Hồ sơ Lầu Năm Góc

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Buớc tưới chuyển hướng Bước tới tìm kiếm
Một bản đồ của CIA về các hoạt động chống đối trong Đông Dương xuất bản như một phần của Hồ sơ lầu năm góc

Các hồ sơ lầu năm góc (tiếng Anh: Pentagon Papers), có tên chính thức Quan hệ Hoa Kỳ – Việt nam, 1945-1967: Một Nghiên cứu Chuẩn bị bởi Bộ quốc Phòng (tiếng Anh: United States – Vietnam Relations, 1945–1967: A Study Prepared by the Department of Defense), là một tài liệu lịch sử của Bộ quốc Phòng Hoa Kỳ về sự tham dự chính trị-quân sự của Hoa Kỳ ở Việt nam từ năm 1945 đến 1967. Các hồ sơ đã được phát hành bởi Daniel Ellsberg, người đã từng tham gia nghiên cứu, và lần đầu tiên đưa ra công chúng trên trang nhất của tờ New York Times năm 1971.[1][2] Một bài báo The New York Times năm 1996 nói rằng hồ sơ lầu năm góc đã chứng minh, bên cạnh những thứ khác, rằng chính phủ của Johnson "đã nói dối một cách có hệ thống, không chỉ với công chúng mà còn với quốc Hội."[3]

Cụ thể hơn, giấy tờ tiết lộ rằng Mỹ đã bí mật mở rộng các quy mô của các Chiến tranh Việt nam, với các vụ đánh bom ở CampuchiaLào, tấn công ven biển vào Bắc Việt, và các cuộc tấn công bằng Thủy Quân lục chiến, không cái nào trong số đó đã được báo cáo trên các phương tiện truyền thông.[4]

Do tiết lô hồ sơ lầu năm góc, Ellsberg ban đầu bị kết tội với âm mưu, gián điệp và trộm cắp tài sản của chính phủ, nhưng những lời cáo buộc sau đó đã được huỷ bỏ sau các công tố viên điều tra vụ Watergate sớm phát hiện ra rằng các nhân viên ở Nhà Trắng của Nixon đã ra lệnh cho những người được gọi là Thợ ống nước Nhà Trắng thực hiện những hành vi bất hợp pháp để làm mất uy tín Ellsberg.[5]

Trong tháng 6 năm 2011, toàn bộ hồ sơ lầu năm góc đã được giải mật và phát hành công khai.[6]

Nội dung[sửa | sửa mã nguồn]

Mục tiêu thực tế của Chiến tranh Việt nam: Ngăn chặn Trung quốc[sửa | sửa mã nguồn]

Như đặt ra bởi Thư ký Quốc phòng Hoa Kỳ Robert McNamara, chính sách ngăn chặn Trung Quốc của Hoa Kỳ là một nỗ lực chiến lược lâu dài để bao vây Bắc Kinh bằng Liên Xô, các vệ tinh của nó, cũng như:
a) Mặt trận NhậtHàn Quốc,
b) Mặt trận Ấn độPakistan, và
c) Mặt trận Đông nam Á

Nội vụ của Việt Nam[sửa | sửa mã nguồn]

Diễn biến
  • 1950 (1950) – Hoa Kỳ cung cấp thiết bị quân sự số lượng lớn cho Pháp để chống Việt Minh[7]
  • 1954 (1954) – Hoa Kỳ bắt đầu tham gia "acts of sabotage and terror warfare" để bảo vệ Nam Việt Nam khỏi Cộng sản Bắc Việt Nam[7]
  • 1955 (1955) – Hoa Kỳ hỗ trợ trực tiếp Ngô Đình Diệm lên tổng thống[8]
  • 1963 (1963) – Hoa Kỳ hỗ trợ và trực tiếp tham gia lật đổi Tổng thống Nam Việt Nam Ngô Đình Diệm[7]
  • 2 tháng 8, 1964 (1964-08-02) – Sau Sự kiện Vịnh Bắc Bộ, Hoa Kỳ thao túng quần chúng để chuẩn bị cho chiến tranh công khai để ngăn những người cộng sản chiến Nam Việt Nam[7]

Vai trò của Hoa Kỳ trong sự nổi lên của Tổng thống Diệm[sửa | sửa mã nguồn]

Tổng thống hoa KỲ Dwight D. Eisenhower chào Tổng thống Ngô Đình Diệm của Nam Việt Nam, người được hỗ trợ bởi Hoa Kỳ, theo hồ sơ lầu năm góc

Trong một phần của lầu năm góc có tựa đề là "cam kết và chương trình của Kennedy," cam kết của Mỹ với Nam Việt Nam gắn với sự thành lập quốc gia này bởi Hoa Kỳ. Như thừa nhận trong hồ sơ:

Trong một tiểu mục có tựa đề là "Cam kết Đặc biệt  của Mỹ với Việt nam," hồ sơ nhấn mạnh một lần nữa vai trò của Hoa Kỳ:

Cụ thể hơn, Hoa Kỳ đã gửi thiết bị, vật tư trị giá 28.4 triệu đô-la để giúp chế độ Diệm tăng cường quân đội. Ngoài ra, 32.000 người nghĩa quân miền nam được huấn luyện bởi Hoa Kỳ với chi phí 12.7 triệu đô-la. Người ta hy vọng rằng chế độ Diệm, sau khi nhận được một lượng hỗ trợ đáng kể của Mỹ, sẽ có thể chịu được Việt Cộng.[8]

Vai trò của Hoa Kỳ trong cuộc đảo chính lật đổ chế độ Diệm[sửa | sửa mã nguồn]

Xác Tổng thống Diệm sau khi ông bị ám sát trong cuộc đảo chính năm 1963, được hậu thuẫn bởi chính phủ Hoa Kỳ, như là một phần của chính sách bí mật về thay đổi chế độ nước ngoài

Theo các hồ sơ lầu năm góc, chính phủ hoa KỲ đã đóng một vai trò quan trọng trong những cuộc đảo chính năm 1963 ở Nam Việt Nam, trong đó Tổng thống Ngô Đình Diệm đã bị ám sát. Trong khi duy trì "liên hệ bí mật" với các tướng Việt lên kế hoạch cho cuộc đảo chính, Mỹ cắt viện trợ cho Tổng thống Diệm, và công khai hỗ trợ một chính phủ kế nhiệm cho Việt Nam mà tác giả được gọi là "về cơ bản là không có thủ lĩnh":

Đề xuất hoạt động[sửa | sửa mã nguồn]

  • Mục 1 – tấn công không quân vào các trung tâm cung ứng chính của Việt Cộng, tiến hành cùng lúc bởi lực lượng không quân Nam Việt Nam và Không quân Hoa Kỳ (bí danh cổng trang trại)[9]
  • Mục 2 – tấn công qua biên giới vào các trung tâm cung ứng chính của Việt Cộng, tiến hành bởi đơn vị Nam Việt Nam và cố vấn quân sự Mỹ.[9]
  • Mục 3 – ném bom hạn chế vào các mục tiêu Bắc Việt bằng máy bay không đánh dấu lái bởi đội bay không phải người Mỹ.[9]

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ “The Pentagon Papers”. UPI. 1971. Truy cập ngày 2 tháng 7 năm 2010. 
  2. ^ “The Pentagon Papers”. 1971 Year in Review. UPI. 1971. Truy cập ngày 2 tháng 7 năm 2010. 
  3. ^ Apple, R.W. (ngày 23 tháng 6 năm 1996). “Pentagon Papers”. The New York Times (New York). Truy cập ngày 23 tháng 10 năm 2013. 
  4. ^ Chú thích trống (trợ giúp) 
  5. ^ “The Watergate Story”. The Washington Post. Truy cập ngày 26 tháng 10 năm 2013. Watergate prosecutors find a memo addressed to John Ehrlichman describing in detail the plans to burglarize the office of Pentagon Papers defendant Daniel Ellsberg's psychiatrist, The Post reports. 
  6. ^ “Pentagon Papers”. History (U.S. TV channel). Truy cập ngày 26 tháng 10 năm 2013. 
  7. ^ a ă â b NEIL SHEEHAN (ngày 13 tháng 6 năm 1971). “Vietnam Archive: Pentagon Study Traces 3 Decades of Growing U.S. Involvement”. The New York Times. 
  8. ^ a ă "Evolution of the War.
  9. ^ a ă â John A. McCone (ngày 28 tháng 7 năm 1964). “Probable Communist Reactions to Certain US or US-Sponsored Courses of Action in Vietnam and Laos”. Office of the Historian. Truy cập ngày 26 tháng 10 năm 2013.