Gia Bình

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Buớc tưới chuyển hướng Bước tới tìm kiếm

Gia Bình

Huyện
Hành chính
VùngĐồng bằng sông Hồng (địa lý)
Vùng thủ đô Hà Nội (đô thị)
TỉnhBắc Ninh
Trụ sở UBNDđường Huyền Quang, thị trấn Gia Bình
Phân chia hành chính1 thị trấn, 13 xã
Thành lập1/9/1999
Chính quyền
Chủ tịch UBNDLê Tuấn Hồng
Chủ tịch HĐNDNguyễn Kim Thoại
Bí thư Huyện ủyNguyễn Kim Thoại
Địa lý
Tọa độ: 21°03′29″B 106°10′19″Đ / 21,05806°B 106,17194°Đ / 21.05806; 106.17194Tọa độ: 21°03′29″B 106°10′19″Đ / 21,05806°B 106,17194°Đ / 21.05806; 106.17194
Diện tích107,5 km²
Dân số (2009)
Tổng cộng103.100 người
Mật độ959
Dân tộcKinh...
Khác
Biển số xe99H
Websitehttp://giabinh.bacninh.gov.vn

Gia Bình là một huyện thuộc tỉnh Bắc Ninh, Việt Nam.

Huyên Gia Bình nằm bên bờ nam sông Đuống, là một huyện thuần nông, không có các khu công nghiệp. Có cầu Bình Than nối với các tỉnh thành lân cận như Hà Nội, Hải Dương...

Địa lý[sửa | sửa mã nguồn]

Huyện Gia Bình có vị trí địa lý:

Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]

Gia Bình là vùng đất cổ phù sa màu mỡ bên sông Đuống, nên từ ngàn xưa đã có cư dân Việt cổ về đây sinh cơ lập nghiệp và để lại dấu ấn là những khu cư trú mộ táng, địa danh, di tích và tín ngưỡng. Các nhà khảo cổ học đã phát hiện ở xã Lãng Ngâm có di chỉ cư trú và mộ táng với những di vật bằng đồng như: rìu, búa, giáo, mác thuộc văn hóa Đông Sơn (cách ngày nay khoảng 4000 năm). Đó còn là hiện tượng tín ngưỡng, hàng loạt các làng xã nằm ven sông Đuống và sông Bái Giang thờ “Lạc Thị đại vương” (tức dòng dõi Lạc Long Quân) là các bậc thuỷ tổ dân tộc, tiêu biểu là đình Văn Lãng của thôn Đại Bái thờ “Lạc Thị đại vương” còn giữ được sắc phong niên đại Cảnh Hưng 44 (1783) cho biết khá rõ về người được thờ như sau: “Sắc phong cho ba vị đại vương thuộc dòng dõi Lạc Long Quân linh thiêng ở Đại Việt. Là tinh khí tạo thành, do núi sông hun đúc. Gốc từ trăm trứng mà ra, lập ra cơ đồ ở cõi trời Nam. Mở nền thịnh trị một phương, từ phía Bắc trở lại trừ diệt tai ách, khiến cho mạch nước được yên, từng che chở cho dân ta, tiếng tăm lừng lẫy, thật là đáng được ca ngợi. Vì nhà vua mới lên ngôi báu, trông coi việc chính sự, xét về lễ là được nâng bậc, nhà vua phong cho mỹ tự, lại gia phong cho là Đại Việt Lạc Thị linh ứng phong công trí đức cương nghị ba vị đại vương”.

Thời Hùng Vương - An Dương Vương, vùng đất Gia Bình thuộc bộ Vũ Ninh và để lại dấu ấn đậm nét ở ngôi đền thờ Cao Lỗ Vương (xã Cao Đức). Theo thần tích cho biết ông là tướng tài giúp An Dương Vương xây dựng quốc gia Âu Lạc, xây thành Cổ Loa, có công chế tạo “nỏ thần” đánh giặc giữ nước.

Năm 1282, nhà Trần tổ chức hội nghị Bình Than ở tổng Vạn Ti nay thuộc xã Cao Đức, vùng đất ngày nay là Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh[1], nhất trí chống quân Nguyên Mông. Trần Quốc Tuấn được phong làm Quốc công tiết chế tổng chỉ huy quân đội.

Ngày 5 tháng 8 năm 1472, Lê Thái Tông mất tại Lệ Chi Viên (nay thuộc xã Đại Lai), thọ 20 tuổi. Nguyễn Trãi và vợ là Nguyễn Thị Lộ bị kết tội giết vua. Ba họ nhà Nguyễn Trãi bị tru di. (Xem Vụ án Lệ Chi Viên).

Thời chống Bắc thuộc, vùng đất này thuộc hai huyện An Bình và Nam Định. Đời Lý Trần thuộc huyện An Định lộ Bắc Giang. Thời Lê sơ, huyện An Định được đổi là Gia Định, thuộc phủ Thuận An, trấn Kinh Bắc. Thời Nguyễn, vua Minh Mệnh năm thứ nhất (1820) huyện đổi tên là Gia Bình. Xưa kia, lỵ sở của huyện Gia Bình ở xã Bảo Khám. Năm 1820 được chuyển về xã Đông Bình. Năm 1888 chuyển đến xã Nhân Hữu. Năm 1841 chuyển về xã Khoái Khê. Năm 1920 chuyển về núi Nghĩa Thắng thuộc dãy Thiên Thai, xã Đông Cứu ngày nay.

Trong kháng chiến chống Pháp, để phù hợp với tình hình kháng chiến, tháng 8/1950, huyện Gia Bình và Lương Tài sáp nhập làm một lấy tên là huyện Gia Lương, thuộc tỉnh Bắc Ninh.

Năm 1962, tỉnh Bắc Ninh và tỉnh Bắc Giang hợp nhất thành một tỉnh lấy tên là tỉnh Hà Bắc, huyện Gia Lương thuộc tỉnh Hà Bắc.

Năm 1997, tỉnh Bắc Ninh được tái lập, huyện Gia Lương thuộc tỉnh Bắc Ninh.

Theo Nghị định số 68/1999/NĐ-CP[2] huyện Gia Bình được tách ra từ huyện Gia Lương với 13 xã.

Theo Nghị định số 37/2002/NĐ-CP[3], thành lập thị trấn Gia Bình - thị trấn huyện lỵ huyện Gia Bình trên cơ sở 213,08 ha diện tích tự nhiên và 3.198 nhân khẩu của xã Xuân Lai; 71,92 ha diện tích tự nhiên và 1.389 nhân khẩu của xã Đại Bái; 151,39 ha diện tích tự nhiên và 3.085 nhân khẩu của xã Đông Cứu.

Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính để thành lập thị trấn Gia Bình: xã Xuân Lai còn lại 1.084,35 ha diện tích tự nhiên và 8.251 nhân khẩu; xã Đại Bái còn lại 627,46 ha diện tích tự nhiên và 8.665 nhân khẩu; xã Đông Cứu còn lại 666,28 ha diện tích tự nhiên và 7.301 nhân khẩu; thị trấn Gia Bình có 436,39 ha diện tích tự nhiên và 7.672 nhân khẩu.

Từ đó, huyện Gia Bình có 1 thị trấn và 13 xã như ngày nay.

Hành chính[sửa | sửa mã nguồn]

Huyện Gia Bình có 14 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm thị trấn Gia Bình (huyện lỵ) và 13 xã: Bình Dương, Cao Đức, Đại Bái, Đại Lai, Đông Cứu, Giang Sơn, Lãng Ngâm, Nhân Thắng, Quỳnh Phú, Song Giang, Thái Bảo, Vạn Ninh, Xuân Lai.

Danh sách các đơn vị hành chính thuộc huyện Gia Bình

Các đơn vị hành chính thuộc huyện Gia Bình
Tên Dân số (người) Diện tích
Thị trấn (1)
Gia Bình 15.070 4,37 km²
Xã (13)
Bình Dương 6,9 km²
Cao Đức 11,4 km²
Đại Bái 6,27 km²
Đại Lai 8,15 km²
Đông Cứu 6,66 km²
Tên Dân số (người) Diện tích
Giang Sơn 7,92 km²
Lãng Ngâm 6,34 km²
Nhân Thắng 8,3 km²
Quỳnh Phú 7,86 km²
Song Giang 7,07 km²
Thái Bảo 7,15 km²
Vạn Ninh 8,28 km²
Xuân Lai 10,84km²

Văn hóa[sửa | sửa mã nguồn]

Công trình[sửa | sửa mã nguồn]

  • Trung tâm văn hóa thể thao huyện Gia Bình (Gia Bình)
  • Đài tưởng niệm Liệt sỹ huyện Gia Bình (Gia Bình)
  • Công viên và hồ điều hòa trung tâm (Gia Bình)
  • Công viên hồ trên núi (Xã Đông Cứu)
  • Sân vận động huyện Gia Bình
  • Bảo tàng huyện Gia Bình

Danh nhân[sửa | sửa mã nguồn]

Di tích lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]

STT Tên Di tích Xếp hạng văn hóa cấp Năm xếp hạng
1 Đền Cao Lỗ Vương Quốc gia Ví dụ
2 Đền Côn Nương Quốc Gia Ví dụ
3 Đền Vua Bà Tỉnh 1995

Làng nghề[sửa | sửa mã nguồn]

  • Làng Ngụ: nghề Bột lọc, có truyền thống hơn 700 năm nay.
  • Làng Đại Bái: đúc đồng (hiện nay làng nghề này đang rất phát triển. Sản phẩm là các đồ vật bằng đồng như nồi đồng, lư hương (rất nhiều), đồ thờ cúng (rất nhiều),...
  • Làng Xuân Lai: làng nghề mây tre trúc. Hiện những nghề thủ công tại đây phát triển rất mạnh như mây tre đan, thang xào, dát giường, găng tay, khẩu trang, đồ thủ công mỹ nghệ xuất khẩu trong và ngoài nước.
  • Làng Môn Quảng: Làng nghề nón lá.
  • Làng Yên Việt: Làng nghề trồng dưa.

Lễ hội[sửa | sửa mã nguồn]

Lễ hội Cao Lỗ Vương Hội thập đình Lê Văn Thịnh Lễ hội đền Vua Bà

Giáo dục[sửa | sửa mã nguồn]

  • Trường THPT Gia Bình số 1
  • Trường THPT Lê Văn Thịnh
  • Trường THCS Lê Văn Thịnh

Giao thông[sửa | sửa mã nguồn]

Đường bộ[sửa | sửa mã nguồn]

Cầu[sửa | sửa mã nguồn]

Đường thủy[sửa | sửa mã nguồn]

Tập tin:Biểu trưng huyện Gia Bình.png
Biểu trưng huyện Gia Bình design by LAr

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]