Gliese 581g

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Buớc tưới chuyển hướng Bước tới tìm kiếm
Gliese 581g
Ngoại hành tinh Danh sách hệ hành tinh
Exoplanet Comparison Gliese 581 g.png
So sánh kích cỡ của Gliese 581g với Trái Đất và Sao Hải Vương.
(Dựa trên những cấu tạo mô hình giả thuyết được lựa chọn)
Sao chủ
Sao Gliese 581[1][2]
Chòm sao Thiên Bình[3][4]
Xích kinh (α) 15h 19m 26s[5]
Xích vĩ (δ) −07° 43′ 20″[5]
Cấp sao biểu kiến (mV) 10.56 to 10.58[note 1]
Khoảng cách20.37[9] ly
(6.26[9] pc)
Phân loại sao M3V[10]
Khối lượng (m) 0.31[11] M
Bán kính (r) 0.29[10] R
Nhiệt độ (T) 3480 ± 48[12] K
Độ kim loại [Fe/H] −0.33 ± 0.12[12]
Tuổi 7–11[11][13] tỷ năm
Tham số quỹ đạo
Kỷ nguyên JD 2451409.762[1]
Bán trục lớn(a) 0.13[14][15] AU
Lệch tâm (e) 0[1]
Chu kỳ quỹ đạo(P) 32[14] d
Độ bất thường trung bình (M) 271 ± 48[1]°
Nửa biên độ (K) 1.29 ± 0.19[1] m/s
Các thông số vật lý
Khối lượng cực tiểu(m sin i)2.2[14] M
Nhiệt độ (T) 242 K (−31 °C; −24 °F) to 261 K (−12 °C; 10 °F)[16] K
Thông tin phát hiện
Ngày phát hiện 29 tháng 9 năm 2010[1][17]
Người phát hiện Steven S. Vogt và cộng sự [1]
Phương pháp phát hiện Vận tốc xuyên tâm[1]
Nơi phát hiện Đài thiên văn W. M. Keck, Hawaii[3][4][18]
Tình trạng quan sát Chưa xác nhận[11]
Tên khác
GJ 581g, Gl 581g, Zarmina,[1] Zarmina's World[1]
Dữ liệu tham khảo
Extrasolar Planets
Encyclopaedia
dữ liệu
SIMBADdữ liệu

Gliese 581g /ˈɡlzə/ là một hành tinh ngoài Hệ Mặt Trời chưa được xác nhận (và thường gây tranh cãi)[19] được tuyên bố là quay trong hệ hành tinh Gliese 581, nằm ở chòm sao Thiên Xứng, cách Trái Đất 20,5 năm ánh sáng (1,94×1014 km). Nó là hành tinh thứ 6 được phát hiện trong hệ sao Gliese 581 và là hành tinh thứ 4 tính từ ngôi sao.

Khám phá[sửa | sửa mã nguồn]

Gliese 581g được phát hiện trong quá trình quan sát ngôi sao lùn đỏ Gliese 581 thuộc dự án nghiên cứu Hành tinh ngoại hệ Lick-Carnegie. Sau gần 10 năm quan sát, vào cuối tháng 9 năm 2010, các nhà thiên văn loan báo khẳng định sự có mặt của hành tinh này.

Đặc điểm vật lý[sửa | sửa mã nguồn]

Khối lượng và trọng lượng[sửa | sửa mã nguồn]

Hình vẽ quỹ đạo của các hành tinh quay quanh gliese 581

Gliese 581g có khối lượng gấp 3-4 lần Trái Đất, cho thấy nó có thể có nhiều đá và đủ trọng lực để giữ bầu khí quyển. Trọng lực trên bề mặt của Gliese 581g có thể ngang bằng hoặc cao hơn chút ít so với Trái Đất, do đó, con người hoàn toàn có thể đi lại dễ dàng. Như vậy, Gliese 581g đã hội đủ hai yếu tố quan trọng là nước và bầu khí quyển giúp duy trì sự sống trên hành tinh [20]

Nếu Gliese 581g chứa đá giống Trái Đất, đường kính của nó sẽ gấp từ 1,2 tới 1,4 lần Trái Đất. Lực hút bề mặt của nó có thể tương đương hoặc lớn hơn một chút so với Địa Cầu nên con người có thể đứng thẳng và bước dễ dàng trên đó. Nếu khối lượng của nó gấp 3 lần Trái Đất thì ta nặng gấp 3 lần nhưng bán kính của nó dài gấp 1,2 nên ta nặng gấp 1,2 lần, dù vậy cần kết quả chỉ chắc chấn khi các nhà khoa học đến nợi đo đạc

Bề mặt[sửa | sửa mã nguồn]

Chưa rõ về bề mặt của gliese 581 g, thậm chí người ta còn chưa rõ có nước, đất trên đó không.tuy nhiên vẫn nhiều khả năng có nước và đất trên đó

Quỹ đạo và vận tốc quay[sửa | sửa mã nguồn]

Gliese 581g chỉ xoay quanh ngôi sao lùn đỏ trong gần 37 ngày. Hành tinh mới được phát hiện có một mặt luôn quay về phía ngôi sao chủ của nó, vì vậy mặt này luôn tràn ngập trong ánh sáng, còn mặt kia luôn chìm trong bóng tối. Nhiệt độ bề mặt của hành tinh giảm dần khi đi về phía mặt tối, và tăng dần khi đi về phía sáng. Do vậy, các nhà khoa học đánh giá phần con người có thể ở được là giữa đường sáng và tối.

Khí hậu[sửa | sửa mã nguồn]

Các nhà nghiên cứu ước tính nhiệt độ trung bình trên hành tinh vào khoảng từ -31 đến -12 độ C. Tuy nhiên, nhiệt độ thực cũng có thể đi từ "nóng kinh hoàng trên mặt quay về phía ngôi sao tới băng giá ở mặt tối.

So sánh
Nhiệt độ
Sao Kim Trái Đất Gliese 581g Sao Hỏa
Nhiệt độ
cân bằng
toàn cầu
307 K
34 °C
93 °F
255 K
−18 °C
−0.4 °F
209 K tới 228 K
−64 °C tới −45 °C
−83 °F tới −49 °F
206 K
−67 °C
−88.6 °F
+ Hiệu ứng KNK
của Sao Kim
737 K
464 °C
867 °F
+ Hiệu ứng KNK
của Trái Đất
288 K
15 °C
59 °F
236 K tới 261 K
−37 °C tới −12 °C
−35 °F to 10 °F
+ Hiệu ứng KNK
của Sao Hỏa
210 K
−63 °C
−81 °F
Khóa
thủy triều
Gần có Không có Có khả năng Không có
Suất phản chiếu
Bond toàn cầu
0.9 0.29 0.5 tới 0.3 0.25
Tham khảo[1][16][21][22][23]

Khả năng về sự sống[sửa | sửa mã nguồn]

Hình vẽ nơi ở được của Gliese 581
Hình ảnh của Quỹ Khoa học Quốc gia (NSF) so sánh hệ Mặt Trời của chúng ta với hệ Gliese 581, hành tinh f nằm ngay bên ngoài quỹ đạo của Sao Kim

Gliese 581 g có nhiệt độ vừa phải nên các nhà khoa học rất tin tưởng về sự sống dù chưa có bằng chứng. Nhưng 1 mặt của nó lại bị khoá chặt với ngôi sao. Vì vậy, phần sinh vật có thể sống được là rìa phân chia sáng tối.

Chưa có bằng chứng rõ ràng để khẳng định hành tinh 581g có sự sống, nhưng những phát hiện vừa qua cũng đủ để khiến cả nhân loại phập phồng. "Đây là bước tiến quan trọng trong sứ mệnh tìm kiếm sự sống trong vũ trụ. Khám phá này thật tuyệt dù vẫn còn khối thắc mắc cần giải tỏa", chuyên gia Michel Mayor thuộc Đại học Geneva (Thụy Sĩ), một thành viên của nhóm 11 nhà khoa học châu Âu đã tìm ra 581g, phấn khích. Alan Boss, chuyên gia hàng đầu của Viện Carnegie (Mỹ), có chung nhận xét: "Khám phá này là một bước đột phá đáng ghi nhận". Lâu nay, Viện Carnegie là đối thủ cạnh tranh với châu Âu trong cuộc đua tìm kiếm sự sống trong vũ trụ. Lời khen của người Mỹ, vì thế, cho thấy phát hiện mới của người châu Âu đáng chú ý tới mức nào.

Trước đây, trong nỗ lực tìm kiếm sự sống ngoài Trái Đất, các chuyên gia tập trung "ống ngắm" chủ yếu vào Sao Hỏa. Khi vươn ra khoảng vũ trụ bên ngoài Thái Dương hệ, người ta đã phát hiện 220 hành tinh, nhưng hầu hết đều không có những điều kiện cơ bản cho phép sự sống tồn tại. Chúng hoặc quá nóng, quá lạnh, quá lớn hoặc ở dạng khí. Chỉ đến khi hành tinh 581g được phát hiện thì hy vọng mới mở ra. "Chưa thể khẳng định rằng có sự sống ở đó, nhưng có thể nói rằng đó là một hành tinh giống Trái Đất với những yếu tố chứa đựng tiềm năng về sự sống", chuyên gia Chris McKay của NASA nhận xét.

Dù khấp khởi hy vọng nhưng vẫn còn quá nhiều điều chưa rõ ràng. Mỗi vòng quay của 581g quanh sao lùn đỏ Gliese 581 mất 26 ngày nhưng dường như 581g không tự quay quanh trục của nó như Trái Đất hay không. Nếu không quay quanh trục, có nghĩa là một mặt của 581gluôn được chiếu sáng còn mặt kia lại luôn tối. Mặt khác, nếu khí quyển bao quanh 581 g quá đặc thì nhiệt độ hành tinh này sẽ rất lớn, khó thích hợp để sự sống tồn tại.

Một câu hỏi được đặt ra là liệu chúng ta có thể dùng tàu vũ trụ để bay tới hành tinh 581g hay không. Câu trả lời là: không thể. Hành tinh này nằm cách Trái Đất khoảng 20,5 năm ánh sáng (tương đương gần 200 ngàn tỉ km). Giả sử chúng ta có tàu vũ trụ bay với vận tốc 100 ngàn km/giờ thì cũng phải mất 2 tỉ giờ (khoảng 228 ngàn năm) mới tới nơi. Loài người chưa chế được thiết bị bay với vận tốc 100 ngàn km/giờ và đời người cũng không thể dài tới... 228 ngàn năm

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Ghi chú[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Gliese 581 is classified as a BY Draconis variable in the General Catalogue of Variable Stars.[6] This catalog gives a maximum magnitude of 10.56 and minimum of magnitude 10.58 for a relatively low 20 mmag (0.020 magnitudes) variability.[7][8] For full data see: data description.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ a ă â b c d đ e ê g h Vogt, Steven S.; Butler, R. Paul; Rivera, Eugenio J.; Haghighipour, Nader; Henry, Gregory W.; Williamson, Michael H. (29 tháng 9 năm 2010). “The Lick-Carnegie Exoplanet Survey: A 3.1 M_Earth Planet in the Habitable Zone of the Nearby M3V Star Gliese 581”. The Astrophysical Journal 723: 954–965. Bibcode:2010ApJ...723..954V. arXiv:1009.5733 [astro-ph.EP]. doi:10.1088/0004-637X/723/1/954. 
  2. ^ Quenqua, Douglas (7 tháng 7 năm 2014). “Earthlike Planets May Be Merely an Illusion”. New York Times. Truy cập ngày 8 tháng 7 năm 2014. 
  3. ^ a ă Smith, Yvette (29 tháng 9 năm 2010). “NASA and NSF-Funded Research Finds First Potentially Habitable Exoplanet”. NASA. Truy cập ngày 27 tháng 5 năm 2016. 
  4. ^ a ă Overbye, Dennis (20 tháng 8 năm 2012). “Just Right, or Nonexistent? Dispute Over ‘Goldilocks’ Planet Gliese 581G”. The New York Times. ISSN 0362-4331. Truy cập ngày 7 tháng 1 năm 2017. 
  5. ^ a ă “BD-07 4003 -- Variable of BY Dra type”. SIMBAD. Centre de données astronomiques de Strasbourg. Truy cập ngày 21 tháng 8 năm 2008. 
  6. ^ Lopez-Morales, M. và đồng nghiệp (2006). “Limits to Transits of the Neptune-mass planet orbiting Gl 581”. Publications of the Astronomical Society of the Pacific 118 (849): 1506–1509. Bibcode:2006PASP..118.1506L. arXiv:astro-ph/0609255. doi:10.1086/508904. V* HO Lib... BY Draconis  (page 2 of pre-print submitted 9 September 2006)
  7. ^ “General Catalogue of Variable Stars Query results”. Sternberg Astronomical Institute. Truy cập ngày 27 tháng 4 năm 2009. 
  8. ^ “The combined table of GCVS Vols I-III and NL 67-78 with improved coordinates, General Catalogue of Variable Stars”. Sternberg Astronomical Institute. Truy cập ngày 27 tháng 4 năm 2009. 
  9. ^ a ă von Braun, Kaspar (2011). “Astrophysical Parameters and Habitable Zone of the Exoplanet Hosting Star GJ 581”. The Astrophysical Journal 729. Bản gốc lưu trữ ngày 7 tháng 7 năm 2016. 
  10. ^ a ă Bonfils, X. và đồng nghiệp (24 tháng 9 năm 2005). “The HARPS search for southern extra-solar planets VI: A Neptune-mass planet around the nearby M dwarf Gl 581”. Astronomy and Astrophysics Letters 443 (3): L15–L18. Bibcode:2005A&A...443L..15B. arXiv:astro-ph/0509211. doi:10.1051/0004-6361:200500193. 
  11. ^ a ă â “Star: Gliese 581”. Extrasolar Planets Encyclopaedia. Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 5 năm 2012. Truy cập ngày 11 tháng 10 năm 2010. Mass 0.31 MSun, Age &0000000000000008.0000008+31 Gyr 
  12. ^ a ă Bean, J. L; Benedict, G. F.; Endl, M. (2 tháng 11 năm 2006). “Metallicities of M Dwarf Planet Hosts from Spectral Synthesis”. Astrophysical Journal Letters 653 (1): L65–L68. Bibcode:2006ApJ...653L..65B. arXiv:astro-ph/0611060. doi:10.1086/510527. 
  13. ^ Selsis, F.; Kasting, J. F.; Levrard, B.; Paillet, J.; Raibas, I.; Delfosse, X. (27 tháng 10 năm 2007). “Habitable planets around the star Gliese 581?”. Astronomy and Astrophysics 476 (2007): 1373–1387. Bibcode:2007A&A...476.1373S. arXiv:0710.5294. doi:10.1051/0004-6361:20078091. Truy cập ngày 5 tháng 1 năm 2017. 
  14. ^ a ă â Vogt, Steven S.; Butler, R. Paul; Haghighipour, Nader (18 tháng 7 năm 2012). “GJ 581 update: Additional Evidence for a Super-Earth in the Habitable Zone”. Astronomische Nachrichten 333: 561–575. Bibcode:2012AN....333..561V. arXiv:1207.4515 [astro-ph.EP]. doi:10.1002/asna.201211707. 
  15. ^ Carroll, Michael (3 tháng 10 năm 2016). Earths of Distant Suns: How We Find Them, Communicate with Them, and Maybe Even Travel There. Springer. tr. 85. ISBN 9783319439648. Truy cập ngày 13 tháng 3 năm 2017. 
  16. ^ a ă Stephens, Tim (29 tháng 9 năm 2010). “Newly discovered planet may be first truly habitable exoplanet”. University News & Events. University of California, Santa Cruz. 
  17. ^ Sanders, Laura. “A little wobble spurs hope for finding life on distant worlds: extrasolar planet is in the right location to be habitable.”. Truy cập ngày 21 tháng 1 năm 2017. 
  18. ^ Alleyne, Richard (29 tháng 9 năm 2010). “Gliese 581g the most Earth like planet yet discovered”. The Daily Telegraph (London). Bản gốc lưu trữ ngày 2 tháng 10 năm 2010. Truy cập ngày 30 tháng 9 năm 2010. 
  19. ^ Wall, Mike. “Gliese 581g Tops List of 5 Potentially Habitable Alien Planets”. Space.com. Purch Group. Truy cập ngày 17 tháng 2 năm 2017. 
  20. ^ http://www.zing.vn/news/the-gioi/phat-hien-hanh-tinh-giong-trai-dat/a94530.html
  21. ^ “NASA, Mars: Facts & Figures”. Truy cập ngày 28 tháng 1 năm 2010. 
  22. ^ Mallama, A.; Wang, D.; Howard, R. A. (2006). “Venus phase function and forward scattering from H2SO4”. Icarus 182 (1): 10–22. Bibcode:2006Icar..182...10M. doi:10.1016/j.icarus.2005.12.014. 
  23. ^ Mallama, A. (2007). “The magnitude and albedo of Mars”. Icarus 192 (2): 404–416. Bibcode:2007Icar..192..404M. doi:10.1016/j.icarus.2007.07.011. 

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]

Tiền vị
Gliese 581d
Chỉ số tương tự Trái Đất cao nhất đối với một hành tinh ngoài Hệ Mặt Trời
2010–2011
Kế vị
Gliese 667 Cc

Tọa độ: Bản đồ bầu trời 15h 19m 26s, −07° 43′ 20″