Giuse Ngô Quang Kiệt

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Giuse Ngô Quang Kiệt
Tổng Giám mục Tổng giáo phận Hà Nội
(2005-2010)
Giám mục Chánh tòa Giáo phận Lạng Sơn và Cao Bằng (1999-2005)
Giám quản tông tòa Giáo phận Lạng Sơn và Cao Bằng (2005 - 2007)
Giám quản tông tòa Giáo phận Bắc Ninh
(2006 - 2008)
Giám quản Tông tòa Tổng giáo phận Hà Nội
(2003-2005)
Giám quản Tông tòa Giáo phận Thanh Hóa
(2003 - 2004) [1]
Tgm kiet.png
Khẩu hiệu (Motto): "Chạnh Lòng Thương"
(Misereor super Turbam)
Giáo phận Tổng giáo phận Hà Nội
(2005 - 2010)
Giáo phận Lạng Sơn và Cao Bằng
(1999 - 2005)
Tòa giám mục nghỉ hưu
Giáo tỉnh Hà Nội
(&0000000000000005.0000005 năm, &0000000000000083.00000083 ngày)
Tấn phong 29 tháng 6, 1999
Hưu 13 tháng 5, 2010
Tiền nhiệm Giuse Ngô Quang Kiệt
(TGM Giám quản TGP. Hà Nội sau thành TGM)
Phaolô Giuse Phạm Đình Tụng
Vinh Sơn Phạm Văn Dụ
Giuse Maria Nguyễn Quang Tuyến
Bartôlômêô Nguyễn Sơn Lâm
Kế vị Phêrô Nguyễn Văn Nhơn
Giuse Đặng Đức Ngân
Cosma Hoàng Văn Đạt
Giuse Nguyễn Chí Linh
Thụ phong 31 tháng 5, 1991
Tên khai sinh Ngô Quang Kiệt
Ngày sinh 4 tháng 9, 1952 (62 tuổi)
Quốc tịch Flag of Vietnam.svg Việt Nam
Giáo hội Công giáo Rôma
Quê quán Mỹ Sơn, Lạng Sơn
Thánh quan thầy Giuse
Cách xưng hô với
Giuse Ngô Quang Kiệt
Huy hiệu TGM Giuse Ngô Quang Kiệt.png
Danh hiệu Đức Tổng Giám Mục
Trang trọng Đức Cha
Thân mật Cha, Đức Tổng
Khẩu hiệu Chạnh lòng thương (Misereor Super Turbam)
Tòa Hà Nội

Giuse Ngô Quang Kiệt (sinh ngày 4 tháng 9 năm 1952) là một Giám mục Công giáo người Việt, nguyên Tổng giám mục của Tổng Giáo phận Hà Nội, ông từng đảm nhận chức vụ Giám mục Chánh toà Giáo phận Lạng Sơn và Cao Bằng từ năm 1999 đến năm 2005 trước khi trở thành Tổng giám mục Hà Nội. Khẩu hiệu giám mục của ông là: Chạnh lòng thương.

Trong Hội đồng Giám mục Việt Nam, ông nguyên là phó Tổng thư ký các khoá VIII, khoá IX và được bầu chọn làm Tổng thư ký của Hội đồng Giám mục Việt Nam vào khoá X (2007 - 2010).

Trong thời gian làm Tổng giám mục ở Hà Nội, ông đã cố gắng bảo vệ các tài sản của Giáo hội và lên tiếng thẳng thắn với chính quyền về các quyền tự do tôn giáo. Năm 2008, ông đã có một phát biểu gây tranh cãi ngay tại Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội, trong cuộc họp bàn để giải quyết tranh chấp đất đai tại Tòa Khâm sứ, vốn thuộc sở hữu của Tổng Giáo phận Hà Nội đã bị Nhà nước tịch thu vào năm 1959. Tuy nhiên, đây được cho là âm mưu của chính quyền nhằm hạ uy tín của ông và dẫn đến sự từ chức của Tổng giám mục 58 tuổi (2010), sau khi chủ tịch Uỷ ban nhân dân Thành phố Hà Nội Nguyễn Thế Thảo có thư gửi Hội đồng Giám mục Việt Nam đề nghị thuyên chuyển ông ra khỏi Hà Nội.[2]

Ngày 13 tháng 5 năm 2010, Toà Thánh thông báo chấp nhận đơn từ chức của ông vì lý do sức khoẻ, chiếu theo khoản số 401 triệt 2 của Bộ Giáo Luật. Sau khi từ chức đến nay ông sống và cử hành ít Thánh lễ ở Đan viện Châu Sơn - Ninh Bình.

Tu tập và linh mục[sửa | sửa mã nguồn]

Tu tập[sửa | sửa mã nguồn]

Ngô Quang Kiệt sinh ngày 4 tháng 9 năm 1952 tại Mỹ Sơn, Lạng Sơn, Việt Nam và có tên thánh là Giuse (Joseph) theo nghi thức rửa tội của người Công giáo.[3]

Năm 1954, ông di cư vào miền Nam[3]

Năm 1964, ông học trung học tại Tiểu chủng viện Thánh Têrêsa, thuộc Giáo phận Long Xuyên.[3]

Năm 1972, ông theo bậc đại học chuyên về triết học & thần học tại Đại chủng viện Thánh Tôma và phục vụ 13 năm tại Nhà thờ chính tòa Giáo phận Long Xuyên.[3][4]

Làm linh mục[sửa | sửa mã nguồn]

Nhà thờ Chánh toà Long Xuyên

Ngày 31 tháng 5 năm 1991, ông được Giám mục Gioan Baotixita Bùi Tuần thụ phong linh mục tại Nhà thờ chính tòa Long Xuyên và được bổ nhiệm làm linh mục phó Nhà thờ Chính toà Long Xuyên.

Ngày 3 tháng 12 năm 1993, ông được cử đi du học ở Paris, Pháp, và tốt nghiệp Học viện Công giáo Paris Pháp (Institut Catholique de Paris).[3]

Năm 1997, Linh mục Giuse Ngô Quang Kiệt về nước và được cử làm Chưởng ấn Toà Giám mục Long Xuyên

Giám mục và Giám quản (1999 - 2005)[sửa | sửa mã nguồn]

Huy hiệu của Giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt.

Giám mục Chánh toà Lạng Sơn và Cao Bằng (1999 - 2005)[sửa | sửa mã nguồn]

Khi về nước, ông tiếp tục phục vụ tại Giáo phận Long Xuyên cho đến khi được bổ nhiệm thành Giám mục tại quê hương mình - Giáo phận Lạng Sơn và Cao Bằng (ông quê ở Lạng Sơn). Ngày 18 tháng 6 năm 1999, ông được Tòa Thánh bổ nhiệm làm Giám mục Giáo phận Lạng Sơn và Cao Bằng, - nơi trống toà khi Giám mục Vinh Sơn Phạm Văn Dụ qua đời,[5][4]

Sau khi Giáo hoàng Gioan Phaolô II chính thức ra văn thư bổ nhiệm ba giám mục mới cho ba Giáo phận Qui Nhơn, Lạng Sơn và Cao Bằng, và Long Xuyên vào ngày 18 tháng 6 năm 1999, Giáo phận Long Xuyên đã tổ chức Lễ tấn phong Giám mục cho hai linh mục Giuse Ngô Quang Kiệt và Giuse Trần Xuân Tiếu vào ngày 29 tháng 6 năm 1999, nhằm ngày lễ kính hai Thánh Tông đồ Phêrô và Phaolô. (Riêng việc tấn phong giám mục cho linh mục Phêrô Nguyễn Soạn ở Qui Nhơn được tiến hành trong tháng 8).[4]

Lúc 9 giờ sáng ngày 29 tháng 6 năm 1999, tại Nhà thờ Chánh toà Long Xuyên đã diễn ra Thánh lễ tấn phong hai tân giám mục xuất phát từ Giáo phận này. Thành phần tham dự gồm có tất cả 15 giám mục thuộc các các giáo phận Sài Gòn, Huế, Xuân Lộc, Ðà Lạt, Cần Thơ, Mỹ Tho, Vĩnh Long, Phú Cường, Nha Trang, Thái Bình, Long Xuyên và KonTum, cùng với khoảng 400 linh mục trong và ngoài Giáo phận Long Xuyên, cũng như đông đảo giáo dân. Vị Giám mục chủ phong là Giám mục Chánh toà Giáo phận Long Xuyên Gioan Baotixita Bùi Tuần với hai vị phụ phong là Giám mục Emmanuel Lê Phong Thuận (Giám mục Chánh toà Giáo phận Cần Thơ) và Giám mục Phanxicô Xaviê Nguyễn Văn Sang (Giám mục Chánh toà Giáo phận Thái Bình).[4]

Giáo phận Lạng Sơn và Cao Bằng khi ông nhận chức vị Giám mục Chánh toà rộng 25.000 km2, dân số là 1.700.000 người, trong đó Công Giáo có 5000 giáo dân, 1 linh mục là linh mục Hoàng Trọng Quỳnh, 96 tuổi, và 1 nữ tu Mến, 100 tuổi, [4] (hoặc 104 tuổi)[3]. Đến cuối năm 2004, Giáo phận có 6.078 giáo dân và 4 linh mục. Vì vậy, ông tuy chức danh là Giám mục cai quản một giáo phận, nhưng vì thiếu linh mục các giáo xứ phụ việc, ông phải tự mình thực hiện tất cả công việc mục vụ [1] trong 1 giáo xứ, 1 giáo phận: Một giám mục phục vụ dân nghèo không có mũ gậy quyền bính, nhưng là một ông từ quét dọn nhà thờ nghèo xơ xác, vừa làm ca trưởng và cũng vừa là giáo lý viên, và là linh mục cử hành các bí tích, mục vụ cho những người dân bản làng. Vậy mà ông vẫn dành thì giờ để viết những loạt bài chia sẻ Tin Mừng hàng tuần, và cùng với một số linh mục biên soạn sách vở, dịch thuật.[6] Giáo phận nơi quê hương ông lúc đó là một vùng đất hoang tàn, đổ nát, nghèo nàn bị tàn phá bởi chiến tranh, nên người dân Lạng Sơn nghèo khổ, Giáo phận Lạng Sơn cũng vậy, những cơ sở tôn giáo, thánh đường lúc bấy giờ phần lớn đã được xây cất từ vào những năm 1913- 1915, nhưng hầu hết đã bị tàn phá, mang nặng những dấu tích bom đạn của những cuộc chiến tranh qua các thời kỳ Pháp, Mỹ và Trung Quốc. Nhiều nhà thờ đã bị phá sập thành bình địa, nhiều nơi chỉ còn trơ lại bốn bức tường hay trở thành những đống gạch vụn nằm lạnh lẽo theo thời gian, cỏ mọc rêu phong.[3]

Sau này, ông chia sẻ về quãng thời gian làm Giám mục Lạng Sơn của mình trong lời mở đầu của bài hội thảo tại Đại hội Giáo lý do Tổng giáo Phận Los Angeles tổ chức và tân Tổng giám mục Hà Nội là diễn giả:

Tháng 10 năm 2000, tôi được hân hạnh tham dự đoàn hành hương Năm Thánh của một số Giám mục Việt nam. Trong dịp vào chầu Đức Thánh Cha, Đức Tổng Giám mục Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn, bây giờ là Hồng Y đã giới thiệu tôi là một giám mục 3 không: không có tòa giám mục, không có nhà thờ chính tòa, không có linh mục tu sĩ. Và Đức Thánh Cha đã gọi tôi là "homeless bishop"... "Chỉ có một mình, nên tôi miệt mài rong ruổi. Hết xứ nọ sang xứ kia. Hết làng này sang làng khác. Ở trên xe nhiều hơn ở trong phòng. Ở trên đường nhiều hơn ở trong nhà. Trời đất là quê hương. Núi rừng là giáo phận. Đường là nhà. Xe là phòng. Cứ đi không ngừng …[6]

Ngày 1 tháng 1 năm 2001, ông cho tiến hành khởi công xây dựng Nhà thờ Chánh toà Giáo phận. Cùng năm này, ông được Hội đồng Giám mục Việt Nam chọn làm Phó Tổng thư ký.

Năm 2003, Giám mục Bartôlômêô Nguyễn Sơn Lâm - Giám mục Chánh toà Giáo phận Thanh Hoá qua đời, Tòa Thánh bổ nhiệm Đức ông Gioan Baotixita Lưu Văn Khuất làm Giám quản Giáo phận Thanh Hóa. Ngày 27 tháng 10 năm 2003, Đức ông Khuất qua đời. Ngày 28 tháng 10 năm 2003, Toà Thánh lại đặt Giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt, Giám mục Giáo phận Lạng Sơn và Cao Bằng làm Giám quản Giáo phận Hà Nội, làm Giám quản Giáo phận Thanh Hóa. Mặc dù bận rất nhiều công việc, đường xá xa xôi, nhưng ông vẫn tham dự tĩnh tâm hàng tháng với linh mục đoàn Giáo phận. Ông làm Giám quản cho đến khi Giám mục Giuse Nguyễn Chí Linh về nhận Giáo phận ngày 04 tháng 08 năm 2004.[1]

Ngày 2 tháng 10 năm 2004, ông làm lễ cung hiến Nhà thờ Chánh tòa của giáo phận Lạng Sơn và Cao Bằng mới với tước hiệu Thánh Đaminh. Nhà thờ có diện tích 700 m2, bề ngang dài 25 mét và bề dài 20 mét, được xây dựng theo nét văn hóa Á Ðông và theo kiểu đền làng và nhà ngang của dân tộc được tô điểm bằng những hoa văn theo văn hóa dân tộc Tày, Nùng, Dao, phỏng theo những sinh hoạt đời sống của người dân vùng Lạng Sơn.[7] Đồng tế và tham dự có hơn 5.000 người gồm linh mục, Tu sĩ và Giáo dân, trong đó có nhiều giáo dân thuộc dân tộc thiểu số. Phát biểu với giáo dân tại buổi lễ, Hồng y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn, Tổng Giám mục Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh nói: Tôi cảm nhận được tình yêu Thiên Chúa dành cho Giáo phận Lạng sơn, một Giáo phận trước đây không có nhà thờ, không có Giám mục và không có linh mục, nhưng từ sau năm 1999 Chúa đã thương ban nhiều ân huệ cho Giáo phận.[7] Cũng Trong dịp này Giám mục Kiệt nói: Chính tòa là giáo xứ Mẹ của các giáo xứ trong giáo phận. Nhà thờ chính toà là nhà thờ Mẹ, trung tâm đời sống phụng tự của giáo phận, nơi hội tụ của Giáo Hội địa phương, như anh chị em thấy rõ trong các dịp lễ lớn. Ngôi nhà thờ chính toà là dấu chỉ Giáo Hội hữu hình của Chúa Kitô tại trần gian.

Ông khai phá không ngừng nghỉ tại giáo phận, sau chỉ hơn sáu năm giáo phận đã trở nên trù phú, những cơ sở tôn giáo được tái thiết, những hoạt động xã hội giúp người dân nghèo không phân biệt tôn giáo đã được phát triển tại nhiều nơi, những lớp bổ túc văn hóa, học chữ, học nghề được khai mở, như ánh sáng chiếu tận đến những vùng rừng núi cao nguyên.[3]

Ngày 19 tháng 2 năm 2005, Toà Thánh bổ nhiệm ông làm Tổng giám mục Tổng giáo phận Hà Nội và kiêm Giám mục Giám quản giáo phận đến năm 2008, khi Linh mục Chánh xứ nhà thờ Chánh toà Hà Nội Giuse Đặng Đức Ngân được chọn là tân Giám mục Giáo phận.

Tổng giám mục Giám quản Hà Nội (2003 - 2005)[sửa | sửa mã nguồn]

Tháng 5 năm 2003, ông bận rộn hơn vì nhiệm vụ mới, rong ruổi hơn khi ông có thêm nhiệm vụ Giám quản Tông Toà Hà Nội vì Hồng y Phaolô Giuse Phạm Đình Tụng quá tuổi về hưu. Nay Lạng Sơn, mai Hà Nội, ông bận rộn như con thoi chạy đi chạy về.[6] Trong sắc lệnh bổ nhiệm, Toà Thánh từng tìm mọi cách để có thể tìm được một vị Mục Tử xứng đáng như vị Tổng giám mục Chính toà Tổng giáo phận Hà Nội, nhưng vì những lí do khác nhau nên cuối cùng ngày 11 tháng 10 năm 2002, trong lần gặp gỡ thường niên với Chính phủ Việt Nam tại Hà Nội, Đức ông Celestino Migliore công bố giải pháp chọn Giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt, Giám mục Chánh toà Lạng Sơn làm Giám quản Tông toà (sede plena et at nutum Sanctae Sedis) Tổng giáo phận Hà Nội. Giải pháp này được hai điều lợi là tôn trọng cá nhân và tuổi tác Hồng y Tụng, đáp ứng nhu cầu mục vụ của 300.000 giáo dân cần một Tổng giám mục trẻ trung. [8]

Sau khi giải pháp được đưa ra, dư luận xôn xao, nhưng sau sáu tháng, chính phủ Việt Nam chấp nhận.[8]

Ngày 15 tháng 4 năm 2003 Hồng y Crescenzio Sepe được Giáo hoàng Gioan Phaolô II uỷ quyền, công bố sắc lệnh bổ nhiệm và gửi thư cho Giám mục Chủ tịch Hội đồng Giám mục Việt Nam Phaolô Nguyễn Văn Hòa, Hồng y Phaolô Giuse Phạm Đình Tụng, và Tổng giám mục Giám quản Giuse Ngô Quang Kiệt để cắt nghĩa việc bổ nhiệm và ấn định quyền hạn giữa Hồng y Tổng giám mục Hà Nội và Tông giám mục Giám quản Hà Nội và Trưởng Giáo tỉnh Hà Nội. [8]

Ngày 26 tháng 4 năm 2003, ông chính thức được bổ nhiệm Tổng giám mục Giám quản Hà Nội.

Theo Giáo luật khoản 134 triệt 3: Trong phạm vi quyền hành pháp, điều gì luật quy gán cho các Giám Mục Giáo Phận thì chỉ được ám chỉ cho thẩm quyền của Giám mục Giáo phận và những người được đồng hoá theo điều 381 triệt 2, chứ không được áp dụng cho Tổng Đại Diện hay địa diện Giám mục, trừ khi có uỷ nhiệm đặc biệt. Qui chiếu theo luật, trong thư bổ nhiệm Giám quản Tông Toà Hà Nội quy định Đức Hồng Y Phaolô Giuse Phạm Đình Tụng vẫn giữ tước hiệu Tổng Giám mục Tổng Giáo Phận Hà Nội và Tổng Giám mục Trưởng Giáo tỉnh này, nhưng không thể hành xử các thẩm quyền do hai tước vị này nữa, còn Đức Cha Giuse Ngô Quang Kiệt thì sẽ có mọi quyền hạn của Đấng bản quyền Tổng Giáo phận Hà Nội và Tổng Giám mục Trưởng Giáo tỉnh này.[8]

Sau khi nhận được thư và sắc lệnh bổ nhiệm của Toà Thánh, Hồng y Phạm Đình Tụng thu xếp mọi thủ tục nhanh chóng để trao quyền Tổng giám mục Giám quản Tổng Toà cho ông.[8]

Ngày 7 tháng 5 năm 2003, phái đoàn Tổng giáo phận Hà Nội gồm 4 linh mục lên Giáo phận Lạng Sơn đón Tân Tổng giám mục Giám quản về Hà Nội. Về phía Giáo phận Lạng Sơn và Cao Bằng cũng đã cử 3 linh mục và một số giáo dân tháp tùng.[8] Lễ nhận chức vụ Tổng giám mục Giám quản Hà Nội diễn ra vào chiều cùng ngày. Đồng tế cùng ông còn có: Hồng y - Tổng giám mục Hà Nội Phaolô Giuse Phạm Đình Tụng, Giám mục phụ tá Hà Nội Phaolô Lê Đắc Trọng, Chủ tịch Hội đồng Giám mục Việt Nam, Giám mục Chánh toà Nha Trang Phaolô Nguyễn Văn Hòa, 7 Giám mục khác cùng Linh mục Giám quản Hưng Hoá Giuse Nguyễn Thái Hà cùng toàn thể linh mục Tổng giáo phận Hà Nội, các linh mục tại các giáo phận khác, bề trên các dòng tu, các tu sĩ,...[8] Đoàn đồng tế từ Toà Tổng Giám mục vào Nhà thờ Lớn, nơi Hồng y Phạm Đình Tụng trao hôn bình an và trao quyền cai quản nhà thờ cho ông. Sau khi đoàn chủ tế yên vị, cộng đoàn nghe Sắc Lệnh bổ nhiệm và Thư Giải Thích của Hồng y Crescenzio Sepe.[8] Cuối buổi lễ này, ông có chia sẻ đôi lời với cộng đoàn:[8]

Tổng giám mục Hà Nội (2005 - 2010)[sửa | sửa mã nguồn]

Huy hiệu của Tổng giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt

Lễ nhậm chức[sửa | sửa mã nguồn]

Ngày 19 tháng 2 năm 2005, Giáo hoàng Gioan Phaolô II ra sắc lệnh bổ nhiệm Tổng giám mục Giám quản Tông Toà Hà Nội - Giám mục Chánh toà Giáo phận Lạng Sơn và Cao Bằng Giuse Ngô Quang Kiệt chính thức làm Tổng giám mục Tổng giáo phận Hà Nội,[9] kế vị Hồng y phaolô Giuse Phạm Đình Tụng già yếu, quá tuổi về hưu. Và từ đó, ông đã trở thành một trong bốn giáo sĩ cao cấp nhất trong Giáo hội Công giáo Việt Nam đến năm 2010. Ba người khác là Hồng y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn (Tổng giám mục Tổng giáo phận Thành phố Hồ chí Minh), Tổng giám mục Stêphanô Nguyễn Như Thể (Tổng giám mục Tổng giáo phận Huế) và Giám mục Chánh toà Giáo phận Nha Trang Phaolô Nguyễn Văn Hòa (Chủ tịch Hội đồng Giám mục Việt Nam đến năm 2007). và sau này là Giám mục Chánh toà Giáo phận Đà Lạt Phêrô Nguyễn Văn Nhơn (Chủ tịch Hội đồng Giám mục Việt Nam từ 2007 đến năm 2013).

Ngày 21 tháng 2 năm 2005, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam chúc mừng Giám mục Ngô Quang Kiệt được bổ nhiệm làm Tổng giám mục Tổng giáo phận Hà Nội. Người phát ngôn Lê Dũng trả lời báo chí về phản ứng của Việt Nam trước việc Vatican bổ nhiệm Giám mục Ngô Quang Kiệt: "Việc bổ nhiệm này được thực hiện theo đúng thỏa thuận giữa Chính phủ Việt Nam và Tòa thánh Vatican"[10]

Trong niềm vui nhận nhiệm vụ mới, thân mẫu ông qua đời ngày 12 tháng 3 năm 2005, ông trở về Giáo phận Lạng Sơn và Cao Bằng chịu tang.[11]

Sáng thứ bảy ngày 19 tháng 03 năm 2005, đúng vào ngày lễ Thánh Quan Thầy Giuse, ông được chính thức nhận nhiệm vụ Tổng giám mục Tổng giáo phận Hà Nội khi mới 53 tuổi.[3][6] 9 giờ sáng, từ Giáo phận Lạng Sơn và Cao Bằng, ông về đến Nhà thờ Lớn Hà Nội, được sự chào đón của Giám mục Phụ tá Hà Nội Phaolô Lê Đắc Trọng, Linh mục Chánh xứ nhà thờ Lớn - Giuse Đặng Đức Ngân và đông đảo linh mục, tu sĩ, giáo dân.[11] Đồng tế với ông còn có Hồng y Phaolô Giuse Phạm Đình Tụng - nguyên Tổng giám mục Hà Nội, Giám mục phụ tá Hà Nội Phaolô Lê Đắc Trọng, Giám mục Nha Trang - Chủ tịch Hội đồng giám mục Việt Nam Phaolô Nguyễn Văn Hòa, Tổng giám mục Tổng giáo phận HuếStêphanô Nguyễn Như Thể cùng 8 Giám mục khác đến từ các giáo phận miền Bắc cùng khoảng 100 linh mục, dự lễ có rất đông tu sĩ và khoảng 5000 giáo dân.[11]

Trong thánh lễ nhậm chức của ông, Giám mục Phaolô Nguyễn Văn Hòa - Chủ tịch Hội đồng Giám mục Việt Nam, trong bài chúc mừng đã nói:[3]

Một biến cố đã xảy ra vào lúc cậu bé Ngô Quang Kiệt lên 2 tuổi, được mẹ gánh từ Lạng Sơn miền cực Bắc, đến tận miền cực Nam của tổ quốc để rồi sau đó trở về nguyên quán gánh trách nhiệm Chúa trao phó theo sự quan phòng kỳ diệu của Ngài.

Ngày 25 tháng 3 năm 2005, ông đến gặp gỡ chính quyền Hà Nội tại Văn phòng Chính phủ, được thủ tướng Phan Văn Khải tiếp đón.[12]

Chiều tối ngày 5 tháng 4 năm 2005, ông và Hồng y Phạm Minh Mẫn cùng Giám mục Chủ tịch Hội đồng Giám mục Việt Nam - Phaolô Nguyễn Văn Hòa lên đường sang Roma (Italy) dự lễ tang Giáo hoàng Gioan Phaolô II. Cùng đi với đoàn có linh mục Bùi Thái Sơn (Tòa Giám mục TP Hồ Chí Minh), linh mục Giuse Đặng Đức Ngân (Tòa Giám mục Hà Nội) và Giám mục Chánh toà Giáo phận Phát Diệm Giuse Nguyễn Văn Yến[13]

Ngày 29 tháng 6, ông qua Rôma nhận dây Pallium Tổng giám mục từ tay tân Giáo hoàng Biển Đức XVI.[5]

Công việc mục vụ[sửa | sửa mã nguồn]

Tháng 2 năm 2006: Ông đến thăm Úc, theo lời mời của Tổng giám mục Tổng giáo phận Perth, và trên đường từ Perth về Melbourne, ông đã ghé thăm Cộng đồng Công giáo Việt Nam tại Adelaide, trong hai ngày 910 tháng 2 năm 2006, ông cũng đã có dịp gặp gỡ linh mục, tu sĩ nam nữ và rất đông đồng hương Việt Nam đến tiếp kiến.[3] Trong phần chia sẻ với linh mục, tu sĩ và Hội đồng Mục Vụ tại Nam Úc, ông chia sẻ kinh nghiệm mục vụ của mình và nhất là trên lĩnh vực huấn luyện nhân sự .Ông chú trọng việc huấn luyện chủng sinh, nâng cao trình độ tu sĩ nam nữ trong Tổng giáo phận Hà Nội và ngay trong những thời gian huấn luyện các chủng sinh cũng đã sống với đời sống phục vụ người nghèo,.... [3]

Tháng 9 năm 2006, ông nhận thêm sứ vụ Giám quản Tông Toà Giáo phận Bắc Ninh vì Giám mục Chánh toà Giáo phận Bắc Ninh Giuse Nguyễn Quang Tuyến qua đời. Giáo phận Bắc Ninh rộng 24,600 km 2, có 131 ngàn giáo dân sống trong 46 giáo xứ. Giáo phận có 28 linh mục triều, 306 nữ tu và 39 chủng sinh. Giáo phận này nằm trên địa bàn 5 tỉnh: Bắc Ninh, Bắc Giang, Bắc Kạn, Thái Nguyên, Vĩnh Phúc; 3 huyện thuộc Hà Nội và một số xã, huyện thuộc các tỉnh: Lạng Sơn, Tuyên Quang, Hà Giang, Phú Thọ, Hưng Yên, Hải Dương[5][14]

Từ năm 2007 đến tháng 5 năm 2010: Ông kiêm nhiệm Tổng thư ký của Hội đồng Giám mục Việt Nam.

Ngày 4 tháng 8 năm 2008, Giáo hoàng Biển Đức XVI bổ nhiệm linh mục Dòng tên Cosma Hoàng Văn Đạt trở thành Tân giám mục Giáo phận Bắc Ninh [15]- ông thôi giữ chức vụ giám quản giáo phận này, trong dịp này, ngày 5 tháng 8 ông gửi thư cho Giáo phận Bắc Ninh để chia vui với giáo phận. [14]

Vụ tranh chấp đất tại Hà Nội[sửa | sửa mã nguồn]

Giáo dân Hà Nội tụ tập trước cửa Hội đồng nhân dân TP Hà Nội để chờ nghe quyết định về tranh chấp đất đai tại 42 Nhà Chung, ngày 20 tháng 9 năm 2008
42 Nhà Chung, sau khi đã xây thành Vườn hoa Hàng Trống, 15h01' ngày 28 tháng 1 năm 2010

Từ ngày 18 tháng 12 năm 2007 đến ngày 8 tháng 1 năm 2008, một số linh mục Tòa Tổng Giám mục Hà Nội trong đó có linh mục Gioan Lê Trọng Cung (chánh văn phòng) tổ chức cho giáo dân cầu nguyện dài ngày tại khu 42 Nhà Chung, Hà Nội (trước năm 1959 là Tòa khâm sứ Hà Nội), với mục đích cầu cho nhà cầm quyền sáng suốt lãnh đạo đất nước và yêu cầu chính quyền thành phố Hà Nội trả lại khu đất. Lập luận của Tòa tổng giám mục Hà Nội về khu đất này là: tòa tổng giám mục Hà Nội cho Khâm sứ Tòa Thánh mượn làm văn phòng, hiện tại không có chức khâm sứ hoạt động tại Việt Nam nên tòa tổng giám mục Hà Nội có quyền lấy lại.[16] Cuộc cầu nguyện này kéo dài một tháng cho đến khi có thư của Quốc vụ khanh Tòa Thánh là Hồng y Tarcisio Bertone, khuyên giáo dân nên kềm chế và có thông tin là chính quyền sẽ đối thoại để trao quyền sử dụng Tòa Khâm sứ.[17]

Vụ khiếu kiện về nhà đất Tòa Khâm Sứ Tòa Thánh, ở số 42 Nhà Chung Hà Nội, có người cho rằng vụ việc không chỉ liên quan giữa Tòa Tổng giám mục Hà Nội và chính quyền Thành phố Thủ đô, mà còn liên quan đến cả Phật giáo, vì cho rằng khu đất ở ấy xưa kia là đất Chùa Bảo Thiên (hay Báo Thiên?). Trong số những người nêu lên vấn đề này, ông Lê Quang Vịnh, nguyên Trưởng ban Tôn giáo chính phủ, và mới đây, Hòa thượng Thích Trung Hậu, Trưởng ban văn hóa trung ương Phật giáo, đã thừa ủy nhiệm của Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam, gửi văn thư, đề ngày 16 tháng 2 năm 2008, cho thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng, đề nghị "nên xem Giáo hội Phật giáo Việt Nam là một thành phần trong những thành phần chủ yếu để tham khảo trước khi có có quyết định cụ thể liên hệ đến sự việc trên."[18]

Ngày 15 tháng 8 năm 2008, tại 178 Nguyễn Lương Bằng, Đống Đa, một số giáo dân giáo xứ Thái Hà phá tường rào của Công ty may Chiến Thắng, đặt tượng Đức mẹ, dựng thánh giá. Linh mục giáo xứ Thái Hà và giáo dân thường xuyên tổ chức các hoạt động tôn trên khu đất này. [19]

Về phía chính quyền Hà Nội, Uỷ ban Nhân dân thành phố Hà Nội có văn bản khẳng định: "Theo quy định tại điều 1 nghị quyết số 23/2003/QH11 ngày 26-11-2003 của Quốc hội, việc Toà Tổng Giám mục Hà Nội đòi lại khu đất tại 42 Nhà Chung là không có cơ sở giải quyết".[20]

Uỷ ban Nhân dân thành phố Hà Nội đã chỉ đạo sở Tài nguyên Môi trường gửi văn bản số 567/TNMT-KHTH cho Hội đồng Giám mục Việt Nam chỉ dẫn chi tiết nếu Hội đồng Giám mục có nhu cầu sử dụng đất thì lập hồ sơ xin sử dụng đất theo đúng quy định của pháp luật. Sau đó đã tiến hành giới thiệu 3 địa điểm trên địa bàn thành phố (1 ha tại thôn Cổ Nhuế, xã Cổ Nhuế, huyện Từ Liêm; 2 ha tại làng Phùng Khoang, xã Trung Văn, huyện Từ Liêm; gần 7.500 m² tại 67 Phó Đức Chính, quận Ba Đình, Hà Nội) để Tòa Tổng Giám mục lựa chọn, thực hiện các quy trình đầu tư xây dựng công trình phục vụ mục đích tôn giáo.[21]

Tuy nhiên các linh mục khẳng định chỉ đòi đất 42 Nhà Chung chứ không xin đất. [21] Ngày 19 tháng 9 Tổng Giám mục Ngô Quang Kiệt viết trong đơn khiếu nại: Chúng tôi yêu cầu trước hết là đừng có phong toả Toà Tổng Giám Mục nữa, và đồng thời đừng có huỷ hoại cái tài sản ở trong Toà Khâm Sứ vì đó là tài sản của chúng tôi, thế đồng thời phải trả cho chúng tôi nguyên trạng. Phải trả lại cái tài sản đó là của chúng tôi, chủ quyền của chúng tôi, thì phải trả lại cho chúng tôi nguyên trạng. Các cấp, những ai đã tham gia vào đó thì phải chịu trách nhiệm, và chúng tôi cũng có thể sử dụng tất cả mọi phương tiện mà chúng tôi có được để chúng tôi đòi lại cái tài sản đó.

Báo An ninh Thủ đô viết: "Vấn đề nhà đất tại 42 Nhà Chung, một số chức sắc tôn giáo đã lợi dụng để chính trị hoá, thậm chí quốc tế hoá. Những mục đích cá nhân của một số giáo sỹ đi ngược lại lợi ích của dân tộc không thể đại diện cho lợi ích của đông đảo bà con giáo dân. Những ai lợi dụng tôn giáo để kích động nhân dân, gây rối trật tự xã hội, vi phạm pháp luật đều cần phải được pháp luật xử lý nghiêm minh".

Sớm hôm 19 tháng 9, xe ủi vào san mặt bằng khu Tòa Khâm sứ cũ ở 42 Nhà Chung để làm công viên và chuyển toà nhà cũ thành thư viện, dù vấp phải sự phản đối của Tòa Tổng giám mục và các giáo dân.[22] Trả lời phỏng vấn của hãng tin AFP, ông nói rằng ông sẽ tiếp tục phản đối dự án xây dựng của chính quyền. Liên quan đến sự việc, theo ông, phần đất đang tranh chấp thiếu văn bản pháp lý là trưng thu hoặc quản lý hợp pháp và ...quản lý Tòa Tổng Giám mục, có 95 cơ sở. Chúng tôi có đòi cơ sở nào đâu, vì những cơ sở đó thực sự dùng vào những lợi ích chung... Nhưng khách sạn Láng Hạ chúng tôi sẽ nói tới, bởi vì sử dụng vào mục đích kinh doanh. Và cái Tòa Khâm Sứ đã thành cái nơi sàn nhảy, đã thành cái nơi kinh doanh buôn bán, đã có cái dấu hiệu buôn bán chia chác để làm cái trung tâm thương mại. Chúng tôi nói tới bởi vì nó rơi vào tay tư nhân thế nên chúng tôi nói, thế nên chúng tôi không tranh chấp với nhà nước.[23]

Ngày 21 tháng 9, Uỷ ban Nhân dân thành phố Hà Nội có có công văn số 1370/UBND - TNMT về việc cảnh cáo ông vì lý do "vi phạm pháp luật liên quan đến khiếu nại đòi đất" và "chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc" và việc đòi lại nhà đất tại số 42 Nhà Chung của Tòa Tổng Giám mục Hà Nội là "không có cơ sở" để giải quyết.[19]. Tại số 178 Nguyễn Lương Bằng, các báo Công giáo tại hải ngoại nói từ tối giáo dân đã phải rời khỏi linh địa Đức Mẹ vì nhiều 'côn đồ đến gây rối'. Báo trong nước thì giải thích đây là người dân tự phát tới "bày tỏ thái độ bức xúc, phẫn nộ trước những hành vi vi phạm pháp luật của giáo sĩ và một số giáo dân".[22] Hiện việc cầu nguyện chỉ diễn ra bên trong Nhà thờ Thái Hà.

Ngày 15 tháng 10 năm 2008, ông Nguyễn Thế Thảo, chủ tịch Uỷ ban Nhân dân Thành phố Hà Nội triệu tập Ngoại giao đoàn tại Hà Nội đã lên án ông: một số tu sĩ, dẫn đầu bởi tổng giám mục Ngô Quang Kiệt, đã lợi dụng niềm tin của giáo dân và ít hiểu biết luật pháp để xúi giục sự xáo động, cố tình vi phạm luật pháp và hoạt động đi ngược lại lợi ích quốc gia và giáo hội". Điều này được xem như ông Thảo muốn thăm dò thái độ của giới ngoại giao trước khi có hành động.[24] Hành động của ông Nguyễn Thế Thảo được giới ngoại giao Hoa Kỳ và Vatican (thông qua Hồng Y Bernard Law) xem là “đi quá xa, một cách nghiêm trọng”. [25]

Tháng 7 năm 2009, sau khi ông cùng phái đoàn Giám mục Việt Nam sang Vatican trở về nước, đã rộ lên tin đồn ông xin từ chức khi thấy vắng mặt ông ở Hà Nội ít ngày. Tòa Tổng Giám Mục không lên tiếng cải chính chính thức nhưng trong cuộc phỏng vấn với báo Người Việt, Linh mục Nguyễn Văn Khải nói rằng “đó là tin đồn vô căn cứ.” [26]

Hồng y Roger Etchegaray

Trong bản tin đề ngày 14 tháng 11 năm 2009, trên website của Tổng giáo phận Hà Nội, Linh mục đoàn Tổng giáo phận Hà Nội kết thúc tuần lễ tĩnh tâm cho hay dịp này Ðức Tổng giám mục Giuse đã chia sẻ cùng Ðức Cha Phụ Tá và các linh mục hiện diện diễn tiến ngài đệ đơn trình bày với Ðức Thánh Cha Bênêđictô 16 về tình trạng yếu sức khỏe của ngài.[26] Trả lời phỏng vấn của báo Người Việt vào tối ngày 17 tháng 11, Linh Mục Nguyễn Văn Khải, phát ngôn nhân Giáo xứ Thái Hà, Hà Nội, cho biết: Xin thưa rằng là tôi là linh mục tham gia kỳ Tĩnh Tâm 5 của Linh Mục Ðoàn Hà Nội và các linh mục tĩnh tâm rất là đạo đức sốt sắng. Và trước khi về có bàn việc để lo tổ chức năm Thánh của Giáo hội Công Giáo Việt Nam ở Tổng Giáo Phận Hà Nội. Thành ra tôi rất lấy làm ngạc nhiên khi nghe tin về việc Ðức Tổng Giám Mục xin từ chức. Và mấy lần có mấy phóng viên các nhà báo cũng hỏi tôi, và tôi xin thưa rằng đây chỉ là tin vịt. Linh Mục Khải nhấn mạnh, Chuyện liên quan đến Ðức Tổng Giám Mục Hà Nội, là của Tòa Thánh quyết định. Và nếu mà Tòa Thánh, Ðức Giáo Hoàng có công bố chính thức Ðức Giáo Hoàng làm sao thì nó mới là như vậy.Ðức Tổng giám mục của chúng tôi vẫn đang lãnh đạo chúng tôi tổ chức lễ khai mạc Năm Thánh của chúng tôi rất là bình thường, chẳng có vấn đề gì cả.[26]

TGM Giuse Ngô Quang Kiệt tại Lễ Khai mạc Năm Thánh Giáo hội Công giáo Việt Nam năm 2009

Ngày 22 tháng 4 năm 2009, Lễ khai mạc năm Thánh Giáo hội Việt Nam tại Sở Kiện. Đồng tế với ông là Hồng y Roger Etchegaray - người chủ trì buổi lễ, Hồng y Andre Vingt-Trois từ Paris, Pháp; Hồng y Bernard Law từ St. Mary Major, Hoa Kỳ và Hồng y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn từ Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh.[27] Sự hiện diện của Hồng y Etchegaray ở Việt Nam được ghi nhận như một sự kiện có ý nghĩa mạnh nhất, vì ông đã từng là người giàn xếp những xung khắc ngoại giao cho tòa thánh Vatican, khi giáo hội Việt Nam hiện có những xung đột với nhà nước trong những tháng gần đây và dưới thời Hồng y Giuse Maria Trịnh Văn Căn. Trong diễn từ của mình, Hồng y Roger Etchegaray trao gậy giám mục của mình cho Tổng giám mục Giuse Kiệt như là món quà và nói rằng ông không muốn mang nó về Rôma. Nhiều giờ sau Thánh Lễ, giáo dân Hà Nội vẫn còn tụ tập trước Nhà thờ Chánh tòa để bàn thảo về cử chỉ của Hồng y Roger. Một số người giải thích rằng đó là cử chỉ mang tính biểu tượng rằng Rôma muốn Tổng giám mục Ngô Quang Kiệt ở lại Hà Nội và công nhận ông được nhiều ủng hộ hơn qua cách thức ngoại giao. [28][27]

TGM Ngô Quang Kiệt Ad Lima 2009

Từ ngày 23 đến ngày 29 tháng 6 năm 2009 ông đi Ad Lima cùng toàn thể các Giám mục Việt Nam, trong một cuộc tiếp kiến trực tiếp với Giáo hoàng, ông cũng có mặt, Giáo hoàng chỉ thị cho Hội đồng Giám mục Việt Nam rằng cần “hy sinh cá nhân, chứng tỏ tự chế trong các bất đồng với chính quyền, và phải tuân thủ luật pháp”.

Công điện từ Tòa Ðại Sứ Hoa Kỳ tại Vatican cuối năm 2009 viết: “Phó đại sứ Hoa Kỳ hỏi Hồng y Bernard Law là liệu Tòa Thánh có chấp nhận đơn từ chức (đã được đệ nộp) của Tổng giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt hay không.” Hồng y ngụ ý “điều này là chắc chắn,” và rằng “có nhiều nhân vật tại Việt Nam có thể điền được vào vị trí của Tổng Giám Mục Kiệt”.[25]

Sự cương quyết của ông trong giai đoạn cao trào của tranh chấp đất đai tại Hà Nội có thể đã khiến Vatican khó chịu. Theo công điện của Ðại Sứ Michael Michalak, thư từ chức được tổng giám mục đệ trình cho Ðức Ông Pietro Parolin, thứ trưởng Bộ Ngoại Giao Tòa Thánh, trong chuyến ghé Việt Nam của nhân vật này. Theo lời một người thân cận của Tổng Giám Mục Ngô Quang Kiệt, Ðức Ông Parolin đã “chỉ trích gay gắt Tổng Giám Mục Kiệt về cách thức giải quyết các vụ tranh chấp đất đai của Tòa Thánh với quan chức Hà Nội”.[25]

Căng thẳng tại Tổng giáo phận (2010)[sửa | sửa mã nguồn]

Tháng 4 năm 2010, ông đi Ý chữa bệnh nhưng đột ngột trở về ngày 9 tháng 4.[29][30]

Hội nghị kì I năm 2010 của Hội đồng giám mục Việt Nam nhận được sự nghi kị về việc các Giám mục bàn về vấn đề nhân sự tại Tổng giáo phận Hà Nội. Tuy ông vắng mặt trong dịp Hội Nghị Thường Niên của các Giám Mục Việt Nam họp tại Xuân Lộc với lý do vì sức khỏe yếu kém.[31] Sau khi trở về Việt Nam, Tổng giám mục Kiệt trả lời về vấn đề này: [32]

Những thông tin đó tỏ ra không am hiểu cơ chế hoạt động trong Giáo hội, hoặc cố tình lái dư luận vào chiều hướng khác. Phải nói ngay rằng bổ nhiệm giám mục là quyền của Đức Thánh Cha chứ không thuộc thẩm quyền của Hội đồng Giám mục. Hội đồng Giám mục chắc chắn không dám lạm bàn vấn đề này. Đàng khác tiến trình bổ nhiệm giám mục là bí mật của Toà Thánh (secret pontifical) mà mọi người phải nghiêm cẩn tuân giữ. Có thể có những thăm dò. Nhưng thăm dò chỉ là tham khảo và không hề có tính quyết định. Cho nên chắc chắn các Đức Cha không bàn về những vấn đề không thuộc thẩm quyền.
Tổng giám mục Phó Phêrô Nguyễn Văn Nhơn - Hồng y năm 2015

Ngày 22 tháng 4 năm 2010, Tòa Thánh bổ nhiệm Giám mục Phêrô Nguyễn Văn Nhơn - hiện là Giám mục Chánh toà Giáo phận Đà Lạt làm Tổng giám mục Phó Tổng giáo phận Hà Nội với quyền kế vị làm giáo dân có hiều bất mãn.[33] [34] Ngày 4 tháng 5 năm 2010, Tân Tổng giám mục Phó Phêrô Nguyễn Văn Nhơn đã tiến hành lễ chia tay tại Tòa Giám mục Đà Lạt trước ngày ra đi nhận nhiệm vụ mới[24] Khi nhận được câu hỏi liệu Vatican có thay thế ông trong sứ vụ Tổng giám mục Hà Nội, Tổng Giám mục Kiệt trả lời:[32]

Đức cha đương kim Chủ tịch Hội đồng Giám mục Việt Nam là bậc đáng kính hoàn toàn xứng đáng nhiệm vụ Tổng giám mục. Không ai biết được sự thật như thế nào. Vì đó là việc của Đức Thánh Cha. Tuy nhiên chúng ta đã biết quá trình bổ nhiệm một giám mục khá phức tạp phải thông qua nhiều bước. Hồ sơ một giám mục khá dầy và phải mất nhiều thời gian. Dư luận có thể là một ý kiến tham khảo. Nhưng nên biết với cơ chế làm việc như thế, Tòa Thánh không thể trong một ngày mà thay đổi ý kiến được. Một điều khá dễ hiểu, Tòa Thánh không thể nào làm một việc vô lý là bổ nhiệm TGM trong khi TGM đương nhiệm vẫn còn đó.

Ngày 6 tháng 5 năm 2010, Tổng giám mục Phó Hà Nội Phêrô Nguyễn Văn Nhơn đến Hà Nội để nhận công việc tại Giáo phận mới. Đón ông, Tổng giám mục Giuse Kiệt nói: Nhận được tin Tòa Thánh bổ nhiệm Đức Cha Nhơn làm phó cho tôi, tôi vừa mừng, vừa sợ…và tôi sẽ bàn giao ngay mọi công việc cho ngài, vì một giáo phận không thể có hai đầu.[24]

Sáng ngày 7 tháng 5 năm 2010, tại nhà thờ chánh tòa Hà Nội thánh lễ ra mắt Phó tổng Giám mục giáo phận Hà Nội Phêrô Nguyễn Văn Nhơn đã được tổ chức trong sự lo ngại, giáo dân lo ngại sẽ có một sự thay đổi đối với vị chủ chiên mà bấy lâu nay cùng họ trong đấu tranh cho giáo phận cũng như cho giáo dân.[24][35] Có một số giáo dân tập trung băng rôn khẩu hiệu hình ảnh Tổng Giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt. Vài ngày trước khi buổi lễ chào đón tân Phó Tổng giám mục giáo phận Hà Nội diễn ra, nhiều quy định khá lạ lùng đã được đưa ra nào là giáo dân không nên phát ngôn hay có hành động nào gây bất ổn trong buổi lễ, giáo dân không được mang bất cứ vật gì ngoài kinh sách hay vật thờ phụng. Giáo dân không nên gây ồn ào hay có bất cứ cử chỉ nào khiến buổi lễ gián đoạn... đây là những quy định mà hàng trăm năm lịch sử của giáo hội công giáo Việt Nam chưa bao giờ gặp phải. Giáo dân Hà Nội cùng các vùng phụ cận đã có mặt tại khuôn viên nhà thờ Chánh Tòa Hà Nội rất sớm. Từng nhóm nhỏ tập trung với nhau và theo nhận xét của nhiều người thì không khí chung rất khác xa các buổi lễ trọng thể trước đây.

Anh Nguyễn Hữu Vinh, cho biết khung cảnh trước nhà thờ như sau:[35]

Có một số giáo dân người ta tập trung nhiều Băng rôn khẩu hiệu hình ảnh đức Tổng Giuse Ngô Quang Kiệt với những nội dung như: “Chúng con chỉ cần chủ chăn hết lòng vì đàn chiên” hoặc “Hoan hô các giám mục miền Bắc đã đồng hành cùng với Đức Tổng Giuse” hay “Đức tổng Giuse Ngô Quang Kiệt là chứng nhân công lý, hòa bình” nói chung rất trật tự thôi mặc dù có luộm thuộm một chút khi người ta thu một số băng rôn hay ảnh..cãi cọ nhau tí chút không có vấn đề gì...

Đồng tế thánh lễ có mặt rất nhiều Giám mục từ các nơi khác tới thuộc các giáo phận phía Bằc gồm các Giám mục của các giáo phận như Thanh Hóa, Phát Diệm, Hải Phòng, Bắc Ninh, Bùi Chu, Thái Bình, Hưng Hóa, Lạng Sơn… Cũng có hơn 150 linh mục từ các giáo xứ thuộc Tổng giáo phận Hà Nội, đặc biệt là một số linh mục đến từ Đà Lạt là nơi Giám mục Nguyễn Văn Nhơn cai quản trước đây.[35]

Anh Hữu Vinh nhận xét không khí chung của giáo dân như sau:[35]

Hôm nay có nhiều giám mục đến dự ngoài ra thì linh mục đoàn cũng khá đông. Thánh lễ rất nghiêm túc nhưng ở ngoài thì người ta căng nhiều băng rôn khẩu hiệu. Tinh thần giáo dân thì tôi cho là xúc động.
Tinh thần buổi lễ được ghi nhận là sốt sắng và thể hiện tinh thần vâng phục của người Công giáo vẫn như từ trước tới nay. Thế nhưng trước buổi lễ, khi đoàn đồng tế tiến vào thánh đường đã có sự khác lạ, như lời của anh Nguyễn Hữu Vinh kể lại:
Thánh lễ hôm nay rất lạ là đoàn đồng tế lại đi cửa nách đi vào cho tới khi hết lễ lại theo cửa hậu đi ra cho nên giáo dân người ta rất bức xúc. Giáo dân căng cờ biểu ngữ hai bên đường đi ra vì thấy tránh nên họ lại căng biểu ngữ bên cửa nách, khi ấy thì đoàn đồng tế lại ra cửa sau...

Đáng chú ý nữa là khi chúc mừng Giám mục Nguyễn Văn Nhơn, Giám mục Giuse Nguyễn Chí Linh, Phó chủ tịch Hội đồng Giám mục Việt Nam - Giám mục Chánh toà Giáo phận Thanh Hoá đã nói rằng "Không thể phủ nhận được rằng việc bổ nhiệm này đã gây ra một số tranh cãi trong những ngày vừa qua. Có người bi quan cho đó là sai lầm của Toà Thánh Vatican, là dấu hiệu của một Hội đồng Giám mục Việt Nam đang bị phân hoá, bị khuynh loát, thậm chí là một trang sử buồn cho Giáo Hội Việt Nam và cách riêng, cho Tổng giáo phận Hà Nội."[29] Đây là lần đầu tiên trong lịch sử Giáo hội công giáo Việt Nam người ta được nghe một vị giám mục lên tiếng xác nhận một sự thật có liên quan đến quyết định của Tòa Thánh Vatican. [35]

Cuối cùng thì buổi lễ cũng kết thúc nhưng giáo dân không được hưởng trọn vẹn niềm vui mà họ chờ đợi. Ngậm ngùi vì chưa vui trọn niềm vui chào đón một Giám mục mới đã phải tính tới chuyện tiễn đưa một người mà họ vâng phục, thương yêu, kính ngưỡng là Tổng Giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt. Ngao ngán vì từ nay những nguyện vọng chính đáng mà họ đang theo đuổi không biết có được người chủ chăn sắp tới bênh vực, nâng đỡ thậm chí hy sinh như người cha mà họ kính yêu bấy lâu hay không. [35]

Ngày 10 tháng 5 năm 2010, ông về Đan viện Xito, Châu Sơn, Ninh Bình để nghỉ ngơi sau khi vào Tòa Giám Mục Xã Đoài (Giáo phận Vinh) chúc mừng Kim khánh Giám mục Phaolô Maria Cao Đình Thuyên.[24]

Ngày 12 tháng 5 năm 2010, Tổng giám mục Phó Nguyễn Văn Nhơn đến Đan viện Xito, Châu Sơn, Ninh Bình mời ông về Hà Nội. 9 giờ sáng 12 tháng 5 năm 2010, ông về đến Tòa giám mục Hà Nội, buổi trưa ông dùng cơm với các linh mục Hà Nội, không có bất cứ điều gì khác lạ. Buổi tối sau khi ăn cơm, linh mục Phạm Hùng, chánh văn phòng mang vé lên phòng Tổng Giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt để ông đi sang Mỹ ngay tối hôm đó. Sau đó ông đã gọi điện thoại cho các thân nhân là không phải ra nữa. Tối hôm đó, đoàn xe âm thầm đưa ông lên sân bay đi nước ngoài ngay trong đêm. Tất cả mọi người đi trong đoàn hôm đó đều phải tắt điện thoại đến khi ông lên máy bay xong mới được mở lại. Nửa đêm, linh mục chánh văn phòng Phạm Hùng đưa thông báo của Tòa Giám mục Hà Nội về việc Tổng giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt ra nước ngoài chữa bệnh. Cũng ngày, Nữ Vương Công Lý đưa tin khẳng định ngày 13 tháng 5 - hôm sau, Vatican sẽ công bố quyết định hai Giám mục ở Hà Nội và Vinh sẽ cùng được nghỉ hưu.[24] Một số nguồn cho rằng ông đi mà không dự tính trước, và một số lại cho rằng ông muốn ra đi âm thầm mặc cho Giám mục Phụ tá Hà Nội Lôrensô Chu Văn Minh khuyên ông nên hoãn lại quyết định vài ngày để chào tiễn biệt giáo dân, khó giải thích nhưng ông trả lời đã có thư giã từ. [19]

Thông báo ngày 12 tháng 05 năm 2010 của Văn phòng tòa Tổng Giám mục Hà Nội gửi cộng đồng dân Chúa thuộc Tổng Giáo phận Hà Nội viết lý do là vì gần đây sức khỏe của Đức Tổng Giám mục Giuse lại suy yếu.Vì vậy ngài đã lên đường để tiếp tục chương trình chữa bệnh và dưỡng bệnh ở ngoại quốc. Thông báo do linh mục Alphongsô Phạm Hùng, Chánh Văn phòng ký, cũng kêu gọi giáo dân cầu nguyện cho Đức Tổng Giám mục Giuse của chúng ta mau chóng bình phục sức khỏe.[29]

Lặng lẽ từ chức (13 tháng 5 năm 2010)[sửa | sửa mã nguồn]

Ngày 13 tháng 5 năm 2010, Tòa Thánh chấp thuận đơn từ chức của tổng giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt vì lý do sức khoẻ, chiếu theo khoản số 401 triệt 2 của Bộ Giáo Luật. Tổng Giám mục phó Phêrô Nguyễn Văn Nhơn lên kế vị ông. [36] Tổng giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt khẳng định ông từ chức mà không bị áp lực nào hết và chính ông đã xin Tòa Thánh cho nghỉ,[37][38][39][40] mặc dù có dư luận cho rằng việc này ông bị áp lực của Chính quyền Việt Nam,[41] và có thể cũng của cả Vatican.[42] Trước vấn đề này, ông trả lời phỏng vấn: [32]

Bản thân tôi không bị áp lực nào hết. Tòa Thánh và Hội đồng Giám mục luôn ở bên cạnh tôi và bênh vực khi tôi bị công kích. Các ngài không bao giờ bảo tôi, dù là gợi ý xa xôi nhẹ nhàng, phải từ chức. Tôi chỉ bị áp lực của lương tâm trách nhiệm. Từ hai năm nay sức khỏe tôi sa sút không thể làm việc trí óc có hiệu quả. Tôi đã trình bày với Tòa Thánh để xin nghỉ vì lợi ích của Giáo hội, riêng của Tổng giáo phận Hà Nội. Khi đi Ad limina các Đức cha biết điều đó đã phản đối. Thậm chí các Đức cha trong giáo tỉnh Hà Nội còn viết đơn khiếu nại với Tòa Thánh. Nhưng khi hiểu hoàn toàn không có áp lực từ phía Nhà Nước hay Tòa Thánh, các ngài đã tôn trọng ý kiến của cá nhân tôi.

Tuy vậy, ông không có cơ hội được dâng Thánh lễ chia tay với Tổng giáo phận Hà Nội mình gắn bó suốt 7 năm trong đó có 2 năm trong cương vị Tổng giám mục Giám quản và 5 năm trên cương vị Tổng giám mục Chánh toà Tổng giáo phận. [24] Cùng ngày 13 tháng 5, ông viết thư chia tay với giáo dân Hà Nội, trong thư có đoạn:[43]

Đã đến lúc tôi phải chia tay anh chị em. Thật khó khăn khi phải nói lời từ biệt. Nhất là khi anh chị em chưa sẵn sàng đón nhận việc ra đi của tôi. Không thể không nói gì nhưng cũng không thể nói tất cả cho một lần cuối. Tôi rất mong anh chị em hiểu, dù biết rằng, khó có lý lẽ nào thuyết phục được nỗi buồn.
Nhưng tôi tin, với lòng quảng đại vốn có, anh chị em sẽ chấp nhận một sự việc không còn có thể thay đổi được. ... Một lần giã biệt, nói mấy cho vừa. Lời sau cùng của tôi là xin anh chị em hãy giữ gìn tình yêu thương hợp nhất. Đó là kho tàng quí giá nhất của Giáo phận chúng ta. Trong tình yêu thương hợp nhất sẵn có, tôi tin chắc anh chị em sẽ yêu mến Đức cha Phêrô như đã yêu mến tôi và sẽ cộng tác với ngài như đã cộng tác với tôi. Ngài sẽ thay thế vị trí của tôi ở giữa cộng đoàn yêu thương của chúng ta, để mạch yêu thương không bao giờ đứt đoạn

Trước câu hỏi về việc sức khoẻ của ông liệu có trầm trọng đến nỗi phải nghỉ hưu, Giám mục Giuse Nguyễn Chí Linh - phó Chủ tịch Hội đồng Giám mục Việt Nam trả lời:

Dư luận cứ cho đó là sức ép của phía nọ phía kia. Cách đây không lâu tôi đã trực tiếp hỏi Đức tổng Giuse nhiều lần, mãi đến mấy ngày vừa qua, chúng tôi rất ngạc nhiên không hiểu tại sao ngài lại từ chức vào lúc này. Ngài trả lời chỉ đơn giản là ngài không làm việc được. Mỗi lần nghĩ tới công việc thì đã bủn rủn tay chân. Cơ thể thì cứ ngày một suy nhược đi. Nhìn diện mạo bên ngoài của ngài thì có thể thấy được điều đó.
Hiện nay sắc diện của ngài không được hồng hào như trước đây. Ngài rất gầy gò, mặc dù trí nhớ của ngài thì vẫn rất minh mẫn, điều này thì không thể phủ nhận được. Sự tiều tụy của ngài có thể thấy được một cách rõ ràng.

Nguyên Tổng giám mục Hà Nội (2010 - nay)[sửa | sửa mã nguồn]

Toàn cảnh đan viện Châu Sơn

Năm 2010, ông đi thăm nước Mỹ vừa công tác mục vụ, vừa chữa bệnh, chính quyền ra lệnh cấm ông trở lại Việt Nam. Thời gian cuối ông đang ở Austin (Texas), nhiều người biết chuyện khuyên ông ở lại Mỹ tiếp tục trị bệnh, rồi nhiều nơi, nhiều nhà dòng sẵn sàng tiếp nhận ông, nhưng ông quyết tâm trở lại Việt Nam. [44] Cũng trong thời gian tịnh dưỡng tại Hoa Kỳ, nhiều người muốn gặp gỡ, tiếp xúc, phỏng vấn nhưng ông đều từ chối vì cho rằng có giải thích cũng không thể đáp ứng thoả mãn hay giải toả trọn vẹn những thắc mắc và nghi vấn của nhiều người trong hoàn cảnh phức tạp của Giáo hội Việt Nam.[19] Thắc mắc về việc quay trở về Việt Nam thành công khi bị cấm, ông trả lời mình đã dùng biện pháp zigzag và nhanh chân lấp chỗ trống để trở về Việt Nam.[44] Ngày 6 tháng 8 năm 2010, sau 3 tháng chữa bệnh tại Hoa Kì, ông trở về Việt Nam và đón taxi về với Đan viện Châu Sơn, nơi ông từng đến đây tịnh dưỡng năm 2008.[19]

Tháng 6 năm 2014, trả lời đoàn hành hương về tình hình sức khoẻ khi thấy ông gầy, ông cho biết từ khi về đây sức khỏe đã tốt hơn nhiều, ông vui vì được sống trong bầu khí trong lành và chiêm niệm lời Chúa. Tuy vậy ông cho biết mỗi đêm chỉ ngủ được 4 tiếng, khi nào bị xáo trộn thì chỉ ngủ được 2 tiếng. Ban ngày đọc và viết tối đa 45 phút là phải ngưng, không thể làm hơn. Đó có lẽ là hậu quả của stress quá lớn khi ông còn ở Hà Nội. [44]

Về Ninh Bình, sức ép vẫn còn,chính quyền làm hết sức để trục xuất ông đi. Họ kiến nghị lên trung ương ông là thành phần nguy hiểm, rồi họ đề nghị lên Tòa Thánh. Nhưng Hội đồng Giám mục Việt Nam và Tòa Thánh không tán đồng quan điểm của họ. Sau khi muốn tống ông ra nước ngoài không được, chính quyền xin gửi trả ông về lại địa phận gốc Long Xuyên, nơi ông học đại chủng viện và được đào tạo làm linh mục, nhưng ông không chấp nhận: “Tôi được giáo hội phân bổ ra miền Bắc làm việc, nên tôi ở đây.” Trước sức ép liên tục của chính quyền, ông bèn trả lời với họ: Tôi có hộ khẩu chính thức ở Hà Nội, thuộc về giáo phận Hà Nội. Nếu ở Ninh Bình khó quá thì tôi phải quay về Hà Nội...[44]

Hiện nay ông đang ẩn mình tại tu viện Châu Sơn - Ninh Bình, hàng năm vào các dịp lễ, Tết, các phái đoàn từ Tổng giáo phận Hà NộiGiáo phận Lạng Sơn và Cao Bằng [45] vẫn đều đặn đến thăm ông. Ngoài ra, các đoàn hành hương cũng đều đặn đến thăm ông. [46] Hàng năm, vào các dịp lễ lớn của Công giáo, ông vẫn dâng lễ tại Đan viện Châu Sơn [47]

Phát ngôn gây tranh cãi[sửa | sửa mã nguồn]

Ngày 20 tháng 9 năm 2008, trong một bài phát biểu của ông Ngô Quang Kiệt khi họp với Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội, ông đã có một câu nói dẫn đến việc các cơ quan truyền thông tại Việt Nam đặt câu hỏi về lòng yêu nước của ông:

"Chúng tôi đi nước ngoài rất nhiều, chúng tôi rất là nhục nhã khi cầm cái hộ chiếu Việt Nam, đi đâu cũng bị soi xét, chúng tôi buồn lắm chứ !"[48]

Ngữ cảnh[sửa | sửa mã nguồn]

Câu trên nằm trong bài phát biểu miệng của Tổng Giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt trong cuộc họp với Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội ngày 20 tháng 9 năm 2008. Theo Đài Á châu Tự do, phần trích trên chưa trọn một câu và nằm tại đoạn sau:

"...Do đó, chúng tôi xin nhắc lại, chúng tôi rất mong muốn xây dựng một khối đại đoàn kết dân tộc. Chúng tôi đi nước ngoài rất nhiều, chúng tôi rất là nhục nhã khi cầm cái hộ chiếu Việt Nam, đi đâu cũng bị soi xét, chúng tôi buồn lắm chứ ! Chúng tôi mong muốn đất nước mình mạnh lên. Làm sao như một anh Nhật nó cầm cái hộ chiếu là đi qua tất cả mọi nơi, không ai xem xét gì cả. Anh Hàn Quốc bây giờ cũng thế. Còn người Việt Nam chúng ta thì tôi cũng mong đất nước lớn mạnh lắm và làm sao thật sự đoàn kết, thật sự tốt đẹp, để cho đất nước chúng ta mạnh, đi đâu chúng ta cũng được kính trọng...".[23]

Ngày 22 tháng 9 năm 2008, Hồng y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn viết thư gửi giáo dân Tổng Giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh kèm nguyên văn (bằng văn bản) bài phát biểu của Tổng Giám mục Kiệt.

Ngày 26 tháng 9 năm 2008, báo Thanh Niên đã phân tích và trích dẫn nguyên văn đầy đủ cả đoạn phát biểu trên của ông Ngô Quang Kiệt, và kết luận rằng, bỏ qua sự không khéo dùng từ ngữ của ông thì mục đích chính toát ra của cả bài phát biểu là kích động giáo dân và không tôn trọng pháp luật nhà nước, đáng lẽ ra ông không nên có thái độ xấu hổ khi cầm tấm hộ chiếu đó.

Phản ứng[sửa | sửa mã nguồn]

Các báo của Việt Nam như Hà Nội mới, Thể thao và văn hoá [19], VietNamNet, An ninh Thủ đô, Tuổi trẻ... cũng trích lại câu như trên và đăng bài lên án Giám mục Ngô Quang Kiệt.

Hãng thông tấn Associated Press nói truyền thông nhà nước Việt Nam đã "đặt ra nghi vấn về lòng yêu nước của Tổng Giám mục Ngô Quang Kiệt khi ông có một phát ngôn vụng về" (clumsy). Cũng theo hãng tin này, người Công giáo cho rằng câu nói đã bị lấy ra khỏi ngữ cảnh.

Đài Á Châu Tự do cho rằng "việc Đài truyền hình Việt Nam cắt riêng câu 'Chúng tôi đi nước ngoài rất nhiều, chúng tôi rất là nhục nhã khi cầm cái hộ chiếu Việt Nam' đến đó thôi, là nhằm mục đích lên án Tổng Giám mục".[23]

Ngày 22 tháng 9, BBC Việt ngữ cho rằng "câu nói trên của Tổng Giám mục Hà Nội sau đó được dẫn lại và thảo luận trên báo chí cũng như các diễn đàn trong một ngữ cảnh khác".[49]

Theo tổ chức Ân xá Quốc tế, chính phủ Việt Nam đã bắt đầu một chiến dịch qua báo chí, vốn nằm dưới sự kiểm soát của chính quyền, nhằm làm mất uy tín vị Tổng Giám mục, các nhà lãnh đạo giáo hội, và những người biểu tình

Văn phòng Tòa Tổng Giám mục Hà Nội gửi "Văn thư phản bác" đến Đài Truyền hình Việt Nam cùng Đài Phát thanh Truyền hình Hà Nội, khẳng định: lời phát biểu Tổng Giám mục Hà Nội đã bị "cắt xén và tách ra khỏi ngữ cảnh nhằm bịa đặt và vu cáo Tổng Giám mục, rồi đưa ra những lời bình luận xúc phạm đến danh dự của Ngài". Văn thư này khẳng định lời phát biểu của ông Ngô Quang Kiệt là "bằng chứng xác thực phản ánh hảo ý của Tổng Giám mục đối với quê hương, giáo hội và dân tộc".[50]

Khuyến khích, báo Thanh Niên và báo Hà Nội Mới ngày 26 tháng 9 phân tích toàn bộ ngữ cảnh, tiếp tục ca ngợi ông Ngô Quang Kiệt nói đúng".

Trong bài "Phỏng vấn Giáo sư Nguyễn Thanh Giang về vụ tranh chấp đất ở Thái Hà", ông Giang nói:

"Ví dụ như cái vụ ở Thái Hà thì tôi thấy rõ hơn và tôi thấy ngay từ đầu nhà nước đã không xem cái việc ấy là một cái yêu cầu chính đáng…"

Khi nói đến phát ngôn của Tổng giám mục Ngô Quang Kiệt, ông Giang nói: "Trước đó tôi đi ra nước ngoài thì tôi thấy cũng có cái hiện tượng ấy thật, nhiều lúc thấy cũng hẫng hụt, thấy rằng cùng đi một đoàn với nhau như thế này nhưng mà người các nước khác thì xuống sân bay đi vào xem xét hộ chiếu thì những người khác họ đi rất nhanh, còn họ thấy tôi là người Việt Nam thì họ cầm lại họ giải quyết rất là lâu, và thậm chí là tôi bị theo dõi ngay, thì cái hiện tượng này là hiện tượng có thật" [51]

Câu nói[sửa | sửa mã nguồn]

Nhận xét[sửa | sửa mã nguồn]

Trần Duy Nhiên trên báo Việt Nam at Monday, ngày 20 tháng 10 năm 2008, nhận xét ông:

Ông là một người khiêm nhường không bao giờ to tiếng với ai, một tổng giám mục mà mỗi lần nhấc điện thoại thì chỉ nói đơn sơ vỏn vẹn: "Kiệt đây! [6]

Bình luận về các tin tức quanh chuyện ông gửi đơn cho Giáo hoàng Biển Đức XVI trình bày sức khỏe yếu kém, ông JB Nguyễn Hữu Vinh từ Hà Nội viết bình luận: [26]

Cả thế giới đã biết rằng với mỗi giáo dân và mỗi người yêu mến sự thật, công lý hôm nay, Ðức Tổng đã là một biểu tượng, một mẫu gương về sự hi sinh, sự cho đi mà không hề luyến tiếc bản thân mình. Và đến hôm nay, dù việc Ðức Tổng có đơn là sự thật, thì mọi giáo dân đều hiểu rằng với Giáo dân TGP Hà Nội, Ðức Tổng vẫn luôn nằm nguyên vẹn giữa trái tim họ không có gì có thể thay thế hoặc đổi chác. Ngài không thể ra đi khỏi tâm hồn mến yêu của chính các giáo dân và nhân dân Hà Nội cũng như những người thiết tha với đất nước, với dân tộc bằng tấm lòng yêu mến sự thật, công lý và hòa bình.

Tóm tắt chức vụ[sửa | sửa mã nguồn]

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Ghi chú[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Mục vụ là "Liên quan đến việc bảo vệ, chăm sóc nhu cầu, tăng cường người yếu và điểm yếu, dấn thân khuyến khích, nuôi dưỡng đàn chiên, trích lập dự phòng, che chắn, làm mới, khôi phục, dẫn bằng ví dụ để dẫn người vào việc theo đuổi của họ về sự thánh thiện, an ủi, hướng dẫn".[55] Trong Phúc Âm, hình ảnh Mục Tử thường với ngụ ý ví mục vụ là việc của người chăn chiên coi sóc đàn chiên. Nói chung, mục vụ bao gồm các công việc của giáo hội như việc giáo huấn, phục vụ giáo dân, đào tạo chủng sinh, linh mục, dâng lễ, làm các Bí tích Công giáo (một số do Linh mục làm, riêng Thêm sức và Truyền chức thánh (linh mục, phó tế),các công việc phục vụ nghi lễ Công giáo...

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ a ă “Giáo Phận Thanh Hóa” (bằng Tiếng Việt). Truy cập ngày 19 tháng 7 năm 2015. 
  2. ^ “Sinh hoạt Giáo Hội” (bằng Tiếng Việt). Truy cập 7 tháng 2 năm 2015. 
  3. ^ a ă â b c d đ e ê g h i “Đức Tổng Giám Mục Giuse Ngô Quang Kiệt Đế Thăm Cộng Đồng Dân Chúa Nam Úc - NHÌN LẠI BƯỚC CHÂN KHAI PHÁ CỦA VỊ CHỦ CHĂN KHỞI ĐI TỪ VÙNG ĐỊA ĐẦU LẠNG SƠN.”. Truy cập ngày 24 tháng 7 năm 2015. 
  4. ^ a ă â b c “BA TÂN GIÁM MỤC CHO VIỆT NAM” (bằng Tiếng Việt). Truy cập ngày 22 tháng 7 năm 2015. 
  5. ^ a ă â “Đức Cha Josheph Ngô Quang Kiệt - Cựu Tổng giám mục Hà Nội” (bằng Tiếng Việt). Truy cập ngày 22 tháng 7 năm 2015. 
  6. ^ a ă â b c “Vài nét tiểu sử của Tổng Giám Mục Ngô Quang Kiệt” (bằng Tiếng Việt). Truy cập ngày 19 tháng 7 năm 2015. 
  7. ^ a ă “Vài nét về Lễ Cung Hiến Nhà Thờ Chính Tòa Giáo Phận Lạng Sơn Thứ Bảy mùng 2/10/2004”. Truy cập ngày 26 tháng 7 năm 2015. 
  8. ^ a ă â b c d đ e ê “Lễ nhậm chức giám quản Tông Toà Hà Nội của Đức Cha Giuse Ngô Quang kiệt” (bằng Tiếng Việt). Truy cập ngày 19 tháng 7 năm 2015. 
  9. ^ “Ðức Tổng Giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt” (bằng Tiếng Việt). Truy cập ngày 19 tháng 7 năm 2015. [ ]
  10. ^ “Chúc mừng tân Tổng Giám mục giáo phận Hà Nội”. Truy cập ngày 29 tháng 7 năm 2015. 
  11. ^ a ă â “Lễ nhậm chức của Đức Cha Giuse Ngô Quang kiệt, TGM Hà Nội” (bằng tiếng Việt). Truy cập ngày 22 tháng 7 năm 2015. 
  12. ^ “Thủ tướng Phan Văn Khải tiếp tân Tổng Giám mục Ngô Quang Kiệt và Thiền sư Thích Nhất Hạnh”. 25 tháng 3 năm 2015. Truy cập ngày 29 tháng 7 năm 2015. 
  13. ^ “Hồng y Phạm Minh Mẫn và Tổng giám mục Ngô Quang Kiệt dự lễ tang Giáo hoàng John Paul II”. Truy cập ngày 24 tháng 7 năm 2015. 
  14. ^ a ă “Thư Của Đức Tổng Giám Mục Ngô Quang Kiệt Gửi Giáo Phận Bắc Ninh”. Truy cập ngày 22 tháng 7 năm 2015. 
  15. ^ “Ðức Thánh Cha Beneđitô XVI bổ nhiệm Cha Hoàng Văn Ðạt, Dòng Tên làm Tân Giám Mục Giáo Phận Bắc Ninh”. Truy cập ngày 26 tháng 7 năm 2015. 
  16. ^ “Đất Tòa Khâm thành vườn hoa”. Truy cập ngày 22 tháng 7 năm 2015. 
  17. ^ “Ngưng biểu tình trước Tòa Khâm sứ cũ”. BBC Việt ngữ. 2 tháng 2 năm 2008. Truy cập 22/09/2008. 
  18. ^ “Vụ khiếu kiện về Nhà Ðất Tòa Khâm Sứ: Nhà Chúa hay nhà Chùa?”. Truy cập ngày 23 tháng 7 năm 2015. 
  19. ^ a ă â b c d “Đức TGM Ngô Quang Kiệt đã trở về cư ngụ tại Dòng Châu Sơn”. Truy cập ngày 21 tháng 7 năm 2015. 
  20. ^ “Tòa Tổng Giám mục Hà Nội tiếp diễn những đòi hỏi phi lý”. Truy cập ngày 21 tháng 7 năm 2015. 
  21. ^ a ă “Vụ việc tại số 42 Nhà Chung (Hà Nội): Không thể chấp nhận hành động gây rối, mất trật tự xã hội, vi phạm pháp luật”. Truy cập ngày 23 tháng 7 năm 2015. 
  22. ^ a ă “Hà Nội cảnh cáo bốn giáo sỹ Thái Hà”. Truy cập ngày 25 tháng 7 năm 2015. 
  23. ^ a ă â “Phát biểu của TGM. Ngô Quang Kiệt trong cuộc họp với chính quyền thành phố Hà Nội”. RFA. 22 tháng 9 năm 2008. Truy cập ngày 22 tháng 9 năm 2008. 
  24. ^ a ă â b c d đ “TGP Hà Nội: Về việc ra đi của Đức Giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt - sẽ không có Thánh lễ nhận TGP của tân Tổng Giám mục”. Truy cập ngày 22 tháng 7 năm 2015. 
  25. ^ a ă â “Vatican ép TGM Ngô Quang Kiệt từ chức”. Truy cập ngày 22 tháng 7 năm 2015. 
  26. ^ a ă â b “Tin Tổng giám mục Ngô Quang Kiệt từ chức chỉ là tin đồn vô căn cứ?”. Truy cập ngày 22 tháng 7 năm 2015. 
  27. ^ a ă “Vì đâu TGM Ngô Quang Kiệt xin từ chức?”. Truy cập 22-07-2015 (Lê Hùng Bruxelles). 
  28. ^ “Đại Lễ Khai Mạc Năm Thánh Giáo Hội Việt Nam (Sở Kiện 11/2009)”. Truy cập ngày 22 tháng 7 năm 2015. 
  29. ^ a ă â “Giáo Hoàng nhận đơn từ chức của TGM Kiệt”. Truy cập ngày 22 tháng 7 năm 2015. 
  30. ^ “Vì sao Đức tổng giám mục Ngô Quang Kiệt phải trở về sớm?”. Truy cập ngày 22 tháng 7 năm 2015. 
  31. ^ “Phân Tích Vấn Đề Đức Tgm Giuse Ngô Quang Kiệt Từ Chức”. Truy cập ngày 22 tháng 7 năm 2015. 
  32. ^ a ă â “Đức Tổng giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt: “Đức cha Phêrô Nguyễn Văn Nhơn, đương kim Chủ tịch HĐGMVN là bậc đáng kính hoàn toàn xứng đáng nhiệm vụ Tổng giám mục””. Truy cập ngày 22 tháng 7 năm 2015. 
  33. ^ “Tổng giáo phận Sài Gòn có tân Tổng giám mục”. Truy cập ngày 22 tháng 7 năm 2015. 
  34. ^ “Giám mục Phêrô Nguyễn Văn Nhơn Tổng Giám mục Tổng Giáo phận Hà Nội” (bằng Tiếng Việt). Truy cập ngày 19 tháng 7 năm 2015. 
  35. ^ a ă â b c d “Quang cảnh tương phản trong Lễ chào đón Tổng Giám mục phó Hà Nội”. Truy cập ngày 22 tháng 7 năm 2015. 
  36. ^ “Đức Tổng Giám Mục Ngô Quang Kiệt từ nhiệm, rời Việt Nam” (bằng Tiếng Việt). Truy cập ngày 25 tháng 7 năm 2015. 
  37. ^ “Giáo hoàng nhận đơn từ chức của Tổng Giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt” (bằng Tiếng việt). tgpsaigon.net. Truy cập ngày 19 tháng 7 năm 2015. 
  38. ^ “VIETNAM: MGR PIERRE NGUYÊN VAN NHON NOUVEL ARCHEVÊQUE DE HANOI” (bằng Tiếng Pháp). zenit.org. 14 tháng 5 năm 2010. Truy cập ngày 19 tháng 7 năm 2015. .
  39. ^ “57-year-old Hanoi archbishop resigns” (bằng Tiếng Anh). Ncronline.org. Truy cập ngày 19 tháng 7 năm 2015. ,
  40. ^ “Đức Giáo hoàng bổ nhiệm Tổng Giám mục phó Hà Nội”. Truy cập ngày 22 tháng 7 năm 2015. .
  41. ^ “Chính quyền tạo áp lực với Tổng giám mục Ngô Quang Kiệt”. Truy cập ngày 21 tháng 7 năm 2015. 
  42. ^ “Vatican ép TGM Ngô Quang Kiệt từ chức”. Truy cập ngày 20 tháng 7 năm 2015. 
  43. ^ “Lời từ biệt của Đức Tổng Giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt”. Truy cập ngày 21 tháng 7 năm 2015. 
  44. ^ a ă â b “Tâm tình Đức Tổng Giám Mục Ngô Quang Kiệt”. Truy cập ngày 21 tháng 7 năm 2015. 
  45. ^ “GP.LẠNG SƠN-CAO BẰNG: Chúc tết Đức cha Giuse Ngô Quang Kiệt Nguyên Giám Mục Giáo Phận”. Truy cập ngày 21 tháng 7 năm 2015. 
  46. ^ “Lời chứng của Đức Tổng Giám Mục Giuse Ngô Quang Kiệt về Cha Px.Trương Bửu Diệp”. Truy cập ngày 21 tháng 7 năm 2015. 
  47. ^ “Đức Tổng Giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt cử hành Thánh lễ Giao Thừa”. Truy cập ngày 22 tháng 7 năm 2015. .
  48. ^ “Phát ngôn của ông Ngô Quang Kiệt”. Truy cập ngày 22 tháng 7 năm 2015. 
  49. ^ “Vụ Tòa Khâm: Đối thoại bất thành”. Truy cập ngày 20 tháng 7 năm 2015. 
  50. ^ “Thư của Tòa Tổng Giám mục Hà Nội phản bác Đải Truyền Hình Việt Nam”. Truy cập ngày 19 tháng 7 năm 2015. 
  51. ^ “Nhân đọc "P/v Giáo sư Nguyễn Thanh Giang về vụ tranh chấp đất ở Thái Hà", đôi lời trao đổi lại”. Truy cập ngày 23 tháng 7 năm 2015. 
  52. ^ Nguyên văn lời phát biểu của Đức Tổng Giám mục Ngô Quang Kiệt trong cuộc họp với UBND Hà nội ngày 20-09-2008, Dân Chúa USA Magazine, 20-09-2008. Truy cập 26-04-2010.
  53. ^ “Hội đồng Giám mục Việt Nam qua 12 kỳ Đại hội”. BAN TÔN GIÁO CHÍNH PHỦ NƯỚC CHXHCNVN. Truy cập ngày 11 tháng 7 năm 2015. 
  54. ^ “Hội đồng Giám mục Việt Nam qua 12 kỳ Đại hội”. BAN TÔN GIÁO CHÍNH PHỦ NƯỚC CHXHCNVN. Truy cập ngày 11 tháng 7 năm 2015. 
  55. ^ Rowdon, Harold. Church Leaders Hand Book. tr. 227. ISBN 978-0-900128-23-3. 

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]

Tiếng Việt[sửa | sửa mã nguồn]

Tiếng Anh[sửa | sửa mã nguồn]