Giuse Ngô Quang Kiệt

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Tổng giám mục
 Giuse Ngô Quang Kiệt
Tổng giám mục chính tòa Tổng giáo phận Hà Nội
(2005 - 2010)
Tgm kiet.png
Giáo hội Công giáo Rôma
Giáo tỉnh Giáo tỉnh Hà Nội
Đô thành Hà Nội
Tổng giáo phận Tổng giáo phận Hà Nội
Giáo phận Tổng giáo phận Hà Nội
(2005 - 2010)
Giáo phận Lạng Sơn và Cao Bằng
(1999 - 2005)
Tòa Tổng giáo phận Hà Nội
Bổ nhiệm 19 tháng 2 năm 2005
Tựu nhiệm 19 tháng 3 năm 2005
Hết nhiệm 13 tháng 5 năm 2010
Tiền nhiệm Phaolô Giuse Phạm Đình Tụng
Kế nhiệm Phêrô Nguyễn Văn Nhơn
Đối kháng Không
Các chức khác Giám mục chính tòa Giáo phận Lạng Sơn và Cao Bằng (1999-2005)
Giám quản tông tòa Giáo phận Lạng Sơn và Cao Bằng (2005 - 2007)
Giám quản tông tòa Giáo phận Bắc Ninh
(2006 - 2008)
Giám quản Tông tòa Tổng giáo phận Hà Nội
(2003-2005)
Giám quản Tông tòa Giáo phận Thanh Hóa
(2003 - 2004) [1]
Truyền chức
Thụ phong 31 tháng 5 năm 1991
Tấn phong 29 tháng 6 năm 1999
Thông tin cá nhân
Tên khai sinh Ngô Quang Kiệt
Sinh 4 tháng 9, 1952 (64 tuổi)
Mỹ Sơn, Lạng Sơn
Quốc tịch Việt Nam Việt Nam
Hệ phái Giáo hội Công giáo Rôma
Cha mẹ Bà Maria Phạm Thị Chín (1914 - 2005)
Con cái Không
Nghề nghiệp Tu sĩ
Khẩu hiệu "Chạnh Lòng Thương"
(Misereor super Turbam)
Cách xưng hô với
Giuse Ngô Quang Kiệt
Huy hiệu TGM Giuse Ngô Quang Kiệt.png
Danh hiệu Đức Tổng Giám mục
Trang trọng Đức Cha
Thân mật Cha, Đức Tổng
Khẩu hiệu Chạnh lòng thương (Misereor Super Turbam)
Tòa Hà Nội

Giuse Ngô Quang Kiệt (sinh ngày 4 tháng 9 năm 1952) là một Giám mục Công giáo người Việt, nguyên Tổng giám mục của Tổng Giáo phận Hà Nội, ông từng đảm nhận chức vụ Giám mục chính tòa Giáo phận Lạng Sơn và Cao Bằng từ năm 1999 đến năm 2005 trước khi trở thành Tổng giám mục Hà Nội. Khẩu hiệu giám mục của ông là: Chạnh lòng thương.

Trong Hội đồng Giám mục Việt Nam, ông nguyên là phó Tổng thư ký (2001 - 2007) và nguyên Tổng thư ký của Hội đồng Giám mục Việt Nam vào khoá X (2007 - 2010).

Ông quê ở Lạng Sơn, đến năm 1954 thì di cư vào nam, sau quá trình tu tập từ năm 1964 đến năm 1991, thì tháng 5 năm đó, ông được phong chức linh mục, thuộc giáo phận Long Xuyên. Sau đó ông du học Pháp và làm Chưởng Ấn tòa giám mục Long Xuyên

Ngày 3 tháng 6 năm 1999, Tòa Thánh bổ nhiệm linh mục Giuse Ngô Quang Kiệt làm Giám mục chính tòa Giáo phận Lạng Sơn và Cao Bằng, lễ tấn phong diễn ra ngay sau đó, vào ngày 29 do Giám mục Gioan Baotixita Bùi Tuần chủ phong. Tháng 4 năm 2003, Tòa Thánh bổ nhiệm ông kiêm nhiệm thêm làm Tổng giám mục Giám quản Tổng giáo phận Hà Nội, tháng 10 năm 2003 kiêm nhiệm thêm chức Giám mục giám quản Giáo phận Thanh Hóa.

Tháng 2 năm 2005, ông được Tòa Thánh chọn làm Tổng giám mục chính tòa Hà Nội, với sự đồng ý của chính phủ Việt Nam. Ngoài chức vụ Tổng giám mục, Giám mục Kiệt còn làm Giám mục Giám quản Lạng Sơn từ năm 2005 đến năm 2007, giám mục Giám quản Bắc Ninh từ năm 2006 đến năm 2008. Trong thời gian làm Tổng giám mục ở Hà Nội, ông đã cố gắng bảo vệ các tài sản của Giáo hội và lên tiếng thẳng thắn với chính quyền về các quyền tự do tôn giáo. Năm 2008, ông có câu nói gây tranh cãi: "Chúng tôi đi nước ngoài rất nhiều, chúng tôi rất là nhục nhã khi cầm cái hộ chiếu Việt Nam, đi đâu cũng bị soi xét, chúng tôi buồn lắm chứ ! Chúng tôi mong muốn đất nước mình mạnh lên." Ngày 13 tháng 5 năm 2010, Toà Thánh thông báo chấp nhận đơn từ chức của ông vì lý do sức khoẻ, chiếu theo khoản số 401 triệt 2 của Bộ Giáo Luật.[2]

Sau khi từ chức đến nay ông sống và cử hành một vài Thánh lễ ở Đan viện Châu Sơn, Ninh Bình. Về Châu Sơn, ông tiếp tục làm việc: cầu nguyện cho Giáo hội, thế giới, đất nước và dân tộc, tĩnh tâm cho sinh viên, các hội đoàn, dòng tu, đến các Phó tế chuẩn bị chịu chức linh mục. Ông còn viết các bài giảng lễ Chúa Nhật, viết suy niệm, và in sách. Ông cũng là người đóng góp ý kiến làm thay đổi diện mạo đan viện Châu Sơn, tạo không gian thuận tiện để nhiều người đến thăm viếng và tĩnh tâm. Vườn Fatima, một công trình đang được thi công dựa trên ý tưởng của ông.[3]

Thân thế và tu tập[sửa | sửa mã nguồn]

Giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt sinh ngày 4 tháng 9 năm 1952 tại Mỹ Sơn, Lạng Sơn, Việt Nam và có tên thánh là Giuse (Joseph) theo nghi thức rửa tội của người Công giáo.[4] Quê gốc của ông là tại Giáo xứ Quần Cống – Giáo phận Bùi Chu.[5] Năm 1954, gia đình cậu bé Kiệt di cư vào miền Nam sau khi Hiệp định Giơ-ne-vơ được kí kết chính thức vào ngày 20 tháng 7.[6][7] Vào Nam, Ngô Quang Kiệt chọn sống đời sống tu trì nên gia đình đưa cậu vào học trung học tại Tiểu chủng viện Thánh Têrêsa, thuộc Giáo phận Long Xuyên vào ngày 21 tháng 8 năm 1964, cũng trong ngày này, cậu bé Giuse Vũ Duy Thống (1952 - 2017) cũng được gia đình cho học tại đây và hai cậu nhanh chóng trở thành đôi bạn thân thiết.[6][8] Tốt nghiệp Tiểu chủng viện năm 1972, chủng sinh Kiệt tiếp tục theo học theo bậc đại học chuyên về triết họcthần học tại Đại chủng viện Thánh Tôma và tốt nghiệp tại đây năm 1978. Phó tế Giuse sau sự kiện thống nhất Việt Nam nên không thể thụ phong linh mục, trong thời gian chờ được thụ chức, ông phục vụ 13 năm tại Nhà thờ chính tòa Giáo phận Long Xuyên.[9]

Thời kì là linh mục (1991 - 1999)[sửa | sửa mã nguồn]

Ngày 31 tháng 5 năm 1991, Phó tế Giuse Ngô Quang Kiệt được Giám mục Phó Giáo phận Long Xuyên Gioan Baotixita Bùi Tuần phong chức linh mục tại Nhà thờ chính tòa Long Xuyên. Sau khi thụ phong linh mục, Tân linh mục Kiệt được bổ nhiệm làm linh mục phó Nhà thờ chính toà Long Xuyên.[4] Dù bạn thân là Vũ Duy Thống đã ra đi học tại Đại Chủng viện Thánh Giuse Sài Gòn và được thụ phong linh mục năm 1985, nhưng cả hai một lần nữa cùng được cử đi du học vào ngày 3 tháng 12 năm 1993,[8] và đều học tại tại Học viện Công giáo Paris (Institut Catholique de Paris).[10] đặt tại Paris, Pháp.[9]

Năm 1997, sau khi tốt nghiệp Học viện Công giáo Paris, linh mục Giuse Ngô Quang Kiệt trở về Việt Nam và giáo phận Long Xuyên để tiếp tục thực hiện việc mục vụ. Linh mục Kiệt được bổ nhiệm vào chức vị mới là linh mục Chưởng ấn Toà Giám mục Long Xuyên.[9]

Nhân dịp kỉ niệm 25 năm linh mục, Ngô Quang Kiệt - lúc này đã hồi hưu, nhắc nhớ về thời kì này:[11] Tôi gắn bó với những hoàn cảnh nghèo khổ. Chịu chức linh mục thời đất nước đi vào nghèo khổ. Tôi đã sống giữa người nghèo mới. Những sĩ quan đi học tập cải tạo về. Những đại gia phá sản. Đặc biệt sau thất bại của chính sách giá, lương, tiền khiến người nghèo càng nghèo hơn.

Giám mục Lạng Sơn và Cao Bằng[sửa | sửa mã nguồn]

Sau khi tốt nghiệp Học viện Công giáo Paris, linh mục Ngô Quang Kiệt về Giáo phận Long Xuyên trở lại với các công việc mục vụ của giáo phận miền Tây này. Ngày 3 tháng 6 năm 1999, Tòa Thánh công bố bổ nhiệm linh mục Giuse Ngô Quang Kiệt, hiện đang là linh mục Chưởng Ấn Tòa Giám mục Giáo phận Long Xuyên, làm Giám mục chính tòa Giáo phận Lạng Sơn và Cao Bằng.[12] Giáo phận này đã trống tòa khi Giám mục Vinh Sơn Phạm Văn Dụ từ chức ngày 9 tháng 3 và sau đó qua đời khuya ngày 2 tháng 9 năm 1998.[9][13][14] Cùng đợt bổ nhiệm này còn có hai tân giám mục khác là Tân giám mục Phêrô Nguyễn Soạn của Giáo phận Qui Nhơn và Tân giám mục Phó Giáo phận Long Xuyên Giuse Trần Xuân Tiếu. Sau khi Giáo hoàng Gioan Phaolô II chính thức ra văn thư bổ nhiệm ba tân giám mục vào ngày 18 tháng 6,[15] Giáo phận Long Xuyên đã tổ chức lễ tấn phong Giám mục cho hai tân giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt và Giuse Trần Xuân Tiếu xuất thân từ linh mục đoàn giáo phận vào ngày 29 tháng 6 cùng năm, trùng ngày lễ kính hai Thánh Tông đồ Phêrô và Phaolô. (Riêng việc tấn phong tân giám mục Phêrô Nguyễn Soạn ở Qui Nhơn được tiến hành trong tháng 8). Tham dự lễ tấn phong gồm có tất cả 15 giám mục thuộc các giáo phận miền Trung và Miền Nam, trong đó có Tổng giám mục Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn và Tổng giám mục Tổng giáo phận Huế Stêphanô Nguyễn Như Thể cùng với khoảng 400 linh mục trong và ngoài Giáo phận Long Xuyên, cũng như đông đảo giáo dân. Giám mục chủ phong cho hai tân giám mục là Giám mục chính tòa Giáo phận Long Xuyên Gioan Baotixita Bùi Tuần và hai giám mục phụ phong là Giám mục Emmanuel Lê Phong Thuận (Giám mục chính tòa Giáo phận Cần Thơ) và Giám mục Phanxicô Xaviê Nguyễn Văn Sang (Giám mục chính tòa Giáo phận Thái Bình).[9]

Huy hiệu của Giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt.

Tân giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt đã đến nhận giáo phận của mình vào ngày 11 tháng 7 năm 1999.[13] Giáo phận Lạng Sơn và Cao Bằng được trao cho Tân giám mục Ngô Quang Kiệt coi sóc là một giáo phận có diện tích 25.000 km2 với số dân số là 1.700.000 người, trong đó giáo dân Công giáo chỉ có 5000 người. Về mặt nhân sự giáo phận, thì giáo phận chỉ có: Một linh mục là linh mục Hoàng Trọng Quỳnh, 96 tuổi, và 1 nữ tu Mến, 100 tuổi.[9] Vì vậy, Tân giám mục Kiệt tuy chức danh là Giám mục chính tòa một giáo phận, nhưng vì tình trạng thiếu linh mục quản nhiệm các giáo xứ, vị giám mục phải tự mình thực hiện tất cả công việc mục vụ không những trong một giáo xứ, mà còn là cả một giáo phận. Giáo phận quê hương vị tân chức lúc đó là một vùng đất hoang tàn, đổ nát, nghèo nàn, bị tàn phá bởi chiến tranh, người dân Lạng Sơn nghèo khổ, Giáo phận Lạng Sơn cũng cùng chung số phận, những cơ sở tôn giáo, giáo xứ lúc bấy giờ phần lớn đã được xây cất từ vào những năm 1913 - 1915, nhưng hầu hết đã bị tàn phá, mang nặng những dấu tích bom đạn của những cuộc chiến tranh qua các thời kỳ Pháp, Mỹ và Trung Quốc. Nhiều nhà thờ đã bị phá sập thành bình địa, nhiều nơi chỉ còn trơ lại bốn bức tường hay trở thành những đống gạch vụn cỏ mọc rêu phong.[16] Khi nhắc nhớ về thời kì giám mục Lạng Sơn của mình, khi đã về Đan viện Châu Sơn sau khi từ chức Tổng giám mục Hà Nội, ông nói:[11]Tôi về Lạng sơn là một giáo phận không chỉ nghèo mà còn tang thương. Người chết hết. Các nhà thờ đổ nát. Không có toà giám mục. Không có nhà thờ chính tòa. Giáo dân tất tưởi bơ vơ không người chăn dắt.

Ngày 1 tháng 1 năm 2001, Giám mục Ngô Quang Kiệt cho tiến hành khởi công xây dựng Nhà thờ chính tòa Giáo phận Lạng Sơn và Cao Bằng. Trong kì họp của Hội đồng Giám mục Việt Nam năm 2001, các giám mục trong giám mục đoàn Việt Nam nhất trí chọn giám mục Lạng Sơn và Cao Bằng làm Phó Tổng thư ký của Hội đồng. Giám mục Ngô Quang Kiệt giữ chức vụ này qua hai kì đại hội kéo dài đến năm 2007.[17] Hồng y Phaolô Giuse Phạm Đình Tụng, Tổng giám mục Tổng giáo phận Hà Nội, đã 84 tuổi, già yếu nên nhiều lần xin Tòa Thánh cho về hưu.[18] Đáp lại lời đề nghị từ phía Hồng y Hà Nội, ngày 26 tháng 4 năm 2003, Tòa Thánh ra thông cáo công bố việc bổ nhiệm Giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt, hiện là Giám mục chính tòa Giáo phận Lạng Sơn và Cao Bằng, làm Tổng giám mục Giám quản Tổng giáo phận Hà Nội.[19][20] Cùng năm tại Giáo phận Thanh Hóa, Giám mục chính tòa Bartôlômêô Nguyễn Sơn Lâm qua đời, Tòa Thánh bổ nhiệm Đức ông Gioan Baotixita Lưu Văn Khuất làm Giám quản Giáo phận Thanh Hóa. Ngày 27 tháng 10 năm 2003, Đức ông Khuất qua đời. Ngay ngày hôm sau, Toà Thánh thông báo chọn Giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt, Giám mục Giáo phận Lạng Sơn và Cao Bằng, hiện là Giám quản Tổng giáo phận Hà Nội, kiêm nhiệm thêm chức vụ giám mục Giám quản Giáo phận Thanh Hóa. Mặc dù luôn bận rộn với rất nhiều công việc và ngăn cách về địa lý, nhưng ông vẫn tham dự tĩnh tâm hàng tháng với linh mục đoàn Giáo phận. Giám mục Kiệt làm Giám quản Thanh Hóa cho đến khi linh mục Giuse Nguyễn Chí Linh được Tòa Thánh bổ nhiệm làm Giám mục chính tòa giáo phận này, và Tân giám mục Linh về nhận Giáo phận ngày 04 tháng 08 năm 2004 thì chức vụ giám quản chấm dứt.[1]

Sau ba năm xây dựng, ngày 2 tháng 10 năm 2004, Giám mục Ngô Quang Kiệt làm lễ cung hiến Nhà thờ chính tòa của giáo phận Lạng Sơn và Cao Bằng mới với tước hiệu Thánh Đa Minh. Nhà thờ có diện tích 700 m2, bề ngang dài 25 mét và bề dài 20 mét, được xây dựng theo nét văn hóa Á Ðông và theo kiểu đền làng và nhà ngang của dân tộc được tô điểm bằng những hoa văn theo văn hóa dân tộc Tày, Nùng, Dao, phỏng theo những sinh hoạt đời sống của người dân vùng Lạng Sơn. Đồng tế và tham dự có hơn 5.000 người gồm linh mục, tu sĩ và giáo dân. Phát biểu tại buổi lễ, Hồng y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn, Tổng giám mục Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh chia sẻ: Tôi cảm nhận được tình yêu Thiên Chúa dành cho Giáo phận Lạng sơn, một Giáo phận trước đây không có nhà thờ, không có Giám mục và không có linh mục, nhưng từ sau năm 1999 Chúa đã thương ban nhiều ân huệ cho Giáo phận.[21] Giám mục Ngô Quang Kiệt được đánh giá là đã khai phá không ngừng nghỉ tại giáo phận, sau chỉ hơn sáu năm giáo phận đã trở nên trù phú, những cơ sở tôn giáo được tái thiết, những hoạt động xã hội giúp người dân nghèo không phân biệt tôn giáo đã được phát triển tại nhiều nơi, những lớp bổ túc văn hóa, học chữ, học nghề được khai mở, như ánh sáng chiếu tận đến những vùng rừng núi cao nguyên.[16]

Ngày 19 tháng 2 năm 2005, Toà Thánh bổ nhiệm Giám mục Giám quản Ngô Quang Kiệt làm Tổng giám mục chính tòa Tổng giáo phận Hà Nội và kiêm Giám mục Giám quản giáo phận Lạng Sơn và Cao Bằng.[22] Ông làm giám mục giám quản Giáo phận này đến năm 2007, khi linh mục chánh xứ nhà thờ chính tòa Hà Nội kiêm Tổng Đại diện Tổng giáo phận Hà Nội Giuse Đặng Đức Ngân được chọn làm tân Giám mục Giáo phận.[23][24]

Tổng giám mục Hà Nội (2005 - 2010)[sửa | sửa mã nguồn]

Bổ nhiệm và nhậm chức[sửa | sửa mã nguồn]

Huy hiệu của Tổng giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt

Ngày 19 tháng 2 năm 2005, Giáo hoàng Gioan Phaolô II ra sắc lệnh bổ nhiệm Tổng giám mục Giám quản Tông Toà Hà Nội - Giám mục chính tòa Giáo phận Lạng Sơn và Cao Bằng Giuse Ngô Quang Kiệt chính thức làm Tổng giám mục Tổng giáo phận Hà Nội,[25][26] kế vị Hồng y Phaolô Giuse Phạm Đình Tụng già yếu, được Giáo hoàng chấp thuận về hưu. Cùng trong đợt bổ nhiệm này, Tòa Thánh cũng bổ nhiệm linh mục Phanxicô Xaviê Lê Văn Hồng, làm Giám mục Phụ tá Tổng giáo phận Huế.[22] Tại thời điểm được loan tin, Tân Tổng giám mục đang có chuyến thăm thăm Hoa kỳ và được Hồng y Mahony, Tổng giám mục Los Angeles mời đến thuyết giảng tại Ðại hội Giáo lý Tổng giáo phận Los Angeles. Chiều ngày 19 tháng 2, giám mục Kiệt cũng đã dâng lễ tại nhà thờ Tam Biên, Orange County, nơi có số giáo dân Việt Nam khá đông.[27] Và từ đó, ông đã trở thành một trong bốn giáo sĩ cao cấp nhất trong Giáo hội Công giáo Việt Nam đến năm 2010. Ba người khác là Hồng y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn (Tổng giám mục Tổng giáo phận Thành phố Hồ chí Minh), Tổng giám mục Stêphanô Nguyễn Như Thể (Tổng giám mục Tổng giáo phận Huế) và Giám mục chính tòa Giáo phận Nha Trang Phaolô Nguyễn Văn Hòa (Chủ tịch Hội đồng Giám mục Việt Nam đến năm 2007). và sau này là Giám mục chính tòa Giáo phận Đà Lạt Phêrô Nguyễn Văn Nhơn (Chủ tịch Hội đồng Giám mục Việt Nam từ 2007 đến năm 2013). Tân Tổng giám mục chính tòa Tổng giáo phận Hà Nội ra mắt giáo dân ngay sau đó một ngày, ngày 20 tháng 2. Trước đó, về việc làm giám quản giáo phận Hà Nội, có dư luận cho rằng Giám mục Kiệt không phải dân Hà Nội gốc và chỉ là một giám mục mới, ít kinh nghiệm. Tuy vậy, Hồng y Phaolô Giuse Phạm Đình Tụng đã soạn văn thư gửi Tòa Thánh chấp thuận cho Giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt kế vị. Trong buổi nhậm chức Tổng giám mục, Hồng y Hà Nội đã thay mặt cộng đoàn giáo dân Tổng giáo phận Hà Nội hứa hiệp thông và trung thành với tân Tổng giám mục. Sau khi nghỉ hưu, hồng y Tụng có dự định chuyển đi nơi khác tĩnh dưỡng nhưng Tổng giám mục Giuse Kiệt xin ông ở lại không chỉ để tiện chăm sóc mà còn là chỗ nương tựa. Do đó, hồng y Tụng quyết định ở lại Toà Giám mục Hà Nội.[28]

Ngày 21 tháng 2 năm 2005, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam chúc mừng Giám mục Ngô Quang Kiệt được bổ nhiệm làm Tổng giám mục Tổng giáo phận Hà Nội. Người phát ngôn Lê Dũng trả lời báo chí về phản ứng của Việt Nam trước việc Vatican bổ nhiệm Giám mục Ngô Quang Kiệt:"Việc bổ nhiệm này được thực hiện theo đúng thỏa thuận giữa Chính phủ Việt Nam và Tòa thánh Vatican."[29]

Bà Maria Phạm Thị Chín, thân mẫu Tổng giám mục Ngô Quang Kiệt, qua đời ngày 12 tháng 3, thọ 92 tuổi. Lễ an táng diễn ra bốn ngày sau đó tại Nhà thờ Kênh 3A, Kiên Giang.[30] Sau sự ra đi của thân mẫu, một tuần sau đó, ngày 19 tháng 3 năm 2005, Tân Tổng giám mục chính thức nhậm chức Tổng giám mục chính tòa Tổng giáo phận Hà Nội. Các nghi lễ đều được ông tổ chức tiết kiệm và toàn bộ quà mừng đều được tặng cho bệnh nhân các trại phong ở miền Bắc.[3] Ngày 25 tháng 3 năm 2005, Tổng giám mục Kiệt đến gặp gỡ chính quyền Hà Nội tại Văn phòng Chính phủ, được thủ tướng Phan Văn Khải tiếp đón.[31]

Hoạt động giai đoạn 2005 - 2008[sửa | sửa mã nguồn]

Giáo hoàng Gioan Phaolô II qua đời tối ngày 2 tháng 4 năm 2005.[32][33] Ba ngày sau đó, Tổng giám mục Ngô Quang Kiệt, Hồng y Phạm Minh Mẫn cùng Chủ tịch Hội đồng Giám mục Việt Nam - Phaolô Nguyễn Văn Hòa sang Vatican tham dự tang lễ của Giáo hoàng Gioan Phaolô II. Cùng đi với đoàn có linh mục Bùi Thái Sơn (Tòa Giám mục Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh), linh mục Giuse Đặng Đức Ngân (Tòa Giám mục Hà Nội) và Giám mục chính tòa Giáo phận Phát Diệm Giuse Nguyễn Văn Yến.[34] Ở các giáo phận khác có Giám mục Phanxicô Xaviê Nguyễn Văn Sang, giám mục chính tòa Giáo phận Thái Bình, giám mục Giuse Hoàng Văn Tiệm, giám mục chính tòa Giáo phận Bùi Chu.[33]

Sau khi giáo hoàng Gioan Phaolô II qua đời, các hồng y dự Mật nghị Hồng y chọn ra Tân giáo hoàng, bắt đầu vào ngày 18 tháng 4 cùng năm.[35] Chiều ngày 19 tháng 4, Hồng y người Đức Josheph Ratzinger được chọn làm Giáo hoàng Giáo hội Công giáo Rôma, lấy danh hiệu là Giáo hoàng Biển Đức XVI (phiên âm là Bênêđictô).[36][37] Ngày 29 tháng 6 năm 2005, nghi lễ trao Dây pallium cho các Tổng giám mục mới được bổ nhiệm trong năm, trong số đó cũng có Tân Tổng giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt. Thánh lễ do Tân Giáo hoàng Biển Đức XVI chủ trì.[38]

Thánh 9 năm 2005, Tổng giám mục Kiệt trả lời phỏng vấn về vấn đề đào tạo linh mục, và ông vui mừng công bố việc chính phủ chấp thuận cho Đại chủng viện Thánh Giuse Hà Nội tuyển sinh mỗi năm một lần, thay cho hai năm một lần trong quá khứ. Giám mục Kiệt cũng cho hay không thể chấp nhận toàn bộ các chủng sinh mà các giáo phận trực thuộc Giáo tỉnh Hà Nội vào học vì tình trạng thiếu hụt nơi ở cho các chủng sinh. Tổng giám mục Kiệt cũng cho biết đã xin phép xây thêm cơ sở làm nơi ở cho chủng sinh.[39]

Tháng 2 năm 2006, giám mục Kiệt đến thăm Australia, theo lời mời của Tổng giám mục Tổng giáo phận Perth, và trên đường từ Perth về Melbourne, ông đã ghé thăm Cộng đồng Công giáo Việt Nam tại Adelaide, trong hai ngày 910 tháng 2. Ông cũng gặp gỡ linh mục, tu sĩ nam nữ giáo dân gốc Việt đến tiếp kiến. Trong phần chia sẻ với linh mục, tu sĩ và Hội đồng Mục Vụ tại Nam Úc, ông chia sẻ kinh nghiệm mục vụ của mình và nhất là trên lĩnh vực huấn luyện nhân sự. Ông chú trọng việc huấn luyện chủng sinh, nâng cao trình độ tu sĩ nam nữ trong Tổng giáo phận Hà Nội và ngay trong những thời gian huấn luyện các chủng sinh cũng đã sống với đời sống phục vụ người nghèo...[16]

Ngày 23 tháng 9 năm 2006, Giám mục chính tòa Giáo phận Bắc Ninh Giuse Maria Nguyễn Quang Tuyến qua đời tại Hoa Kì vì ung thư máu.[40] Tổng giám mục Ngô Quang Kiệt cũng đến dâng lễ cầu nguyện cho cố giám mục Tuyến tại Nhà thờ chính tòa Bắc Ninh vào ngày 1 tháng 10.[41] Giáo phận này trống tòa nên trên cương vị Trưởng Giáo tỉnh Hà Nội, Tổng giám mục Kiệt nhận thêm sứ vụ Giám quản Tông Tòa Giáo phận Bắc Ninh v. Giáo phận Bắc Ninh có diện tích 24.600 km2, có 131 ngàn giáo dân sống trong 46 giáo xứ. Giáo phận có 28 linh mục triều, 306 nữ tu và 39 chủng sinh. Giáo phận này nằm trên địa bàn 5 tỉnh: Bắc Ninh, Bắc Giang, Bắc Kạn, Thái Nguyên, Vĩnh Phúc; 3 huyện thuộc Hà Nội và một số xã, huyện thuộc các tỉnh: Lạng Sơn, Tuyên Quang, Hà Giang, Phú Thọ, Hưng Yên, Hải Dương.[42]

Trong Đại hội Hội đồng Giám mục Việt Nam X diễn ra từ ngày 8 đến ngày 12 tháng 12 năm 2007 tại Tòa Giám mục Hà Nội,[43] Phó Tổng thư kí Ngô Quang Kiệt được các giám mục trong Hội đồng nhất trí chọn làm Tân Tổng thư kí của Hội đồng Giám mục Việt Nam. Tổng giám mục Kiệt giữ chức vụ này đến năm 2010.[17][44]

Ngày 4 tháng 8 năm 2008, Giáo hoàng Biển Đức XVI bổ nhiệm linh mục Dòng tên Cosma Hoàng Văn Đạt, Giám đốc Tu Đức Đại chủng viện Thánh Giuse Hà Nội làm giám mục chính tòa Giáo phận Bắc Ninh. Tổng giám mục Kiệt giữ chức giám quản đến ngày lễ Tấn phong Tân giám mục Đạt vào ngày 7 tháng 10 cùng năm thì chấm dứt sứ vụ.[42][45] Ngay sau khi giáo hoàng công bố, ngày 5 tháng 8, Tổng giám mục Kiệt - giám quản giáo phận Bắc Ninh gửi thư công bố tin này và gửi lời chúc mừng giáo phận.[46]

Vụ tranh chấp đất tại Hà Nội năm 2008[sửa | sửa mã nguồn]

Lịch sử khu đất[sửa | sửa mã nguồn]

Phía Phật giáo cho biết, khu đất này xưa là nơi tọa lạc chùa Báo Thiên, một trong Tứ đại khí của Phật giáo, của cố đô Thăng Long, được xây cất từ năm 1057 dưới thời vua Lý Thánh Tông. Phật giáo Việt Nam quản lí đến năm đến năm 1883 khi bị chính quyền thực dân Pháp cưỡng chiếm rồi giao cho Thiên Chúa giáo, cụ thể là Giám mục Puginier sử dụng.[47][48]

Theo hồ sơ tài liệu lưu trữ tại Sở Tài nguyên - Môi trường và Sở Xây dựng Hà Nội, nguồn gốc nhà đất 42 Nhà Chung (số cũ 40a) có bằng khoán điền thổ số 1765 khu Nhà thờ, thời xưa có nguồn gốc do Hội truyền giáo ngoại quốc (Hội thừa sai Paris) quản lý và sử dụng. Trong thời kỳ thực hiện chính sách của Nhà nước về nhà đất, ngày 24 tháng 11 năm 1961, linh mục Giuse Maria Nguyễn Tùng Cương là linh mục quản lý Tòa tổng giám mục Hà Nội đã bàn giao cơ sở nhà đất này cho Nhà nước quản lý, việc này được nêu rõ trong công văn trả lời số 05/BXD - QLN ngày 6 tháng 11 năm 2007 của bộ Xây dựng.[49][50] Tuy nhiên, phía Giáo hội Công giáo mà đại diện là Tổng giám mục Ngô Quang Kiệt cho rằng không có giấy xác nhận nào từ chính quyền là khu đất này vào diện bị tịch thu hay bị trưng thu và giám mục này cho rằng khu đất này chính quyền không có văn bản pháp lí để sử dụng.[51] Tổng giám mục Hà Nội cũng khẳng định, theo Giáo luật, linh mục quản lí giáo phận không có quyền trao nhượng tài sản. Trong văn thư khiếu nại của tòa Tổng Giám mục Hà Nội về bản tin họ cho rằng là xuyên tạc sự thật của Ðài truyền hình Hà Nội khẳng định: Linh mục Nguyễn Tùng Cương chỉ là quản lý Toà Giám mục lúc đó, không là chủ sở hữu tài sản, không có thẩm quyền quyết định tài sản của Giáo hội Công giáo. Chúng tôi biết chắc linh mục Nguyễn Tùng Cương chỉ làm bản kê khai chứ không hiến, không có quyền hiến.Tòa giám mục Hà Nội nói lên quan điểm của mình khi cho rằng bằng khoán điền thổ lập năm 1933 ghi rõ khu đất này là khu Nhà thờ Chính toà. Vì thế, cầu nguyện tại đây là cầu nguyện trong khuôn viên nhà thờ.[50]

Khu đất 42 Nhà Chung có diện tích 6.940 m2, có 2 khối nhà tầng từ thời Pháp. Từ năm 1961 đến năm 2008, khu nhà này do Uỷ ban Nhân Dân quận Hoàn Kiếm quản lý, sử dụng làm trụ sở cơ quan Phòng văn hóa - thể thao quận, Trung tâm thể dục - thể thao, Nhà văn hóa quận.[49] Tổng giám mục Ngô Quang Kiệt còn nêu rõ trong văn thư: Còn những tấm bảng "Nhà Văn hoá", "Phòng Văn Hóa Thông tin", "Phòng Thể dục Thể thao" mới chỉ được treo lên vào lúc 17g30 ngày 26 tháng 12 năm 2007 vừa qua.[50]

Từ năm 2001 đến 2008, các cơ quan chức năng của Thành phố Hà Nội, Bộ Xây dựng, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội đã xem xét, trả lời đơn kiến nghị của Toà Tổng giám mục Hà Nội với nội dung khẳng định không có cơ sở để trả lại đất cho Toà Tổng giám mục.[49]

Diễn biến vụ việc[sửa | sửa mã nguồn]

Các vụ việc cuối năm 2007 - đầu năm 2008[sửa | sửa mã nguồn]
Giáo dân Hà Nội tụ tập trước cửa Hội đồng nhân dân Thành phố Hà Nội để chờ nghe quyết định về tranh chấp đất đai tại 42 Nhà Chung, ngày 20 tháng 9 năm 2008
42 Nhà Chung, sau khi đã xây thành Vườn hoa Hàng Trống, 15h01' ngày 28 tháng 1 năm 2010

Liên tục từ năm 2001 đến năm 2006,[52] cả Tòa Tổng giám mục Hà Nội và Hội đồng giám mục Việt Nam có nhiều lần xin lại khu đất Tòa khâm sứ nhưng không được chấp thuận. Theo luật, không bên nào có quyền xây dựng, thay đổi hiện trạng khi chưa có phán quyết chính thức. Tòa Tổng giám mục cho biết cơ quan quản lí cho xây dựng hàng phở lên hai tầng. Ngày 04 tháng 12 năm 2007, Tòa Tổng Giám mục Hà Nội quyết định làm đơn yêu cầu giữ nguyên trạng khu đất. Văn thư này không có phản hồi.[53]

Ngày 12 tháng 12 năm 2007, chính quyền đưa các thiết bị xây dựng tới khu vực Tòa Khâm sứ, đơn phương tiến hành dỡ mái tòa nhà.[54] Tòa Giám mục cho người sang phản đối nhưng không thu được kết quả. Sau đó, ngày 13 tháng 12, quản lý Tòa Tổng Giám mục đã ra văn thư khiếu nại, nhưng tiếp tục không được cứu xét. Sau đó cơ quan tạm quản lí tòa nhà cho mở bãi giữ xe trên sân khu đất này.[53]

Ngày 15 tháng 12 năm 2007, Tổng giám mục Ngô Quang Kiệt gửi thư cho các giáo xứ thuộc giáo phận Hà Nội và các giáo dân khác nhằm mục đích kêu gọi các giáo sĩ và giáo dân tham gia việc đòi lại nhà đất tại 42 phố Nhà Chung; kêu gọi giáo dân đến cầu nguyện tại 42 phố Nhà Chung, nơi chính quyền Hà Nội cho rằng là trụ sở Phòng Văn hóa Thông tin, Nhà Văn hóa và Trung tâm Thể dục Thể thao quận Hoàn Kiếm. Tất cả những quan điểm này đã được công bố trong văn thư 273/UBND-VX ra ngày 11 tháng 1 năm 2008 của Ủy ban Nhân dân Hà Nội gửi cho Chủ tịch Hội đồng giám mục Việt Nam Phêrô Nguyễn Văn Nhơn và chính cho Tổng giám mục Kiệt.[53] Tuy nhiên, giám mục chính tòa Giáo phận Thái Bình Phanxicô Xaviê Nguyễn Văn Sang phản bác: không hề nghe nói, không hề thấy hay nhận được lá thư mà bà Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân dựa vào đó tố cáo Tổng giám mục Ngô Quang Kiệt. Giám mục Sang cũng cho biết thêm, Giáo luật rõ ràng qui định cấm các giám mục xen vào việc quản trị thuộc địa phận khác.[55] Đây là lần đầu tiên từ 1954, một lãnh đạo Giáo hội công khai kêu gọi giáo dân Chúa hiệp thông cầu nguyện cho Giáo hội. Ngay khi lá thư được công bố, hàng ngàn giáo dân đã tiến về Tòa Giám mục cùng thắp nến cầu nguyện cho Giáo hội.[54]

Từ ngày 18 tháng 12 năm 2007 đến ngày 8 tháng 1 năm 2008, một số linh mục Tòa Tổng Giám mục Hà Nội trong đó có linh mục Gioan Lê Trọng Cung (chánh văn phòng) tổ chức cho giáo dân cầu nguyện dài ngày tại khu 42 Nhà Chung, Hà Nội (trước năm 1959 là Tòa khâm sứ Hà Nội), với mục đích cầu cho nhà cầm quyền sáng suốt lãnh đạo đất nước và yêu cầu chính quyền thành phố Hà Nội trả lại khu đất. Lập luận của Tòa tổng giám mục Hà Nội về khu đất này là: tòa tổng giám mục Hà Nội cho Khâm sứ Tòa Thánh mượn làm văn phòng, hiện tại không có chức khâm sứ hoạt động tại Việt Nam nên tòa tổng giám mục Hà Nội có quyền lấy lại.[56] Địa điểm này trước đây là phòng Văn hóa - Thể thao, Nhà Văn hóa, Trung tâm thể dục - thể thao quận Hoàn Kiếm.[57] Trong vụ việc này, ủy ban nhân dân Hà Nội ra công văn cảnh cáo hành vi rải tờ rơi xuyên tạc chính quyền.[53] Cũng trong khoảng thời gian này, khi giáo dân đang tập trung kí giấy kiến nghị nhà nước trả lại tài sản cho Giáo hội, thì thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã đến thăm Tòa giám mục Hà Nội vào sáng ngày 30 tháng 12 năm 2007. Ngoài việc đón tiếp và trò chuyện của thủ tướng, Tổng giám mục Kiệt còn dẫn thủ tướng đến trước Tòa Khâm Sứ và trình bày mong muốn chung của giáo phận Hà Nội. Thủ tướng Dũng tận mắt chứng kiến giáo dân Hà Nội kí giấy kiến nghị.[58]

Ngày 9 tháng 1, lãnh đạo Uỷ ban Nhân dân Thành phố Hà Nội làm việc với Tổng Giám mục Ngô Quang Kiệt để yêu cầu chấm dứt ngay những hành vi mà chính quyền cho rằng là vi phạm pháp luật. Phái đoàn chính quyền đề nghị Tổng giám mục Kiệt hợp tác với chính quyền giải quyết vấn đề liên quan đến khu đất 42 Nhà Chung.[59]

Văn thư 273/UBND-VX ra ngày 11 tháng 1 năm 2008 của Ủy ban Nhân dân Hà Nội gửi cho Chủ tịch Hội đồng giám mục Việt Nam Phêrô Nguyễn Văn Nhơn và chính cho Tổng giám mục Kiệt chỉ trích hành vi đơn phương của Tổng giám mục Kiệt. Ngược lại, Tòa Tổng giám mục Hà Nội tiếp tục ra văn thư phản bác ngày 14 tháng 1. Trong văn thư này, tòa giám mục Hà Nội cho rằng có sự xứ lí thiên lệc gây phẫn uất cho giáo dân, đồng thời cũng lên án các hành vi thay đổi hiện trạng khu đất tòa khâm sứ cũng như đất của giáo xứ Thái Hà mà công tu may Chiến Thắng xây dựng vi phạm có sự hỗ trợ của chính quyền sở tại.[53]

Một giáo dân người Mường bị đánh trọng thương ngày 25 tháng 1, khi vào khu đất Tòa Khâm sứ dâng hoa cho Đức Mẹ Sầu Bi nhân ngày lễ thánh Phaolô Tông đồ trở lại. Phản kháng, hàng ngàn giáo dân phá đổ bức tường và rước tượng thánh giá vào khu đất. Rất nhiều căn lều được giáo dân dựng trong khu đất này. Các buổi cầu nguyện cả ngày lẫn đêm thu hút hàng ngàn giáo dân từ khắp nơi đổ về.[54] Báo của ban tuyên giáo miêu tả sự việc, nêu rõ ngày 25 tháng 1, Tổng giáo phận Hà Nội tổ chức thánh lễ Quan Thầy, mừng thọ 90 tuổi, 60 năm thụ phong linh mục, 45 năm thụ phong giám mục, 15 năm Hồng y của Nguyên Tổng giám mục Hà Nội là Hồng y Phaolô Giuse Phạm Đình Tụng, Tổng giám mục kế vị Ngô Quang Kiệt kích động, lôi kéo khoảng 100 linh mục và hơn 1000 giáo dân sau buổi lễ kéo sang khu vực 42 Nhà Chung, đẩy đổ cổng sắt, tràn vào sân, cố ý gây xô xát, đánh bị thương bảo vệ cơ quan phòng Văn hóa thông tin – thể dục thể thao và Nhà văn hóa quận Hoàn Kiếm, khiến một người bị thương phải đi cấp cứu. Các giáo sĩ, giáo dân dựng 1 cây thánh giá cao 5m trước cửa trụ sở cơ quan phòng Văn hóa – thể thao và Nhà Văn hóa, xây chân trụ bằng gạch vữa xi măng. Nhiều giáo dândùng búa đập phá cửa các cơ quan, ngoài ra còn dựng nhà bạt khung sắt và túc trực canh giữ thánh giá.[59]

Ngày 26 tháng 1, Ủy ban Nhân dân Thành phố Hà Nội đã ra văn thư số 673, răn đe thi hành pháp luật đối với các giáo dân tới cầu nguyện tại Tòa Khâm sứ, với hạn chót là vào lúc 17g00 ngày 27 tháng 1. Đáp lại văn thư, các giáo dân đã kéo tới cầu nguyện càng ngày càng đông hơn. Sự việc đã không xảy ra lúc 17 giờ như trong văn thư của Hà Nội.[54]

Tòa giám mục Hà Nội ngày 28 tháng 1 ra đơn khiếu nại mang số 025/TGM 08 lên án đài phát thanh và Truyền hình Hà Nội, với nội dung chương trình buổi tối ngày 26 tháng 1, báo Hà Nội mới và báo An ninh thủ đô số ra ngày 27 tháng 1 đã đưa tin về đất Tòa Khâm Sứ cũ và vụ việc ngày 25 tháng 1 với nội dung hoàn toàn xuyên tạc sự thật. Linh mục Lê Trọng Cung, chánh văn phòng Tòa giám mục ấn kí đơn này, trong đơn cho quan điểm của phía Tòa Giám mục Hà Nội:Chính những thông tin của Ðài Phát Thanh - Truyền hình Hà Nội, của báo Hà Nội mới và báo An ninh thủ đô mới là những thông tin xuyên tạc sự thật một cách ác ý, nhằm bôi nhọ hàng ngũ tu sỹ và giáo dân chúng tôi. Những sự việc trên, diễn ra ngay giữa ban ngày, trước sự chứng kiến của đông đảo giáo dân, nhân dân khu vực và những người qua lại, được các hãng thông tấn nước ngoài chứng kiến tận mắt. Việc thông tin một chiều, xuyên tạc sự thật trắng trợn của Ðài Phát Thanh & Truyền hình Hà Nội, báo Hà Nội mới và báo An ninh thủ đô là một bằng chứng cho thấy việc bất chấp sự thật và công lý, làm hoen ố hình ảnh một Nhà nước Việt Nam pháp quyền.[50]

Cuộc cầu nguyện này kéo dài một tháng cho đến khi có thư của Quốc vụ khanh Tòa Thánh là Hồng y Tarcisio Bertone vào ngày 30 tháng 1, khuyên giáo dân nên kềm chế và có thông tin là chính quyền sẽ đối thoại để trao quyền sử dụng Tòa Khâm sứ.[54][60] Ngày hôm sau, Tòa Giám mục Hà Nội đã rước Thánh giá về khuôn viên Tòa Giám mục.[54]

Ngày 16 tháng 2, Hòa thượng Thích Trung Hậu công bố bức thư quan điểm của Phật giáo Việt Nam, trong thư, ông cho rằng khu đất Tòa Khâm và Nhà thờ Lớn Hà Nội tọa lạc trên vị trí chùa Báo Thiên xưa. Phía Phật giáo đề nghị được tham khảo ý kiến trước khi có quyết định chính thức.[47] Luật sư Trần Lê Nguyên, đưa ra những chứng cứ lịch sử được nêu trong các sách nói về sự sụp đổ của tháp Báo Thiên, về hiện trạng hoang tàn của chùa và quá khứ rằng chùa Báo Thiên bị bỏ hoang. Luật sư Trần Lê Nguyên cũng cho rằng Vậy việc Hòa thượng Thích Trung Hậu cáo buộc bị chính quyền thực dân Pháp cưỡng chiếm rồi giao cho Thiên Chúa giáo vào 1883 là không xác thực và vô căn cứ và bóp méo lịch sử.[48]

Tháng 4 năm 2008, trả lời phỏng vấn VietCatholic, Tổng giám mục Kiệt cho rằng chính phủ thiếu thiện chí trong việc giải quyết vụ việc mảnh đất của giáo xứ Thái Hà, ông cũng đánh giá là có quá nhiều trở ngại cho việc đối thoại giải quyết tranh chấp.[61]

Về phía chính quyền Hà Nội, Uỷ ban Nhân dân thành phố Hà Nội có văn bản khẳng định: "Theo quy định tại điều 1 nghị quyết số 23/2003/QH11 ngày 26 tháng 11 năm 2003 của Quốc hội, việc Toà Tổng Giám mục Hà Nội đòi lại khu đất tại 42 Nhà Chung là không có cơ sở giải quyết".[52][62]

Uỷ ban Nhân dân thành phố Hà Nội đã chỉ đạo sở Tài nguyên Môi trường gửi văn bản số 567/TNMT-KHTH ra ngày 22 tháng 7 năm 2008 cho Hội đồng Giám mục Việt Nam chỉ dẫn chi tiết nếu Hội đồng Giám mục có nhu cầu sử dụng đất thì lập hồ sơ xin sử dụng đất theo đúng quy định của pháp luật.[52] Sau đó đã tiến hành giới thiệu 3 địa điểm trên địa bàn thành phố (1 ha tại thôn Cổ Nhuế, xã Cổ Nhuế, huyện Từ Liêm; 2 ha tại làng Phùng Khoang, xã Trung Văn, huyện Từ Liêm; gần 7.500 m² tại 67 Phó Đức Chính, quận Ba Đình, Hà Nội) để Tòa Tổng Giám mục lựa chọn, thực hiện các quy trình đầu tư xây dựng công trình phục vụ mục đích tôn giáo. Tuy nhiên các linh mục khẳng định chỉ đòi đất 42 Nhà Chung chứ không xin đất.[52][63]

Leo thang căng thẳng cuối năm 2008[sửa | sửa mã nguồn]

Tại Thái Hà, suốt bảy tháng từ tháng 1 đến tháng 8 năm 2008, mỗi ngày hai lần, giáo dân Thái Hà cầu nguyện tại hàng rào bên ngoài khu đất.[54] Ngày 15 tháng 8 năm 2008, tại 178 Nguyễn Lương Bằng, Đống Đa, một số giáo dân giáo xứ Thái Hà phá tường rào của Công ty may Chiến Thắng, đặt tượng Đức Mẹ, dựng thánh giá.[57] Linh mục giáo xứ Thái Hà và giáo dân thường xuyên tổ chức các hoạt động tôn trên khu đất này.[57] Nguyên do, trước kia, khu đất này thuộc quyền sở hữu của giáo xứ Thái Hà, nhưng sau đó chính quyền trưng dụng bán cho tư nhân dẫn đến sự phản đối.[64] Sau sự việc ngày 15 tháng 8, các linh mục Dòng Chúa Cứu Thế kêu gọi giáo dân cùng hiệp thông. Hàng ngàn giáo dân từ khắp các giáo xứ trong thành phố đổ về đêm ngày cầu nguyện trước tượng Đức Mẹ ngay tại khu đất.[54]

Ngày 26 tháng 8 năm 2008, chính quyền Hà Nội khởi tố vụ án “gây rối trật tự công cộng và phá hoại tài sản nhà nước”. Một số giáo dân đã bị bắt giữ. Hai hôm sau, hàng trăm giáo dân thuộc giáo xứ Thái Hà đã rước Thánh giá, đi bộ đến đồn công an quận Đống Đa Hà Nội đòi trả tự do cho một số giáo dân bị bắt. Trái với phong thái ôn hòa, chính quyền Hà Nội đàn áp đoàn biểu tình, gây trọng thương cho nhiều giáo dân. Những ngày sau đó, hàng ngàn giáo tiếp tục đến cầu nguyện cho giáo xứ Thái Hà. Ngày 31 tháng 8, công an giả danh dân thường xịt hơi cay vào thiếu nhi trong lúc giáo dân đang cầu nguyện tại khu đất.[54]

Linh mục đoàn Tổng giáo phận Hà Nội tĩnh tâm thường niên vào ngày 3 và 4 tháng 9 năm 2008. Tại đây, 82 linh mục kí đơn hiệp thông với giáo xứ Thái Hà. Nhân dịp này, các linh mục cũng chúc mừng sinh nhật thứ 56 của Tổng giám mục Giuse Kiệt. Chiều ngày 4 tháng 9,, nhiều linh mục giáo phận đã đến giáo xứ Thái Hà, thăm Linh địa Đức Bà và cầu nguyện cho Giáo xứ Thái Hà.[65]

Ngày 17 tháng 9, lãnh đạo Sở Tài Nguyên Môi trường Hà Nội tiếp các linh mục để thông báo về việc giới thiệu 3 địa điểm đã được Sở giới thiệu trong công văn ngày 22 tháng 7 trước đó.[52] Uỷ ban Nhân dân quận Hoàn Kiếm công bố qui hoạch kiến trúc dự án công viên cây xanh chiều ngày 18 tháng 9.[59] Trong cùng ngày, hàng ngàn công an, dân phòng, công nhân, được huy động tới cấp tập thi công công viên cây xanh trên phần đất Tòa Khâm sứ.[54] Những ngày sau, chính quyền Hà Nội đưa các trại viên trong các trại cai nghiện, các sinh viên trường an ninh, các cán bộ hưu trí, dưới danh nghĩa “quần chúng tự phát” tới đe dọa tính mạng Tổng Ngô Quang Kiệt, các linh mục, tu sĩ Dòng Chúa Cứu Thế Thái Hà. Những người này bao vây Tòa Giám mục và nhà thờ Thái Hà, dọa giết các linh mục tu sĩ.[54]

Sớm hôm 19 tháng 9, xe ủi vào san mặt bằng khu Tòa Khâm sứ cũ ở 42 Nhà Chung để làm công viên và chuyển toà nhà cũ thành thư viện, dù vấp phải sự phản đối của Tòa Tổng giám mục và các giáo dân.[66] Trả lời phỏng vấn của hãng tin AFP, ông nói rằng ông sẽ tiếp tục phản đối dự án xây dựng của chính quyền.[67] Liên quan đến sự việc, theo ông, phần đất đang tranh chấp thiếu văn bản pháp lý là trưng thu hoặc quản lý hợp pháp và ...quản lý Tòa Tổng Giám mục, có 95 cơ sở. Chúng tôi có đòi cơ sở nào đâu, vì những cơ sở đó thực sự dùng vào những lợi ích chung... Nhưng khách sạn Láng Hạ chúng tôi sẽ nói tới, bởi vì sử dụng vào mục đích kinh doanh. Và cái Tòa Khâm Sứ đã thành cái nơi sàn nhảy, đã thành cái nơi kinh doanh buôn bán, đã có cái dấu hiệu buôn bán chia chác để làm cái trung tâm thương mại. Chúng tôi nói tới bởi vì nó rơi vào tay tư nhân thế nên chúng tôi nói, thế nên chúng tôi không tranh chấp với nhà nước.[51] Bắt đầu từ ngày này, nhân sự trong Tòa Giám mục Hà Nội không thể sử dụng các thiết bị di động do bị phá sóng.[68] Trong cùng ngày Tổng Giám mục Ngô Quang Kiệt viết thư khiếu nại khẩn cấp gửi Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng và Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết cùng các ban ngành liên quan,[69] trong văn thư này, Tổng giám mục Kiệt đã tuyên bố:[70]Sáng 19 tháng 9 năm 2008, tại khu đất Tòa Khâm Sứ số 42 phố Nhà Chung thuộc Tòa Tổng Giám mục Hà Nội, một lực lượng hùng hậu gồm cảnh sát cơ động, cảnh sát trật tự, nhân viên an ninh, dân phòng, chó nghiệp vụ, đã tập trung phong tỏa Tòa Tổng Giám mục Hà Nội và phố Nhà Chung...Việc này cũng là hành động chà đạp lên đạo đức, lương tâm mọi người trong xã hội đối với tôn giáo được nhà nước công nhận. Tổng giám mục Kiệt cũng nêu lên bốn yêu cầu từ phía Tổng giáo phận Hà Nội, đó là:[70]

Trưa ngày 20 tháng 9, một đoàn gồm 8 người do ông chủ tịch phường Hàng Trống, quận Hoàn Kiếm đến Tòa Tổng Giám mục để yêu cầu gặp Thầy Lôrensô Trần Văn Trác - là người đứng tên chủ hộ trong sổ hộ khẩu của Tòa Tổng Giám mục. Trong cuộc gặp này, ông chủ tịch phường và các người khác trong đoàn trao đổi với thầy Trác về những vấn đề hiện nay ở khu vực Tòa Khâm sứ cũ. Ông chủ tịch quận đến để làm việc riêng với thầy Trác với tư cách là chủ hộ khẩu và đề nghị ông chỉ đạo để chấm dứt những hành động trong thời gian qua. Phía thầy Trác phân tích cho mọi người trong phái đoàn biết về cấp bậc và vai trò vai trò trong cơ cấu Giáo hội, ông cho rằng rằng tuy là mình đứng tên chủ hộ, nhưng đó là về mặt hành chính, còn quan trọng nhất phải theo đó là cơ cấu Giáo hội, mà ông cho biết hiện tại là Đương kim Tổng giám mục Ngô Quang Kiệt mới là người đứng đầu. Ông cũng cho rằng nếu chính quyền biết tôn trọng công lý và hành động theo sự thật thì chắc chắn không có chuyện căng thẳng này. Ông chủ tịch cũng cho biết thường xuyên đến làm việc giữa chính quyền với tòa Tòa giám mục để yêu cầu sớm can thiệp giải tán tụ tập.[71] Trong cùng ngày, Tổng giám mục Ngô Quang Kiệt dẫn đầu đoàn Tòa Giám mục Hà Nội, đến dự cuộc họp với Ủy ban Nhân dân Thành phố Hà Nội. Trong các phát biểu, vị Tổng giám mục đã có hai phát biều quan trọng: Tự do tôn giáo là quyền, chứ không phải ân huệ xin - choChúng tôi rất mong muốn xây dựng một khối đại đoàn kết dân tộc. Chúng tôi đi nước ngoài rất nhiều, chúng tôi rất là nhục nhã khi cầm cái hộ chiếu Việt Nam, đi đâu cũng bị soi xét, chúng tôi buồn lắm chứ ! Chúng tôi mong muốn đất nước mình mạnh lên. Riêng phát biều thứ hai đã bị cắt xén khi đưa tin tại Việt Nam, tạo làn sóng phẫn nộ.[51]

Ngày 21 tháng 9, sau thánh lễ tại Nhà thờ chính tòa Hà Nội, từ lúc kết thúc lễ đến trưa đã có hơn 10.000 giáo dân tụ tập để cầu nguyện tại địa điểm gần Tòa Khâm sứ cũ, công an và giáo dân đứng xen lẫn, bao quanh nhau vòng trong, vòng ngoài xen kẽ nhau.[72][73] Uỷ ban Nhân dân thành phố Hà Nội có công văn số 1370/UBND - TNMT về việc cảnh cáo ông vì lý do "vi phạm pháp luật liên quan đến khiếu nại đòi đất" và "chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc" và việc đòi lại nhà đất tại số 42 Nhà Chung của Tòa Tổng Giám mục Hà Nội là "không có cơ sở" để giải quyết.[57][74] Một luận sư giấu tên tại Việt Nam cho rằng chính Uỷ ban Nhân Dân Hà Nội đã làm sai, khi không lập Biên bản vi phạm hành chính hông ban hành “Quyết định xử phạt hành chính” theo đúng tinh thần của “Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính.” Về nguyên tắc, cơ quan hành chính các cấp không có quyền áp dụng hình thức “cảnh cáo” đối với bất kỳ cá nhân, tổ chức nào bằng một công văn như Uỷ ban Nhân dân thành phố Hà Nội đã làm đối với Tổng Giám mục Ngô Quang Kiệt.” Luật sư này còn cho biết:Nếu Tổng giám mục Ngô Quang Kiệt thực sự có những sai phạm nghiêm trọng như thành phố Hà Nội nhận định, thì Tổng Giám mục Ngô Quang Kiệt có thể bị xét xử bằng luật hình sự, và sự xét xử này nằm trong thẩm quyền của hệ thống tư pháp. Còn về phía thành phố, thì Ủy ban Nhân Dân “không có quyền hăm dọa nhằm đe nẹt.” Một công văn cảnh cáo sai, có tính “hăm doạ, đe nẹt” thì “phải bị đình chỉ thi hành và xử lý kịp thời theo quy định của pháp luật.[75] Tại số 178 Nguyễn Lương Bằng, các báo Công giáo tại hải ngoại cho biết từ tối giáo dân đã phải rời khỏi linh địa Đức Mẹ vì nhiều 'côn đồ đến gây rối'. Báo trong nước thì giải thích đây là người dân tự phát tới "bày tỏ thái độ bức xúc, phẫn nộ trước những hành vi vi phạm pháp luật của giáo sĩ và một số giáo dân".[66] Hiện việc cầu nguyện chỉ diễn ra bên trong Nhà thờ Thái Hà. Tổng giám mục Ngô Quang Kiệt ủng hộ các buổi cầu nguyện này, ông phát biểu: “Nếu có ai phải bị bắt vì cầu nguyện, bị đi tù, tôi sẽ đi thay họ”.[64]

Trên báo Thể thao văn hóa, ngày 22 tháng 9 lên án Tổng giám mục Ngô Quang Kiệt không phối hợp chính quyền các cấp khuyên bảo giáo dân, giáo sĩ, trái lại. lại trả lởi phỏng vấn, ra các văn thư mà theo tờ báo này là xuyên tạc sự thật để đăng lên các phương tiện truyền thông nước ngoài. Đồng thời, tờ báo cũng lên án các website: giaophanhanoi, vietcatholic, chuacuuthe..., Tòa Tổng Giám mục Hà Nội đã phát tán một số văn bản có nhiều thông tin xuyên tạc.[57] Nội dung báo VietNamnet ra cùng ngày cho rằng, Tòa Tổng giám mục Hà Nội đã ghi âm Tổng giám mục Ngô Quang Kiệt với những lời nói, sau đó phát đi phát lại trên khu đất 42 Nhà Chung.[49]

Ngày 23 tháng 9, Chủ tịch Uỷ ban Nhân dân Thành phố Hà Nội Nguyễn Thế Thảo gửi văn thư số 1437/UBND-NC tới Hội đồng Giám mục Việt Nam, đề nghị thuyên chuyển Tổng giám mục Ngô Quang Kiệt ra khỏi Hà Nội. Văn thư còn nêu rõ đề nghị Hội đồng giám mục Việt Nam xử lí nghiêm minh theo quy định Giáo hội với Tổng giám mục Ngô Quang Kiệt, linh mục Vũ Khởi Phụng, các giáo sĩ Nguyễn Văn Khải, Nguyễn Văn Thật, Nguyễn Nam Phong.[64][76] Đáp lại, Hội đồng giám mục Việt Nam cho rằng:chúng tôi thấy các vị này không làm bất cứ điều gì ngược lại giáo luật hiện hành của Giáo hội Công giáo, văn thư này do Chủ tịch Hội đồng giám mục Việt Nam Phêrô Nguyễn Văn Nhơn ấn ký.[76]

Hội đồng Giám mục Việt Nam họp cuộc họp thường niên tại Tòa giám mục Xuân Lộc từ ngày 22 đến ngày 26 tháng 9.[77] Ngày 25 tháng 9, hội đồng đã nêu lên quan điểm của mình, trong đó các giám mục Việt Nam cho rằng luật đất đai, tệ nạn tham nhũng,... làm xấu đi tình hình. Văn thư này còn có quan điểm chỉ trích của Hội đồng Giám mục, họ cho rằng truyền thông gieo rắc hoang mang và nghi kỵ và cả gian dối, cuối cùng, các giám mục nêu lên quan ngại về việc dùng bạo lực giải quyết tranh chấp và cho rằng điều đó tạo thêm bất công trong xã hội.[78] Cùng ngày, trong đêm, chính quyền Hà Nội đã đưa các lực lượng tới bao vây khu đất và tiến hành xây dựng công viên 1/6.[54]

Theo dự tính, công viên xây dựng tại đất 42 Nhà Chung sẽ được khánh thành vào ngày 27 tháng 9, nhưng sau đó hoãn lại. Ngày 29, mưa lớn tầm tã, hầu hết cây cỏ trong công viên mới bị úng chết, các công nhân cây xanh cật lực thay thế. Nguyên nhân được cho là công viên này xây dựng quá nhanh, nên đất dầm chưa kĩ, chưa có đường thoát nước, kèm theo mưa lớn nên gây ngập úng.[68]

Chiều ngày 29 tháng 9, ông Hoàng Công Khôi chủ tịch quận Hoàn Kiếm dẫn đầu phái đoàn đến làm việc với Tòa Tổng Giám mục. Nội dung cuộc họp là chính quyền đề nghị Tòa Tổng Giám mục nhận lại Tượng Ðức Mẹ Sầu Bi và Thánh Giá. Ngược lại, đoàn đại diện Tòa Tổng Giám mục Hà Nội đã không chấp nhận đề nghị trên và và đề nghị chính quyền thu hồi quyết định phạt vi phạm hành chính mà Tòa giám mục Hà Nội cho là không có cơ sở pháp luật.[68]

Từ ngày 30 tháng 9, không còn hình ảnh công an và chó nghiệp vụ vây Tòa Giám mục, thay vào đó là hàng loạt các loại thiết bị như máy nghe trộm, máy ghi âm, máy quay, hướng vào Tòa Giám mục. Từ phía mái nhà trường Hoàn Kiếm, chính quyền cho đặt hai thiết bị theo dõi, ghi lại mọi động tĩnh bên trong Tòa Giám mục, đặc biệt là các cuộc họp bàn và điện thoại, mỗi máy được 5 công an túc trực 24/24 để điều khiển và theo dõi. Toàn bộ Tòa giám mục đều đặt dưới sự kiểm soát của các máy quay. Máy chủ giám sát được đặt tại tòa nhà 33 Nhà Chung - trung tâm bồi dưỡng chính trị quận Hoàn Kiếm.[68]

Chiều ngày 1 tháng 10, phái đoàn giám mục đại diện Hội đồng giám mục Việt Nam đã đến gặp thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng để trao đổi các vấn đề tranh chấp đất đai tại Hà Nội, phái đoàn gồm Chủ tịch Hội đồng giám mục Phêrô Nguyễn Văn Nhơn, Đại diện Giáo tỉnh Hà Nội là Giám mục Antôn Vũ Huy Chương, giám mục chính tòa Giáo phận Hưng Hóa, đại diện Giáo tỉnh Huế là Tổng giám mục Tổng giáo phận Huế Stêphanô Nguyễn Như Thể và đại diện Giáo tỉnh Sài Gòn là Hồng y - Tổng giám mục Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn. Trong cuộc họp, thủ tướng Dũng nêu lên quan điểm của chính phủ đối với các vụ tranh chấp và đối với cá nhân Tổng giám mục Ngô Quang Kiệt. Hội đồng giám mục Việt Nam thể hiện tinh thần vui mừng bới con đường đối thoại đã được khai mở trở lại trong thư gửi giáo dân ra ngày 3 tháng 10 cùng năm.[77]

Phát ngôn gây tranh cãi[sửa | sửa mã nguồn]

Ngày 20 tháng 9 năm 2008, trong một bài phát biểu của ông Ngô Quang Kiệt khi họp với Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội, ông đã có một câu nói dẫn đến việc các cơ quan truyền thông tại Việt Nam đặt câu hỏi về lòng yêu nước của ông:[79]: "Chúng tôi đi nước ngoài rất nhiều, chúng tôi rất là nhục nhã khi cầm cái hộ chiếu Việt Nam, đi đâu cũng bị soi xét, chúng tôi buồn lắm chứ !"[80]

Ngữ cảnh

Câu trên nằm trong bài phát biểu miệng của Tổng Giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt trong cuộc họp với Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội ngày 20 tháng 9 năm 2008. Phần trích trên chưa trọn một câu và nằm tại đoạn sau:

"...Do đó, chúng tôi xin nhắc lại, chúng tôi rất mong muốn xây dựng một khối đại đoàn kết dân tộc. Chúng tôi đi nước ngoài rất nhiều, chúng tôi rất là nhục nhã khi cầm cái hộ chiếu Việt Nam, đi đâu cũng bị soi xét, chúng tôi buồn lắm chứ ! Chúng tôi mong muốn đất nước mình mạnh lên. Làm sao như một anh Nhật nó cầm cái hộ chiếu là đi qua tất cả mọi nơi, không ai xem xét gì cả. Anh Hàn Quốc bây giờ cũng thế. Còn người Việt Nam chúng ta thì tôi cũng mong đất nước lớn mạnh lắm và làm sao thật sự đoàn kết, thật sự tốt đẹp, để cho đất nước chúng ta mạnh, đi đâu chúng ta cũng được kính trọng..."[51]
Phản ứng

Các báo của Việt Nam như Hà Nội mới[81], Thể thao và văn hoá[57], VietNamNet,[49] An ninh Thủ đô, Tuổi trẻ,[82] Quân đội nhân dân [83]... cắt xén câu nói của Tổng giám mục Kiệt thành:Chúng tôi rất là nhục nhã khi cầm cái hộ chiếu Việt Nam và đăng bài lên án Giám mục Ngô Quang Kiệt.

Thượng tướng công an Nguyễn Văn Hưởng cho rằng ông Ngô Quang Kiệt đã "vu cáo chính quyền, kích động, tổ chức cho giáo dân làm việc phi pháp". Thượng tướng khen chính quyền và công an Hà Nội đã làm rất tốt. Khi phát biểu trước câu hỏi về hậu quả mà vị Tổng giám mục Hà Nội phải gánh chịu, ông Hưởng cho rằng bản thân Giám mục Kiệt đã mất uy tín.[84]

Ngược lại, các đài báo ở hải ngoại như Đài Á Châu Tự do cho rằng "việc Đài truyền hình Việt Nam cắt riêng câu 'Chúng tôi đi nước ngoài rất nhiều, chúng tôi rất là nhục nhã khi cầm cái hộ chiếu Việt Nam' đến đó thôi, là nhằm mục đích lên án Tổng Giám mục".[51] Ngày 22 tháng 9, BBC Việt ngữ cho rằng "câu nói trên của Tổng Giám mục Hà Nội sau đó được dẫn lại và thảo luận trên báo chí cũng như các diễn đàn trong một ngữ cảnh khác".[85]

Về phía Giáo hội Việt Nam, văn phòng Tòa Tổng Giám mục Hà Nội gửi "Văn thư phản bác" đến Đài Truyền hình Việt Nam cùng Đài Phát thanh Truyền hình Hà Nội, khẳng định: lời phát biểu Tổng Giám mục Hà Nội đã bị "cắt xén và tách ra khỏi ngữ cảnh nhằm bịa đặt và vu cáo Tổng Giám mục, rồi đưa ra những lời bình luận xúc phạm đến danh dự của Ngài". Văn thư này khẳng định lời phát biểu của ông Ngô Quang Kiệt là "bằng chứng xác thực phản ánh hảo ý của Tổng Giám mục đối với quê hương, giáo hội và dân tộc".[86][87] Ở Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 22 tháng 9, Hồng y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn viết thư gửi giáo dân Tổng Giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh kèm nguyên văn (bằng văn bản) bài phát biểu của Tổng Giám mục Kiệt.

Trong ngày 22 tháng 9, trên trang nhất các báo Rôma, Paris, Frankfurt, Berlin, London,... xuất hiện tin tức những tuyên bố của ông Nguyễn Thế Thảo nhắm vào Tổng giám mục Ngô Quang Kiệt. Đáng chú ý, tờ báo Asian News còn phanh phui ra vụ việc giang hồ giả làm người Công giáo, các linh mục giả, nhân chứng bịa đặt, người chết biết trả lời phỏng vấn,... tại Việt Nam.[88]

Ngày 24, đài RFA phỏng vấn nhà báo Trần Quang Thành, từng là biên tập viên ban tin tức của Đài Truyền hình Việt Nam, ông Thành nhận định ban đầu ông không hài lòng về câu nói của Tổng giám mục Kiệt, nhưng sau khi xem nguyên văn bài phát biểu trên website Tổng giáo phận Hà Nội, ông cho rằng các nhà báo ở Việt Nam đưa tin không xác thực, theo ông, nên trao đổi với Tổng giám mục Kiệt về ý của ông này. Nhà báo Thành đánh giá tin tức ở Việt Nam là tin một chiều vì các báo chỉ đưa tin chỉ trích Giám mục Kiệt nhưng không đăng ý kiến của ông này.[89]

Ngày 25 tháng 9 cùng năm, Hội đồng giám mục Việt Nam nhóm họp cuộc họp thường niên, trong đó, các giám mục Việt Nam cũng nêu lên quan điểm của Hội đồng giám mục Việt Nam trong tình hình hiện tại:Đạo đức nghề nghiệp đòi hỏi những người làm công tác truyền thông phải tôn trọng sự thật. Trong thực tế, đã có những thông tin bị bóp méo hoặc cắt xén, như trong trường hợp tranh chấp đất đai tại Tòa Khâm Sứ cũ.[78]

Ngày 26 tháng 9 năm 2008, báo Thanh Niên đã phân tích và trích dẫn nguyên văn đầy đủ cả đoạn phát biểu trên của ông Ngô Quang Kiệt, và kết luận rằng, bỏ qua sự không khéo dùng từ ngữ của ông thì mục đích chính toát ra của cả bài phát biểu là kích động giáo dân và không tôn trọng pháp luật nhà nước, đáng lẽ ra ông không nên có thái độ xấu hổ khi cầm tấm hộ chiếu đó.[90]

Theo tổ chức Ân xá Quốc tế, chính phủ Việt Nam đã bắt đầu một chiến dịch qua báo chí, vốn nằm dưới sự kiểm soát của chính quyền, nhằm làm mất uy tín vị Tổng Giám mục, các nhà lãnh đạo giáo hội, và những người biểu tình.[91]

Khi được hỏi ý kiến về câu nói của Tổng giám mục Ngô Quang Kiệt, giáo sư Nguyễn Thanh Giang, một người sinh sống tại Hà Nội, cho rằng:[92]"Trước đó tôi đi ra nước ngoài thì tôi thấy cũng có cái hiện tượng ấy thật. Nhiều lúc thấy cũng hẫng hụt, thấy rằng cùng đi một đoàn với nhau như thế này nhưng mà người các nước khác thì xuống sân bay đi vào xem xét hộ chiếu thì những người khác họ đi rất nhanh, còn họ thấy tôi là người Việt Nam thì họ cầm lại họ giải quyết rất là lâu, và thậm chí là tôi bị theo dõi ngay, thì cái hiện tượng ấy là hiện tượng có thật."

Đánh giá sự kiện[sửa | sửa mã nguồn]

Linh mục Pascal Nguyễn Ngọc Tỉnh, O.F.M nhận định:Lãnh đạo Hà Nội... một mặt dùng tất cả các phương tiện nhân lực (công an, cảnh sát cơ động, dân phòng, đoàn Thanh Niên Cộng sản Hồ Chí Minh), vật liệu (dùi cui, roi điện...) kể cả chó nghiệp vụ trong việc giải toả khuôn viên Toà Khâm Sứ để làm công viên với tốc độ nhanh chưa từng thấy trong lịch sử xây dựng, mặt khác sử dụng báo đài để xuyên tạc, mạ lị người đứng đầu Giáo hội Công giáo thuộc giáo tỉnh miền Bắc.[93]

Báo Thể thao và văn hóa, trong bài viết về các vụ việc tranh chấp này, có đánh giá như sau:[57] Những hành vi nêu trên của ông Ngô Quang Kiệt trong suốt thời gian qua là có hệ thống, thể hiện rõ việc coi thường pháp luật, chưa bao giờ từ bỏ ý đồ đòi đất trái pháp luật. Đồng thời cũng khẳng định ông đã không thực hiện đúng chức trách với cương vị là Tổng giám mục giáo phận Hà Nội, Không thực hiện đúng pháp luật tín ngưỡng, tôn giáo không thực hiện đúng bổn phận của một công dân đối với đất nước, dân tộc, chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc, không thực hiện đúng theo phương châm của những người có tôn giáo ở trên đất nước Việt Nam là sống “tốt đời, đẹp đạo”. Hơn thế, ông còn phát ngôn miệt thị chính dân tộc, đất nước mình gây bức xúc, phẫn nộ trong nhân dân Thủ đô.

Trên trang Radio Vatican có bài viết đánh giá chuỗi sự kiện này như sau:[94] Sự tàn bạo và gian ác lộ hiện, khi Nhà nước huy động các lực lượng công an cảnh sát chìm nổi, chó săn và dùng roi điện, dùi cui, khói cay tấn công, đánh đập tín hữu đang cầu nguyện, trong đó có rất nhiều cụ già và trẻ em, khiến cho nhiều người bị thương. Sau đó lại còn bắt giam nhiều người khác để uy hiếp giáo dân. Sự bất công và điêu ngoa dối trá lộ hiện, khi Nhà nước cưỡng chiếm tài sản của Giáo hội, không trả lại như đã hứa, mà còn đặt điều bịa chuyện, huy động mọi công cụ truyền thông các báo đài và truyền hình toàn nước để xuyên tạc sự thật, vu khống mạ lị hàng giáo phẩm, giáo sĩ, tu sĩ và giáo dân và khích động chia rẽ và hận thù, tùy tiện ra văn thư vu khống buộc tội hoàn toàn trái nền tảng pháp lý và ngược với luật lệ và hiến pháp do chính Nhà nước ban hành. Sự vô luân và gian ác lộ hiện, khi Nhà nước đi đôi với các tổ chức tội phạm, thuê hàng trăm thành phần bất hảo thuộc các băng đảng cao bồi du đãng, nghiện ngập ma túy và say rượu để tấn công đập phá tài sản của Giáo hội, la hét chửi bới tục tĩu vô giáo dục, uy hiếp và đòi giết Ðức Tổng Giám mục, các linh mục tu sĩ, giáo dân và xúc phạm đến các tượng ảnh thánh.

Theo ý kiến của Chủ tịch Uỷ ban Nhân dân Thành phố Hà Nội, ông Nguyễn Thế Thảo thì:

"Nguyên nhân chính của các vụ việc trên là do một số giáo sĩ mà đứng đầu là Tổng Giám mục Ngô Quang Kiệt đã lợi dụng hoạt động tôn giáo, lợi dụng đức tin và sự thiếu hiểu biết của một số giáo dân, cố tình vi phạm pháp luật; đi ngược lại lợi ích quốc gia, dân tộc và giáo hội; làm ảnh hưởng mối quan hệ giữa chính quyền thành phố với Tòa Tổng giám mục, ảnh hưởng hình ảnh của công giáo trong lòng nhân dân Thủ đô và cả nước. Vì vậy, các cơ quan Nhà nước phải xử lý theo đúng các quy định của pháp luật, chính quyền thành phố buộc phải cảnh cáo ông Ngô Quang Kiệt; cơ quan công an khởi tố vụ án phá hoại tài sản và gây rối trật tự công cộng, tới đây sẽ đưa ra xét xử nghiêm minh theo pháp luật".[95]

Báo Hà Nội mới đánh giá:[81]Có thể nói, những “trợ diễn” cho màn kịch đòi đất 42 Nhà Chung đã được “Tổng đạo diễn” Ngô Quang Kiệt sắp đặt bài bản, công phu. Bắt đầu từ những cuộc đi thăm của đích thân Tổng Giám mục tới nhà các giáo dân bị bắt vì tội tham gia hủy hoại tài sản, gây rối trật tự công cộng tại khu đất do Công ty may Chiến Thắng quản lý.

Sau tranh chấp đất: 2008 - 2009[sửa | sửa mã nguồn]

Tổng giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt tại Lễ Khai mạc Năm Thánh Giáo hội Công giáo Việt Nam năm 2009

Hoạt động cuối năm 2008[sửa | sửa mã nguồn]

Ngày 15 tháng 10 năm 2008, Tòa Thánh đã quyết định bổ nhiệm cho Tổng giáo phận Hà Nội một giám mục Phụ tá để trợ giúp công việc mục vụ cho Tổng giám mục Ngô Quang Kiệt, cụ thể, Tòa Thánh chọn linh mục Lôrensô Chu Văn Minh, hiện đang là Giám đốc Đại chủng viện Thánh Giuse Hà Nội lên làm Giám mục. Cùng trong đợt bổ nhiệm này, Tòa Thánh cũng bổ nhiệm Tân giám mục Phụ tá Tổng giáo phận Sài Gòn Phêrô Nguyễn Văn Khảm.[96] Thư của Tòa Giám mục Hà Nội do Tổng giám mục Kiệt ấn kí đề ngày 18 tháng 10 loan báo cho giáo dân Tổng giáo phận Hà Nội biết tin này. Giám mục Kiệt cho rằng:Tình thương yêu chăm sóc của Chúa một lần nữa được biểu lộ qua việc Tòa Thánh bổ nhiệm cha Lôrensô làm Giám mục Phụ tá Tổng Giáo phận Hà Nội.[97]

Ngày 4 tháng 11 năm 2008, Giám mục Ngô Quang Kiệt đã đến Làng Tám, phường Giáp Bát để thăm các nạn nhân lũ lụt, sau khi ông dã thăm trường Bế Văn Ðàn, nơi có một học sinh đã chết đuối. Ông đến thăm vùng lũ lụt ở Hà Nội, với một bộ quần áo giản dị và đôi dép lê, một cây gậy tre cầm tay và cùng xắn quần móng lợn lội nước bẩn thăm những nạn nhân. Nghe tin ông về Làng Tám, giáo dân nô nức đón ông ngay từ đầu làng. Sau câu nói nhạy cảm và thái độ phản ứng của truyền thông và những nhóm người kêu gọi giết ông, ông ít khi ra ngoài, xung quanh nhà ở đã có hệ thống camera theo dõi cẩn thận. Những lễ đã có chương trình trước như Thêm sức ở các giáo xứ đều bị bãi bỏ. Chỉ có những việc như việc tấn phong Giám mục thì ông mới ra ngoài.[98] Cũng trong tháng này, ông thánh lập nhóm bạn trẻ thiện nguyện gọi là “Nhóm Emmaus”. Hoạt động chính của nhóm là đưa kiến thức HIV tới các người dân vùng sâu vùng xa và khuyến khích giảm bớt phân biệt đối xử với người nhiễm HIV.[64]

Cuối tháng 11 năm 2008, Đài Á Châu Tự Do RFA phỏng vấn linh mục chính xứ Thái Hà Vũ Khởi Phụng, một giáo xứ rất gần về địa lý đối với Tòa Giám mục Hà Nội. Theo linh mục Phụng, ban đầu sức khỏe Tổng giám mục Kiệt có xuống, tuy nhiên sau này dần hồi phục, Tòa Thánh xem ra cũng không có ý định chấp thuận đơn xin từ chức của Tổng giám mục. Trước câu hỏi về sức ép chính quyền Hà Nội, linh mục Phụng cho rằng có, theo ông vì chính quyền Hà Nội đã có lúc công bố ý định muốn cho Ngài đi khỏi Hà Nội. Cũng theo linh mục Phụng, Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội mời các đại diện các sứ quán đến để nói như vậy. Hiện tình cho đến thời điểm cuối tháng 11 năm 2008, chính quyền đang im lặng, đồng thời chỉ gửi văn thư đến Tòa Tổng giám mục Hà Nội khi có việc cần thiết, và không tiếp xúc trực tiếp với Giám mục Ngô Quang Kiệt.[99]

Ngày 5 tháng 12, lễ Tấn phong cho Tân giám mục Phụ tá Chu Văn Minh tại Nhà thờ Nam Định do đông đảo các giám mục và linh mục tổng giáo phận đồng tế. Thánh lễ do Tổng giám mục Kiệt cử hành. Về nghi lễ tấn phong, Tổng giám mục Kiệt là Giám mục Chủ phong, nguyên Giám mục phụ tá Phaolô Lê Đắc Trọng và Tổng giám mục Huế Stêphanô Nguyễn Như Thể phụ phong.[100]

Hoạt động năm 2009: Ad Lima, các tang lễ[sửa | sửa mã nguồn]

Hồng y Phaolô Giuse Phạm Đình Tụng, vị tiền nhiệm của Tổng giám mục Ngô Quang Kiệt, qua đời vào 10 giờ sáng ngày 22 tháng 2 năm 2009, thọ 90 tuổi.[101] Lúc 5 giờ chiều ngày 22 tháng 2, các nhà thờ trong tổng giáo phận Hà Nội đã đồng loạt đánh chuông tang. Tổng giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt làm phép thi hài cố Hồng y tại Nhà Nguyện tòa Tổng Giám mục. Trong dịp này, Giáo hoàng Biển Đức XVI đã gửi điện văn chia buồn với Tổng Giáo phận Hà Nội, cách riêng với Tổng giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt.[102] Thánh lễ an táng ông do Hồng y - Tổng giám mục Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn - được Giáo hoàng Biển Đức XVI cử làm đặc sứ đại diện Tòa Thánh chủ tọa thánh lễ an táng ngày 26 tháng 2. Ðúng 9g đoàn đồng tế gồm Hồng y Mẫn, Tổng giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt, Giám mục Phêrô Nguyễn Văn Nhơn và các giám mục, linh mục đến từ 26 giáo phận và các dòng tu trên cả nước.[103] Lễ giỗ 100 ngày cho cố Hồng y cũng được Tổng giám mục kế vị Giuse Ngô Quang Kiệt chủ sự vào ngày 2 tháng 6. Cùng đồng tế là Giám mục chính tòa Giáo phận Lạng Sơn và Cao Bằng Giuse Đặng Đức Ngân, Giám mục Phụ tá Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh Phêrô Nguyễn Văn Khảm cùng khoảng 200 linh mục của Giáo tỉnh Hà Nội.[102]

Tổng giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt đi Ad Lima 2009

Ngày 21 tháng 6 năm 2009, Tổng giám mục Ngô Quang Kiệt đã có mặt tại Rôma, để chuẩn bị cho chuyến đi Ad Lima của Hội đồng giám mục Việt Nam kéo dài từ ngày 22 tháng 6 đến ngày 3 tháng 7 năm 2009,[104] trong chuyến đi này, ông cũng yết kiến trực tiếp với Giáo hoàng Biển Đức XVI vào ngày 27 tháng 6.[105] Trong chuyến đi này và trong cuộc tiếp kiến với giáo hoàng, Tổng giám mục Kiệt đã phá bỏ quy tắc khi muốn xin từ chức phải gửi đơn lên các Hội đồng của Tòa Thánh, ông cho rằng mình đã đau bệnh nên liệu có thể vì lợi ích Giáo hội mà xin nghỉ? Theo linh mục Trần Công Nghị, giám đốc Thông tấn xã Công giáo Việt Nam, thì đã hỏi ý Hồng y Phạm Minh Mẫn, giám mục Nguyễn Văn Nhơn - Chủ tịch Hội đồng giám mục và cả Vatican, thì ông này cho rằng việc Tổng giám mục Kiệt xin từ chức là có thật và áp lực từ phía Hà Nội là có thật. Tuy nhiên. linh mục này cũng cho biết rằng tiến trình từ chức của Tổng giám mục Kiệt đi đến đâu thì ông chưa rõ. Linh mục Nghị cũng nêu rõ, đây không phải lần đầu Giám mục Ngô Quang Kiệt từ chức, vì bản thân vị giám mục cho rằng mình bị thiếu oxi lên não, choáng và mất cảm giác, tuy nhiên khi đi chữa trị bác sĩ cho rằng Tổng giám mục Kiệt không bị bệnh, dự đoán do áp lực. Đánh giá về việc xin từ nhiệm của chủ chăn Hà Nội, linh mục Nghị đánh giá giám mục Kiệt là người có tự trọng và có trách nhiệm. Ngoài ra, vị linh mục này quan ngại về việc có thể Tổng giáo phận Hà Nội sẽ trống tòa sau khi Giám mục Kiệt từ nhiệm do không giám mục nào được chính quyền chấp thuận cho bổ nhiệm vào vị trí này.[106]

Nguyên giám mục Phụ tá Hà Nội Phaolô Lê Đắc Trọng qua đời ngày 7 tháng 9 năm 2009.[107] Tòa giám mục Hà Nội phát hành cuốn sách hồi kí của Cố Giám mục Phụ tá Phaolô Lê Đắc Trọng, sách nói về các sự kiện của Giáo hội Việt Nam dưới chế độ nhà nước cộng sản. Chính Tổng giám mục Ngô Quangt Kiệt đã viết lời tựa cho quyển sách này. Quyển sách được công bố rộng rãi với tên gọi Câu chuyện của thời đại.[108] Lễ an táng cho cố giám mục Trọng cử hành bới Tổng giám mục Ngô Quang Kiệt vào ngày 9 tháng 9 cùng năm tại Nhà thờ Nam Định.[109]

Ngày 22 tháng 11 năm 2009, trong khuôn khổ sự kiện Khai mạc năm Thánh Giáo hội Việt Nam, phái đoàn các chức sắc cấp cao của Giáo hội đã đến dâng lễ tại Nhà thờ chính tòa Hà Nội. Hồng y Roger Etchegaray chủ tế thánh lễ, Tổng giám mục Ngô Quang Kiệt, Giám mục Phụ tá Chu Văn Minh, linh mục Jean Baptiste Etcharren, Bề trên Hội Thừa sai Paris (MEP) cùng đông đảo các linh mục đã đồng tế thánh lễ này. Trong diễn từ của mình, Hồng y Roger trao gậy giám mục của mình cho Tổng giám mục Giuse Kiệt như là món quà và nói rằng ông không muốn mang nó về Rôma. Nhiều giờ sau Thánh Lễ, giáo dân Hà Nội vẫn còn tụ tập trước Nhà thờ chính tòa để bàn thảo về cử chỉ của Hồng y Roger. Một số người giải thích rằng đó là cử chỉ mang tính biểu tượng rằng Rôma muốn Tổng giám mục Ngô Quang Kiệt ở lại Hà Nội và công nhận ông được nhiều ủng hộ hơn qua cách thức ngoại giao.[106][110] Lễ khai mạc Năm Thánh của Tổng giáo phận Hà Nội được cử hành hai ngày sau đó, vào ngày 24 tháng 11.[111]

Công điện từ Tòa Ðại Sứ Hoa Kỳ tại Vatican cuối năm 2009 viết: "Phó đại sứ Hoa Kỳ hỏi Hồng y Bernard Law là liệu Tòa Thánh có chấp nhận đơn từ chức (đã được đệ nộp) của Tổng giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt hay không." Hồng y ngụ ý "điều này là chắc chắn," và rằng "có nhiều nhân vật tại Việt Nam có thể điền được vào vị trí của Tổng Giám mục Kiệt". Sự cương quyết của ông trong giai đoạn cao trào của tranh chấp đất đai tại Hà Nội có thể đã khiến Vatican khó chịu. Theo công điện của Ðại Sứ Michael Michalak, thư từ chức được tổng giám mục đệ trình cho Ðức Ông Pietro Parolin, thứ trưởng Bộ Ngoại giao Tòa Thánh, trong chuyến ghé Việt Nam của nhân vật này. Theo lời một người thân cận của Tổng Giám mục Ngô Quang Kiệt, Ðức Ông Parolin đã "chỉ trích gay gắt Tổng Giám mục Kiệt về cách thức giải quyết các vụ tranh chấp đất đai của Tòa Thánh với quan chức Hà Nội".[112]

Căng thẳng tại Tổng giáo phận (2010)[sửa | sửa mã nguồn]

Tổng giám mục đi chữa bệnh[sửa | sửa mã nguồn]

Với lý do sức khỏe sa sút, tuy đã về nghỉ dưỡng một thời gian khá dài tại Đan viện Châu Sơn Ninh Bình, nhưng sức khỏe của Tổng giám mục Hà Nội không có chuyển biến tích cực nên ngày 4 tháng 3 năm 2010, ông đi Roma (Italia) chữa bệnh với dự kiến thời gian ban đầu là hai tháng,[113][114] nhưng vị Tổng giám mục Hà Nội lại đột ngột trở về ngày 9 tháng 4, chỉ sau một tháng trị bệnh.[115][116][117] Việc Giám mục Ngô Quang Kiệt đột ngột trở về, các linh mục Tòa Giám mục Hà Nội có ra sân bay đón tiếp, nhưng họ chỉ biết khi Giám mục Kiệt đã đi trên chuyến bay trở về. Linh mục Vũ Khởi Phụng, linh mục Phụ trách dòng Chúa Cứu Thế giáo xứ Thái Hà, thuộc Tổng giáo phận Hà Nội cũng cho rằng chuyện trở về của chủ chăn giáo phận đối với ông là bất ngờ, và với những nhận định ban đầu là có thể sức khỏe Giám mục Kiệt đã thuyên giảm, nếu vì biến cố gì mà trở về thì linh mục Phụng chia sẻ ông không được biết.[116] Theo chính phát biểu của Tổng giám mục Ngô Quang Kiệt, thì ông được Bộ Loan báo Tin mừng sắp xếp vào bệnh viện Gemelli và được Hội đồng Tòa Thánh Cor Unum sắp xếp vào Universita Campus Bio-Medico di Roma. Vì giấy mời của Hội đồng Tòa Thánh đến trước nên ông vào bệnh viện Universita Campus Bio-Medico di Roma, là một bệnh viện mới, được trang bị tối tân. Nhưng theo ông, sau một tháng theo dõi và chữa bệnh tại đây, sức khỏe ông không được cải thiện, nên ông trở về Việt Nam. Các bác sĩ tư vấn rằng ông phải nghỉ ngơi lâu dài thì mới có hi vọng hồi phục.[118]

Họp thường niên kì I HĐGMVN[sửa | sửa mã nguồn]

Nội dung chính kì họp thường niên lần I của Hội đồng giám mục Việt Nam năm 2010 chủ yếu bàn về những sinh hoạt Năm Thánh, năm kỷ niệm 350 năm các nhà truyền giáo đến Việt Nam, và 50 năm thiết lập hàng giáo phẩm Việt Nam.[116] Tuy thế, có nhiều sự đồn đoán về việc các Giám mục bàn về vấn đề nhân sự tại Tổng giáo phận Hà Nội. Theo linh mục Vũ Khởi Phụng:Sở dĩ có những tin đồn như thế vì chính quyền Hà Nội đã mấy lần ngỏ ý không muốn Ngài làm tổng giám mục ở Hà Nội. và chính linh mục này đánh giá:Điều đó có nghĩa Đức tổng giám mục Ngô Quang Kiệt đã đụng vào những vấn đề mà chính quyền Hà Nội cho là “rất nhạy cảm”.[116] Tuy vậy, Giám mục Ngô Quang Kiệt vắng mặt trong dịp Hội nghị Thường Niên của các Giám mục Việt Nam họp tại Xuân Lộc với lý do vì sức khỏe yếu kém.[119] Sau khi trở về Việt Nam, Tổng giám mục Kiệt trả lời về sự đồn đoán này:[118]:...Phải nói ngay rằng bổ nhiệm giám mục là quyền của Đức Thánh Cha chứ không thuộc thẩm quyền của Hội đồng Giám mục. Hội đồng Giám mục chắc chắn không dám lạm bàn vấn đề này. Đàng khác tiến trình bổ nhiệm giám mục là bí mật của Toà Thánh (secret pontifical) mà mọi người phải nghiêm cẩn tuân giữ. Có thể có những thăm dò. Nhưng thăm dò chỉ là tham khảo và không hề có tính quyết định. Cho nên chắc chắn các Đức Cha không bàn về những vấn đề không thuộc thẩm quyền. Giám mục Kiệt cũng đánh giá đây là một kì Hội nghị quan trọng đối với Giáo hội Công giáo tại Việt Nam, tuy vậy, ông cũng đánh giá các thông tin ngoài lề hội nghị thậm chí còn sống động hơn, nên ông chỉ quan tâm và cầu nguyện cho Hội nghị.[118]

Bổ nhiệm - ra mắt Tổng giám mục Phó[sửa | sửa mã nguồn]

Ngày 22 tháng 4 năm 2010, Tòa Thánh bổ nhiệm Giám mục Phêrô Nguyễn Văn Nhơn - hiện là Giám mục chính tòa Giáo phận Đà Lạt làm Tổng giám mục Phó Tổng giáo phận Hà Nội với quyền kế vị làm giáo dân có nhiều bất mãn.[120][121][122] Được biết chính giáo hoàng Biển Đức XVI chọn giám mục Nhơn làm Tổng giám mục Phó.[123] Ngay trong ngày, Giám mục Giuse Nguyễn Chí Linh, phó Chủ tịch Hội đồng Giám mục Việt Nam cùng với giám mục Giuse Võ Đức Minh, phó Tổng thư kí Hội đồng giám mục đã thay mặt Hội đồng Giám mục Việt Nam ra văn thư chúc mừng sự kiện này.[124] Một ngày sau đó, Tòa giám mục Hà Nội ra văn thư thông báo về việc bổ nhiệm này, trong thư, Tổng giám mục Kiệt một lần nữa nhấn mạnh là Tân Tổng giám mục Phó được cử đến giúp đỡ mình do sức khỏe yếu kém.[125] Trước đó, còn có nhiều đồn đoán cho rằng Tòa Thánh tính bổ nhiệm Giám mục Nhơn làm Tân Tổng giám mục, nhưng sau đó vì áp lực dư luận, nên công bố bổ nhiệm như trên.[118] Khi nhận được câu hỏi liệu Vatican có thay thế ông trong sứ vụ Tổng giám mục Hà Nội, Tổng Giám mục Kiệt trả lời:[118]:Đức cha đương kim Chủ tịch Hội đồng Giám mục Việt Nam là bậc đáng kính hoàn toàn xứng đáng nhiệm vụ Tổng giám mục... Tuy nhiên chúng ta đã biết quá trình bổ nhiệm một giám mục khá phức tạp phải thông qua nhiều bước... Một điều khá dễ hiểu, Tòa Thánh không thể nào làm một việc vô lý là bổ nhiệm Tổng giám mục trong khi Tổng giám mục đương nhiệm vẫn còn đó.

Lễ nhậm chức Tổng giám mục phó của Phêrô Nguyễn Văn Nhơn (giữa), TGM Giuse Ngô Quang Kiệt (trái), GM Giuse Nguyễn Chí Linh (phải)

Ngày 29 tháng 4, chánh văn phòng Tòa Giám mục Hà Nội là linh mục Alphongsô Phạm Hùng ấn ký văn thư Thông báo về lễ ra mắt Tân Tổng giám mục Phó, trong thư có nêu xin anh chị em không mang những gì không cần thiết cho thánh lễ và tránh mọi thái độ, cử chỉ, hay lời nói có thể ảnh hưởng đến bầu khí thánh thiêng của phụng vụ.[126] Giáo dân Nguyễn Hữu Vinh nhận xét: đây là những quy định mà hàng trăm năm lịch sử của giáo hội công giáo Việt Nam chưa bao giờ gặp phải.[127]

Ngày 5 tháng 5, Giám mục Phụ tá Hà Nội Lôrensô Chu Văn Minh đi cùng với linh mục Quản hạt Nam Định, Nữ tu Bề trên Dòng Mến Thánh Giá Hà Nội và Nữ tu Bề trên Địa Hạt Hà Nội Dòng Thánh Phaolô rời Hà Nội vào Đà Lạt đón tân Tổng giám mục Phó. Chiều ngày 6 tháng 5, Tân Tổng giám mục Phó Nguyễn Văn Nhơn đã đến Hà Nội, bằng chuyến bay dài từ Đà Lạt và đáp xuống sân bay Nội Bài. Cùng đón ông có các linh mục mang trọng trách của Tổng giáo phận Hà Nội như linh mục Tổng đại diện, các linh mục quản hạt, các linh mục giáo sư chủng viện,... Tổng giám mục Ngô Quang Kiệt đón người kế vị mình tại Tòa Tổng giám mục và họ đã trực tiếp gặp nhau vào 18 giờ 45. Sau đó, linh mục đoàn Tổng giáo phận Hà Nội, các giám mục khác có cuộc gặp gỡ Giám mục Nhơn lúc 20 giờ 15 phút tại nhà Hội.[128]

Sáng ngày 7 tháng 5 năm 2010, tại nhà thờ chính tòa Hà Nội thánh lễ ra mắt Tân Tổng giám mục Phó của Tổng giáo phận Phêrô Nguyễn Văn Nhơn đã được tổ chức.[129] Giáo dân Tổng giáo phận ngược lại, lại lo ngại, sẽ có một sự thay đổi đối với vị giám mục giáo phận. Có một số giáo dân tập trung băng rôn khẩu hiệu hình ảnh Tổng Giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt. Giáo dân có mặt tại khuôn viên nhà thờ chính tòa Hà Nội rất sớm. Từng nhóm nhỏ tập trung với nhau và không khí chung rất khác xa các buổi lễ trọng thể. Anh Nguyễn Hữu Vinh, cho biết khung cảnh trước nhà thờ như sau:[127]:Có một số giáo dân tập trung nhiều Băng rôn khẩu hiệu hình ảnh đức Tổng Giuse Ngô Quang Kiệt...nói chung rất trật tự thôi mặc dù có luộm thuộm một chút khi người ta thu một số băng rôn hay ảnh..cãi cọ nhau tí chút không có vấn đề gì... Đồng tế thánh lễ có mặt rất nhiều Giám mục các giáo phận phía Bắc thuộc Giáo tỉnh Hà Nội, gồm các Giám mục của các giáo phận như Thanh Hóa, Phát Diệm, Hải Phòng, Bắc Ninh, Bùi Chu, Thái Bình, Hưng Hóa, Lạng Sơn,... Cũng có trên 150 linh mục từ các giáo xứ thuộc Tổng giáo phận Hà Nội, đặc biệt là một số linh mục đến từ Đà Lạt. Ngoài nhà thờ, các giáo dân hô to khẩu hiệu: Đức Tổng giám mục kính yêu, xin ở lại với chúng con.[130] Anh Hữu Vinh nhận xét không khí chung của giáo dân như sau:[127] Hôm nay có nhiều giám mục đến dự ngoài ra thì linh mục đoàn cũng khá đông. Thánh lễ rất nghiêm túc nhưng ở ngoài thì người ta căng nhiều băng rôn khẩu hiệu. Tinh thần giáo dân thì tôi cho là xúc động. Trước buổi lễ, khi đoàn đồng tế tiến vào thánh đường đã có sự khác lạ, như lời của anh Vinh kể lại:Thánh lễ hôm nay rất lạ là đoàn đồng tế lại đi cửa nách đi vào cho tới khi hết lễ lại theo cửa hậu đi ra cho nên giáo dân người ta rất bức xúc. Giáo dân căng cờ biểu ngữ hai bên đường đi ra vì thấy tránh nên họ lại căng biểu ngữ bên cửa nách, khi ấy thì đoàn đồng tế lại ra cửa sau...

Trong bài đáp từ, Tân Tổng giám mục Phó cho rằng Tôi đến đây vì vâng lời Chúa và vâng lời Đức Thánh Cha.[131][132] Đáng chú ý nữa là khi chúc mừng Giám mục Nguyễn Văn Nhơn, Giám mục Giuse Nguyễn Chí Linh, Phó chủ tịch Hội đồng Giám mục Việt Nam - Giám mục chính tòa Giáo phận Thanh Hoá đã nói rằng "Không thể phủ nhận được rằng việc bổ nhiệm này đã gây ra một số tranh cãi trong những ngày vừa qua. Có người bi quan cho đó là sai lầm của Toà Thánh Vatican, là dấu hiệu của một Hội đồng Giám mục Việt Nam đang bị phân hoá, bị khuynh loát, thậm chí là một trang sử buồn cho Giáo hội Việt Nam và cách riêng, cho Tổng giáo phận Hà Nội."[115][133] Đây là lần đầu tiên trong lịch sử Giáo hội công giáo Việt Nam người ta được nghe một vị giám mục lên tiếng xác nhận một sự thật có liên quan đến quyết định của Tòa Thánh Vatican.[127] Trong bài phát biểu ngắn gọn cuối lễ, Tổng giám mục Ngô Quang Kiệt kêu gọi giáo dân Hà Nội ủng hộ vị chủ chăn mới của giáo phận, ông cho rằng được giám mục Nhơn làm Tổng giám mục Phó là vinh dự của mình, ông cũng nêu rõ:Khi nhận một giáo phận, vị giám mục phải suốt đời gắn bó yêu thương giáo phận đó... Từ nay ngài không chỉ đồng cảm hay đồng hành với anh chị em nhưng sẽ đồng sinh đồng tử với anh chị em, với giáo phận. Vì thế anh chị em hãy chào mừng ngài. Ngài đã trở thành người ở trong gia đình giáo phận, anh chị em hãy yêu mến ngài như đã yêu mến tôi. Vì tôi đau yếu, ngài sẽ thay mặt tôi đảm trách những công việc của giáo phận, anh chị em hãy vâng phục ngài như đã vâng phục tôi.[134]

Lặng lẽ từ chức (12 - 13 tháng 5 năm 2010)[sửa | sửa mã nguồn]

Ngày 11 tháng 5 năm 2010, một bài báo trên trang Asia News cho rằng các nhà báo khẳng định rằng sự từ chức của vị tổng giám mục Hà Nội sẽ xảy ra vào ngày 13 tháng 5, mà trễ nhất là 18. Họ được lệnh từ Nhà nước phải mô tả việc từ chức của Tổng giám mục Kiệt là một chiến thắng của chính quyền đã buộc được Vatican phải đi theo “lộ trình”. Dự kiến, các cán bộ địa phương sẽ sửa soạn một bữa tiệc linh đình vào cuối tuần để ăn mừng “chiến thắng”.[135]

Ông ra đi âm thầm ngay nửa đêm 12 tháng 5,[64][136] mặc cho Giám mục Phụ tá Hà Nội Lôrensô Chu Văn Minh khuyên ông nên hoãn lại quyết định vài ngày để chào tiễn biệt giáo dân, khó giải thích nhưng ông trả lời rằng mình đã chuẩn bị thư giã từ.[57] Thông báo ngày 12 tháng 05 năm 2010 của Văn phòng tòa Tổng Giám mục Hà Nội gửi cộng đồng giáo dân thuộc Tổng Giáo phận Hà Nội viết lý do là vì gần đây sức khỏe của Đức Tổng Giám mục Giuse lại suy yếu.Vì vậy ngài đã lên đường để tiếp tục chương trình chữa bệnh và dưỡng bệnh ở ngoại quốc. Thông báo do linh mục Alphongsô Phạm Hùng, Chánh Văn phòng ký, cũng kêu gọi giáo dân cầu nguyện cho Đức Tổng Giám mục Giuse của chúng ta mau chóng bình phục sức khỏe.[115][137] Trước đó, linh mục chính xứ Thái Hà Vũ Khởi Phụng, được nghe Tổng giám mục Ngô Quang Kiệt nói rằng mình chuẩn bị vào Đan Viện Châu Sơn và nghỉ hưu tại đó. Châu Sơn cũng đã chuẩn bị phòng đón Nguyên Tổng giám mục và mọi đồ đạc đều đã được chuyển vào đan viện này. Linh mục Phụng cho rằng việc giám mục Kiệt đột ngột trong vòng hai mươi bốn tiếng rời khỏi Hà Nội là điều rất bất ngờ, không rõ nguyên nhân. Đồng thời, linh mục này cũng khẳng định rằng Vatican không hề ra lệnh cho Giám mục Kiệt làm như vậy.[138] Trong một động thái mới, năm 2017, cộng đồng giáo dân hải ngoại đã gửi đến Giáo hoàng Phanxicô đơn xin minh xét cho Tổng giám mục Kiệt, trong thư so sánh việc ra đi của vị Tổng giám mục Hà Nội: Ngài bị chính anh em đuổi ngài ra khỏi đoàn chiên trong một đêm u ám, y như lúc dân Do Thái bắt Chúa Giêsu từ trong Vườn Cây Dầu. [139]

Ngày 13 tháng 5 năm 2010, Tòa Thánh chấp thuận đơn từ chức của tổng giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt vì lý do sức khoẻ, chiếu theo khoản số 401 triệt 2 của Bộ Giáo Luật.[140] Tổng Giám mục phó Phêrô Nguyễn Văn Nhơn lên kế vị ông.[141][142][143] Tổng giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt khẳng định ông từ chức mà không bị áp lực nào hết và chính ông đã xin Tòa Thánh cho nghỉ,[144][145][146] mặc dù có dư luận cho rằng việc này ông bị áp lực của Chính quyền Việt Nam,[147] và có thể cũng của cả Vatican.[112] Linh mục Nguyễn Văn Khải, Dòng Chúa Cứu Thế, Tu viện Thái Hà nhận định việc những tin đó thì những người sống trong Giáo hội và quan tâm đến đời sống của Giáo hội đã biết từ lâu, vấn đề chỉ còn là ngày công bố... Đấy là những chuyển biến gây ngỡ ngàng, bàng hoàng, đau đớn, thất vọng cho những người thiện chí của Việt Nam [136] Trước vấn đề này, Giám mục Kiệt trả lời phỏng vấn:[118]

Bản thân tôi không bị áp lực nào hết. Tòa Thánh và Hội đồng Giám mục luôn ở bên cạnh tôi và bênh vực khi tôi bị công kích. Các ngài không bao giờ bảo tôi, dù là gợi ý xa xôi nhẹ nhàng, phải từ chức. Tôi chỉ bị áp lực của lương tâm trách nhiệm. Từ hai năm nay sức khỏe tôi sa sút không thể làm việc trí óc có hiệu quả. Tôi đã trình bày với Tòa Thánh để xin nghỉ vì lợi ích của Giáo hội, riêng của Tổng giáo phận Hà Nội. Khi đi Ad limina các Đức cha biết điều đó đã phản đối. Thậm chí các Đức cha trong giáo tỉnh Hà Nội còn viết đơn khiếu nại với Tòa Thánh. Nhưng khi hiểu hoàn toàn không có áp lực từ phía Nhà nước hay Tòa Thánh, các ngài đã tôn trọng ý kiến của cá nhân tôi.

Cùng ngày 13 tháng 5, ông viết thư chia tay với giáo dân Hà Nội, trong thư có đoạn:[148][149][150]

Đã đến lúc tôi phải chia tay anh chị em. Thật khó khăn khi phải nói lời từ biệt. Nhất là khi anh chị em chưa sẵn sàng đón nhận việc ra đi của tôi...Nhưng tôi tin, với lòng quảng đại vốn có, anh chị em sẽ chấp nhận một sự việc không còn có thể thay đổi được.... Tôi tin chắc anh chị em sẽ yêu mến Đức cha Phêrô như đã yêu mến tôi và sẽ cộng tác với ngài như đã cộng tác với tôi. Ngài sẽ thay thế vị trí của tôi ở giữa cộng đoàn yêu thương của chúng ta, để mạch yêu thương không bao giờ đứt đoạn.

Nguyên Tổng giám mục cũng chia sẻ việc nộp đơn từ nhiệm, các Bộ của Tòa Thánh đều phản đối, nhưng khi trực tiếp đệ đơn lên Giáo hoàng, giáo hoàng đã cảm thông và chấp thuận.[151]

Trước câu hỏi về việc sức khoẻ của ông liệu có trầm trọng đến nỗi phải nghỉ hưu, Giám mục Giuse Nguyễn Chí Linh - phó Chủ tịch Hội đồng Giám mục Việt Nam cho rằng Nguyên Tổng giám mục Hà Nội đã có bệnh từ trước nên đã làm đơn xin về hưu từ trước vụ viêc tại Thái Hà, ông cũng chia sẻ thêm:[152][153]

Dư luận cứ cho đó là sức ép của phía nọ phía kia. Cách đây không lâu tôi đã trực tiếp hỏi Đức tổng Giuse nhiều lần, mãi đến mấy ngày vừa qua, chúng tôi rất ngạc nhiên không hiểu tại sao ngài lại từ chức vào lúc này. Ngài trả lời chỉ đơn giản là ngài không làm việc được. Mỗi lần nghĩ tới công việc thì đã bủn rủn tay chân. Cơ thể thì cứ ngày một suy nhược đi. Nhìn diện mạo bên ngoài của ngài thì có thể thấy được điều đó.
Hiện nay sắc diện của ngài không được hồng hào như trước đây. Ngài rất gầy gò, mặc dù trí nhớ của ngài thì vẫn rất minh mẫn, điều này thì không thể phủ nhận được. Sự tiều tụy của ngài có thể thấy được một cách rõ ràng.

Trong cuộc phỏng vấn, Giám mục Nguyễn Chí Linh cũng đánh giá công luận tạo nên sự ngờ vực trong giáo dân và ngay cả các linh mục. Ông cũng cho rằng:Nó tạo ra sự phân hóa hay hình thức hận thù nào đó đối với những nhân vật đang còn phục vụ giáo hội Việt Nam. Vị giám mục Phó Chủ tịch Hội đồng giám mục cũng cho biết thêm là các giám mục thường nhận những e-mail chửi bới, xúc phạm và thô tục mỗi ngày nên dẫn đến sự dè dặt cho Hội đồng Giám mục khi lên tiếng nói. Một số giám mục trong Hội đồng Giám mục đã nêu lên ý kiến ra Thư Chung về vấn đề này, nhưng rồi lại phải cân nhắc cái này cái kia, và người có quyền quyết định lên tiếng hay không là Chủ tịch Phêrô Nguyễn Văn Nhơn, nay cũng đã về Hà Nội, ông cũng cho rằng nếu một giám mục tự soạn thảo Thư Chung thì không đủ tư cách.[152] Trong cuộc phỏng vấn khác, vị Giám mục Thanh Hóa cho biết Nguyên Tổng giám mục đã bị mất ngủ từ thời còn làm Giám mục Lạng Sơn, nhưng sau này bệnh ngày một nặng thêm nên ông xin từ chức. Giám mục Linh cũng cho biết ban đầu Giám mục Kiệt gửi đơn đến Bộ Loan báo Tin Mừng cho các dân tộc (còn gọi là Bộ truyền giáo), cho Hồng y Ivan Dias nhưng mãi đến khi trình đơn lên Giáo hoàng thì mới được chấp thuận. Vị giám mục này cũng cho rằng Giáo hội Công giáo Việt Nam không hề bị chi rẽ sau sự kiện từ chức của Tổng giám mục Kiệt.[154]

Ông từ chức vào thời điểm khi người Công giáo ở Hà Nội và Việt Nam lo ngại rằng họ đang phải đối mặt với một chiến thuật của chính phủ được thiết kế để phá hoại niềm tin vào Toà Thánh và Hội đồng Giám mục Việt Nam. Cảnh báo trước của Vatican về việc bổ nhiệm các giám mục mới tại Hà Nội và Vinh, chính quyền cố tình để lộ các tin tức, để thuyết phục người Công giáo là Roma đang theo một "lộ trình" của Việt Nam nhằm loại bỏ các giám mục "cứng đầu" có một lịch sử lâu dài quyết tâm và phản đối nỗ lực để hạn chế quyền tự do tôn giáo hoặc tạm giữ tài sản Giáo hội. Các chiến thuật đã vẽ một số giám mục Việt là "cộng tác viên" của nhà nước. Tổng giám mục kế vị, Phêrô Nguyễn Văn Nhơn, cũng được mô tả như là hợp tác với chính phủ để đẩy ông từ chức.[155] Riêng linh mục Trần Công Nghị, giám đốc thông tấn xã Công giáo, lại cho rằng việc Vatican hy sinh Tổng giám mục Ngô Quang Kiệt để bang giao với Việt Nam thì không mang ích lợi, nên ông cho rằng sức ép từ Vatican là vô lý. Linh mục Nghị cũng cho rằng cả Hội đồng giám mục Việt Nam và Vatican đều không muốn mang danh tiếng xấu là ép buộc Giám mục Kiệt từ chức.[106] Nhìn chung, dư luận chia thành nhiều ý kiến trái chiều về vụ việc, có thể chia thành ba nhóm: Nhóm thứ nhất cho rằng Vatican cần bang giao với Việt Nam nên đánh đổi Tổng giám mục Kiệt, nhóm thứ hai cho rằng trong nội bộ Vatican đưa thông tin sai lệnh, dẫn tới quyết định sai lầm của giáo hoàng, nhóm còn lại thì nhận định do sự cô đơn của Tổng giám mục Kiệt nên ông từ chức.[156]

Trong chuyến viếng thăm Tòa Thánh sau đó nửa tháng, kéo dài ba ngày từ ngày 31 tháng 5, Tổng giám mục Thành phố Hồ Chí Minh là Hồng y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn đã hội kiến với nhiều quan chức cấp cao của Tòa Thánh như Ngoại trưởng là Tổng giám mục Dominique Mamberti, thứ trưởng ngoại giao, Đức ông Ernesto Ballestrero. Ông còn có cuộc gặp với Hồng y Tổng trưởng Bộ truyền giáo Ivan Dias. Các cuộc hội kiến này chủ yếu bàn về tình hình giáo hội Việt Nam sau sự kiện thay thế Tổng giám mục Hà Nội. Hồng y Mẫn đánh giá cao sự nắm bắt thông tin của các nhân vật cấp cao tại Tòa Thánh, giáo hoàng Biển Đức XVI và hai bộ liên quan tôn trọng ý kiến riêng của Nguyên Tổng giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt. Giáo hoàng tỏ ra quan tâm giáo hội Việt Nam bằng cách đích danh chọn Tân Tổng giám mục Nguyễn Văn Nhơn. Thông tin từ Tòa Thánh cũng cho Hồng y Mẫn biết Bộ ngoại giao Tòa Thánh nói rõ với Nhà nước Việt Nam rằng Tòa Thánh tôn trọng ý kiến của Nguyên Tổng giám mục Kiệt khi nhận đơn từ nhiệm.[123]

Nguyên Tổng giám mục Hà Nội (2010 - nay)[sửa | sửa mã nguồn]

Toàn cảnh đan viện Châu Sơn

Năm 2010, ông đi thăm nước Mỹ vừa công tác mục vụ, vừa chữa bệnh, chính quyền ra lệnh cấm ông trở lại Việt Nam. Thời gian cuối ông đang ở Austin (Texas), nhiều người biết chuyện khuyên ông ở lại Mỹ tiếp tục trị bệnh, rồi nhiều nơi, nhiều nhà dòng sẵn sàng tiếp nhận ông, nhưng ông quyết tâm trở lại Việt Nam.[157] Cũng trong thời gian tịnh dưỡng tại Hoa Kỳ, nhiều người muốn gặp gỡ, tiếp xúc, phỏng vấn nhưng ông đều từ chối vì cho rằng có giải thích cũng không thể đáp ứng thoả mãn hay giải toả trọn vẹn những thắc mắc và nghi vấn của nhiều người trong hoàn cảnh phức tạp của Giáo hội Việt Nam.[57] Chưa đầy ba tháng sau khi ra nước ngoài chữa bệnh, Nguyên Tổng giám mục Hà Nội đã trở về Việt Nam ngày 6 tháng 8 năm 2010.[64] Nguyên Tổng giám mục Hà Nội cũng nghỉ ngơi tại Đại chủng viện Boston trong hai tháng.[158] Sau đó, ông bay đường vòng qua một số nước Châu Âu để trở về Việt Nam trong bí mật.[159] Hiện nay Nguyên Tổng giám mục Hà Nội đang cư trú tại Đan Viện Châu Sơn (cách Tòa Giám mục Hà Nội 105 km về phía Nam)[114] và vào các dịp lễ lớn của Công giáo, ông vẫn dâng lễ tại đây.[160]

Về Ninh Bình, chính quyền làm hết sức để trục xuất ông đi. Họ kiến nghị lên trung ương, Giám mục Kiệt là thành phần nguy hiểm, ngoài ra, chính quyền cũng kiến nghị với Tòa Thánh. Tuy vậy, Hội đồng Giám mục Việt Nam và Tòa Thánh không đồng quan điểm của họ. Được biết, sau khi muốn đuổi ông ra nước ngoài không được, chính quyền xin trả ông về lại Giáo phận gốc Long Xuyên, nơi ông học đại chủng viện và được đào tạo làm linh mục, nhưng ông không chấp nhận:"Tôi được giáo hội phân bổ ra miền Bắc làm việc, nên tôi ở đây." Trước sức ép liên tục của chính quyền Ninh Bình, ông bèn trả lời: Tôi có hộ khẩu chính thức ở Hà Nội, thuộc về giáo phận Hà Nội. Nếu ở Ninh Bình khó quá thì tôi phải quay về Hà Nội...[157]

Trong Phiên họp Hỗn hợp Vòng 2 Vatican - Việt Nam diễn ra vào tháng 6 năm 2010 tại Vatican, đoàn Việt Nam đã đề nghị Toà Thánh cấm không cho Nguyên Tổng giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt về nước kể cả dịp Kì họp thường niên lần 2 năm 2010 của Hội đồng Giám mục Việt Nam diễn ra vào tháng 10 cùng năm và không được bổ nhiệm ông vào bất cứ chức vụ nào ở Toà Thánh. Tuy nhiên, Vatican cho rằng, giám mục Ngô Quang Kiệt chưa bị tước quyền công dân Việt Nam nên Toà Thánh không thể làm việc vi phạm nhân quyền, vi phạm pháp luật Việt Nam. Còn việc bổ nhiệm nhân sự ở Vatican, đó là công việc nội bộ mà Việt Nam không nên can thiệp.[161]

Thăm viếng và mục vụ[sửa | sửa mã nguồn]

Từ 2010 - 2014[sửa | sửa mã nguồn]

Chỉ ba ngày sau khi Nguyên Tổng giám mục Hà Nội trở về Việt Nam, phái đoàn Tổng giáo phận Hà Nội do Tổng giám mục kế vị Nguyễn Văn Nhơn và Giám mục Phụ tá Lôrensô Chu Văn Minh dẫn đầu đã đến Đan viện Châu Sơn để thăm Nguyên Tổng giám mục Hà Nội. Cũng dịp này, Nguyên Tổng giám mục Kiệt nhận định sức khỏe mình đã dần dần hồi phục kể từ khi đến cư trú tại Đại chủng viện Boston. Ông còn cho biết thêm rằng mình đã ăn uống ngủ nghỉ như bình thường nên nét mặt đã trở lại tươi vui.[158]

Ngày 25 tháng 10 năm 2013, ông đến thăm và chúc mừng Giáo phận Lạng Sơn và Cao Bằng nhân dịp kỷ niệm 100 năm thành lập. Cùng đi với Tổng giám mục Giuse Kiệt còn có linh mục Bề trên Dòng Xitô Châu Sơn và các linh mục khác. Đón tiếp ông và phái đoàn có Giám mục chính tòa Giáo phận Giuse Đặng Đức Ngân, linh mục Tổng đại diện Giáo phận Lạng Sơn và Cao Bằng Giuse Trần Đức Hạnh, linh mục Đại diện Giám mục Giuse Nguyễn Ngọc Thể, cùng các linh mục trong Giáo phận này.[162]

Mừng Tết 2014, đoàn từ Tổng giáo phận Hà Nội, do Tổng giám mục kế vị Phêrô Nguyễn Văn Nhơn và Giám mục phụ tá Lôrensô Chu Văn Minh đã đến Đan viện Xitô thăm ông. tại đây, Giám mục Nhơn chúc tết ông mà mong ông luôn cầu nguyện cho giáo phận cũng như luôn là một biểu tượng tinh thần cho đoàn chiên Chúa. [163]

Từ 2015 - nay[sửa | sửa mã nguồn]

Ngày 16 tháng 1 năm 2016, phái đoàn dẫn đầu là các Giám mục Phát Diệm gồm Nguyên Giám mục chính tòa Giuse Nguyễn Văn Yến, nguyên Giám mục Giám quản - Giám mục chính tòa Giáo phận Thanh Hóa Giuse Nguyễn Chí Linh và Giám mục chính tòa Giuse Nguyễn Năng đã đến thăm và chúc tết ông tại Đan viện Châu Sơn.[164]

Ngày 3 tháng 3 năm 2016, Nguyên Tổng giám mục Ngô Quang Kiệt đã đến Dòng Chúa Cứu thế Hà Nội để viếng linh mục Matthêu Vũ Khởi Phụng, nguyên chính xứ Thái Hà và phụ trách Dòng Chúa Cứu Thế tại giáo xứ này, người đã trả lởi rất nhiều cuộc phỏng vấn trong năm 2008 về sự kiện Khâm Sứ - Thái Hà.[116][165] Tháng 4 năm 2016, nhân dịp họp Hội đồng Giám mục tại Giáo phận Thái Bình, một người bạn thân thiết từ thuở nhỏ, giám mục Giuse Vũ Duy Thống đã ghé Đan viện Châu Sơn Nho Quan để thăm Giám mục Ngô Quang Kiệt. Đây cũng là lần cuối cùng Nguyên Tổng giám mục gặp lại bạn của mình, trước khi giám mục Thống qua đời tháng 3 năm 2017.[8]

Nhân dịp 25 năm linh mục của ông, ngày 23 tháng 5 năm 2016, đoàn giáo phận Phát Diệm do linh mục Tổng Đại diện thay mặt Giám mục Nguyễn Năng dẫn đầu, theo ông còn có các linh mục quản hạt Phát Diệm, Văn Hải, các linh mục trong hạt Vô Hốt, các linh mục giáo sư đang làm việc tại Trung tâm mục vụ, chị Tổng phụ trách và các nữ tu đại diện Hội dòng Mến Thánh Giá Phát Diệm. Tuy dịp này khá quan trọng với các tu sĩ, là dịp tạ ơn Chúa cũng như mọi người, nhưng ông lại cho rằng: "Ở trên đất Phát Diệm, học Đức Cha Phát Diệm mừng Ngân khánh linh mục âm thầm". Ông cho biết rất vui khi được tặng quà là phong thư, vì nó sẽ được chuyển đến Vũng Áng, cho những người đang gặp khó khăn, thiếu thốn do bị ảnh hưởng của hiện tượng nước bị ô nhiễm. Ông tính nhân dịp này in tập sách Suy niệm lời Chúa hằng ngày để tặng quý khách đến thăm, nhưng không kịp. Thay vào đó là tập sách “Sống Lòng Thương Xót Theo Gương Mẹ Tê-rê-xa”, gồm những bài suy niệm và giảng tĩnh tâm trong Năm Thánh Lòng Thương Xót. Ông còn cho biết: “Ngoài số sách để tặng, số còn lại để gây quỹ giúp bà con Vũng Áng”.[3]

Vào sáng ngày 31 tháng 5 năm 2016, ở Đan Viện Châu Sơn Ninh Bình, đoàn giám mục miền Bắc đã đến thăm ông và dâng lễ kỉ niệm 25 năm linh mục cho ông, đồng tế có Hồng y Phêrô Nguyễn Văn Nhơn - người kế vị ông và Giám mục Phụ tá Lôrensô Chu Văn Minh từ Tổng giáo phận Hà Nội, Giám mục chính tòa Giáo phận Bắc Ninh Cosma Hoàng Văn Đạt, Giám mục Anphongsô Nguyễn Hữu Long, phụ tá Giáo phận Hưng Hóa, Giám mục Hải Phòng Giuse Vũ Văn Thiên, từ Giáo phận Phát Diệm có nguyên Giám mục chính tòa Giuse Nguyễn Văn Yến, Giám mục Phụ tá Vinh Phêrô Nguyễn Văn Viên và Giám mục chính tòa Giáo phận Lạng Sơn và Cao Bằng Giuse Châu Ngọc Tri, cùng đông đảo linh mục từ khắp nơi. Những ngày trước đó các giáo hạt thuộc tổng giáo phận đã lần lượt đến chúc mừng ông nhân dịp này. Lúc đầu Gíám mục Kiệt tính dâng lễ âm thầm trong Thánh lễ theo lịch của Đan viện lúc 5 giờ sáng nhưng với sự gợi ý của người kế vị là Hồng y Phêrô Nhơn, Nguyên Tổng giám mục Kiệt đã đồng ý để Đan viện đón tiếp các giáo dân và các giáo sĩ đến dâng lễ tạ ơn cùng ông.[166]

Chiều ngày 14 tháng 6 năm 2016, phái đoàn Giáo phận Thanh Hoá do Giám mục chính tòa Giuse Nguyễn Chí Linh dẫn đầu, phái đoàn có khoảng 100 linh mục đến thăm Nguyên Tổng giám mục Ngô Quang Kiệt nhân dịp kỉ niệm 25 năm linh mục, sáng hôm sau, cả phái đoàn dâng lễ đồng tế với Tổng giám mục Kiệt tại thánh đường Đan viện Thánh Mẫu Châu Sơn (Nho Quan – Ninh Bình) để chúc mừng dấu mốc này trong cuộc đời Tổng giám mục Kiệt.[167]

Ngày 27 tháng 9 năm 2016, Nguyên Tổng giám mục Ngô Quang Kiệt đi thăm hỏi các nạn nhân thảm họa môi trường biển tại giáo xứ Đông Yên. Nhân tiện, đoàn đã đến Đại Chủng viện Vinh Thanh dâng lễ cho các chủng sinh tại đây. Nguyên giám mục cũng chia sẻ cùng các chủng sinh:Người chủng sinh linh mục, một mặt giữ lấy căn tính của mình, không để “men biệt phái” thấm nhiễm, lại còn phải luôn là người chiến sĩ can đảm trong cuộc chiến để giành phần thắng cho chân lý.[5]

Chiều ngày 8 tháng 11 năm 2016, giám mục Ngô Quang Kiệt đã đến giáo họ Phú Lễ, giáo xứ Tân Hội, (Hương Khê, Hà Tĩnh). Tại đây, ông đã có cuộc gặp bất ngờ với Nguyên giám mục chính tòa Giáo phận Kon Tum Micae Hoàng Đức Oanh và Giám mục chính tòa Giáo phận Vinh Phaolô Nguyễn Thái Hợp. Tại đây phái đoàn của các giám mục và linh mục tháp tùng đã trao nhiều phần quà là tiền mặt giúp đỡ bà con giáo dân trong vùng lũ lụt khó khăn.[168][169]

Giám mục Giuse Vũ Duy Thống, giám mục Phan Thiết, người bạn thuở nhỏ của ông, được thông báo bệnh nặng vào ngày 27 tháng 2 năm 2017, trong suốt những ngày này, Nguyên Tổng giám mục Ngô Quang Kiệt liên lạc và thăm hỏi, đồng thời dâng nhiều lời cầu nguyện cho giám mục này. Ngoài ra, ông còn mở lại và lắng nghe các băng nhạc của giám mục Thống. Giám mục Vũ Duy Thống qua đời không lâu sau đó, vào ngày 1 tháng 3, và ngày 4 tháng 3, Nguyên Tổng giám mục Giuse cùng các đan sĩ dâng lễ cầu nguyện cho cố giám mục.[8]

Ngày 22 tháng 5 năm 2017, Nguyên Tổng giám mục Ngô Quang Kiệt đã đến thăm và động viên hai linh mục đi đòi quyền lợi cho người dân trong vụ Formosa đầu độc môi trường biển, đó là linh mục Antôn Đặng Hữu Nam và linh mục Gioan Baotixita Nguyễn Đình Thục tại giáo xứ Phú Yên. Đây là lần thứ ba nguyên Tổng giám mục đến giáo xứ này khích lệ giáo dân đứng lên giành quyền sống còn của mình.[170]

Vụ tranh chấp đất đai tại Đan viện Thiên An, Huế đang có chuyển biến xấu. Cuối tháng 6, đan viện này bị tấn công và triệt hạ thánh giá dựng tại đồi thông của đan viện. Ngày 10 tháng 7, Tổng giám mục Ngô Quang Kiệt đã đến thăm hỏi các đan sĩ bị tấn công và động viên tinh thần cho họ. Ông là giám mục thứ ba đến đây, sau Tổng giám mục Huế Giuse Nguyễn Chí Linh và Nguyên giám mục Giáo phận Kon Tum Micae Hoàng Đức Oanh.[171] Trong buổi phỏng vấn sau đó, Nguyên Tổng giám mục Kiệt lên án gay gắt: Chính quyền nghĩa là quyền chính đáng công khai hay là công quyền của người dân, phải có tính cách quang minh chính đại. Bây giờ người ta dùng côn đồ, dùng lực lượng đen tối là những lực lượng ở ngoài pháp luật. Nếu hai lực lượng giống như là ánh sáng và bóng tối nhưng chính người ta lại hợp tác với nhau thì khó coi rồi, mà nó còn lẫn lộn vào nhau thì thật là đáng buồn. Suy thoái đạo đức thật là thê thảm Tổng giám mục Kiệt cũng biểu lộ sự đau buồn về biểu tượng Thánh giá bị phá hủy.[172]

Sức khỏe - cuộc sống[sửa | sửa mã nguồn]

Tháng 6 năm 2014, trả lời câu hỏi từ phía đoàn hành hương khi được hỏi về tình hình sức khoẻ khi họ thấy ông gầy, ông cho biết từ khi về Đan viện Châu Sơn sức khỏe ông đã cải thiện hơn nhiều, Nguyên Tổng giám mục cũng cho biết, ông vui khi được sống trong bầu khí trong lành của Đan viện và được cầu nguyện và chiêm niệm lời Chúa tại đây. Trả lời thẳng vấn đề sức khỏe, ông cho biết mỗi đêm ông chỉ có thể ngủ 4 tiếng, có khi chỉ còn 2 tiếng. Ban ngày, Nguyên tổng giám mục chỉ có thể đọc và viết tối đa 45 phút. Nói về sức ép lên sức khỏe, đây có lẽ là hậu quả của stress quá lớn khi ông còn ở Hà Nội.[157] Về Châu Sơn, ông tiếp tục làm việc: cầu nguyện cho Giáo hội, thế giới, đất nước và dân tộc, tĩnh tâm cho sinh viên, các hội đoàn, dòng tu, đến các Phó tế chuẩn bị chịu chức linh mục. Ông còn viết các bài giảng lễ Chúa Nhật, viết suy niệm, và in sách. Ông cũng là người đóng góp ý kiến làm thay đổi diện mạo đan viện Châu Sơn, tạo không gian thuận tiện để nhiều người đến thăm viếng và tĩnh tâm. Vườn Fatima, một công trình đang được thi công dựa trên ý tưởng của ông.[3]

Trả lời phỏng vấn của VietCatholic nhân dịp kỉ niệm 25 năm linh mục về vấn đề cuộc sống hiện tại, ông cho rằng: Việc chính của tôi là nghỉ ngơi. Đan viện là nơi thích hợp để nghỉ ngơi... Ngoài ra tôi cũng có thời giờ đón tiếp khách hành hương cầu nguyện. Giúp các đoàn tĩnh tâm Đặc biệt giới trẻ. Khi được hỏi về sức khỏe, ông cũng cho biết:Sức khoẻ tôi khá hơn. Nhưng mong manh. Tôi không còn sử dụng sức khoẻ. Nhưng phải nương theo sức khoẻ. Và phải biết chăm sóc cho nó.[11] Cùng vấn đề sức khoẻ, trong một cuộc phỏng vấn khác vào giữa tháng 6 năm 2016, ông trả lời:Chúa ban cho sức khỏe dạo này cũng khá. Công việc chính là nghỉ (Ngài cười), những giờ khác có thể đi làm vườn, giảng tĩnh tâm.[173]

Sau dịp ngân khánh linh mục, ông để dành tất cả những gì được biếu tặng đem đến tặng cho người dân chịu ảnh hưởng bởi thảm cảnh môi trường ở Nghệ An. Nhận xét về tình cảnh và con người nơi đây, ông cho rằng:[173]Tình cảnh của bà con Giáo dân quá đau khổ, xót quê hương, kể như họ rất cô đơn trên lối tối tăm thì họ bày tỏ một cảm xúc rất mãnh liệt... Khi chứng kiến tất cả đời sống của họ cũng như đi thăm tất cả các bờ biển, tôi cảm thấy đau xót, có thể nói là một cảnh chết chóc...Trong làng trong xóm sự chết chóc đang dần mòn đi tại vì những người dân đánh cá đã ba tháng nay không ra biển thì chả còn thu nhập gì cả. Thành ra chúng tôi thấy sự chết dần mòn. Người ngư dân chết trực tiếp, cá chết thì người đánh cá cũng chết, những người làm nghề liên quan đến nghề cá như người bán xăng cho những tàu đánh cá cũng chết, những người làm chài lưới cũng chết, những người buôn bán hải sản cũng chết, những người chế biến hải sản cũng chết, ngành du lịch cũng chết, bao nhiêu sự chết kéo theo. Hết sức là đau xót, xung quanh đó hết sức là hoang tàn, không còn sức sống, người ta ai cũng mệt mỏi, rã rời và buồn chán. Đề cập về nguyên nhân, ông cho rằng:cái chết này là do cái chết của tâm hồn con người. Tôi thấy có ít nhất có bốn cái chết: cái chết của lương tâm, cái chết của luân lý, cái chết của lý trí, cái chết của chính trị[173]

Đề nghị phục chức[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 2017, 1.500 người ký thỉnh nguyện thư gửi Giáo hoàng Phanxicô xin minh xét cho cựu Tổng giám mục Hà Nội Ngô Quang Kiệt, thông qua Đại diện không thường trú của Tòa Thánh, Tổng giám mục Leopoldo Girelli[174] đề nghị bổ nhiệm cho nguyên Tổng giám mục một vị trí thích hợp. Một số cá nhân ở các nước như Mỹ, Canada, Bỉ, Pháp,... cho rằng: "Cựu Tổng Giám mục Joseph Ngô Quang Kiệt luôn đứng trước đàn chiên, tuyên bố sẵn sàng chết hay bị tù vì đoàn chiên. Ngài không bỏ chiên, nhưng Ngài bị chính Bề trên, quyền lực Giáo hội tại Vatican chấp nhận yêu sách của sói, buộc Ngài phải rời khỏi đoàn chiên". Tuy vậy, khi được hỏi về vấn đề này, Nguyên Tổng giám mục chỉ cho rằng mình "đang muốn nghỉ ngơi".[175] Đài Châu Á Tự Do RFA có buổi trò chuyện với linh mục Lê Ngọc Thanh, đặc trách Phòng Công lý và Hòa bình của Dòng Chúa Cứu Thế Sài Gòn để thảo luận về vấn đề này. Linh mục Thanh cho rằng bức thư nêu lên được vấn đề hiện tại là thời điểm thích hợp để giáo hoàng xem xét lại trường hợp Tổng giám mục Kiệt, không hề nêu rằng giáo hoàng nên phục chức Tổng giám mục Hà Nội cho Giám mục Ngô Quang Kiệt. Linh mục Thanh cũng đánh giá từ khi giám mục Kiệt về hưu thì sức khỏe ông hồi phục rất nhanh và dường như không có gì nghiêm trọng. Linh mục Thanh nhận định bức thư này là dấu mốc trưởng thành của giáo dân. Linh mục Thanh cũng cho hay trước đó cũng có tiền lệ trong vụ việc của Nguyên Tổng giám mục Huế Stêphanô Nguyễn Như Thể.[174]

Tiền nhiệm và kế nhiệm tại các giáo phận[sửa | sửa mã nguồn]

Tiền nhiệm[sửa | sửa mã nguồn]

Giám mục chính tòa Tiên khởi của Giáo phận Lạng Sơn và Cao Bằng Vinh Sơn Phạm Văn Dụ già yếu, sức khỏe đã giảm sút. Ngày 9 tháng 3 năm 1998, Tòa Thánh chấp thuận đơn từ nhiệm của Giám mục Phạm Văn Dụ, đồng thời bổ nhiệm Hồng y - Tổng giám mục Tổng giáo phận Hà Nội Phaolô Giuse Phạm Đình Tụng làm giám quản Tông Tòa Giáo phận này. Hồng y Tụng giữ chức vụ này cho đến ngày 11 tháng 7 năm 1999, khi Tân giám mục chính tòa Ngô Quang Kiệt về nhận giáo phận.[13]

Ở Tổng giáo phận Hà Nội, Hồng y Phạm Đình Tụng đã già yếu (84 tuổi) mà Tòa Thánh chưa thương thuyết được với chính quyền Việt Nam chọn Tổng giám mục kế vị. Vì công việc mục vụ, Toà Thánh chọn Giám mục Ngô Quang Kiệt làm Giám quản Tông Tòa Tổng giáo phận Hà Nội ngày 26 tháng 4 năm 2003. Sau đó, Tòa Thánh bổ nhiệm Giám mục giám quản Ngô Quang Kiệt làm Tổng giám mục chính tòa Tổng giáo phận Hà Nội ngày 19 tháng 2 năm 2005.[176]

Ở giáo phận Thanh Hóa, Giám mục chính tòa Bartôlômêô Nguyễn Sơn Lâm qua đời ngày 9 tháng 6 năm 2003. Tòa Thánh bổ nhiệm Đức ông Gioan Baotixita Lưu Văn Khuất làm Giám quản Tông tòa Giáo phận Thanh Hóa. Đức Ông Khuất sau đó cũng qua đời ngày 27 tháng 10 năm 2003. Một ngày sau, Tòa Thánh bổ nhiệm Giám mục Ngô Quang Kiệt làm Giám mục Giám quản Tông Tòa Giáo phận Thanh Hóa.[177]

Sau khi giám mục chính tòa Giáo phận Bắc Ninh Giuse Maria Nguyễn Quang Tuyến đột ngột qua đời tại Hòa Kì ngày 23 tháng 9 năm 2006. Tổng giám mục Ngô Quang Kiệt giám quản giáo phận, Giám mục Kiệt trao quyền quản lí cho hai linh mục Giuse Trần Quang Vinh và cha Giuse Nguyễn văn Kinh.[178]

Kế nhiệm[sửa | sửa mã nguồn]

Ở giáo phận Thanh Hóa, ngày 12 tháng 6 năm 2004, Giáo hội Việt Nam chính thức công bố Tòa Thánh bổ nhiệm linh mục Giuse Nguyễn Chí Linh, hiện đang là Giáo sư Đại chủng viện Nha Trang làm Giám mục chính tòa Giáo phận Thanh Hóa vào ngày 21 tháng 5 năm 2004.[179][180] Tân giám mục Nguyễn Chí Linh được tấn phong giám mục vào ngày 4 tháng 8 sau đó. Giám mục Giám quản Ngô Quang Kiệt là giám mục Phụ phong cho Tân giám mục Linh.[179]

Giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt được thuyên chuyển làm Tổng giám mục Hà Nội ngày 19 tháng 2 năm 2005. Ông trở thành Giám mục Giám quản Tông tòa Giáo phận này đến khi Tòa Thánh bổ nhiệm linh mục Giuse Đặng Đức Ngân làm Giám mục chính tòa Giáo phận Lạng Sơn vào ngày 12 tháng 10 năm 2007. Tân giám mục Ngân được tấn phong vào ngày 3 tháng 12 cùng năm.[181][182] Tổng giám mục Ngô Quang Kiệt - giám quản Tông tòa Giáo phận Lạng Sơn và Cao Bằng chính là Giám mục Chủ phong cho Tân giám mục Ngân.[183]

Tại giáo phận Bắc Ninh, Tổng giám mục Ngô Quang Kiệt, trưởng Giáo tỉnh Hà Nội quản lí giáo phận sau thời gian trống tòa. Ngày 4 tháng 8 năm 2008, Tòa Thánh bổ nhiệm linh mục Dòng Tên Cosma Hoàng Văn Đạt, Giám đốc Tu đức Đại Chủng viện Thánh Giuse Hà Nội làm Giám mục chính tòa Giáo phận này. Tân giám mục Đạt được tấn phong ngay sau đó vào ngày 7 tháng 10.[178]

Tại Tổng giáo phận Hà Nội, sau sự kiện đe dọa đuổi Tổng giám mục Kiệt ra khỏi Hà Nội năm 2008, đã có nhiều đồn đoán và dị nghị. Tuy nhiên, mãi đến giữa năm 2009, Tổng giám mục Kiệt mới cho biết mình đã đệ nộp đơn xin về hưu. Ngày 22 tháng 4 năm 2010, Tòa Thánh bất ngờ bổ nhiệm Chủ tịch Hội đồng Giám mục Việt Nam, giám mục chính tòa Giáo phận Đà Lạt Phêrô Nguyễn Văn Nhơn làm Tổng giám mục Phó Hà Nội. Nhiều sự lo lắng và cả phản đối diễn ra trong sáng ngày 7 tháng 5, lễ ra mắt tân Tổng giám mục Phó. Ngày 13 tháng 5, chỉ một tuần sau khi ra mắt Tổng giám mục Phó, Tòa Thánh loan tin chấp thuận đơn xin nghỉ hưu của Tổng giám mục Kiệt. Trước đó, thông tin này đã rò rỉ nên giáo dân không còn bất ngờ về sự kiện này. Tổng giám mục Phó Nguyễn Văn Nhơn đương nhiên kế vị trở thành Tổng giám mục chính tòa Tổng giáo phận Hà Nội.

Đánh giá[sửa | sửa mã nguồn]

Nhà báo Anh Quang, viết trên báo Hà Nội mới ngày 20 tháng 9 năm 2008, đánh giá Giám mục Ngô Quang Kiệt:[81]

Những hành vi sai trái của ông Ngô Quang Kiệt thời gian qua là có hệ thống. Ông ta đã không thực hiện đúng chức trách Tổng Giám mục Hà Nội, không thực hiện đúng bổn phận công dân đối với đất nước, dân tộc, chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân, phát ngôn miệt thị dân tộc...

Linh mục Vũ Khởi Phụng, nêu lên lý do ông cho rằng giáo dân có cảm tình lớn với Tổng giám mục Ngô Quang Kiệt:[99]

Người ta cho rằng Đức Tổng là người dám nói thật, nói thẳng và dám đấu tranh cho công lý. Thật sự ra, những điều Ngài nói là những điều giáo dân đã suy nghĩ từ lâu mà không có ai nói thay cho, bây giờ họ thấy Đức Tổng có những lập trường như vậy thì họ cho rằng đã nói đúng ý của họ, đã nói đúng những điều cần nói.

Nguyễn Bảo Tư viết trên trang dòng Đa Minh:[156]

Tổng giám mục Ngô Quang Kiệt không thể là người dễ dàng buông xuôi phó mặc, hay, chỉ biết vâng phục tuân lời để đến nỗi thành một nạn nhân đáng thương. Ngược lại, dường như ông đã trù liệu, dự tính tất cả; ông đã từng bước thực hiện mọi việc một cách bền bỉ, kỹ lưỡng, bất chấp những ngáng trở, cạm bẫy và sức khoẻ bản thân để đạt đến mục đích cuối cùng.

Tông truyền[sửa | sửa mã nguồn]

Tổng giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt được tấn phong giám mục năm 1999, dưới thời Giáo hoàng Gioan Phaolô II, bởi:[183]

Tổng giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt là giám mục Chủ phong cho các giám mục:[183]

Tổng giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt là giám mục Phụ phong cho các giám mục:[183]

Câu nói[sửa | sửa mã nguồn]

Câu nói này sau khi được Tổng giám mục Kiệt sử dụng trong cuộc họp với ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội ngày 20 tháng 9 năm 2008,[85] đã được sử dụng khá phổ biến. Một số ví dụ là việc được giám mục Anphongsô Nguyễn Hữu Long sử dụng trong bài giảng ngày 23 tháng 8 năm 2016.[184] Cụm từ này cụng được linh mục Giuse Nguyễn Văn Thành, quản xứ Lào Cai sử dụng trong thông cáo về việc giáo xứ bị ngăn trở cử hành lễ Giáng sinh.[185] Giám mục Phó Tổng thư ký Phêrô Nguyễn Văn Khảm thay mặt Hội đồng Giám mục Việt Nam gửi đến Quốc hội những nhận định và góp ý cho Dự thảo 17 tháng 8 năm 2016 Luật Tín ngưỡng, Tôn giáo cũng sử dụng cụm từ này.[186] Trong các góp ý về sửa đổi Luật tín ngưỡng tôn giáo vào năm 2015, giáo phận Bắc Ninh khẳng định:‘Tự do tôn giáo là quyền chứ không phải là ân huệ’.[187] và còn rất nhiều những ví dụ khác.

Tóm tắt chức vụ[sửa | sửa mã nguồn]

Tiền nhiệm:
Vinh Sơn Phạm Văn Dụ
Giám mục chính tòa
Giáo phận Lạng Sơn và Cao Bằng

1999 - 2005
Kế nhiệm:
Giuse Đặng Đức Ngân
Tiền nhiệm:
Giuse Maria Trịnh Văn Căn
Giám quản
Giáo phận Thanh Hoá

2003 - 2004
Kế nhiệm:
Giuse Nguyễn Chí Linh
Tiền nhiệm:
Phaolô Giuse Phạm Đình Tụng
Giám quản
Tổng giáo phận Hà Nội

2003 - 2005
Kế nhiệm:
không
Tiền nhiệm:
Phaolô Giuse Phạm Đình Tụng
Tổng giám mục chính tòa
Tổng giáo phận Hà Nội

2005 - 2007
Kế nhiệm:
Phêrô Nguyễn Văn Nhơn
Tiền nhiệm:
Phaolô Giuse Phạm Đình Tụng
Giám quản
Giáo phận Lạng Sơn và Cao Bằng

2005 - 2007
Kế nhiệm:
không
Tiền nhiệm:
Phêrô Maria Khuất Văn Tạo
Giám quản
Giáo phận Bắc Ninh

2006 - 2008
Kế nhiệm:
không
Tiền nhiệm:
Phaolô Lê Đắc Trọng
Phó Tổng thư ký Giáo tỉnh Hà Nội
Phêrô Nguyễn Văn Nho
Phó Tổng thư kí Giáo tỉnh Huế
Phêrô Nguyễn Văn Nhơn
Phó Tổng thư kí Giáo tỉnh Sài Gòn
Phó Tổng thư kí
Hội đồng Giám mục Việt Nam[188]

2001 - 2007
Kế nhiệm:
Giuse Võ Đức Minh
Tiền nhiệm:
Bartôlômêô Nguyễn Sơn Lâm
Tổng thư kí
Hội đồng Giám mục Việt Nam[188]

2007 - 2010
Kế nhiệm:
Cosma Hoàng Văn Đạt

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Ghi chú[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Mục vụ là "Liên quan đến việc bảo vệ, chăm sóc nhu cầu, tăng cường người yếu và điểm yếu, dấn thân khuyến khích, nuôi dưỡng đàn chiên, trích lập dự phòng, che chắn, làm mới, khôi phục, dẫn bằng ví dụ để dẫn người vào việc theo đuổi của họ về sự thánh thiện, an ủi, hướng dẫn".[189] Trong Phúc Âm, hình ảnh Mục Tử thường với ngụ ý ví mục vụ là việc của người chăn chiên coi sóc đàn chiên. Nói chung, mục vụ bao gồm các công việc của giáo hội như việc giáo huấn, phục vụ giáo dân, đào tạo chủng sinh, linh mục, dâng lễ, làm các Bí tích Công giáo (một số do Linh mục làm, riêng Thêm sức và Truyền chức thánh (linh mục, phó tế) do các Giám mục làm), các công việc phục vụ nghi lễ Công giáo...

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ a ă “Giáo phận Thanh Hóa”. Giáo xứ giáo phận Việt Nam. Truy cập ngày 20 tháng 7 năm 2015. 
  2. ^ “Từ nhiệm và kế nhiệm Tổng Giám mục Tổng giáo phận Hà Nội (Việt Nam)”. Hội đồng Giám mục Việt Nam. Truy cập Ngày 6 tháng 7 năm 2017. 
  3. ^ a ă â b “GP.PHÁT DIỆM: Chúc mừng ngân khánh linh mục Đức Tổng Giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt”. Conggiao.info. Truy cập Ngày 27 tháng 5 năm 2016. 
  4. ^ a ă “Đức TGM Ngô Quang Kiệt - Nguyên TGM Hà Nội”. Catholic. Truy cập ngày 16 tháng 8 năm 2015. 
  5. ^ a ă “Đức TGM Giuse Ngô Quang Kiệt thăm và nói chuyện với Chủng sinh ĐCV Vinh Thanh”. Đại Chủng viện Vinh Thanh. Truy cập Ngày 5 tháng 7 năm 2017. 
  6. ^ a ă “Tổng Giám mục Ngô Quang Kiệt đã chính thức ra đi”. Việt Quốc. Truy cập ngày 15 tháng 8 năm 2015. 
  7. ^ “Hội nghị Geneva: Những bài học lớn cho công tác đối ngoại Việt Nam”. Báo Ninh Thuận. Truy cập Ngày 17 tháng 7 năm 2017. 
  8. ^ a ă â b “53 Năm Nghĩa Tình Đôi Bạn Thân Đức TGM Giuse Ngô Quang Kiệt và Đức Cha Giuse Vũ Duy Thống”. Báo Công giáo. Truy cập Ngày 2 tháng 7 năm 2017. 
  9. ^ a ă â b c d “BA TÂN GIÁM MỤC CHO VIỆT NAM”. Cứu thế. Truy cập ngày 9 tháng 6 năm 2017. 
  10. ^ "“NEW BISHOP IS PARISH PRIEST, CATECHIST, CHOIR MASTER”. Ucan News. Truy cập ngày 15 tháng 8 năm 2015. 
  11. ^ a ă â “Phỏng vấn Đức Tổng Giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt”. Conggiao.info. Truy cập Ngày 31 tháng 5 năm 2016. 
  12. ^ “Archbishop Joseph Ngô Quang Kiêt Archbishop Emeritus of Hà Nội, Viet Nam”. Catolic Hierachy. Truy cập Ngày 15 tháng 7 năm 2017. 
  13. ^ a ă â “Giáo phận Lạng Sơn và Cao Bằng”. Giáo xứ - giáo họ. Truy cập Ngày 23 tháng 7 năm 2017. 
  14. ^ “Chân dung linh mục Việt Nam: Đức cha Vinh Sơn Phạm Văn Dụ Giám mục chính tòa tiên khởi giáo phận Lạng Sơn”. Hội đồng Giám mục Việt Nam. Truy cập Ngày 23 tháng 7 năm 2017. 
  15. ^ “Chúc Mừng Tân Giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt - Tân Giám mục Giuse Trần Xuân Tiếu - Tân Giám mục Phêrô Nguyễn Soạn”. Catholic. Truy cập Ngày 15 tháng 7 năm 2017. 
  16. ^ a ă â “Đức Tổng Giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt Đế Thăm Cộng đồng Dân Chúa Nam Úc”. Công giáo Nam Úc. Truy cập ngày 2 tháng 7 năm 2017. 
  17. ^ a ă “Hội đồng Giám mục Việt Nam qua 12 kỳ Đại hội”. Ban Tôn giáo Chính phủ. Truy cập Ngày 17 tháng 7 năm 2017. 
  18. ^ “Ðức Thánh Cha Gioan Phaolô II bổ nhiệm Ðức Cha Giuse Ngô Quang Kiệt làm Giám Quản Tông Tòa Tổng Giáo phận Hà Nội”. Catholic. Truy cập ngày 15 tháng 8 năm 2015. 
  19. ^ “Ðức Thánh Cha Gioan Phaolô II bổ nhiệm Ðức Cha Giuse Ngô Quang Kiệt làm Giám Quản Tông Tòa Tổng Giáo phận Hà Nội”. Catholic. Truy cập ngày 15 tháng 8 năm 2015. 
  20. ^ “RINUNCE E NOMINE, 26.04.2003”. Vatican. Truy cập Ngày 5 tháng 7 năm 2017. 
  21. ^ “Vài nét về Lễ Cung Hiến Nhà thờ chính tòa Giáo phận Lạng Sơn Thứ Bảy mùng 2/10/2004”. Catholic. Truy cập ngày 26 tháng 7 năm 2015. 
  22. ^ a ă “RINUNCE E NOMINE, 19.02.2005”. Vatican. Truy cập Ngày 5 tháng 7 năm 2017. 
  23. ^ “Các Đức Giám mục Tiền Nhiệm”. Giáo phận Lạng Sơn và Cao Bằng. Truy cập Ngày 17 tháng 7 năm 2017. 
  24. ^ “Tiểu sử Đức Cha Giuse Đặng Đức Ngân - Giám mục Lạng Sơn Cao Bằng”. Giáo phận Lạng Sơn và Cao Bằng. Truy cập Ngày 17 tháng 7 năm 2017. 
  25. ^ “Ðức Thánh Cha Gioan Phaolô II bổ nhiệm Ðức Cha Giuse Ngô Quang Kiệt làm Tổng Giám mục Tổng Giáo phận Hà Nội”. Catholic. Truy cập Ngày 4 tháng 7 năm 2017. 
  26. ^ “Ðức Tổng Giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt”. Catholic. Truy cập ngày 10 tháng 9 năm 2015. 
  27. ^ “Ðức Thánh Cha Gioan Phaolô II bổ nhiệm Ðức Cha Ngô Quang Kiệt làm tổng giám mục Hà nội và cha Lê văn Hồng làm giám mục phụ tá Tổng giáo phận Huế”. Catholic. Truy cập Ngày 15 tháng 7 năm 2017. 
  28. ^ “Mấy kỷ niệm về Ðức Hồng y Phaolô Giuse Phạm Ðình Tụng”. Catholic. Truy cập ngày 22 tháng 8 năm 2015. 
  29. ^ “Chúc mừng tân Tổng Giám mục giáo phận Hà Nội”. Báo Người lao Động. Truy cập ngày 29 tháng 7 năm 2015. 
  30. ^ “Thành Kính Phân Ưu Bà Cố Maria Phạm Thị Chín thân mẫu Ðức Tân Tổng Giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt”. Catholic. Truy cập Ngày 15 tháng 7 năm 2015. 
  31. ^ “Thủ tướng Phan Văn Khải tiếp tân Tổng Giám mục Ngô Quang Kiệt và Thiền sư Thích Nhất Hạnh”. Báo Người lao động. Ngày 25 tháng 3 năm 2005. Truy cập ngày 2 tháng 7 năm 2017. 
  32. ^ “ĐGH Gioan Phaolô II đã qua đời”. Simon Hòa Đà Lạt (GP. Đà Lạt). Truy cập Ngày 20 tháng 7 năm 2017. 
  33. ^ a ă “Chứng nhân trực tiếp về một ngày lễ có một không hai trong lịch sử nhân loại Tang lễ Ðức Cố Giáo hoàng Gioan Phaolô II”. Catholic. Truy cập Ngày 20 tháng 7 năm 2017. 
  34. ^ “Hồng y Phạm Minh Mẫn và Tổng giám mục Ngô Quang Kiệt dự lễ tang Giáo hoàng John Paul II”. Asean Mofa. Truy cập ngày 20 tháng 6 năm 2016. 
  35. ^ “Vài chi tiết liên quan đến Mật Viện bầu Giáo hoàng”. Catholic. Truy cập Ngày 20 tháng 7 năm 2017. 
  36. ^ “Ðức Hồng y Josef Ratzinger được bầu làm vị Giáo hoàng thứ 265 của Giáo hội Công giáo”. Catholic. Truy cập Ngày 20 tháng 7 năm 2017. 
  37. ^ “Vài chi tiết nhìn lại Mật Viện bầu Ðức Tân Giáo hoàng Benêđictô XVI”. Catholic. Truy cập Ngày 20 tháng 7 năm 2017. 
  38. ^ “Holy See and Vietnam Seek to Normalize Ties”. Zenit. Truy cập Ngày 4 tháng 7 năm 2017. 
  39. ^ “Hanoi seminary to admit candidates every year”. Asian News. Truy cập Ngày 20 tháng 7 năm 2017. 
  40. ^ “Ðức Cha Giuse Maria Nguyễn Quang Tuyến Giám mục giáo phận Bắc Ninh đã được Chúa gọi về nhà Cha”. Catholic. Truy cập Ngày 15 tháng 7 năm 2017. 
  41. ^ “ÐTGM Giuse Ngô Quang Kiệt dâng thánh lễ cầu nguyện cho giáo phận Bắc Ninh”. Catholic. Truy cập Ngày 15 tháng 7 năm 2017. 
  42. ^ a ă “Ðức Thánh Cha Beneđitô XVI bổ nhiệm Cha Hoàng Văn Ðạt, Dòng Tên làm Tân Giám mục Giáo phận Bắc Ninh”. Catholic. Truy cập ngày 10 tháng 9 năm 2015. 
  43. ^ “Hội Ðồng Giám mục Việt Nam bắt đầu Kỳ Họp Ðại Hội Thường Niên tại Hà Nội”. Catholic. Truy cập Ngày 17 tháng 7 năm 2017. 
  44. ^ “Danh Sách Ban Thường vụ Và Ðặc Trách Các Ủy ban Cho Nhiệm Kỳ 2007-2010”. Catholic. Truy cập Ngày 17 tháng 7 năm 2017. 
  45. ^ “Tường Thuật Thánh Lễ Phong Chức Tân Giám mục Cosma Hoàng Văn Ðạt tại Bắc Ninh ngày 07-10-2008”. Catholic. Truy cập Ngày 20 tháng 7 năm 2017. 
  46. ^ “Thư của Ðức Tổng Giám mục Ngô quang Kiệt gửi giáo phận Bắc Ninh”. Catholic. Truy cập Ngày 20 tháng 7 năm 2017. 
  47. ^ a ă “Phật giáo thắc mắc vụ Tòa Khâm sứ”. BBC. Truy cập Ngày 19 tháng 7 năm 2017. 
  48. ^ a ă “Giá trị Lịch sử và Pháp lý liên quan tới quyền sở hữu bất động sản của Tòa Tổng Giám mục Hà Nội”. Catholic. Truy cập Ngày 19 tháng 7 năm 2017. 
  49. ^ a ă â b c “Vì sao 42 Nhà Chung thành "điểm nóng" an ninh trật tự?”. VietNamNet. Ngày 22 tháng 9 năm 2008. Truy cập Ngày 10 tháng 2 năm 2016. 
  50. ^ a ă â b “Ðơn khiếu nại của tòa Tổng Giám mục Hà Nội về bản tin xuyên tạc sự thật của Ðài Truyền hình Hà Nội”. Catholic. Truy cập Ngày 13 tháng 7 năm 2017. 
  51. ^ a ă â b c “Phát biểu của TGM. Ngô Quang Kiệt trong cuộc họp với chính quyền thành phố Hà Nội”. RFA. Ngày 22 tháng 9 năm 2008. Truy cập ngày 10 tháng 9 năm 2015. 
  52. ^ a ă â b c “Đi ngược lợi ích của nhân dân - không thể tha thứ!”. An ninh thủ đô. Ngày 20 tháng 9 năm 2008. Truy cập Ngày 23 tháng 09 năm 2008. 
  53. ^ a ă â b c “Công văn Ủy ban Nhân Dân Hà Nội gửi Chủ tịch Hội Ðồng Giám mục Việt Nam và Tòa Giám mục Hà Nội”. Catholic. Truy cập Ngày 14 tháng 7 năm 2017. 
  54. ^ a ă â b c d đ e ê g h i “Giáo hội Miền Bắc dưới thời cộng sản từ 1954 đến nay (kỳ V)”. Dòng Chúa Cứu Thế. Truy cập Ngày 19 tháng 7 năm 2017. 
  55. ^ “Khía cạnh pháp lý và hậu quả do công văn của Ủy ban Nhân Dân Thành phố Hà Nội”. Catholic. Truy cập Ngày 14 tháng 7 năm 2017. 
  56. ^ “Đất Tòa Khâm thành vườn hoa”. BBC Tiếng Việt. Truy cập ngày 10 tháng 9 năm 2015. 
  57. ^ a ă â b c d đ e ê “Cảnh cáo ông Ngô Quang Kiệt, Tổng giám mục giáo phận Hà Nội”. Báo Thể thao văn hoá. Truy cập ngày 25 tháng 7 năm 2015. 
  58. ^ “Thủ tướng Nguyễn tấn Dũng thăm Khu Tòa Khâm Sứ và chứng kiến giáo dân ký đơn”. VietCatholic. Truy cập Ngày 10 tháng 7 năm 2017. 
  59. ^ a ă â “Vụ việc 42 Nhà Chung: Mặt thật tự bộc lộ”. Ban Tuyên giáo. Truy cập Ngày 21 tháng 7 năm 2017. 
  60. ^ “Ngưng biểu tình trước Tòa Khâm sứ cũ”. BBC Việt ngữ. Ngày 2 tháng 2 năm 2008. Truy cập Ngày 10 tháng 2 năm 2016. 
  61. ^ “Archbishop denounces "numerous obstacles" in dialogue with Hanoi authorities”. Asian News. Truy cập Ngày 11 tháng 7 năm 2017. 
  62. ^ “Tòa Tổng Giám mục Hà Nội tiếp diễn những đòi hỏi phi lý”. VTC. Truy cập ngày 20 tháng 6 năm 2016. 
  63. ^ “Vụ việc tại số 42 Nhà Chung (Hà Nội): Không thể chấp nhận hành động gây rối, mất trật tự xã hội, vi phạm pháp luật”. Báo Sài Gòn giải phóng. Truy cập ngày 10 tháng 9 năm 2015. 
  64. ^ a ă â b c d “Tu sĩ Ngô Quang Kiệt sau một năm từ chức”. Sai Gon Echo. Truy cập Ngày 3 tháng 7 năm 2017. 
  65. ^ “82 Linh mục TGP Hà Nội ký giấy hiệp thông với Thái Hà và mừng sinh Nhật Đức TGM Hà Nội”. VietCatolic. Truy cập Ngày 21 tháng 7 năm 2017. 
  66. ^ a ă “Hà Nội cảnh cáo bốn giáo sĩ Thái Hà”. BBC Tiếng Việt. Truy cập ngày 15 tháng 7 năm 2015. 
  67. ^ “Vietnam row deepens as building starts on church-claimed land”. AFP. Ngày 19 tháng 8 năm 2008. Truy cập Ngày 10 tháng 2 năm 2016. 
  68. ^ a ă â b “Chính quyền đặt máy theo dõi mọi hoạt động của Tòa Tổng Giám mục Hà Nội”. Catholic. Truy cập Ngày 11 tháng 7 năm 2017. 
  69. ^ “Tổng giám mục Hà Nội: sẽ sử dụng mọi phương tiện để đòi lại Tòa Khâm Sứ”. RFA. Truy cập ngày 15 tháng 8 năm 2015. 
  70. ^ a ă “Thư khiếu nại của Tòa Tổng Giám mục Hà Nội về sự việc Công An Việt Nam phá rở khu vực Tòa Khâm Sứ tại Hà Nội”. Catholic. Truy cập Ngày 12 tháng 7 năm 2017. 
  71. ^ “Chính quyền điạ phường đòi gặp và làm việc với chủ hộ khẩu Tòa Tổng Giám mục Hà Nội”. VietCatholic. Truy cập Ngày 21 tháng 7 năm 2017. 
  72. ^ “Hơn 10,000 giáo dân đứng cầu nguyện vây quanh khu vực Tòa Khâm Sứ”. Catholic. Truy cập Ngày 13 tháng 7 năm 2017. 
  73. ^ “Au Vietnam, l'Eglise n'a pas peur. Le régime communiste, oui”. Chiesa. Truy cập ngày 15 tháng 8 năm 2015. 
  74. ^ “Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội cảnh cáo TGM. Ngô Quang Kiệt”. Việt Nam Net. Truy cập Ngày 10 tháng 2 năm 2016. 
  75. ^ “UBND thành phố Hà Nội “bạo hành hành chánh””. RFA. Truy cập Ngày 17 tháng 7 năm 2017. 
  76. ^ a ă “Văn thư của Hội Ðồng Giám mục Việt Nam gửi Ủy ban Nhân Dân Thành phố Hà Nội về sự việc Tòa Khâm Sứ Và Giáo xứ Thái Hà”. Catholic. Truy cập Ngày 11 tháng 7 năm 2017. 
  77. ^ a ă “Thư của Hội Ðồng Giám mục Việt Nam gởi Cộng đồng Dân Chúa tại Việt Nam”. Catholic. Truy cập Ngày 13 tháng 7 năm 2017. 
  78. ^ a ă “Quan Ðiểm của Hội Ðồng Giám mục Việt Nam về một số vấn đề trong hoàn cảnh hiện nay”. Hội đồng Giám mục Việt Nam. Truy cập Ngày 11 tháng 7 năm 2017. 
  79. ^ “VN dọa thi hành luật pháp với Đức Tổng Giám mục Ngô Quang Kiệt”. VOA News Việt ngữ. Ngày 22 tháng 9 năm 2008. Truy cập Ngày 10 tháng 2 năm 2016. 
  80. ^ “Phát ngôn của ông Ngô Quang Kiệt”. You Tube. Truy cập ngày 10 tháng 9 năm 2015. 
  81. ^ a ă â “Lời cảnh báo nghiêm khắc”. Báo Hà Nội mới. Truy cập Ngày 1 tháng 7 năm 2017. 
  82. ^ “Không ai được phép phỉ báng dân tộc mình”. Báo Tuổi trẻ online. Ngày 21 tháng 9 năm 2008. Truy cập Ngày 10 tháng 2 năm 2016. 
  83. ^ “Lộ rõ tâm đen”. Báo Quân đội Nhân dân. Ngày 21 tháng 9 năm 2008. Truy cập Ngày 10 tháng 2 năm 2016. 
  84. ^ “Tướng Công an chỉ trích TGM Hà Nội”. BBC. Truy cập Ngày 10 tháng 7 năm 2017. 
  85. ^ a ă â “Vụ Tòa Khâm: Đối thoại bất thành”. BBC Tiếng Việt. Truy cập ngày 15 tháng 7 năm 2015. 
  86. ^ “Thư của Tòa Tổng Giám mục Hà Nội phản bác Đài Truyền hình Việt Nam”. Việt Catholic. Truy cập ngày 20 tháng 7 năm 2015. 
  87. ^ "Hảo ý" nào của ông Ngô Quang Kiệt ?”. Hà Nội Mới. Ngày 26 tháng 9 năm 2008. Truy cập Ngày 10 tháng 2 năm 2016. 
  88. ^ “Với vụ trích dẫn cắt xén lời của ĐTGM Ngô Quang Kiệt, Việt Nam lập tức biến thành trò hề cho thế giới”. VietCatholic. Truy cập Ngày 11 tháng 7 năm 2017. 
  89. ^ “Ngụy tạo thông tin qua vụ cắt xén bài phát biểu của Tổng giám mục Hà Nội”. RFA. Truy cập Ngày 17 tháng 7 năm 2017. 
  90. ^ "Ngữ cảnh". Thanh Niên Online. Ngày 26 tháng 9 năm 2008. Truy cập Ngày 10 tháng 2 năm 2016. 
  91. ^ Ân xá Quốc tế (Ngày 13 tháng 10 năm 2008). “Vietnamese government continues to persecute Catholics”. Truy cập Ngày 10 tháng 2 năm 2016. 
  92. ^ “P/V Giáo sư Nguyễn Thanh Giang về vụ tranh chấp đất ở Thái Hà”. VOA Tiếng Việt. Truy cập Ngày 10 tháng 7 năm 2017. 
  93. ^ “Một vị lãnh đạo có tầm cỡ”. Catholic. Truy cập Ngày 11 tháng 7 năm 2017. 
  94. ^ “Tương lai nào cho một xã hội vô luân thường đạo lý”. Catholic. Truy cập Ngày 13 tháng 7 năm 2017. 
  95. ^ “Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội tiếp các cơ quan ngoại giao”. Bộ Ngoại giao Việt Nam. Truy cập Ngày 15 tháng 7 năm 2017. 
  96. ^ “Tòa Thánh bổ nhiệm 2 Giám mục Phụ Tá cho Hà Nội và Sàigòn”. Catholic. Truy cập Ngày 4 tháng 7 năm 2017. 
  97. ^ “Thư chung của Ðức Tổng Giám mục Hà Nội”. Catholic. Truy cập Ngày 4 tháng 7 năm 2017. 
  98. ^ “Ðức Tổng Giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt thăm đồng bào vùng lũ lụt ở Hà Nội”. Catholic. Truy cập Ngày 31 tháng 5 năm 2016. 
  99. ^ a ă “Phỏng vấn LM Vũ Khởi Phụng về việc Đức TGM Ngô Quang Kiệt xin từ chức”. RFA. Truy cập Ngày 2 tháng 7 năm 2017. 
  100. ^ “Tường thuật Thánh Lễ phong chức Tân Giám mục Phụ Tá Hà Nội”. VietCatholic. Truy cập Ngày 4 tháng 7 năm 2017. 
  101. ^ “Hồng y Phạm Đình Tụng qua đời”. BBC Tiếng Việt. Ngày 22 tháng 2 năm 2009. Truy cập ngày 22 tháng 2 năm 2009. 
  102. ^ a ă “Lễ giỗ 100 ngày cố Hồng y Phạm Đình Tụng: một Trái Tim không ngủ yên”. Việt Catholic. Truy cập ngày 22 tháng 8 năm 2015. 
  103. ^ “Lễ an táng Đức Hồng y Phạm Đình Tụng”. RFI. Truy cập ngày 22 tháng 8 năm 2015. 
  104. ^ “Chương trình ad limina của Phái đoàn HĐGMVN”. Tổng giáo phận Huế. Truy cập Ngày 2 tháng 7 năm 2017. 
  105. ^ “Đức Thánh Cha tiếp kiến chung các Giám mục Việt Nam”. Tổng giáo phận Huế. Truy cập Ngày 2 tháng 7 năm 2017. 
  106. ^ a ă â “Diễn biến vụ Tổng giám mục Ngô Quang Kiệt xin từ chức”. RFA. Truy cập Ngày 4 tháng 7 năm 2017. 
  107. ^ “Cáo phó: Đức cha Phaolô LÊ ĐẮC TRỌNG từ trần”. Hội đồng Giám mục Việt Nam. Truy cập Ngày 15 tháng 7 năm 2017. 
  108. ^ “Bishop Dac Trong, the struggle of the Vietnamese Church under Communism”. Asian News. Truy cập Ngày 15 tháng 7 năm 2017. 
  109. ^ “Thánh Lễ an táng Đức cố Giám mục Phaolô Lê Đắc Trọng”. Truy cập Ngày 15 tháng 7 năm 2017. 
  110. ^ “Vì đâu TGM Ngô Quang Kiệt xin từ chức?”. Việt Nam exodus. Truy cập ngày 20 tháng 7 năm 2015. 
  111. ^ “Đức Hồng y Etchégaray đồng tế với Đức Tổng Giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt tại Nhà thờ chính tòa Hà Nội: “Chúng tôi đã kết thành một bó hoa duy nhất””. Hội đồng Giám mục Việt Nam. Truy cập Ngày 7 tháng 7 năm 2017. 
  112. ^ a ă “Vatican ép TGM Ngô Quang Kiệt từ chức”. Báo Người Việt. Truy cập ngày 2 tháng 7 năm 2017. 
  113. ^ “Ðức Tổng Giám mục Hà Nội Giuse Ngô Quang Kiệt lên đường đi chữa bệnh tại Roma”. Catholic. Truy cập Ngày 4 tháng 7 năm 2017. 
  114. ^ a ă “TGP Hà Nội: Đức Tổng Giám mục Giuse lên đường đi chữa bệnh”. Hội đồng Giám mục Việt Nam. Truy cập Ngày 7 tháng 7 năm 2017. 
  115. ^ a ă â “Giáo hoàng nhận đơn từ chức của TGM Kiệt”. BBC Tiếng Việt. Truy cập ngày 20 tháng 7 năm 2015. 
  116. ^ a ă â b c “Vì sao Đức tổng giám mục Ngô Quang Kiệt phải trở về sớm?”. RFA. Truy cập ngày 20 tháng 7 năm 2015. 
  117. ^ “Tổng giáo phận Hà Nội: Đức Tổng Giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt trở về bình an”. Hội đồng Giám mục Việt Nam. Truy cập Ngày 9 tháng 7 năm 2017. 
  118. ^ a ă â b c d “Đức Tổng giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt: "Đức cha Phêrô Nguyễn Văn Nhơn, đương kim Chủ tịch HĐGMVN là bậc đáng kính hoàn toàn xứng đáng nhiệm vụ Tổng giám mục". Hội đồng Giám mục Việt Nam. Truy cập ngày 20 tháng 7 năm 2015. 
  119. ^ “Hội nghị Thường Niên Kỳ I/2010 của Hội đồng Giám mục Việt Nam (Ngày 5-9 tháng 4 năm 2010)”. Liên đoàn Công giáo. Truy cập ngày 15 tháng 8 năm 2015. 
  120. ^ “RINUNCE E NOMINE, 22.04.2010”. Vatican. Truy cập Ngày 5 tháng 7 năm 2017. 
  121. ^ “Tổng giáo phận Sài Gòn có tân Tổng giám mục”. Catholic. Truy cập ngày 20 tháng 7 năm 2015. 
  122. ^ “Ðức Thánh Cha bổ nhiệm Ðức Cha Phêrô Nguyễn Văn Nhơn làm Tổng Giám mục Phó Hà Nội”. Catholic. Truy cập Ngày 11 tháng 7 năm 2017. 
  123. ^ a ă “Đức Hồng y Phạm Minh Mẫn viếng thăm Roma”. Đài Vatican. Truy cập Ngày 24 tháng 7 năm 2017. 
  124. ^ “Thư chúc mừng của Hội đồng Giám mục Việt Nam nhân dịp Đức cha Phêrô Chủ tịch HĐGMVN được bổ nhiệm làm Tổng giám mục Phó TGP Hà Nội”. Hội đồng Giám mục Việt Nam. Truy cập Ngày 8 tháng 7 năm 2017. 
  125. ^ “Thư của ÐTGM Giuse Ngô Quang Kiệt gửi cộng đồng Dân Chúa TGP Hà Nội thông báo việc bổ nhiệm TGM Phó Hà Nội”. Catholic. Truy cập Ngày 11 tháng 7 năm 2017. 
  126. ^ “Thông Báo Về Thánh Lễ Tạ Ơn Chào Đón Đức Tân Tổng Giám mục Phó Phêrô Nguyễn Văn Nhơn”. Công giáo USA. Truy cập Ngày 5 tháng 7 năm 2017. 
  127. ^ a ă â b “Quang cảnh tương phản trong Lễ chào đón Tổng Giám mục phó Hà Nội”. RFA. Truy cập ngày 20 tháng 7 năm 2015. 
  128. ^ “Đức Tổng Giám mục Phó Phêrô Nguyễn Văn Nhơn đã tới Hà Nội”. Hội đồng Giám mục Việt Nam. Truy cập Ngày 6 tháng 7 năm 2017. 
  129. ^ “Thánh Lễ Tạ Ơn Và Chào Ðón Ðức Tổng Giám mục Phó Phêrô Nguyễn Văn Nhơn”. Hội đồng Giám mục. Truy cập Ngày 11 tháng 7 năm 2017. 
  130. ^ “Hanoi archbishop, Catholics welcome new coadjutor”. Catholic News. Truy cập Ngày 4 tháng 7 năm 2017. 
  131. ^ “Bài Ðáp Từ Của Ðức Tổng Giám mục Phó Phêrô Nguyễn Văn Nhơn”. Catholic. Truy cập Ngày 11 tháng 7 năm 2017. 
  132. ^ “Bài đáp từ của Đức TGM Phó TGP Hà Nội Phêrô Nguyễn Văn Nhơn”. Hội đồng giám mục Việt Nam. Truy cập Ngày 6 tháng 7 năm 2017. 
  133. ^ “Diễn từ chúc mừng của Đức cha Giuse Nguyễn Chí Linh, Phó chủ tịch Hội đồng Giám mục Việt Nam nhân ngày Đức cha Phêrô Nguyễn Văn Nhơn ra mắt cộng đoàn Dân Chúa tại Nhà thờ chính toà Hà Nội, 07-05-2010”. Hội đồng Giám mục Việt Nam. Truy cập Ngày 9 tháng 7 năm 2017. 
  134. ^ “Đức Tổng Giám mục Giuse giới thiệu Đức TGM Phó Phêrô với cộng đoàn”. Hội đồng Giám mục Việt Nam. Truy cập Ngày 9 tháng 7 năm 2017. 
  135. ^ “The archbishop of Hanoi resigns. Triumph of the regime”. Asian News. Truy cập Ngày 3 tháng 7 năm 2017. 
  136. ^ a ă “Vatican công bố quyết định thay đổi giám mục hai giáo phận ở Việt Nam”. RFA. Truy cập Ngày 5 tháng 7 năm 2017. 
  137. ^ “Ðức Tổng Giám mục Ngô Quang Kiệt lên đường đi chữa bệnh ở ngoại quốc”. Catholic. Truy cập Ngày 4 tháng 7 năm 2017. 
  138. ^ “LM Vũ Khởi Phụng nhận định về việc Đức TGM Ngô Quang Kiệt từ chức và ra đi”. RFA. Truy cập Ngày 4 tháng 7 năm 2017. 
  139. ^ “Thỉnh nguyện thư gửi Đức Thánh Cha Francis xem xét lại trường hợp cựu Tổng Gíam Mục Giuse Ngô Quang Kiệt”. SBTN. Truy cập Ngày 4 tháng 7 năm 2017. 
  140. ^ “RINUNCE E NOMINE, 13.05.2010”. Vatican. Truy cập Ngày 5 tháng 7 năm 2017. 
  141. ^ “Giám mục Phêrô Nguyễn Văn Nhơn Tổng Giám mục Tổng Giáo phận Hà Nội”. Catholic. Truy cập ngày 10 tháng 9 năm 2015. 
  142. ^ “Chúc Mừng đức Tân Tổng Giám mục Hà Nội Phêrô Nguyễn Văn Nhơn và Ðức Tân Giám mục Vinh Phaolô Nguyễn Thái Hợp”. Catholic. Truy cập Ngày 4 tháng 7 năm 2017. 
  143. ^ “Đức Tổng Giám mục Ngô Quang Kiệt từ nhiệm, rời Việt Nam”. Truy cập ngày 25 tháng 7 năm 2015. 
  144. ^ “Giáo hoàng nhận đơn từ chức của Tổng Giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt”. TGP Sài Gòn. Truy cập ngày 19 tháng 7 năm 2015. 
  145. ^ “57-year-old Hanoi archbishop resigns” (bằng tiếng Anh). Ncronline.org. Truy cập ngày 19 tháng 7 năm 2015. 
  146. ^ “Đức Giáo hoàng bổ nhiệm Tổng Giám mục phó Hà Nội”. RFI. Truy cập ngày 22 tháng 7 năm 2015. .
  147. ^ “Chính quyền tạo áp lực với Tổng giám mục Ngô Quang Kiệt”. RFA. Truy cập ngày 21 tháng 7 năm 2015. 
  148. ^ “Lời từ biệt của Đức Tổng Giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt”. Catholic. Truy cập ngày 9 tháng 8 năm 2015. 
  149. ^ “Ðức thánh cha chấp nhận đơn từ chức của Ðức tổng giám mục Hà nội”. Catholic. Truy cập Ngày 4 tháng 7 năm 2017. 
  150. ^ “Lời từ biệt của Đức Tổng giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt”. Hội đồng Giám mục Việt Nam. Truy cập Ngày 4 tháng 7 năm 2017. 
  151. ^ “Archbishop Kiet: They did not want me to retire, I had to ask the Pope myself”. Vietcatholic. Truy cập Ngày 6 tháng 7 năm 2017. 
  152. ^ a ă “Phó chủ tịch HĐGMVN lên tiếng về sự kiện TGM Ngô Quang Kiệt từ chức”. RFA. Truy cập Ngày 5 tháng 7 năm 2017. 
  153. ^ “Đức cha Phó chủ tịch HĐGMVN lên tiếng về sự kiện Đức TGM Ngô Quang Kiệt từ chức (Trả lời phỏng vấn của phóng viên RFA)”. Hội đồng Giám mục Việt Nam. Truy cập Ngày 5 tháng 7 năm 2017. 
  154. ^ “Đức cha Giuse Nguyễn Chí Linh, Phó Chủ tịch Hội đồng Giám mục Việt Nam trả lời phỏng vấn của Eglises d’Asie”. Hội đồng Giám mục Việt Nam. Truy cập Ngày 6 tháng 7 năm 2017. 
  155. ^ “Archbishop Kiet: They did not want me to retire, I had to ask the Pope myself”. Asian News. Truy cập ngày 16 tháng 8 năm 2015. 
  156. ^ a ă “TGM Giuse Ngô Quang Kiệt: Nạn Nhân Hay Tác Nhân?”. Dòng Đa Minh. Truy cập Ngày 21 tháng 7 năm 2017. 
  157. ^ a ă â “Thăm Đan Viện Châu Sơn, Ninh Bình Và Nghe Tâm Tình Đức Tgm Ngô Quang Kiệt”. Mẹ Maria. Truy cập Ngày 25 tháng 7 năm 2017. 
  158. ^ a ă “Tổng giáo phận Hà Nội hân hoan chào đón Đức cha Giuse Ngô Quang Kiệt, nguyên Tổng giám mục Hà Nội”. Hội đồng Giám mục Việt Nam. Truy cập Ngày 9 tháng 7 năm 2017. 
  159. ^ “Thỉnh nguyện Ðức Giáo hoàng ‘minh oan’ cho TGM Ngô Quang Kiệt”. Báo Người Việt. Truy cập Ngày 10 tháng 7 năm 2017. 
  160. ^ “Đức Tổng Giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt cử hành Thánh lễ Giao Thừa”. TGP Hà Nội. Truy cập ngày 2 tháng 7 năm 2017. .
  161. ^ “Vatican đã bác bỏ nhiều đòi hỏi phi lý từ phía Việt Nam như thế nào trong Phiên họp hỗn hợp vòng 2 tại Vatican”. Việt Catholic. Truy cập Ngày 3 tháng 7 năm 2017. 
  162. ^ “Đức TGM Giuse Ngô Quang Kiệt thăm và chúc mừng 100 năm thành lập Giáo phận Lạng Sơn- Cao Bằng”. Báo Công giáo. Truy cập Ngày 3 tháng 7 năm 2017. 
  163. ^ “Mừng xuân Giáp Ngọ Đức TGM Giuse Ngô Quang Kiệt”. tổng giáo phận Hà Nội. Truy cập Ngày 2 tháng 7 năm 2017. 
  164. ^ “Hình ảnh Đức Cha Phát Diệm chúc tết Đức nguyên Tổng giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt”. Conggiao.mobi. Truy cập Ngày 2 tháng 7 năm 2016. 
  165. ^ “Đức Tổng Giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt viếng linh mục Mátthêu Vũ Khởi Phụng”. Dòng Chúa Cứu Thế Việt Nam. Truy cập Ngày 17 tháng 7 năm 2017. 
  166. ^ “TGP.HÀ NỘI: Mừng Lễ Kỷ Niệm 25 Năm Linh mục Của Đức Tổng Giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt”. Conggiao.info. Truy cập Ngày 1 tháng 6 năm 2016. 
  167. ^ “Linh mục đoàn Thanh Hóa mừng ngân khánh linh mục của ĐTGM.Giuse Ngô Quang Kiệt”. Conggiao.info. Truy cập Ngày 15 tháng 6 năm 2016. 
  168. ^ “ĐGM Giuse Ngô Quang Kiệt, ĐGM Phaolô Nguyễn Thái Hợp, ĐGM Micae Hoàng Đức Oanh thăm vùng lũ Hà Tĩnh”. Báo Công giáo. Truy cập Ngày 4 tháng 7 năm 2017. 
  169. ^ “Đức TGM Giuse Ngô Quang Kiệt, ĐGM Phaolô Nguyễn Thái Hợp và ĐGM Micae Hoàng Đức Oanh viếng thăm vùng lũ Hà Tĩnh”. Việt Catholic. Truy cập Ngày 20 tháng 7 năm 2017. 
  170. ^ “Đức Tổng Giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt thăm hai linh mục bị CSVN đấu tố”. SBTN. Truy cập Ngày 4 tháng 7 năm 2017. 
  171. ^ “Cựu TGM Ngô Quang Kiệt thăm hỏi Đan viện Thiên An”. VOA Tiếng việt. Truy cập Ngày 12 tháng 7 năm 2017. 
  172. ^ “Giá trị bị đảo lộn, khái niệm bị đảo nghĩa qua sự kiện Đan viện Thiên An”. Giáo phận Ban Mê Thuột. Truy cập Ngày 17 tháng 7 năm 2017. 
  173. ^ a ă â “Đức Tổng Giuse Ngô Quang Kiệt kể chuyện Vũng Áng”. Conggiao.info. Truy cập Ngày 20 tháng 6 năm 2016. 
  174. ^ a ă “Giáo dân kêu nài cho Giám mục Ngô Quang Kiệt”. RFA. Truy cập Ngày 9 tháng 7 năm 2017. 
  175. ^ “Thỉnh nguyện thư gửi Giáo hoàng về cựu TGM Ngô Quang Kiệt”. BBC. Truy cập Ngày 2 tháng 7 năm 2017. 
  176. ^ “Tổng Giáo phận Hà Nội”. Giáo xứ - giáo họ. Truy cập Ngày 23 tháng 7 năm 2017. 
  177. ^ “Giáo phận Thanh Hóa”. Giáo xứ - giáo họ. Truy cập Ngày 23 tháng 7 năm 2017. 
  178. ^ a ă “Giáo phận Bắc Ninh”. Giáo xứ - giáo họ. Truy cập Ngày 23 tháng 7 năm 2017. 
  179. ^ a ă “Archbishop Joseph Nguyên Chi Linh Archbishop of Huế, Viet Nam”. hierachy catholic. Truy cập Ngày 23 tháng 7 năm 2017. 
  180. ^ “ÐTC Gioan Phaolô II bổ nhiệm tân giám mục Thanh Hóa: Ðức Cha Giuse Nguyễn Chí Linh”. Catholic. Truy cập Ngày 23 tháng 7 năm 2017. 
  181. ^ “Tiểu sử Đức Cha Giuse Đặng Đức Ngân”. Conggiao.info. Truy cập Ngày 23 tháng 7 năm 2017. 
  182. ^ “Lược sử Giáo phận Lạng Sơn - Cao Bằng (4):Thời kỳ giám mục chính toà từ 1960 đến nay”. Giáo phận Lạng Sơn. Truy cập Ngày 23 tháng 7 năm 2017. 
  183. ^ a ă â b “Archbishop Joseph Ngô Quang Kiêt”. Catholic - Hierachy. Truy cập Ngày 23 tháng 7 năm 2017. 
  184. ^ “Tự Do Tôn Giáo Là Quyền Căn Bản Của Con người Chứ Không Phải Là Ân Huệ Xin Cho”. giáo phận Kon Tum. Truy cập Ngày 22 tháng 7 năm 2017. 
  185. ^ “Linh mục quản xứ Lào Cai lên tiếng về việc chính quyền thị trấn Mường Khương ngăn cản mừng lễ Phục Sinh”. Giáo phận Hưng Hóa. Truy cập Ngày 22 tháng 7 năm 2017. 
  186. ^ “HĐGMVN góp ý dự thảo Luật tín ngưỡng tôn giáo”. Giáo phận Bùi Chu. Truy cập Ngày 22 tháng 7 năm 2017. 
  187. ^ “Cơ chế xin-cho trong tôn giáo ở VN?”. Vietcatholic. Truy cập Ngày 22 tháng 7 năm 2017. 
  188. ^ a ă “Hội đồng Giám mục Việt Nam qua 12 kỳ Đại hội”. ban tôn giáo chính phủ nước cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Truy cập ngày 11 tháng 7 năm 2015. 
  189. ^ Rowdon, Harold. Church Leaders Hand Book. tr. 227. ISBN 978-0-900128-23-3. 

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]

Tiếng Việt[sửa | sửa mã nguồn]

Tiếng Anh[sửa | sửa mã nguồn]