Socialist and Labour Attitudes to the Monarchy, 1901–11”. Social History 30 (1): 64–88. doi:10.1080/0307102042000337297. 
  79. ^ Nicolson, tr. 419; Rose, tr. 341–342
  80. ^ Rose, tr. 340; Sinclair, tr. 105
  81. ^ a ă Rose, tr. 373–379
  82. ^ Vernon Bogdanor lập luận rằng George V đã đóng một vai trò quan trọng và tích cực trong cuộc khủng hoảng chính trị tháng 8 - tháng 10 năm 1931, và có ảnh hưởng quyết định trên của Thủ tướng MacDonald, trích dẫn trongBogdanor, Vernon (1991) "1931 Revisited: The Constitutional Aspects", Twentieth Century British History 2 (1): 1–25 (Subscription required). Philip Williamson trái ngược với Bogdanor, cho rằng ý kiến về chính phủ quốc gia đã trong dự tính của các nhà lãnh đạo Đảng từ cuối năm 1930 và chính họ, không phải nhà vua, đã xác định thời điểm thành lập nó, trong Williamson, Philip (1991) "1931 Revisited: the Political Realities", Twentieth Century British History 2 (3): 328–338 (Subscription required).
  83. ^ Nicolson, tr. 521–522; Rose, tr. 388
  84. ^ Sinclair tr. 154
  85. ^ Sinclair, tr. 1
  86. ^ Pimlott, Ben (1996), The Queen, John Wiley and Sons, Inc, ISBN 0-471-19431-X 
  87. ^ Ziegler, Philip (1990), King Edward VIII: The Official Biography, London: Collins, tr. 199, ISBN 0-00-215741-1 
  88. ^ Rose, p. 392
  89. ^ Rose, tr. 301, 344
  90. ^ Ziegler, tr. 192–196
  91. ^ Arthur Bigge, Nam tước Stamfordham thứ nhấy, đến cho Alexander Cambridge, Bá tước Athlone thứ nhất, 9 tháng 7 năm 1929, trích dẫn trong Nicolson tr. 433 và Rose, tr. 359
  92. ^ Pope-Hennessy, tr. 546; Rose, tr. 359–360
  93. ^ Roberts, Andrew (2000), Antonia Fraser, biên tập, The House of Windsor, London: Cassell and Co, tr. 36, ISBN 0-304-35406-6 
  94. ^ Ashley, Mike (1998), The Mammoth Book of British Kings and Queens, London: Robinson Publishing, tr. 699 
  95. ^ Rose, pp. 360–361
  96. ^ Bradford, Sarah (1989), King George VI, London: Weidenfeld and Nicolson, tr. 149, ISBN 0-297-79667-4 
  97. ^ Pope-Hennessy, tr. 558
  98. ^ The Times (London), 22 January 1936, tr. 7, col. A
  99. ^ The Times (London), 21 January 1936, tr. 12, col. A
  100. ^ Rose, tr. 402
  101. ^ a ă Watson, Francis (1986), “The Death of George V”, History Today 36: 21–30 
  102. ^ Ramsay, J. H. R. (28 tháng 5 năm 1994), “A king, a doctor, and a convenient death”, British Medical Journal 308 (6941): 1445, doi:10.1136/bmj.308.6941.1445, PMC 2540387, PMID 11644545  (Subscription required)
  103. ^ Steinberg, Michael (2000), The Concerto, Oxford University Press, tr. 212–213, ISBN 0-19-513931-3 
  104. ^ Windsor, tr. 267
  105. ^ The cross surmounting the crown, composed of a sapphire and 200 diamonds, was retrieved by a soldier following later in the procession.
  106. ^ The Times (London), Tuesday, 28 tháng 1 1936, tr. 10, col. F
  107. ^ Rose, tr. 404–405
  108. ^ a ă â b c d đ e ê g h i k l m n o ô ơ p q r s t u ư v x y White, Geoffrey H.; Lea, R. S. (eds.) (1959) Complete Peerage, London: St Catherine's Press, vol. XII, tr. 924–925
  109. ^ London Gazette: số 27293, tr. 1762, 12 March 1901.
  110. ^ a ă â b c Photograph of King George V taken August/September 1897, Victoria and Albert Museum
  111. ^ Kidd, Charles; Williamson, David (eds; 1999) Debrett's Peerage and Baronetage, London: Debrett's Peerage, quyển. 1, tr. cv
  112. ^ London Gazette: số 25773, tr. 102, 5 January 1888.
  113. ^ Rose, tr. 18
  114. ^ Clay, tr. 139
  115. ^ London Gazette: số 27262, tr. 4, 1 January 1901.
  116. ^ London Gazette: số 27289, tr. 1417, 26 February 1901.
  117. ^ a ă London Gazette: (Supplement) số 28380, tr. 3859, 31 May 1910.
  118. ^ “New Titles in the R.A.F.” (pdf), Flight 1919, 7 tháng 8 năm 1919: 1044, truy cập ngày 31 tháng 10 năm 2011 
  119. ^ London Gazette: số 27263, tr. 83, 4 January 1901.
  120. ^ London Gazette: số 27383, tr. 8644, 6 December 1901.
  121. ^ London Gazette: số 27389, tr. 8982, 20 December 1901.
  122. ^ La Ilustración Artística, El Diario de Andalucía, 19 tháng 6 năm 1905, truy cập ngày 27 tháng 12 năm 2015 
  123. ^ a ă â b c d đ e Written Answers to Questions: Column 383W, Hansard, 10 tháng 3 năm 2010 
  124. ^ Estonian State Decorations, Office of the President, truy cập ngày 28 tháng 3 năm 2013 
  125. ^ Ordens Honoríficas Portuguesas, Presidência da República Portuguesa, truy cập ngày 28 tháng 3 năm 2013 
  126. ^ The Times (London), Saturday, 2 tháng 2 1901, tr. 5
  127. ^ The Times (London), Monday, 27 January 1902, p. 5
  128. ^ "Un jefe y un oficial del Ejército, a las exequias por el Rey Jorge", ABC, 25 tháng 1 1936 (Andalusia ed.), tr. 34, truy cập ngày 28 tháng 4 2016
  129. ^ Official Gazette of the Army, 8 tháng 1 1936, quyển. I, tr. 287, Virtual Library of the Defence (Tây Ban Nha), truy cập ngày 28 tháng 4 2016
  130. ^ The Times (London), Thứ sáu, 7 tháng 2 1902, tr. 12
  131. ^ a ă Boucher, Maurice (1973) Spes in Arduis: a history of the University of South Africa, Pretoria: UNISA, tr. 74 và 114
  132. ^ The Times (London), 1 tháng 6 1901, tr. 3
  133. ^ The Times (London), thứ bảy, 12 tháng 10 1901, tr. 5
  134. ^ The Times (London), thứ 4, 16 tháng 10 1901, tr. 3
  135. ^ a ă The Times (London), Thứ hai, 5 tháng 5 1902, tr. 10
  136. ^ The Times (London), 22 August 1901, p. 3

Nguồn tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]


George V
Nhánh thứ của Nhà Wettin
Sinh: 3 tháng 6 1865 Mất: 20 tháng 1 1936
Tước hiệu
Tiền vị:
Edward VII
Vua của nước Anh thống nhất
các thuộc địa Anh,
Hoàng đế Ấn Độ

6 tháng 5 1910 – 20 tháng 1 1936
Kế vị
Edward VIII
British monarchy
Tiền vị:
Hoàng tử Albert Edward
về sau là vua Edward VII
Hoàng tử xứ Wales
Công tước Cornwall
Công tước Rothesay

1901–1910
Kế vị
Hoàng tử Edward
về sau là vua Edward VIII
Danh hiệu
Tiền vị:
Hoàng tử George, Công tước Cambridge
Grand Master of the Order of
St Michael and St George

1904–1910
Trống ngôi
Danh hiệu được kế thừa bởi
Edward, Hoàng tử xứ Wales
Tiền vị:
Huân tước Curzon của Kedleston
Huân tước Warden của Cinque Ports
1905–1907
Kế vị
Bá tước Brassey