Giáo hội Phật giáo Việt Nam

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Trụ sở Giáo hội Phật giáo Việt Nam tại chùa Quán Sứ, Hà Nội

Giáo hội Phật giáo Việt Nam là giáo hội Phật giáo duy nhất hiện nay được công nhận và lãnh đạo bởi chính phủ Việt NamĐảng cộng sản Việt Nam[1] và là thành viên của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, theo hiến pháp 1992 là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân. Giáo hội được thành lập sau Đại hội Phật giáo Việt Nam tổ chức tại Quán Sứ, Hà Nội vào ngày 7 tháng 11 năm 1981 nhằm thống nhất tất cả sinh hoạt Phật giáo của tăng ni, phật tử Việt Nam. Pháp chủ của Giáo hội Phật giáo Việt Nam hiện nay là đại lão hòa thượng Thích Phổ Tuệ.

Phương châm của Giáo hội là: "Đạo pháp, Dân tộc, Chủ nghĩa xã hội."[2]

Lịch sử hình thành

Cho đến thời điểm Thống nhất Việt Nam năm 1975, tại miền Bắc và miền Nam có các tổ chức Phật giáo khác nhau hoạt động. Ở miền Nam, vào ngày 31/12/1963, đại diện 11 tông phái và hội Phật giáo Bắc tông và Nam tông đã cùng nhau họp tại chùa Xá Lợi, Sài Gòn, để soạn thảo Hiến chương thành lập Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất. Ngày 4/1/1964, Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất ra đời và trở thành cơ quan lãnh đạo sinh hoạt Phật giáo trên toàn lãnh thổ Việt Nam Cộng Hòa.[3][4] Với mục đích thống nhất các tổ chức, hệ phái Phật giáo tại Việt Nam dưới một tổ chức duy nhất, cuộc Vận động thống nhất Phật giáo được tiến hành. Năm 1980, Ban vận động thống nhất Phật giáo ra đời, do Hòa thượng Thích Trí Thủ làm trưởng ban.

Năm 1981, Đại hội các tổ chức Phật giáo được tổ chức tại chùa Quán Sứ, Hà Nội.[5] Một tổ chức mới ra đời, lấy tên là Giáo hội Phật giáo Việt Nam, là hợp nhất của 9 tổ chức:[6]

Đại hội đã thông qua Hiến chương Giáo hội Phật giáo Việt Nam đồng thời suy tôn, suy cử giáo phẩm lãnh đạo Hội đồng Chứng Minh và Hội đồng Trị sự nhiệm kỳ I (1981 - 1986) bao gồm:

  • Pháp chủ là Hòa thượng Thích Đức Nhuận (nguyên Quyền Hội trưởng Hội Phật giáo Thống nhất Việt Nam)
  • Đệ nhất Phó pháp chủ kiêm Giám luật là Hòa thượng Thích Đôn Hậu (nguyên Tăng thống Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất)
  • Chủ tịch Hội đồng Trị sự là Hòa thượng Thích Trí Thủ (nguyên Viện trưởng Viện Hóa đạo Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất)
  • Phó chủ tịch Hội đồng Trị sự là Hòa thượng Thích Trí Tịnh (nguyên Phó Viện trưởng Viện Hóa đạo Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất)

Tổ chức

  • Hội đồng Chứng Minh: Thành viên Hội đồng Chứng Minh là các Hòa thượng. Đứng đầu Hội đồng Chứng Minh là Pháp Chủ, dưới là các Phó pháp chủ và các thành viên khác.
  • Hội đồng Trị sự: Thành viên Hội đồng Trị sự là các Hòa thượng, Thượng tọa, Đại đức, Ni trưởng, Ni sư, Sư cô, Cư sĩ. Đứng đầu Hội đồng Trị sự là Chủ tịch Hội đồng Trị sự, tiếp đó là các Phó chủ tịch, các Trưởng ban.
  • Tại cấp Tỉnh/thành, mỗi tỉnh/thành có Tỉnh/Thành hội Phật giáo, lãnh đạo bởi Ban trị sự Tỉnh/Thành hội, người đứng đầu là Trưởng ban trị sự.
  • Tại cấp Quận/huyện/thị xã/ thành phố trực thuộc tỉnh, lãnh đạo bởi Ban Trị sự Quận/Huyện/Thị/Thành hội, đứng đầu là Trưởng ban Trị sự Phật giáo quận, huyện, thị xã, thành phố (trực thuộc tỉnh).

Hiện nay, hoạt động dưới sự chỉ đạo của Giáo hội là khoảng 17.000 cơ sở tôn giáo như các chùa, thiền viện, tự viện, tịnh xá, tịnh thất,..., và trên 50.000 tăng ni tại tất cả các tỉnh trên toàn quốc.

Lãnh đạo

Người đại diện cao nhất của Giáo hội Phật giáo Việt Nam về mặt giới luật (đạo pháp) là Pháp chủ Hội đồng Chứng minh, thường gọi tắt là Pháp chủ. Từ khi thành lập, đã có ba vị Pháp chủ:

Chủ tịch Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam là người thay mặt Giáo hội về mặt pháp lý Nhà nước trong mối quan hệ của Giáo hội ở trong nước và ở nước ngoài. Từ khi thành lập, có ba vị Chủ tịch Hội đồng Trị sự:

Đào tạo

Các cơ sở đào tạo Tăng ni của Giáo hội mở rộng trên khắp các miền. Hệ thống các trường Trung cấp Phật học được đặt tại các cơ sở của các Tỉnh, Thành hội Phật giáo. Trong cả nước có 30 Trường Trung cấp Phật học và 06 cơ sở đào tạo Cao đẳng Phật học.

Cấp Đại học được đào tạo tại các Học viện Phật giáo:

  • Tại miền Bắc: Học viện Phật giáo Việt Nam tại Hà Nội, đặt tại xã Phù Linh, huyện Sóc Sơn.
  • Tại miền Trung: Học viện Phật giáo Việt Nam tại thành phố Huế
  • Tại miền Nam: Học viện Phật giáo Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh, đặt tại Thiền viện Vạn Hạnh
  • Tại miền Tây Nam bộ: Học viện Phật giáo Nam Tông Khmer tại thành phố Cần Thơ.

Chỉ trích

Chính vì tổ chức Phật giáo này có mối liên hệ chính trị với nhà nước Việt Nam nên các ý kiến chỉ trích, chống đối thường gọi họ là "Phật giáo quốc doanh".[7][8] Nhưng Ban Tôn giáo chính phủ Việt Nam đánh giá cách gọi "Phật giáo quốc doanh" đó là sự "xuyên tạc", "không phù hợp với đạo hạnh của nhà tu hành".[8] Theo báo BBC Tiếng Việt, có ý kiến cho rằng, sự can thiệp của chính quyền trực tiếp vào cách hành đạo đã khiến sinh hoạt của Phật giáo Việt Nam suy đồi. Một số sư sãi được chính quyền đề cử trụ trì đã biến chốn thờ phượng thành nơi giải trí và "buôn thần bán thánh". Nhiều cán bộ cao cấp trong chính quyền bỏ tiền xây chùa và mướn sư sãi trông nom với hy vọng được về cõi niết bàn sau khi chết. Có ý kiến không đồng tình với việc nhiều chùa tạc tượng chủ tịch Hồ Chí Minh để thờ ngang với chư Phật.[9]

Vụ tuyển sinh thạc sĩ Phật học với môn Mác-Lênin

Có những tranh cãi về việc có cần thiết đưa môn học của chủ nghĩa xã hội vào chương trình thi cử của một cơ sở đào tạo tôn giáo, sau khi website của Học viện Phật giáo Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh ngày 19/12/2016 đăng thông báo về việc tuyển sinh thạc sĩ Phật học khóa 2 dự kiến tổ chức vào tháng 3/2017: "Ba môn thi gồm: Phật học, Triết học Phật giáo và Mác-Lênin, Ngoại ngữ (Anh văn hoặc Hoa văn) trình độ B.".

Đại đức Thích Quang Thạnh, Tổng thư ký Hội đồng Điều hành Học viện và cũng là người ký thông báo, nói: "Việc đưa môn Mác-Lênin vào kỳ thi của Học viện Phật giáo là tư duy tập thể."

Hòa thượng Thích Không Tánh, Tổng vụ trưởng Tổng vụ Từ thiện Xã hội của Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất (GHPGVNTN), cựu trụ trì chùa Liên Trì, một nhân vật bất đồng chinh kiến, nói: "Học viện Phật giáo Việt Nam là một tổ chức tôn giáo trực thuộc nhà nước thì đương nhiên họ phải giảng dạy và thi tuyển môn Mác-Lênin rồi.", "Đây là động thái cho thấy chính quyền muốn nô lệ hóa người của Phật giáo và đào tạo các học viên tốt nghiệp Học viện Phật giáo trở thành cán bộ tuyên truyền tôn giáo nhằm đưa môn Mác-Lênin đến rộng rãi cộng đồng Phật tử."[10]

Chú thích

  1. ^ Bộ Ngoại giao Việt Nam. “Giáo hội Phật giáo Việt Nam là tổ chức duy nhất của các phật tử Việt Nam”. Truy cập ngày 11 tháng 9 năm 2009. 
  2. ^ Đạo từ của HT Thích Hiển Pháp
  3. ^ Nguyễn Văn Huy (9 tháng 9 năm 2013). “Về Phật giáo Việt Nam và hai giáo hội”. BBC Tiếng Việt. Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2017. 
  4. ^ Tiến sĩ Robert Topmiller (14 tháng 7 năm 2008). “HT Thích Huyền Quang và Giáo hội PGVNTN”. BBC Tiếng Việt. Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2017. 
  5. ^ Lê Khánh (2007). “Giáo hội Phật giáo Việt Nam qua các kỳ Đại hội”. Tạp chí Khuông Việt 1: 84–89. Truy cập ngày 31 tháng 7 năm 2016. 
  6. ^ Giáo hội PGVN (19 tháng 11 năm 2012). “Lịch sử Giáo hội Phật giáo Việt Nam”. Giáo hội PGVN. Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2017. 
  7. ^ Ông đồng, bà cốt chạy đua với chùa quốc doanh
  8. ^ a ă Sự kiện thống nhất Phật giáo là động lực quan trọng đối với sự phát triển của Giáo hội Phật giáo Việt Nam
  9. ^ Về Phật giáo Việt Nam và hai giáo hội
  10. ^ Tuyển sinh thạc sĩ Phật học với môn Mác-Lênin, BBC Tiếng Việt. Ngày 19 tháng 12 năm 2016.

Xem thêm

Liên kết ngoài