Hệ xác định giới tính

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Buớc tưới chuyển hướng Bước tới tìm kiếm
Hình 1: Là gà mái (ZW) hay gà trống (ZZ) trước hết là do cặp nhiễm sắc thể giới tính.

Hệ xác định giới tính là tập hợp các cấu trúc, nhân tố và cơ chế sinh học quyết định sự hình thành và phát triển giới tính (đực hay cái) của cá thể sinh vật.[1][2][3]

  • Hầu hết các loài sinh vật sinh sản hữu tính có hai giới tính khác biệt là đựccái. Nếu các cấu trúc, cơ chế sinh học  và nhân tố nào khác tham gia hình thành nên tính đực hoặc tính cái của một cơ thể sinh vật, thì họp lại thành hệ xác định giới tính (sex determination system) của cơ thể đó.
  • Nói chung, có nhiều kiểu hệ thống (cũng gọi là cơ chế) xác định giới tính:

- Hệ xác định giới tính theo nhiễm sắc thể, gọi tắt là cơ chế nhiễm sắc thể (chromosomal system) thực chất là cơ chế tổ hợp các nhiễm sắc thể giới tính, cũng gọi là cơ chế di truyền (hình 1).[4]

- Hệ xác định giới tính theo nhân tố môi trường (environmental sex determination) thường là loại nhân tố vô sinh (nhất là nhiệt độ) gọi tắt là cơ chế môi trường (environmental system).[5]

- Hệ xác định giới tính do hoocmôn (hormonal sex determination),[1] gọi tắt là cơ chế hoocmôn (hormonal system).

Xác định giới tính do môi trường hoặc do hoocmôn thường là cơ chế thứ cấp (secondary sex determination).[1]

Cơ chế nhiễm sắc thể xác định giới tính đầu tiên được nhà nữ di truyền học người Mỹ Nettie Maria Stevens phát hiện ở sâu bột vào năm 1903. Đây là cơ chế di truyền. Về sau, các nhà nghiên cứu nhận thấy quá trình xác định giới tính ở các loài và trong sự phát triển cá thể là rất phức tạp.[3]

Cơ chế nhiễm sắc thể xác định giới tính[sửa | sửa mã nguồn]

Nguồn trích dẫn[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ a ă â Sinauer Associates ("Developmental Biology". 6th edition). “Chromosomal Sex Determination in Mammals”. 
  2. ^ Campbell và cộng sự: "Sinh học" - Nhà xuất bản Giáo dục, 2010.
  3. ^ a ă Phạm Thành Hổ: "Di truyền học" - Nhà xuất bản Giáo dục, 2000.
  4. ^ “Sex determination (GENETICS)”. 
  5. ^ “Environmental Sex Determination”.