Hạt dưa

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Hạt dưa (mà đỏ và màu đen) trong khay bánh mứt ngày Tết

Hạt dưa là một món ăn nhâm nhi trong ngày Tết của người Việt Nam, đây là món chủ nhà đãi khách trong dịp Tết. Nguyên liệu chính của món hạt dưa đơn giản là chỉ từ những hạt của các loại dưa nhưng chủ yếu là dưa hấu. Hạt dưa hấu được tách ra và nướng lên làm phần bên trong hạt chín. Khi thưởng thức, người ra sẽ dùng răng (thường là răng cửa) cắn mạnh vào đầu hạt dưa và tách làm đôi hạt dưa để ăn phần lõi màu vàng bên trong gọi là chíp hạt dưa hay cúp hạt dưa. Thực khách vừa nhâm nhi hạt dưa vừa uống trà, trò chuyện giúp không khí Tết thêm sinh động.

Nhân hạt dưa có vị béo, thơm khá đặc trưng. Ngoài hạt dưa hấu là chủ yếu còn có hạt bí, hạt hướng dương. Hạt đưa thường được tẩm màu đỏ hay màu đen bên ngoài, màu đỏ của hạt dưa tượng trưng cho sự may mắn [1]. Màu hồng đỏ của hạt dưa nhuộm bằng phẩm màu thực phẩm thường đem lại sắc hồng tươi thắm cho đôi môi. Đây cũng là một nét văn hóa đặc sắc của người Việt Nam [2]. Không chỉ lễ Tết, ngày nào trong năm cũng có hạt dưa đỏ để ăn. Vào quán trà chén ven đường phố cũng có món hạt dưa, vào các nhà hàng cũng có món hạt dưa. Sinh nhật, cưới hỏi, người ta vẫn cúp hạt dưa [3].

Một số công dụng[sửa | sửa mã nguồn]

Hạt dưa là một loại thực phẩm giàu dinh dưỡng và rất hữu ích với người bị viêm gan, rối loạn lipid máu... Ăn hạt dưa thường xuyên giúp tăng cường trí nhớ và chức năng não-thần kinh, phục hồi nhanh sức hoạt động của tế bào não. Hạt dưa chứa nhiều chất dinh dưỡng như protid, glucid, lipid, vitamin B1, B2, E, PP, canxi, sắt, kẽm, phốt pho, selen... Trong đó, protid của hạt dưa là chất đạm không thể thiếu cho thần kinh, cơ bắp, huyết dịch, nội tạng, xương khớp. Chất glucid trong hạt dưa là thành phần chính cấu tạo tế bào và thần kinh [4].

Theo Đông y, hạt dưa có vị ngọt, tính mát khi chưa rang chín, sau khi rang có tính bình, tác dụng hạ nhiệt, lợi tiểu, hạ huyết áp, tăng cường sinh lực. Nếu dùng chữa bệnh thì dùng hạt dưa luộc tốt hơn hạt dưa rang. Y học cổ truyền cho rằng hạt dưa làm mát phổi, tan đàm, điều hòa hệ tiêu hóa. Người bị ho do phổi nóng, đàm nhiều, ăn uống kém nên dùng [4]. Có nghiên cứu ghi nhận hạt dưa có tác dụng giúp ổn định men gan và lượng lipid huyết thanh rất có ích cho người bị viêm gan và những người bị rối loạn lipid máu (mỡ trong máu cao), giúp phòng ngừa xơ vữa động mạch [2]. Cũng có các nghiên cứu cho thấy, hạt dưa giúp tăng cường trí nhớ, nâng cao chức năng não-thần kinh, nhanh chóng phục hồi sức hoạt động của tế bào não. Chất béo trong hạt dưa, phần nhiều là acid béo không bão hòa, sẽ giúp ích trong việc phòng ngừa xơ cứng động mạch, bệnh mạch vành, chứng cao mỡ máu...[4]

Nguy cơ[sửa | sửa mã nguồn]

Tuy hạt dưa là món ăn ngon và vui trong ngày Tết tuy nhiên cũng có nhiều cảnh báo về những nguy cơ khi ăn hạt dưa như một số nơi phát hiện hạ dưa có chất gây ung thư, hạt dưa dương tính với - chất gây ung thư có trong phẩm màu công nghiệp. Theo các chuyên gia dinh dưỡng, có trong màu công nghiệp là chất độc có thể ngộ độc hoặc gây ung thư nếu dùng lâu dài nên bị cấm sử dụng trong thực phẩm.

Giá thành thấp, giúp màu sắc tươi tắn, sặc sỡ, bền màu là nguyên nhân khiến các cơ sở sản xuất hạt dưa chọn phẩm màu độc hại này [5]. Vì lợi nhuận, các cơ sở sản xuất đã ướp thực phẩm với hoá chất rhodamine B để giảm tối đa chi phí. Hoá chất này khi pha loãng trộn có thể ngấm qua vỏ hạt dưa vào bên trong. Người sử dụng chỉ cần cắn hạt dưa, tiếp xúc vỏ dưa dính hoá chất này cũng đã rất nguy hiểm. Sự tích tụ lâu ngày trong cơ thể chất này trước hết gây tổn thương gan, thận, lâu dần gây ung thư. Còn với những người gan kém, sự đào thải qua gan kém có thể gây dị ứng tức thì, biểu hiện là nổi mẩn trên da, sung huyết [6].

Một cách chế biến hạt dưa được ghi nhận là hạt dưa đỏ được nhuộm bằng phẩm màu công nghiệp dùng nhuộm vàng mã, chân hương. Theo các chuyên gia y tế, hóa chất độc hại trong phẩm màu có thể gây ảnh hưởng lâu dài tới sức khỏe, thậm chí dẫn tới ung thư [3][7]. Nhiều mặt hàng hạt dưa đỏ đang có mặt ở tất cả các sạp bánh kẹo từ bắc vào nam trong dịp Tết. Hầu hết chúng đều là hàng không nhãn mác, địa chỉ, được bán theo cân lạng. Ngay cả một số chủ hàng cũng không biết hạt dưa đỏ mình bán được sản xuất ở đâu [8]. Việt Nam hiện nay là một thị trường tiêu thụ hạt dưa từ Trung Quốc với những hạt dưa được tẩm hóa chất độc hại [9].

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ P.Thúy (18 tháng 1 năm 2012). “Hạt dưa mất hút, hạt bí, dẻ cười "soán ngôi" thị trường Tết”. Báo Giáo dục Việt Nam điện tử. Truy cập 16 tháng 5 năm 2013. 
  2. ^ a ă Đinh Công Bảy (16 tháng 1 năm 2012). “Bí quyết chọn hạt dưa”. Báo điện tử Gia đình và Xã hội. Truy cập 16 tháng 5 năm 2013. 
  3. ^ a ă Mỹ Hằng (20 tháng 1 năm 2006). “Hạt dưa nhuộm bằng phẩm màu vàng mã, chân hương!”. Báo Tiền Phong online. Truy cập 16 tháng 5 năm 2013. 
  4. ^ a ă â Bàng Cẩm (Báo Sức Khỏe & Đời Sống) (15 tháng 2 năm 2007). “Mứt và hạt dưa tốt cho sức khỏe”. Báo điện tử VnExpress (đăng lại). Truy cập 16 tháng 5 năm 2013. 
  5. ^ Thiên Chương (5 tháng 1 năm 2010). “Hạt dưa Tết bị phát hiện có chất gây ung thư”. Báo điện tử VnExpress. Truy cập 16 tháng 5 năm 2013. 
  6. ^ Võ Tuấn (6 tháng 1 năm 2010). “Phát hiện hạt dưa tẩm hoá chất rhodamine B gây ung thư”. Báo Lao Động điện tử. Bản gốc lưu trữ 9 tháng 1 năm 2010. Truy cập 16 tháng 5 năm 2013. 
  7. ^ Thái Hà (11 tháng 1 năm 2006). “Tiêu hủy hạt dưa nhuộm phẩm màu công nghiệp”. Báo Tiền Phong online. Truy cập 16 tháng 5 năm 2013. 
  8. ^ Hải Hà (16 tháng 1 năm 2006). “Hàng Tết không nguồn gốc: Đẹp nhưng độc”. Báo điện tử VnExpress. Truy cập 16 tháng 5 năm 2013. 
  9. ^ Quế Hà (13 tháng 12 năm 2009). “Vụ hạt dưa có chất gây ung thư: Các “đại gia” hạt dưa rúng động!”. Báo Thanh Niên online. Truy cập 16 tháng 5 năm 2013. 
Foodlogo2.svg Chủ đề Ẩm thực