Giuse Ngô Quang Kiệt

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Giuse Ngô Quang Kiệt
Tổng Giám mục Tổng giáo phận Hà Nội
(2005-2010)
Giám mục Chánh tòa Giáo phận Lạng Sơn và Cao Bằng (1999-2005)
Giám quản tông tòa Giáo phận Lạng Sơn và Cao Bằng (2005 - 2007)
Giám quản tông tòa Giáo phận Bắc Ninh
(2006 - 2008)
Giám quản Tông tòa Tổng giáo phận Hà Nội
(2003-2005)
Giám quản Tông tòa Giáo phận Thanh Hóa
(2003 - 2004) [1]
Tgm kiet.png
Khẩu hiệu (Motto): "Chạnh Lòng Thương"
(Misereor super Turbam)
Giáo phận Tổng giáo phận Hà Nội
(2005 - 2010)
Giáo phận Lạng Sơn và Cao Bằng
(1999 - 2005)
Tòa giám mục nghỉ hưu
Giáo tỉnh Hà Nội
(&0000000000000005.0000005 năm, &0000000000000083.00000083 ngày)
Tấn phong 29 tháng 6, 1999
Hưu 13 tháng 5, 2010
Tiền nhiệm Giuse Ngô Quang Kiệt
(TGM Giám quản TGP. Hà Nội sau thành TGM)
Phaolô Giuse Phạm Đình Tụng
Vinh Sơn Phạm Văn Dụ
Giuse Maria Nguyễn Quang Tuyến
Bartôlômêô Nguyễn Sơn Lâm
Kế vị Phêrô Nguyễn Văn Nhơn
Giuse Đặng Đức Ngân
Cosma Hoàng Văn Đạt
Giuse Nguyễn Chí Linh
Thụ phong 31 tháng 5, 1991
Tên khai sinh Ngô Quang Kiệt
Ngày sinh 4 tháng 9, 1952 (62 tuổi)
Quốc tịch Flag of Vietnam.svg Việt Nam
Giáo hội Công giáo Rôma
Quê quán Mỹ Sơn, Lạng Sơn
Thánh quan thầy Giuse
Cách xưng hô với
Giuse Ngô Quang Kiệt
Huy hiệu TGM Giuse Ngô Quang Kiệt.png
Danh hiệu Đức Tổng Giám Mục
Trang trọng Đức Cha
Thân mật Cha, Đức Tổng
Khẩu hiệu Chạnh lòng thương (Misereor Super Turbam)
Tòa Hà Nội

Giuse Ngô Quang Kiệt (sinh ngày 4 tháng 9 năm 1952) là một Giám mục Công giáo người Việt, nguyên Tổng giám mục của Tổng Giáo phận Hà Nội, ông từng đảm nhận chức vụ Giám mục Chánh toà Giáo phận Lạng Sơn và Cao Bằng từ năm 1999 đến năm 2005 trước khi trở thành Tổng giám mục Hà Nội. Khẩu hiệu giám mục của ông là: Chạnh lòng thương.

Trong Hội đồng Giám mục Việt Nam, ông nguyên là phó Tổng thư ký các khoá VIII, khoá IX và được bầu chọn làm Tổng thư ký của Hội đồng Giám mục Việt Nam vào khoá X (2007 - 2010).

Trong thời gian làm Tổng giám mục ở Hà Nội, ông đã cố gắng bảo vệ các tài sản của Giáo hội và lên tiếng thẳng thắn với chính quyền về các quyền tự do tôn giáo. Năm 2008, ông có câu nói gây tranh cãi: "Chúng tôi đi nước ngoài rất nhiều, chúng tôi rất là nhục nhã khi cầm cái hộ chiếu Việt Nam, đi đâu cũng bị soi xét, chúng tôi buồn lắm chứ ! Chúng tôi mong muốn đất nước mình mạnh lên." Ngày 13 tháng 5 năm 2010, Toà Thánh thông báo chấp nhận đơn từ chức của ông vì lý do sức khoẻ, chiếu theo khoản số 401 triệt 2 của Bộ Giáo Luật. Sau khi từ chức đến nay ông sống và cử hành ít Thánh lễ ở Đan viện Châu Sơn, Ninh Bình.

Tu tập và linh mục[sửa | sửa mã nguồn]

Tu tập[sửa | sửa mã nguồn]

Ngô Quang Kiệt sinh ngày 4 tháng 9 năm 1952 tại Mỹ Sơn, Lạng Sơn, Việt Nam và có tên thánh là Giuse (Joseph) theo nghi thức rửa tội của người Công giáo.[2]

Năm 1954, ông di cư vào miền Nam.[3]

Năm 1964, ông học trung học tại Tiểu chủng viện Thánh Têrêsa, thuộc Giáo phận Long Xuyên.[3]

Năm 1972, ông theo bậc đại học chuyên về triết học & thần học tại Đại chủng viện Thánh Tôma và phục vụ 13 năm tại Nhà thờ chính tòa Giáo phận Long Xuyên.[4]

Làm linh mục[sửa | sửa mã nguồn]

Nhà thờ Chánh toà Long Xuyên

Ngày 31 tháng 5 năm 1991, ông được Giám mục Gioan Baotixita Bùi Tuần thụ phong linh mục tại Nhà thờ chính tòa Long Xuyên và được bổ nhiệm làm linh mục phó Nhà thờ Chính toà Long Xuyên.[2]

Ngày 3 tháng 12 năm 1993, ông được cử đi du học ở Paris, Pháp,[4] và tốt nghiệp Học viện Công giáo Paris Pháp (Institut Catholique de Paris).[5]

Năm 1997, Linh mục Giuse Ngô Quang Kiệt về nước và được cử làm Chưởng ấn Toà Giám mục Long Xuyên.[4]

Giám mục và Giám quản (1999 - 2005)[sửa | sửa mã nguồn]

Huy hiệu của Giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt.

Khi về nước, ông tiếp tục phục vụ tại Giáo phận Long Xuyên cho đến khi được bổ nhiệm thành Giám mục tại quê hương mình - Giáo phận Lạng Sơn và Cao Bằng (ông quê ở Lạng Sơn). Ngày 18 tháng 6 năm 1999, ông được Tòa Thánh bổ nhiệm làm Giám mục Giáo phận Lạng Sơn và Cao Bằng, - nơi trống toà khi Giám mục Vinh Sơn Phạm Văn Dụ qua đời.[4]

Sau khi Giáo hoàng Gioan Phaolô II chính thức ra văn thư bổ nhiệm ba giám mục mới cho ba Giáo phận Qui Nhơn, Lạng Sơn và Cao Bằng, và Long Xuyên vào ngày 18 tháng 6 năm 1999, Giáo phận Long Xuyên đã tổ chức Lễ tấn phong Giám mục cho hai linh mục Giuse Ngô Quang Kiệt và Giuse Trần Xuân Tiếu vào ngày 29 tháng 6 năm 1999, nhằm ngày lễ kính hai Thánh Tông đồ Phêrô và Phaolô. (Riêng việc tấn phong giám mục cho linh mục Phêrô Nguyễn Soạn ở Qui Nhơn được tiến hành trong tháng 8).[4]

Lúc 9 giờ sáng ngày 29 tháng 6 năm 1999, tại Nhà thờ Chánh toà Long Xuyên đã diễn ra Thánh lễ tấn phong hai tân giám mục xuất phát từ Giáo phận này. Thành phần tham dự gồm có tất cả 15 giám mục thuộc các các giáo phận Sài Gòn, Huế, Xuân Lộc, Ðà Lạt, Cần Thơ, Mỹ Tho, Vĩnh Long, Phú Cường, Nha Trang, Thái Bình, Long Xuyên và KonTum, cùng với khoảng 400 linh mục trong và ngoài Giáo phận Long Xuyên, cũng như đông đảo giáo dân. Vị Giám mục chủ phong là Giám mục Chánh toà Giáo phận Long Xuyên Gioan Baotixita Bùi Tuần với hai vị phụ phong là Giám mục Emmanuel Lê Phong Thuận (Giám mục Chánh toà Giáo phận Cần Thơ) và Giám mục Phanxicô Xaviê Nguyễn Văn Sang (Giám mục Chánh toà Giáo phận Thái Bình).[4]

Giáo phận Lạng Sơn và Cao Bằng khi ông nhận chức vị Giám mục Chánh toà rộng 25.000 km2, dân số là 1.700.000 người, trong đó Công Giáo có 5000 giáo dân, 1 linh mục là linh mục Hoàng Trọng Quỳnh, 96 tuổi, và 1 nữ tu Mến, 100 tuổi.[4] Đến cuối năm 2004, Giáo phận có 6.078 giáo dân và 4 linh mục. Vì vậy, ông tuy chức danh là Giám mục cai quản một giáo phận, nhưng vì thiếu linh mục các giáo xứ phụ việc, ông phải tự mình thực hiện tất cả công việc mục vụ [1] trong 1 giáo xứ, 1 giáo phận. iáo phận nơi quê hương ông lúc đó là một vùng đất hoang tàn, đổ nát, nghèo nàn bị tàn phá bởi chiến tranh, nên người dân Lạng Sơn nghèo khổ, Giáo phận Lạng Sơn cũng vậy, những cơ sở tôn giáo, thánh đường lúc bấy giờ phần lớn đã được xây cất từ vào những năm 1913- 1915, nhưng hầu hết đã bị tàn phá, mang nặng những dấu tích bom đạn của những cuộc chiến tranh qua các thời kỳ Pháp, Mỹ và Trung Quốc. Nhiều nhà thờ đã bị phá sập thành bình địa, nhiều nơi chỉ còn trơ lại bốn bức tường hay trở thành những đống gạch vụn nằm lạnh lẽo theo thời gian, cỏ mọc rêu phong.[6]

Ngày 1 tháng 1 năm 2001, ông cho tiến hành khởi công xây dựng Nhà thờ Chánh toà Giáo phận. Cùng năm này, ông được Hội đồng Giám mục Việt Nam chọn làm Phó Tổng thư ký.

Năm 2003, Giám mục Bartôlômêô Nguyễn Sơn Lâm - Giám mục Chánh toà Giáo phận Thanh Hoá qua đời, Tòa Thánh bổ nhiệm Đức ông Gioan Baotixita Lưu Văn Khuất làm Giám quản Giáo phận Thanh Hóa. Ngày 27 tháng 10 năm 2003, Đức ông Khuất qua đời. Ngày 28 tháng 10 năm 2003, Toà Thánh lại đặt Giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt, Giám mục Giáo phận Lạng Sơn và Cao Bằng làm Giám quản Giáo phận Hà Nội, làm Giám quản Giáo phận Thanh Hóa. Mặc dù bận rất nhiều công việc, đường xá xa xôi, nhưng ông vẫn tham dự tĩnh tâm hàng tháng với linh mục đoàn Giáo phận. Ông làm Giám quản cho đến khi Giám mục Giuse Nguyễn Chí Linh về nhận Giáo phận ngày 04 tháng 08 năm 2004.[1]

Ngày 2 tháng 10 năm 2004, ông làm lễ cung hiến Nhà thờ Chánh tòa của giáo phận Lạng Sơn và Cao Bằng mới với tước hiệu Thánh Đaminh. Nhà thờ có diện tích 700 m2, bề ngang dài 25 mét và bề dài 20 mét, được xây dựng theo nét văn hóa Á Ðông và theo kiểu đền làng và nhà ngang của dân tộc được tô điểm bằng những hoa văn theo văn hóa dân tộc Tày, Nùng, Dao, phỏng theo những sinh hoạt đời sống của người dân vùng Lạng Sơn.[7] Đồng tế và tham dự có hơn 5.000 người gồm linh mục, Tu sĩ và Giáo dân, trong đó có nhiều giáo dân thuộc dân tộc thiểu số. Phát biểu với giáo dân tại buổi lễ, Hồng y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn, Tổng Giám mục Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh nói: Tôi cảm nhận được tình yêu Thiên Chúa dành cho Giáo phận Lạng sơn, một Giáo phận trước đây không có nhà thờ, không có Giám mục và không có linh mục, nhưng từ sau năm 1999 Chúa đã thương ban nhiều ân huệ cho Giáo phận.[7]

Ông khai phá không ngừng nghỉ tại giáo phận, sau chỉ hơn sáu năm giáo phận đã trở nên trù phú, những cơ sở tôn giáo được tái thiết, những hoạt động xã hội giúp người dân nghèo không phân biệt tôn giáo đã được phát triển tại nhiều nơi, những lớp bổ túc văn hóa, học chữ, học nghề được khai mở, như ánh sáng chiếu tận đến những vùng rừng núi cao nguyên.[6]

Ngày 19 tháng 2 năm 2005, Toà Thánh bổ nhiệm ông làm Tổng giám mục Tổng giáo phận Hà Nội và kiêm Giám mục Giám quản giáo phận đến năm 2008, khi Linh mục Chánh xứ nhà thờ Chánh toà Hà Nội Giuse Đặng Đức Ngân được chọn là tân Giám mục Giáo phận.

Hồng y Phaolô Giuse Phạm Đình Tụng, Tổng giám mục Hà Nội, đã 84 tuổi, nhiều lần xin phép về hưu. [8] Ngày 26 tháng 4 năm 2003, ông chính thức được bổ nhiệm Tổng giám mục Giám quản Hà Nội.[9]

Tổng giám mục Hà Nội (2005 - 2010)[sửa | sửa mã nguồn]

Lễ nhậm chức[sửa | sửa mã nguồn]

Huy hiệu của Tổng giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt

Ngày 19 tháng 2 năm 2005, Giáo hoàng Gioan Phaolô II ra sắc lệnh bổ nhiệm Tổng giám mục Giám quản Tông Toà Hà Nội - Giám mục Chánh toà Giáo phận Lạng Sơn và Cao Bằng Giuse Ngô Quang Kiệt chính thức làm Tổng giám mục Tổng giáo phận Hà Nội,[10] kế vị Hồng y phaolô Giuse Phạm Đình Tụng già yếu, quá tuổi về hưu. Và từ đó, ông đã trở thành một trong bốn giáo sĩ cao cấp nhất trong Giáo hội Công giáo Việt Nam đến năm 2010. Ba người khác là Hồng y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn (Tổng giám mục Tổng giáo phận Thành phố Hồ chí Minh), Tổng giám mục Stêphanô Nguyễn Như Thể (Tổng giám mục Tổng giáo phận Huế) và Giám mục Chánh toà Giáo phận Nha Trang Phaolô Nguyễn Văn Hòa (Chủ tịch Hội đồng Giám mục Việt Nam đến năm 2007). và sau này là Giám mục Chánh toà Giáo phận Đà Lạt Phêrô Nguyễn Văn Nhơn (Chủ tịch Hội đồng Giám mục Việt Nam từ 2007 đến năm 2013).

Ngày 21 tháng 2 năm 2005, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam chúc mừng Giám mục Ngô Quang Kiệt được bổ nhiệm làm Tổng giám mục Tổng giáo phận Hà Nội. Người phát ngôn Lê Dũng trả lời báo chí về phản ứng của Việt Nam trước việc Vatican bổ nhiệm Giám mục Ngô Quang Kiệt: "Việc bổ nhiệm này được thực hiện theo đúng thỏa thuận giữa Chính phủ Việt Nam và Tòa thánh Vatican."[11]

Ngày 25 tháng 3 năm 2005, ông đến gặp gỡ chính quyền Hà Nội tại Văn phòng Chính phủ, được thủ tướng Phan Văn Khải tiếp đón.[12]

Chiều tối ngày 5 tháng 4 năm 2005, ông và Hồng y Phạm Minh Mẫn cùng Giám mục Chủ tịch Hội đồng Giám mục Việt Nam - Phaolô Nguyễn Văn Hòa lên đường sang Roma (Italy) dự tang lễ của Giáo hoàng Gioan Phaolô II. Cùng đi với đoàn có linh mục Bùi Thái Sơn (Tòa Giám mục TP.Hồ Chí Minh), linh mục Giuse Đặng Đức Ngân (Tòa Giám mục Hà Nội) và Giám mục Chánh toà Giáo phận Phát Diệm Giuse Nguyễn Văn Yến.[13]

Công việc mục vụ[sửa | sửa mã nguồn]

Tháng 2 năm 2006: Ông đến thăm Úc, theo lời mời của Tổng giám mục Tổng giáo phận Perth, và trên đường từ Perth về Melbourne, ông đã ghé thăm Cộng đồng Công giáo Việt Nam tại Adelaide, trong hai ngày 910 tháng 2 năm 2006, ông cũng đã có dịp gặp gỡ linh mục, tu sĩ nam nữ và rất đông đồng hương Việt Nam đến tiếp kiến.[6] Trong phần chia sẻ với linh mục, tu sĩ và Hội đồng Mục Vụ tại Nam Úc, ông chia sẻ kinh nghiệm mục vụ của mình và nhất là trên lĩnh vực huấn luyện nhân sự .Ông chú trọng việc huấn luyện chủng sinh, nâng cao trình độ tu sĩ nam nữ trong Tổng giáo phận Hà Nội và ngay trong những thời gian huấn luyện các chủng sinh cũng đã sống với đời sống phục vụ người nghèo,...[6]

Tháng 9 năm 2006, ông nhận thêm sứ vụ Giám quản Tông Toà Giáo phận Bắc Ninh vì Giám mục Chánh toà Giáo phận Bắc Ninh Giuse Nguyễn Quang Tuyến qua đời. Giáo phận Bắc Ninh rộng 24,600 km 2, có 131 ngàn giáo dân sống trong 46 giáo xứ. Giáo phận có 28 linh mục triều, 306 nữ tu và 39 chủng sinh. Giáo phận này nằm trên địa bàn 5 tỉnh: Bắc Ninh, Bắc Giang, Bắc Kạn, Thái Nguyên, Vĩnh Phúc; 3 huyện thuộc Hà Nội và một số xã, huyện thuộc các tỉnh: Lạng Sơn, Tuyên Quang, Hà Giang, Phú Thọ, Hưng Yên, Hải Dương. Từ năm 2007 đến tháng 5 năm 2010: Ông kiêm nhiệm Tổng thư ký của Hội đồng Giám mục Việt Nam. Ngày 4 tháng 8 năm 2008, Giáo hoàng Biển Đức XVI bổ nhiệm linh mục Dòng tên Cosma Hoàng Văn Đạt trở thành Tân giám mục Giáo phận Bắc Ninh, thay thế ông.[14]

Vụ tranh chấp đất tại Hà Nội[sửa | sửa mã nguồn]

Giáo dân Hà Nội tụ tập trước cửa Hội đồng nhân dân Thành phố Hà Nội để chờ nghe quyết định về tranh chấp đất đai tại 42 Nhà Chung, ngày 20 tháng 9 năm 2008
42 Nhà Chung, sau khi đã xây thành Vườn hoa Hàng Trống, 15h01' ngày 28 tháng 1 năm 2010

Từ ngày 18 tháng 12 năm 2007 đến ngày 8 tháng 1 năm 2008, một số linh mục Tòa Tổng Giám mục Hà Nội trong đó có linh mục Gioan Lê Trọng Cung (chánh văn phòng) tổ chức cho giáo dân cầu nguyện dài ngày tại khu 42 Nhà Chung, Hà Nội (trước năm 1959 là Tòa khâm sứ Hà Nội), với mục đích cầu cho nhà cầm quyền sáng suốt lãnh đạo đất nước và yêu cầu chính quyền thành phố Hà Nội trả lại khu đất. Lập luận của Tòa tổng giám mục Hà Nội về khu đất này là: tòa tổng giám mục Hà Nội cho Khâm sứ Tòa Thánh mượn làm văn phòng, hiện tại không có chức khâm sứ hoạt động tại Việt Nam nên tòa tổng giám mục Hà Nội có quyền lấy lại.[15] Cuộc cầu nguyện này kéo dài một tháng cho đến khi có thư của Quốc vụ khanh Tòa Thánh là Hồng y Tarcisio Bertone, khuyên giáo dân nên kềm chế và có thông tin là chính quyền sẽ đối thoại để trao quyền sử dụng Tòa Khâm sứ.[16]

Ngày 15 tháng 8 năm 2008, tại 178 Nguyễn Lương Bằng, Đống Đa, một số giáo dân giáo xứ Thái Hà phá tường rào của Công ty may Chiến Thắng, đặt tượng Đức mẹ, dựng thánh giá. Linh mục giáo xứ Thái Hà và giáo dân thường xuyên tổ chức các hoạt động tôn trên khu đất này.[17]

Về phía chính quyền Hà Nội, Uỷ ban Nhân dân thành phố Hà Nội có văn bản khẳng định: "Theo quy định tại điều 1 nghị quyết số 23/2003/QH11 ngày 26-11-2003 của Quốc hội, việc Toà Tổng Giám mục Hà Nội đòi lại khu đất tại 42 Nhà Chung là không có cơ sở giải quyết".[18]

Uỷ ban Nhân dân thành phố Hà Nội đã chỉ đạo sở Tài nguyên Môi trường gửi văn bản số 567/TNMT-KHTH cho Hội đồng Giám mục Việt Nam chỉ dẫn chi tiết nếu Hội đồng Giám mục có nhu cầu sử dụng đất thì lập hồ sơ xin sử dụng đất theo đúng quy định của pháp luật. Sau đó đã tiến hành giới thiệu 3 địa điểm trên địa bàn thành phố (1 ha tại thôn Cổ Nhuế, xã Cổ Nhuế, huyện Từ Liêm; 2 ha tại làng Phùng Khoang, xã Trung Văn, huyện Từ Liêm; gần 7.500 m² tại 67 Phó Đức Chính, quận Ba Đình, Hà Nội) để Tòa Tổng Giám mục lựa chọn, thực hiện các quy trình đầu tư xây dựng công trình phục vụ mục đích tôn giáo.[19]

Tuy nhiên các linh mục khẳng định chỉ đòi đất 42 Nhà Chung chứ không xin đất.[19] Ngày 19 tháng 9 Tổng Giám mục Ngô Quang Kiệt viết trong đơn khiếu nại: Chúng tôi yêu cầu trước hết là đừng có phong toả Toà Tổng Giám Mục nữa, và đồng thời đừng có huỷ hoại cái tài sản ở trong Toà Khâm Sứ vì đó là tài sản của chúng tôi, thế đồng thời phải trả cho chúng tôi nguyên trạng... chúng tôi cũng có thể sử dụng tất cả mọi phương tiện mà chúng tôi có được để chúng tôi đòi lại cái tài sản đó.“Tổng giám mục Hà Nội: sẽ sử dụng mọi phương tiện để đòi lại Tòa Khâm Sứ”. RFA. Truy cập ngày 15 tháng 8 năm 2015. 

Sớm hôm 19 tháng 9, xe ủi vào san mặt bằng khu Tòa Khâm sứ cũ ở 42 Nhà Chung để làm công viên và chuyển toà nhà cũ thành thư viện, dù vấp phải sự phản đối của Tòa Tổng giám mục và các giáo dân.[20] Trả lời phỏng vấn của hãng tin AFP, ông nói rằng ông sẽ tiếp tục phản đối dự án xây dựng của chính quyền. Liên quan đến sự việc, theo ông, phần đất đang tranh chấp thiếu văn bản pháp lý là trưng thu hoặc quản lý hợp pháp và ...quản lý Tòa Tổng Giám mục, có 95 cơ sở. Chúng tôi có đòi cơ sở nào đâu, vì những cơ sở đó thực sự dùng vào những lợi ích chung... Nhưng khách sạn Láng Hạ chúng tôi sẽ nói tới, bởi vì sử dụng vào mục đích kinh doanh. Và cái Tòa Khâm Sứ đã thành cái nơi sàn nhảy, đã thành cái nơi kinh doanh buôn bán, đã có cái dấu hiệu buôn bán chia chác để làm cái trung tâm thương mại. Chúng tôi nói tới bởi vì nó rơi vào tay tư nhân thế nên chúng tôi nói, thế nên chúng tôi không tranh chấp với nhà nước.[21]

Ngày 21 tháng 9, 10.000 người 10 000 người tụ tập để cầu nguyện tại địa điểm của Tòa Khâm sứ cũ.[22] Uỷ ban Nhân dân thành phố Hà Nội có có công văn số 1370/UBND - TNMT về việc cảnh cáo ông vì lý do "vi phạm pháp luật liên quan đến khiếu nại đòi đất" và "chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc" và việc đòi lại nhà đất tại số 42 Nhà Chung của Tòa Tổng Giám mục Hà Nội là "không có cơ sở" để giải quyết.[17] Tại số 178 Nguyễn Lương Bằng, các báo Công giáo tại hải ngoại nói từ tối giáo dân đã phải rời khỏi linh địa Đức Mẹ vì nhiều 'côn đồ đến gây rối'. Báo trong nước thì giải thích đây là người dân tự phát tới "bày tỏ thái độ bức xúc, phẫn nộ trước những hành vi vi phạm pháp luật của giáo sĩ và một số giáo dân".[20] Hiện việc cầu nguyện chỉ diễn ra bên trong Nhà thờ Thái Hà.

Phát ngôn gây tranh cãi[sửa | sửa mã nguồn]

Ngày 20 tháng 9 năm 2008, trong một bài phát biểu của ông Ngô Quang Kiệt khi họp với Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội, ông đã có một câu nói dẫn đến việc các cơ quan truyền thông tại Việt Nam đặt câu hỏi về lòng yêu nước của ông:

"Chúng tôi đi nước ngoài rất nhiều, chúng tôi rất là nhục nhã khi cầm cái hộ chiếu Việt Nam, đi đâu cũng bị soi xét, chúng tôi buồn lắm chứ !"[23]
Ngữ cảnh

Câu trên nằm trong bài phát biểu miệng của Tổng Giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt trong cuộc họp với Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội ngày 20 tháng 9 năm 2008. Theo Đài Á châu Tự do, phần trích trên chưa trọn một câu và nằm tại đoạn sau:

"...Do đó, chúng tôi xin nhắc lại, chúng tôi rất mong muốn xây dựng một khối đại đoàn kết dân tộc. Chúng tôi đi nước ngoài rất nhiều, chúng tôi rất là nhục nhã khi cầm cái hộ chiếu Việt Nam, đi đâu cũng bị soi xét, chúng tôi buồn lắm chứ ! Chúng tôi mong muốn đất nước mình mạnh lên. Làm sao như một anh Nhật nó cầm cái hộ chiếu là đi qua tất cả mọi nơi, không ai xem xét gì cả. Anh Hàn Quốc bây giờ cũng thế. Còn người Việt Nam chúng ta thì tôi cũng mong đất nước lớn mạnh lắm và làm sao thật sự đoàn kết, thật sự tốt đẹp, để cho đất nước chúng ta mạnh, đi đâu chúng ta cũng được kính trọng...".[21]
Phản ứng

Các báo của Việt Nam như Hà Nội mới, Thể thao và văn hoá [17], VietNamNet, An ninh Thủ đô, Tuổi trẻ... cũng trích lại câu như trên và đăng bài lên án Giám mục Ngô Quang Kiệt.

Đài Á Châu Tự do cho rằng "việc Đài truyền hình Việt Nam cắt riêng câu 'Chúng tôi đi nước ngoài rất nhiều, chúng tôi rất là nhục nhã khi cầm cái hộ chiếu Việt Nam' đến đó thôi, là nhằm mục đích lên án Tổng Giám mục".[21]

Ngày 22 tháng 9, BBC Việt ngữ cho rằng "câu nói trên của Tổng Giám mục Hà Nội sau đó được dẫn lại và thảo luận trên báo chí cũng như các diễn đàn trong một ngữ cảnh khác".[24]

Văn phòng Tòa Tổng Giám mục Hà Nội gửi "Văn thư phản bác" đến Đài Truyền hình Việt Nam cùng Đài Phát thanh Truyền hình Hà Nội, khẳng định: lời phát biểu Tổng Giám mục Hà Nội đã bị "cắt xén và tách ra khỏi ngữ cảnh nhằm bịa đặt và vu cáo Tổng Giám mục, rồi đưa ra những lời bình luận xúc phạm đến danh dự của Ngài". Văn thư này khẳng định lời phát biểu của ông Ngô Quang Kiệt là "bằng chứng xác thực phản ánh hảo ý của Tổng Giám mục đối với quê hương, giáo hội và dân tộc".[25]

Sau tranh chấp đất[sửa | sửa mã nguồn]

Tổng giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt tại Lễ Khai mạc Năm Thánh Giáo hội Công giáo Việt Nam năm 2009

Ngày 22 tháng 4 năm 2009, Lễ khai mạc năm Thánh Giáo hội Việt Nam tại Sở Kiện. Đồng tế với ông là Hồng y Roger Etchegaray - người chủ trì buổi lễ, Hồng y Andre Vingt-Trois từ Paris, Pháp; Hồng y Bernard Law từ St. Mary Major, Hoa Kỳ và Hồng y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn từ Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh.[26] Trong diễn từ của mình, Hồng y Roger Etchegaray trao gậy giám mục của mình cho Tổng giám mục Giuse Kiệt như là món quà và nói rằng ông không muốn mang nó về Rôma. Nhiều giờ sau Thánh Lễ, giáo dân Hà Nội vẫn còn tụ tập trước Nhà thờ Chánh tòa để bàn thảo về cử chỉ của Hồng y Roger. Một số người giải thích rằng đó là cử chỉ mang tính biểu tượng rằng Rôma muốn Tổng giám mục Ngô Quang Kiệt ở lại Hà Nội và công nhận ông được nhiều ủng hộ hơn qua cách thức ngoại giao.[26]

Tổng giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt đi Ad Lima 2009

Từ ngày 23 đến ngày 29 tháng 6 năm 2009 ông đi Ad Lima cùng toàn thể các Giám mục Việt Nam, trong một cuộc tiếp kiến trực tiếp với Giáo hoàng.

Công điện từ Tòa Ðại Sứ Hoa Kỳ tại Vatican cuối năm 2009 viết: “Phó đại sứ Hoa Kỳ hỏi Hồng y Bernard Law là liệu Tòa Thánh có chấp nhận đơn từ chức (đã được đệ nộp) của Tổng giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt hay không.” Hồng y ngụ ý “điều này là chắc chắn,” và rằng “có nhiều nhân vật tại Việt Nam có thể điền được vào vị trí của Tổng Giám Mục Kiệt”.[27]

Sự cương quyết của ông trong giai đoạn cao trào của tranh chấp đất đai tại Hà Nội có thể đã khiến Vatican khó chịu. Theo công điện của Ðại Sứ Michael Michalak, thư từ chức được tổng giám mục đệ trình cho Ðức Ông Pietro Parolin, thứ trưởng Bộ Ngoại Giao Tòa Thánh, trong chuyến ghé Việt Nam của nhân vật này. Theo lời một người thân cận của Tổng Giám Mục Ngô Quang Kiệt, Ðức Ông Parolin đã “chỉ trích gay gắt Tổng Giám Mục Kiệt về cách thức giải quyết các vụ tranh chấp đất đai của Tòa Thánh với quan chức Hà Nội”.[27]

Căng thẳng tại Tổng giáo phận (2010)[sửa | sửa mã nguồn]

Tháng 4 năm 2010, ông đi Ý chữa bệnh nhưng đột ngột trở về ngày 9 tháng 4.[28][29]

Hội nghị kì I năm 2010 của Hội đồng giám mục Việt Nam nhận được sự nghi kị về việc các Giám mục bàn về vấn đề nhân sự tại Tổng giáo phận Hà Nội. Tuy ông vắng mặt trong dịp Hội Nghị Thường Niên của các Giám Mục Việt Nam họp tại Xuân Lộc với lý do vì sức khỏe yếu kém.[30] Sau khi trở về Việt Nam, Tổng giám mục Kiệt trả lời về vấn đề này:[31]

...Phải nói ngay rằng bổ nhiệm giám mục là quyền của Đức Thánh Cha chứ không thuộc thẩm quyền của Hội đồng Giám mục. Hội đồng Giám mục chắc chắn không dám lạm bàn vấn đề này. Đàng khác tiến trình bổ nhiệm giám mục là bí mật của Toà Thánh (secret pontifical) mà mọi người phải nghiêm cẩn tuân giữ. Có thể có những thăm dò. Nhưng thăm dò chỉ là tham khảo và không hề có tính quyết định. Cho nên chắc chắn các Đức Cha không bàn về những vấn đề không thuộc thẩm quyền.

Ngày 22 tháng 4 năm 2010, Tòa Thánh bổ nhiệm Giám mục Phêrô Nguyễn Văn Nhơn - hiện là Giám mục Chánh toà Giáo phận Đà Lạt làm Tổng giám mục Phó Tổng giáo phận Hà Nội với quyền kế vị làm giáo dân có hiều bất mãn.[32][33] Khi nhận được câu hỏi liệu Vatican có thay thế ông trong sứ vụ Tổng giám mục Hà Nội, Tổng Giám mục Kiệt trả lời:[31]

Đức cha đương kim Chủ tịch Hội đồng Giám mục Việt Nam là bậc đáng kính hoàn toàn xứng đáng nhiệm vụ Tổng giám mục... Tuy nhiên chúng ta đã biết quá trình bổ nhiệm một giám mục khá phức tạp phải thông qua nhiều bước... Một điều khá dễ hiểu, Tòa Thánh không thể nào làm một việc vô lý là bổ nhiệm Tổng giám mục trong khi Tổng giám mục đương nhiệm vẫn còn đó.

Sáng ngày 7 tháng 5 năm 2010, tại nhà thờ chánh tòa Hà Nội thánh lễ ra mắt Phó tổng Giám mục giáo phận Hà Nội Phêrô Nguyễn Văn Nhơn đã được tổ chức trong sự lo ngại, giáo dân lo ngại sẽ có một sự thay đổi đối với vị giám mục giáo phận.[34] Có một số giáo dân tập trung băng rôn khẩu hiệu hình ảnh Tổng Giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt. Vài ngày trước khi buổi lễ chào đón tân Phó Tổng giám mục giáo phận Hà Nội diễn ra, nhiều quy định lạ được đưa ra: giáo dân không nên phát ngôn hay có hành động nào gây bất ổn trong buổi lễ, giáo dân không được mang bất cứ vật gì ngoài kinh sách hay vật thờ phụng. Giáo dân không nên gây ồn ào hay có bất cứ cử chỉ nào khiến buổi lễ gián đoạn... đây là những quy định mà hàng trăm năm lịch sử của giáo hội công giáo Việt Nam chưa bao giờ gặp phải. Giáo dân có mặt tại khuôn viên nhà thờ Chánh Tòa Hà Nội rất sớm. Từng nhóm nhỏ tập trung với nhau và không khí chung rất khác xa các buổi lễ trọng thể.[34] Anh Nguyễn Hữu Vinh, cho biết khung cảnh trước nhà thờ như sau:[34]

Có một số giáo dân tập trung nhiều Băng rôn khẩu hiệu hình ảnh đức Tổng Giuse Ngô Quang Kiệt...nói chung rất trật tự thôi mặc dù có luộm thuộm một chút khi người ta thu một số băng rôn hay ảnh..cãi cọ nhau tí chút không có vấn đề gì...

Đồng tế thánh lễ có mặt rất nhiều Giám mục các giáo phận phía Bằc gồm các Giám mục của các giáo phận như Thanh Hóa, Phát Diệm, Hải Phòng, Bắc Ninh, Bùi Chu, Thái Bình, Hưng Hóa, Lạng Sơn… Cũng có hơn 150 linh mục từ các giáo xứ thuộc Tổng giáo phận Hà Nội, đặc biệt là một số linh mục đến từ Đà Lạt.[34]

Anh Hữu Vinh nhận xét không khí chung của giáo dân như sau:[34]

Hôm nay có nhiều giám mục đến dự ngoài ra thì linh mục đoàn cũng khá đông. Thánh lễ rất nghiêm túc nhưng ở ngoài thì người ta căng nhiều băng rôn khẩu hiệu. Tinh thần giáo dân thì tôi cho là xúc động.

Trước buổi lễ, khi đoàn đồng tế tiến vào thánh đường đã có sự khác lạ, như lời của anh Vinh kể lại:

Thánh lễ hôm nay rất lạ là đoàn đồng tế lại đi cửa nách đi vào cho tới khi hết lễ lại theo cửa hậu đi ra cho nên giáo dân người ta rất bức xúc. Giáo dân căng cờ biểu ngữ hai bên đường đi ra vì thấy tránh nên họ lại căng biểu ngữ bên cửa nách, khi ấy thì đoàn đồng tế lại ra cửa sau...

Đáng chú ý nữa là khi chúc mừng Giám mục Nguyễn Văn Nhơn, Giám mục Giuse Nguyễn Chí Linh, Phó chủ tịch Hội đồng Giám mục Việt Nam - Giám mục Chánh toà Giáo phận Thanh Hoá đã nói rằng "Không thể phủ nhận được rằng việc bổ nhiệm này đã gây ra một số tranh cãi trong những ngày vừa qua. Có người bi quan cho đó là sai lầm của Toà Thánh Vatican, là dấu hiệu của một Hội đồng Giám mục Việt Nam đang bị phân hoá, bị khuynh loát, thậm chí là một trang sử buồn cho Giáo Hội Việt Nam và cách riêng, cho Tổng giáo phận Hà Nội."[28] Đây là lần đầu tiên trong lịch sử Giáo hội công giáo Việt Nam người ta được nghe một vị giám mục lên tiếng xác nhận một sự thật có liên quan đến quyết định của Tòa Thánh Vatican.[34]

Ông ra đi âm thầm mặc cho Giám mục Phụ tá Hà Nội Lôrensô Chu Văn Minh khuyên ông nên hoãn lại quyết định vài ngày để chào tiễn biệt giáo dân, khó giải thích nhưng ông trả lời đã có thư giã từ.[17] Thông báo ngày 12 tháng 05 năm 2010 của Văn phòng tòa Tổng Giám mục Hà Nội gửi cộng đồng giáo dân thuộc Tổng Giáo phận Hà Nội viết lý do là vì gần đây sức khỏe của Đức Tổng Giám mục Giuse lại suy yếu.Vì vậy ngài đã lên đường để tiếp tục chương trình chữa bệnh và dưỡng bệnh ở ngoại quốc. Thông báo do linh mục Alphongsô Phạm Hùng, Chánh Văn phòng ký, cũng kêu gọi giáo dân cầu nguyện cho Đức Tổng Giám mục Giuse của chúng ta mau chóng bình phục sức khỏe.[28]

Lặng lẽ từ chức (13 tháng 5 năm 2010)[sửa | sửa mã nguồn]

Ngày 13 tháng 5 năm 2010, Tòa Thánh chấp thuận đơn từ chức của tổng giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt vì lý do sức khoẻ, chiếu theo khoản số 401 triệt 2 của Bộ Giáo Luật. Tổng Giám mục phó Phêrô Nguyễn Văn Nhơn lên kế vị ông.[35] Tổng giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt khẳng định ông từ chức mà không bị áp lực nào hết và chính ông đã xin Tòa Thánh cho nghỉ,[36][37][38] mặc dù có dư luận cho rằng việc này ông bị áp lực của Chính quyền Việt Nam,[39] và có thể cũng của cả Vatican.[40] Trước vấn đề này, ông trả lời phỏng vấn:[31]

Bản thân tôi không bị áp lực nào hết. Tòa Thánh và Hội đồng Giám mục luôn ở bên cạnh tôi và bênh vực khi tôi bị công kích. Các ngài không bao giờ bảo tôi, dù là gợi ý xa xôi nhẹ nhàng, phải từ chức. Tôi chỉ bị áp lực của lương tâm trách nhiệm. Từ hai năm nay sức khỏe tôi sa sút không thể làm việc trí óc có hiệu quả. Tôi đã trình bày với Tòa Thánh để xin nghỉ vì lợi ích của Giáo hội, riêng của Tổng giáo phận Hà Nội. Khi đi Ad limina các Đức cha biết điều đó đã phản đối. Thậm chí các Đức cha trong giáo tỉnh Hà Nội còn viết đơn khiếu nại với Tòa Thánh. Nhưng khi hiểu hoàn toàn không có áp lực từ phía Nhà Nước hay Tòa Thánh, các ngài đã tôn trọng ý kiến của cá nhân tôi.

Cùng ngày 13 tháng 5, ông viết thư chia tay với giáo dân Hà Nội, trong thư có đoạn:[41]

Đã đến lúc tôi phải chia tay anh chị em. Thật khó khăn khi phải nói lời từ biệt. Nhất là khi anh chị em chưa sẵn sàng đón nhận việc ra đi của tôi. Không thể không nói gì nhưng cũng không thể nói tất cả cho một lần cuối. Tôi rất mong anh chị em hiểu, dù biết rằng, khó có lý lẽ nào thuyết phục được nỗi buồn.
Nhưng tôi tin, với lòng quảng đại vốn có, anh chị em sẽ chấp nhận một sự việc không còn có thể thay đổi được. ... Một lần giã biệt, nói mấy cho vừa. Lời sau cùng của tôi là xin anh chị em hãy giữ gìn tình yêu thương hợp nhất...tôi tin chắc anh chị em sẽ yêu mến Đức cha Phêrô như đã yêu mến tôi và sẽ cộng tác với ngài như đã cộng tác với tôi. Ngài sẽ thay thế vị trí của tôi ở giữa cộng đoàn yêu thương của chúng ta, để mạch yêu thương không bao giờ đứt đoạn

Trước câu hỏi về việc sức khoẻ của ông liệu có trầm trọng đến nỗi phải nghỉ hưu, Giám mục Giuse Nguyễn Chí Linh - phó Chủ tịch Hội đồng Giám mục Việt Nam trả lời:

Dư luận cứ cho đó là sức ép của phía nọ phía kia. Cách đây không lâu tôi đã trực tiếp hỏi Đức tổng Giuse nhiều lần, mãi đến mấy ngày vừa qua, chúng tôi rất ngạc nhiên không hiểu tại sao ngài lại từ chức vào lúc này. Ngài trả lời chỉ đơn giản là ngài không làm việc được. Mỗi lần nghĩ tới công việc thì đã bủn rủn tay chân. Cơ thể thì cứ ngày một suy nhược đi. Nhìn diện mạo bên ngoài của ngài thì có thể thấy được điều đó.
Hiện nay sắc diện của ngài không được hồng hào như trước đây. Ngài rất gầy gò, mặc dù trí nhớ của ngài thì vẫn rất minh mẫn, điều này thì không thể phủ nhận được. Sự tiều tụy của ngài có thể thấy được một cách rõ ràng.

Ông từ chức vào thời điểm khi người Công giáo ở Hà Nội và Việt Nam lo ngại rằng họ đang phải đối mặt với một chiến thuật của chính phủ được thiết kế để phá hoại niềm tin vào Toà Thánh và Hội đồng Giám mục Việt Nam. Cảnh báo trước của Vatican về việc bổ nhiệm các giám mục mới tại Hà Nội và Vinh, chính quyền cố tình để lộ các tin tức, để thuyết phục người Công giáo là Roma đang theo một "lộ trình" của Việt Nam nhằm loại bỏ các giám mục "cứng đầu" có một lịch sử lâu dài quyết tâm và phản đối nỗ lực để hạn chế quyền tự do tôn giáo hoặc tạm giữ tài sản Giáo Hội. Các chiến thuật đã vẽ một số giám mục Việt là "cộng tác viên" của nhà nước. Tổng giám mục kế vị, Phêrô Nguyễn Văn Nhơn, cũng được mô tả như là hợp tác với chính phủ để đẩy ông từ chức.[42]

Nguyên Tổng giám mục Hà Nội (2010 - nay)[sửa | sửa mã nguồn]

Toàn cảnh đan viện Châu Sơn

Năm 2010, ông đi thăm nước Mỹ vừa công tác mục vụ, vừa chữa bệnh, chính quyền ra lệnh cấm ông trở lại Việt Nam. Thời gian cuối ông đang ở Austin (Texas), nhiều người biết chuyện khuyên ông ở lại Mỹ tiếp tục trị bệnh, rồi nhiều nơi, nhiều nhà dòng sẵn sàng tiếp nhận ông, nhưng ông quyết tâm trở lại Việt Nam.[43] Cũng trong thời gian tịnh dưỡng tại Hoa Kỳ, nhiều người muốn gặp gỡ, tiếp xúc, phỏng vấn nhưng ông đều từ chối vì cho rằng có giải thích cũng không thể đáp ứng thoả mãn hay giải toả trọn vẹn những thắc mắc và nghi vấn của nhiều người trong hoàn cảnh phức tạp của Giáo hội Việt Nam.[17] Thắc mắc về việc quay trở về Việt Nam thành công khi bị cấm, ông trả lời mình đã dùng biện pháp zigzag và nhanh chân lấp chỗ trống để trở về Việt Nam.[43]

Tháng 6 năm 2014, trả lời đoàn hành hương về tình hình sức khoẻ khi thấy ông gầy, ông cho biết từ khi về đây sức khỏe đã tốt hơn nhiều, ông vui vì được sống trong bầu khí trong lành và chiêm niệm lời Chúa. Tuy vậy, ông cho biết mỗi đêm chỉ ngủ được 4 tiếng, khi nào bị xáo trộn thì chỉ ngủ được 2 tiếng. Ban ngày đọc và viết tối đa 45 phút là phải ngưng, không thể làm hơn. Đó có lẽ là hậu quả của stress quá lớn khi ông còn ở Hà Nội.[43]

Về Ninh Bình, sức ép vẫn còn, chính quyền làm hết sức để trục xuất ông đi. Họ kiến nghị lên trung ương ông là thành phần nguy hiểm, rồi họ đề nghị lên Tòa Thánh. Nhưng Hội đồng Giám mục Việt Nam và Tòa Thánh không tán đồng quan điểm của họ. Sau khi muốn tống ông ra nước ngoài không được, chính quyền xin gửi trả ông về lại địa phận gốc Long Xuyên, nơi ông học đại chủng viện và được đào tạo làm linh mục, nhưng ông không chấp nhận: “Tôi được giáo hội phân bổ ra miền Bắc làm việc, nên tôi ở đây.” Trước sức ép liên tục của chính quyền, ông bèn trả lời với họ: Tôi có hộ khẩu chính thức ở Hà Nội, thuộc về giáo phận Hà Nội. Nếu ở Ninh Bình khó quá thì tôi phải quay về Hà Nội...[43]

Hàng năm, vào các dịp lễ lớn của Công giáo, ông vẫn dâng lễ tại Đan viện Châu Sơn. [44]

Tóm tắt chức vụ[sửa | sửa mã nguồn]

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Ghi chú[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Mục vụ là "Liên quan đến việc bảo vệ, chăm sóc nhu cầu, tăng cường người yếu và điểm yếu, dấn thân khuyến khích, nuôi dưỡng đàn chiên, trích lập dự phòng, che chắn, làm mới, khôi phục, dẫn bằng ví dụ để dẫn người vào việc theo đuổi của họ về sự thánh thiện, an ủi, hướng dẫn".[46] Trong Phúc Âm, hình ảnh Mục Tử thường với ngụ ý ví mục vụ là việc của người chăn chiên coi sóc đàn chiên. Nói chung, mục vụ bao gồm các công việc của giáo hội như việc giáo huấn, phục vụ giáo dân, đào tạo chủng sinh, linh mục, dâng lễ, làm các Bí tích Công giáo (một số do Linh mục làm, riêng Thêm sức và Truyền chức thánh (linh mục, phó tế),các công việc phục vụ nghi lễ Công giáo...

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ a ă “Giáo Phận Thanh Hóa” (bằng Tiếng Việt). Giáo xứ giáo phận Việt Nam. Truy cập ngày 19 tháng 7 năm 2015. 
  2. ^ a ă “Đức TGM Ngô Quang Kiệt - Nguyên TGM Hà Nội”. Catholic. Truy cập ngày 16 tháng 8 năm 2015. 
  3. ^ a ă “Tổng Giám Mục Ngô Quang Kiệt đã chính thức ra đi”. Việt Quốc. Truy cập ngày 15 tháng 8 năm 2015. 
  4. ^ a ă â b c d đ “BA TÂN GIÁM MỤC CHO VIỆT NAM” (bằng Tiếng Việt). Cứu thế. Truy cập ngày 22 tháng 7 năm 2015. 
  5. ^ "“NEW BISHOP IS PARISH PRIEST, CATECHIST, CHOIR MASTER”. Ucan News. Truy cập ngày 15 tháng 8 năm 2015. 
  6. ^ a ă â b “Đức Tổng Giám Mục Giuse Ngô Quang Kiệt Đế Thăm Cộng Đồng Dân Chúa Nam Úc”. Công giáo Mục vụ. Truy cập ngày 15 tháng 8 năm 2015. 
  7. ^ a ă “Vài nét về Lễ Cung Hiến Nhà Thờ Chính Tòa Giáo Phận Lạng Sơn Thứ Bảy mùng 2/10/2004”. Catholic. Truy cập ngày 26 tháng 7 năm 2015. 
  8. ^ “Ðức Thánh Cha Gioan Phaolô II bổ nhiệm Ðức Cha Giuse Ngô Quang Kiệt làm Giám Quản Tông Tòa Tổng Giáo Phận Hà Nội”. Catholic. Truy cập ngày 15 tháng 8 năm 2015. 
  9. ^ “Ðức Thánh Cha Gioan Phaolô II bổ nhiệm Ðức Cha Giuse Ngô Quang Kiệt làm Giám Quản Tông Tòa Tổng Giáo Phận Hà Nội”. Catholic. Truy cập ngày 8 tháng 8 năm 2015. 
  10. ^ “Ðức Tổng Giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt” (bằng Tiếng Việt). Catholic. Truy cập ngày 19 tháng 7 năm 2015. 
  11. ^ “Chúc mừng tân Tổng Giám mục giáo phận Hà Nội”. Báo Người lao Động. Truy cập ngày 29 tháng 7 năm 2015. 
  12. ^ “Thủ tướng Phan Văn Khải tiếp tân Tổng Giám mục Ngô Quang Kiệt và Thiền sư Thích Nhất Hạnh”. Báo Người lao động. 25 tháng 3 năm 2015. Truy cập ngày 29 tháng 7 năm 2015. 
  13. ^ “Hồng y Phạm Minh Mẫn và Tổng giám mục Ngô Quang Kiệt dự lễ tang Giáo hoàng John Paul II”. Asean Mofa. Truy cập ngày 24 tháng 7 năm 2015. 
  14. ^ “Ðức Thánh Cha Beneđitô XVI bổ nhiệm Cha Hoàng Văn Ðạt, Dòng Tên làm Tân Giám Mục Giáo Phận Bắc Ninh”. Catholic. Truy cập ngày 26 tháng 7 năm 2015. 
  15. ^ “Đất Tòa Khâm thành vườn hoa”. BBC Tiếng Việt. Truy cập ngày 22 tháng 7 năm 2015. 
  16. ^ “Ngưng biểu tình trước Tòa Khâm sứ cũ”. BBC Việt ngữ. 2 tháng 2 năm 2008. Truy cập 22/09/2008. 
  17. ^ a ă â b c “Cảnh cáo ông Ngô Quang Kiệt, Tổng giám mục giáo phận Hà Nội”. Báo Thể thao văn hoá. Truy cập ngày 25 tháng 7 năm 2015. 
  18. ^ “Tòa Tổng Giám mục Hà Nội tiếp diễn những đòi hỏi phi lý”. VTC. Truy cập ngày 21 tháng 7 năm 2015. 
  19. ^ a ă “Vụ việc tại số 42 Nhà Chung (Hà Nội): Không thể chấp nhận hành động gây rối, mất trật tự xã hội, vi phạm pháp luật”. Báo Sài Gòn giải phóng. Truy cập ngày 23 tháng 7 năm 2015. 
  20. ^ a ă “Hà Nội cảnh cáo bốn giáo sỹ Thái Hà”. BBC Tiếng Việt. Truy cập ngày 25 tháng 7 năm 2015. 
  21. ^ a ă â “Phát biểu của TGM. Ngô Quang Kiệt trong cuộc họp với chính quyền thành phố Hà Nội”. RFA. 22 tháng 9 năm 2008. Truy cập ngày 22 tháng 9 năm 2008. 
  22. ^ “Au Vietnam, l'Eglise n'a pas peur. Le régime communiste, oui”. Chiesa. Truy cập ngày 15 tháng 8 năm 2015. 
  23. ^ “Phát ngôn của ông Ngô Quang Kiệt”. You Tube. Truy cập ngày 22 tháng 7 năm 2015. 
  24. ^ “Vụ Tòa Khâm: Đối thoại bất thành”. BBC Tiếng Việt. Truy cập ngày 20 tháng 7 năm 2015. 
  25. ^ “Thư của Tòa Tổng Giám mục Hà Nội phản bác Đải Truyền Hình Việt Nam”. Việt Catholic. Truy cập ngày 19 tháng 7 năm 2015. 
  26. ^ a ă “Vì đâu TGM Ngô Quang Kiệt xin từ chức?”. Việt Nam exodus. Truy cập ngày 22 tháng 7 năm 2015. 
  27. ^ a ă “Vatican ép TGM Ngô Quang Kiệt từ chức”. Báo Người Việt. Truy cập ngày 22 tháng 7 năm 2015. 
  28. ^ a ă â “Giáo Hoàng nhận đơn từ chức của TGM Kiệt”. BBC Tiếng Việt. Truy cập ngày 22 tháng 7 năm 2015. 
  29. ^ “Vì sao Đức tổng giám mục Ngô Quang Kiệt phải trở về sớm?”. RFA. Truy cập ngày 22 tháng 7 năm 2015. 
  30. ^ “Hội Nghị Thường Niên Kỳ I/2010 của Hội Đồng Giám Mục Việt Nam (Ngày 5-9 tháng Tư năm 2010)”. Liên đoàn Công giáo. Truy cập ngày 15 tháng 8 năm 2015. 
  31. ^ a ă â “Đức Tổng giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt: “Đức cha Phêrô Nguyễn Văn Nhơn, đương kim Chủ tịch HĐGMVN là bậc đáng kính hoàn toàn xứng đáng nhiệm vụ Tổng giám mục””. Hội đồng Giám mục Việt Nam. Truy cập ngày 22 tháng 7 năm 2015. 
  32. ^ “Tổng giáo phận Sài Gòn có tân Tổng giám mục”. Catholic. Truy cập ngày 22 tháng 7 năm 2015. 
  33. ^ “Giám mục Phêrô Nguyễn Văn Nhơn Tổng Giám mục Tổng Giáo phận Hà Nội” (bằng Tiếng Việt). Catholic. Truy cập ngày 19 tháng 7 năm 2015. 
  34. ^ a ă â b c d “Quang cảnh tương phản trong Lễ chào đón Tổng Giám mục phó Hà Nội”. RFA. Truy cập ngày 22 tháng 7 năm 2015. 
  35. ^ “Đức Tổng Giám Mục Ngô Quang Kiệt từ nhiệm, rời Việt Nam” (bằng Tiếng Việt). Truy cập ngày 25 tháng 7 năm 2015. 
  36. ^ “Giáo hoàng nhận đơn từ chức của Tổng Giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt” (bằng Tiếng việt). TGP Sài Gòn. Truy cập ngày 19 tháng 7 năm 2015. 
  37. ^ “57-year-old Hanoi archbishop resigns” (bằng Tiếng Anh). Ncronline.org. Truy cập ngày 19 tháng 7 năm 2015. ,
  38. ^ “Đức Giáo hoàng bổ nhiệm Tổng Giám mục phó Hà Nội”. RFI. Truy cập ngày 22 tháng 7 năm 2015. .
  39. ^ “Chính quyền tạo áp lực với Tổng giám mục Ngô Quang Kiệt”. RFA. Truy cập ngày 21 tháng 7 năm 2015. 
  40. ^ “Vatican ép TGM Ngô Quang Kiệt từ chức”. Báo Người Việt. Truy cập ngày 20 tháng 7 năm 2015. 
  41. ^ “Lời từ biệt của Đức Tổng Giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt”. Catholic. Truy cập ngày 9 tháng 8 năm 2015. 
  42. ^ “Archbishop Kiet: They did not want me to retire, I had to ask the Pope myself”. Asian News. Truy cập ngày 16 tháng 8 năm 2015. 
  43. ^ a ă â b “Tâm tình Đức Tổng Giám Mục Ngô Quang Kiệt”. VienDongDaily. Truy cập ngày 21 tháng 7 năm 2015. 
  44. ^ “Đức Tổng Giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt cử hành Thánh lễ Giao Thừa”. TGP Hà Nội. Truy cập ngày 22 tháng 7 năm 2015. .
  45. ^ a ă “Hội đồng Giám mục Việt Nam qua 12 kỳ Đại hội”. ban tôn giáo chính phủ nước cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Truy cập ngày 11 tháng 7 năm 2015. 
  46. ^ Rowdon, Harold. Church Leaders Hand Book. tr. 227. ISBN 978-0-900128-23-3. 

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]

Tiếng Việt[sửa | sửa mã nguồn]

Tiếng Anh[sửa | sửa mã nguồn]