Hệ ngôn ngữ Sioux

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Hệ ngôn ngữ Sioux
Sioux–Catawba
Phân bố
địa lý
Bắc Mỹ
Ngôn ngữ con:
ISO 639-2 / 5: sio
Linguasphere: 64-A
Glottolog: siou1252[1]
{{{mapalt}}}
Phân bố của hệ ngôn ngữ Sioux thời kỳ tiền tiếp xúc với người châu Âu.

Hệ ngôn ngữ Sioux hay hệ ngôn ngữ Sioux–Catawba là một hệ ngôn ngữ Bắc Mỹ chủ yếu được nói quanh vùng Đại Bình nguyên, các thung lũng tại OhioMississippi, với một vài ngôn ngữ khác nằm ở miền đông.

Tên gọi[sửa | sửa mã nguồn]

Những tác giả gọi cả hệ là Sioux phân biệt giữa hai nhánh Sioux TâySioux Đông (hay Sioux lõiCatawba). Những người khác lại giới hạn cái tên "Sioux" cho nhánh miền tây và dùng tên Sioux–Catawba cho cả hệ.

Phân loại[sửa | sửa mã nguồn]

Hệ Sioux bao gồm ngữ tộc Sioux Tâyngữ tộc Catawba. Ngữ tộc Siou Tây được chia thành nhóm sông Missouri (gồm tiếng Crowtiếng Hidatsa), tiếng Mandan, nhóm sông Mississippi (như tiếng Dakota, tiếng Chiwere-Winnebago, và tiếng Dhegihan), và nhóm Sioux thung lũng Ohio. Ngữ tộc Catawba chỉ gồm tiếng Catawbatiếng Woccon.

Mối quan hệ[sửa | sửa mã nguồn]

Tiếng Yuchi (hiện được xem là ngôn ngữ tách biệt) có thể có liên quan với hệ Sioux–Catawba, dựa trên cả so sánh hình thái và sự thay đổi âm vị.[2]

Vào thế kỷ 19, Robert Latham đề xuất rằng hệ Sioux có quan hệ với hai hệ CaddoIroquois. Năm 1931, Louis Allen đưa ra danh sách đầu tiên về về sự tương đồng ở 25 mảng từ vựng trong các ngôn ngữ Sioux và Iroquois. Thập niên 1960 và 1970, Wallace Chafe nghiên cứu xa hơn về mối liên kết giữa hệ Sioux và Caddo. Thập niên 1990, Marianne Mithun so sánh hình thái và cú pháp của cả ba ngữ hệ. Hiện nay, giả thuyết hệ ngôn ngữ Đại Sioux này chưa được chứng minh, và sự tương tự giữa ba hệ ngôn ngữ có thể là kết quả của việc các ngôn ngữ tiền thân của chúng cùng thuộc một sprachbund.[3]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Nordhoff, Sebastian; Hammarström, Harald; Forkel, Robert và đồng nghiệp biên tập (2013). “Siouan”. Glottolog. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology. 
  2. ^ Kasak, Ryan (2016). “A distant genetic relationship between Siouan-Catawban and Yuchi”. 
  3. ^ Mithun, Marianne. 1999. The languages of native North America. p.305. Cambridge, UK: Cambridge University Press.

Tài liệu[sửa | sửa mã nguồn]

  • Parks, Douglas R.; & Rankin, Robert L. (2001). "The Siouan languages." In R. J. DeMallie (Ed.), Handbook of North American Indians: Plains (Vol. 13, Part 1, pp. 94–114). W. C. Sturtevant (Gen. Ed.). Washington, D.C.: Smithsonian Institution. ISBN 0-16-050400-7.
  • Voegelin, C.F. (1941). “Internal Relationships of Siouan Languages”. American Anthropologist 42 (2): 246–249. JSTOR 662955. doi:10.1525/aa.1941.43.2.02a00080. 

Đọc thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]