Bước tới nội dung

Heckler & Koch G3

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Heckler & Koch G3
Một khẩu AG-3 do Na Uy sản xuất (biến thể G3A5 của dòng G3) kèm dây đeo súng
LoạiSúng trường chiến đấu
Nơi chế tạoTây Đức
Lược sử hoạt động
Phục vụ1959–nay
Sử dụng bởiXem phần Các quốc gia sử dụng
TrậnXem phần Các cuộc xung đột
Lược sử chế tạo
Người thiết kếCETME
Mauser
Heckler & Koch
Năm thiết kếThập niên 1950
Nhà sản xuấtHeckler & Koch (gốc)
Rheinmetall
MIC
SEDENA
Kongsberg Gruppen
POF và các đơn vị khác
Giai đoạn sản xuất1958–nay
Số lượng chế tạo8.000.000[1]
Các biến thểXem phần Các biến thể
Thông số
Khối lượng4,38 kg (9,66 lb) (Bản G3A3)
4,7 kg (10 lb) (Bản G3A4)
Chiều dài1.025 mm (40,4 in)
Độ dài nòng450 mm (17,7 in)
Chiều rộng45 mm (1,8 in)
Chiều cao220 mm (8,7 in) kèm hộp tiếp đạn
Đạn7,62×51mm NATO
Cơ cấu lên đạnNạp đạn bằng phản lực bắn lùi có con lăn hoãn
Tốc độ bắn500–600 phát/phút
Sơ tốc đầu nòng800 m/s (2.625 ft/s)
Tầm bắn xa nhất1.000 mét (1.094 yd)
Chế độ nạpHộp tiếp đạn rời dung lượng 5, 10, 20, 30, hoặc 40 viên, và hộp tiếp đạn dạng trống 50 viên hoặc 100 viên
Ngắm bắnPhía sau: thước ngắm diopter dạng trống xoay; phía trước: đầu ruồi bọc trong vòng bảo vệ

Heckler & Koch G3 (viết tắt của tiếng Đức: Gewehr 3 - Súng trường số 3) là một dòng súng trường chiến đấu có cơ cấu chọn chế độ bắn sử dụng cỡ đạn 7,62×51mm NATO, được nghiên cứu phát triển vào thập niên 1950 bởi tập đoàn chế tạo vũ khí Heckler & Koch của Tây Đức, có sự hợp tác kỹ thuật phối hợp với trung tâm nghiên cứu quốc phòng CETME của Tây Ban Nha.[2] G3 từng đóng vai trò là dòng súng trường tiêu chuẩn phục vụ trong lực lượng Quân đội Liên bang Đức (Bundeswehr) cho đến khi bị thay thế vị trí bởi khẩu Heckler & Koch G36 vào thập niên 1990 sau giai đoạn nước Đức tái thống nhất, đồng thời súng cũng được phê duyệt đưa vào biên chế chính thức tại hàng loạt quốc gia khác.

Dòng súng G3 đã được xuất khẩu thương mại tới hơn 70 quốc gia và được cấp phép sản xuất theo diện nhượng quyền chính thức tại ít nhất 15 nước. Tính đến nay, đã có hơn 7,8 triệu khẩu G3 được xuất xưởng trên toàn cầu.[3] Ngôn ngữ cấu trúc mô-đun ưu việt của dòng súng này sau đó đã được kế thừa để làm nền tảng phát triển cho nhiều mẫu mã súng nổi tiếng khác của hãng HK, bao gồm các dòng súng máy HK21, súng tiểu liên MP5, súng trường tấn công HK33, súng bắn tỉa PSG1 và mẫu súng trường tấn công G41.

Lịch sử

[sửa | sửa mã nguồn]
Mẫu súng trường tấn công thử nghiệm đời đầu Gerät 06H của hãng Mauser và mẫu súng CEAM Modèle 1950 — một nỗ lực của Pháp nhằm đưa ý tưởng thiết kế StG 45(M) vào sản xuất hàng loạt, sử dụng cỡ đạn .30 Carbine

Nguồn gốc phát triển của dòng G3 có thể bắt nguồn từ những năm cuối của Chiến tranh Thế giới thứ hai, khi các kỹ sư Mauser thuộc Nhóm Nghiên cứu Phát triển Vũ khí nhẹ (Abteilung 37) tại Oberndorf am Neckar thiết kế mẫu súng trường tấn công thử nghiệm mang mã hiệu Maschinenkarabiner Gerät 06 (MKb Gerät 06, "súng trường ngắn tự động thiết bị 06") sử dụng dòng đạn trung gian 7,92×33mm Kurz. Đầu tiên là nguyên mẫu Gerät 06 vận hành bằng cơ chế lùi ngắn khóa nòng lăn (roller-locked short recoil) chuyển đổi từ thiết kế của súng máy MG 42 nhưng trang bị cụm nòng cố định và hệ thống pittông trích khí thông thường.[4] Nhờ việc tính toán kỹ lưỡng các tỷ lệ cơ học, hệ thống trích khí sau đó đã được lược bỏ hoàn toàn.[5] Kết quả của nghiên cứu này là mẫu vũ khí mang mã hiệu Gerät 06H (với chữ hậu tố "H" viết tắt của halbverriegelt — "khóa bán phần/khóa chậm"), ngày nay được biết đến rộng rãi với tên gọi StG 45(M) (Sturmgewehr 45(M), súng trường tấn công 45). Tuy nhiên, không có bằng chứng nào cho thấy định danh này từng được sử dụng chính thức dưới thời Đế chế Đức.[6] Dòng vũ khí này chưa từng được sản xuất với số lượng lớn và chiến tranh đã kết thúc trước khi những khẩu súng thuộc lô sản xuất đầu tiên hoàn thành chế tạo.[7]

Các kỹ thuật viên người Đức tham gia vào dự án phát triển StG 45(M) sau đó đã được đưa sang Pháp để làm việc tại Trung tâm Nghiên cứu Vũ khí trang bị Mulhouse (CEAM). Cơ chế của StG 45(M) tiếp tục được hoán cải hiệu chỉnh bởi kỹ sư Ludwig Vorgrimler và Theodor Löffler tại cơ sở Mulhouse trong giai đoạn từ năm 1946 đến năm 1949. Ba phiên bản thử nghiệm đã được chế tạo tương thích cho các cỡ đạn .30 Carbine, 7,92×33mm Kurz và dòng đạn ngắn thử nghiệm 7,65×35mm của Pháp do nhà máy đạn Cartoucherie de Valence phát triển vào năm 1948. Dự án phát triển cỡ đạn 7.5×38mm ứng dụng đầu đạn bằng chất liệu nhôm một phần đã bị hủy bỏ vào năm 1947. Bản thiết kế của Löffler với định danh Carabine Mitrailleuse Modèle 1950 đã được giữ lại để tham gia các đợt thử nghiệm nghiệm thu cùng với 12 nguyên mẫu khác nhau do các hãng CEAM, MAC và MAS nghiên cứu chế tạo. Do bận tâm tham gia vào cuộc Chiến tranh Đông Dương và đồng thời là quốc gia đóng góp ngân sách lớn thứ hai cho khối NATO, nước Pháp sau đó đã quyết định hủy bỏ kế hoạch thông qua các dòng vũ khí mới này vì lý do thâm hụt tài chính.

Nguyên mẫu phát triển thử nghiệm CETME A2b sử dụng cỡ đạn 7,92×40mm CETME M53

Vào năm 1950, Vorgrimler chuyển sang sinh sống và làm việc tại Tây Ban Nha, nơi ông đã thiết kế thành công mẫu súng trường LV-50 tương thích với cỡ đạn Kurz, và về sau là dòng đạn độc quyền 7,92×40mm CETME M53.[8] Tại thời điểm này, mẫu súng trường được đổi tên thành Modelo 2. Thiết kế của dòng Modelo 2 đã thu hút sự chú ý từ lực lượng Cảnh sát Biên phòng Liên bang (Bundesgrenzschutz - BGS) Tây Đức, đơn vị vốn đang tìm kiếm giải pháp tái trang bị cho các lực lượng phòng vệ quốc gia vừa được thành lập lại. Do không chấp nhận một cỡ đạn nằm ngoài tiêu chuẩn quy ước của khối NATO, phía Tây Đức đã yêu cầu hãng CETME nghiên cứu phát triển một phiên bản sử dụng cỡ đạn 7,62×51mm. Kết quả của dự án là dòng súng CETME Model A tương thích với cỡ đạn 7,62×51mm CETME, loại đạn sở hữu kích thước buồng đạn hoàn toàn tương đồng nhưng có liều phóng giảm bớt sức mạnh so với đạn tiêu chuẩn 7,62×51mm NATO. Tiến trình phát triển sâu hơn đối với dòng súng này dưới sự đóng góp ý kiến kỹ thuật từ hãng H&K đã cho ra đời dòng CETME Model B. Biến thể này nhận được một số cải tiến sửa đổi bao gồm tính năng khai hỏa từ bệ khóa nòng đóng ở cả hai chế độ bắn bán tự động và tự động hoàn toàn, trang bị bộ ốp lót tay bằng Thép lá dập lỗ mới (trên các phiên bản trước đó bộ chân giá đỡ hai chân gấp đóng vai trò làm ốp lót tay trước), cải thiện các đặc tính công thái học và nòng súng dài hơn một chút tích hợp bộ phận dẫn hướng phóng lựu súng trường cỡ 22 mm. Vào năm 1958, mẫu súng trường này chính thức được đưa vào phục vụ trong Quân đội Tây Ban Nha dưới định danh Modelo 58, sử dụng dòng đạn 7,62×51mm CETME.

Vào năm 1956, lực lượng Cảnh sát Biên phòng Liên bang Tây Đức hủy bỏ kế hoạch thu mua các khẩu súng trường CETME theo dự kiến, thay vào đó họ thông qua mẫu súng FN FAL do Bỉ sản xuất dưới định danh quân sự Gewehr 1 (G1). Tuy nhiên, lực lượng quân đội Tây Đức vừa thành lập (Bundeswehr) lúc này lại bày tỏ sự quan tâm và đã sớm thu mua một số lượng súng trường CETME (cấu hình buồng đạn 7,62×51mm NATO) để tiến hành các đợt thử nghiệm chuyên sâu. Dòng súng CETME, lúc này được gọi dưới mã định danh Automatisches Gewehr G3 theo danh mục phân loại của Tây Đức, đã cạnh tranh thành công trước mẫu SIG SG 510 (G2) của Thụy Sĩ và mẫu AR-10 (G4) của Mỹ để thay thế cho súng trường G1 vốn rất được ưa chuộng trước đó. Vào năm 1956, lực lượng Bundeswehr bắt đầu triển khai các đợt thử nghiệm thực địa mở rộng cấp đơn vị với 400 khẩu súng trường CETME. Hãng Heckler & Koch sau đó đã áp dụng một loạt cải tiến thay đổi trên dòng súng này. Vào tháng 1 năm 1959, quân đội Tây Đức chính thức thông qua cấu hình cải tiến kỹ thuật do hãng CETME đề xuất.[3] Chính phủ Tây Đức mong muốn dòng súng trường G3 phải được sản xuất theo giấy phép nhượng quyền ngay tại trong nước; trước đó thương vụ thu mua súng G1 đã đổ bể do hãng FN từ chối cấp giấy phép sản xuất tương tự. Đối với trường hợp của G3, công ty Nederlandse Wapen en Munitiefabriek (NWM) của Hà Lan là đơn vị nắm giữ bản quyền sản xuất và thương mại đối với thiết kế của CETME ở các khu vực ngoài phạm vi Tây Ban Nha. Để có được bản quyền sản xuất này, chính phủ Tây Đức đã đề xuất ký kết các hợp đồng cung cấp đạn dược cỡ 20mm cho lực lượng Không quân Tây Đức (Luftwaffe) với hãng NWM. Quy trình sản xuất dòng súng G3 sau đó đã được phân bổ bàn giao cho hai hãng Rheinmetall và Heckler & Koch đảm nhiệm.[9] Hãng Heckler & Koch vốn đã có mối liên kết từ trước với CETME, và đã tham gia tối ưu hóa sâu hơn mẫu súng trường CETME để tương thích hoàn toàn với dòng đạn nguyên lực lượng 7,62×51mm NATO (trái ngược với phiên bản giảm liều phóng của CETME). Vào năm 1969, Rheinmetall đã nhượng lại toàn bộ bản quyền chế tạo dòng G3 để đổi lấy cam kết từ phía Heckler & Koch về việc không tham gia đấu thầu sản xuất mẫu súng máy MG 3. Về sau vào năm 1977, chính phủ Tây Đức đã chuyển giao quyền sở hữu bản quyền sản xuất và thương mại dòng G3 độc quyền cho hãng Heckler & Koch. Sau khi tiếp nhận các bản quyền này, ban đầu hãng Heckler & Koch đã phải chi trả cho chính phủ mức phí 4 Deutsche Mark cho mỗi khẩu súng trường xuất xưởng, mặc dù họ là đơn vị được chính phủ Tây Đức trao thầu sản xuất.

Những lô súng trường G3 xuất xưởng đầu tiên có sự khác biệt rõ rệt so với các biến thể thế hệ sau này. Các khẩu súng đời đầu trang bị bộ thước ngắm lật cơ khí dạng kín (với hai lỗ ngắm), bộ chân giá đỡ hai chân gấp trọng lượng nhẹ, bộ ốp lót tay trước bằng thép tấm dập, phần báng bằng chất liệu gỗ (trên các phiên bản báng cố định) hoặc báng kim loại dạng thụt lùi cơ động.[8] Trước khi bàn giao cho lực lượng Bundeswehr, mỗi khẩu G3 đều phải trải qua các bài kiểm tra chức năng vận hành, căn chỉnh lấy điểm chuẩn bắn thử đường ngắm (Anschießen) và kiểm tra tác xạ ngay tại nhà máy sản xuất. Trong quy trình này, 5 phát bắn sẽ được thực hiện vào bia ở cự ly 100 mét (109 yd) bằng chủng loại đạn căn chỉnh chuyên dụng có độ chính xác cao. Cụm 5 lỗ đạn bắn ra yêu cầu không được vượt quá vòng đường kính 120 mm (4,7 in) (tương đương 1.2 mil / 4.13 MOA). Dòng súng này liên tục được hiện đại hóa trong suốt thời gian phục vụ trong quân đội (bên cạnh các sửa đổi nhỏ, súng được trang bị hệ thống ngắm mới, bộ phận giảm chớp lửa đầu nòng kiểu mới, cùng bộ ốp lót tay và báng súng bằng vật liệu tổng hợp), kết quả của tiến trình này là sự ra đời của các biến thể sản xuất thế hệ mới nhất bao gồm mẫu G3A3 (trang bị báng cố định bằng vật liệu polymer) và mẫu G3A4 (trang bị báng sắt dạng thụt lùi cơ động). Dòng súng trường này đã chứng minh được sự thành công vượt trội trên thị trường xuất khẩu quân sự quốc tế, được thông qua bởi lực lượng quân đội của hơn 40 quốc gia.[8] Trong số đó, có 18 quốc gia đã triển khai dây chuyền chế tạo dòng G3 ngay tại nội địa theo các giấy phép nhượng quyền sản xuất.[10] Các nhà sản xuất súng G3 nổi tiếng bao gồm Pháp (MAS), Hy Lạp (Hệ thống Quốc phòng Hy Lạp), Iran (Tổ chức Công nghiệp Quốc phòng), Luxembourg (Luxemburg Defense Technologie), Mexico, Myanmar, Na Uy (Kongsberg Våpenfabrikk), Pakistan (Nhà máy Quốc phòng Pakistan), Bồ Đào Nha (FBP), Ả Rập Xê Út (Tổng công ty Công nghiệp Quân sự), Thụy Điển (Husqvarna Vapenfabrik AB và FFV Carl-Gustaf tại Eskilstuna), Thái Lan, Thổ Nhĩ Kỳ (Tập đoàn Công nghiệp Hóa chất và Cơ khí) và Vương quốc Anh (Royal Ordnance).[8]

Quân đội Đức (Bundeswehr) từng triển khai kế hoạch cải tiến các khẩu súng trường G3 của họ vào thập niên 1990 bằng cách bổ sung một bộ phận hất vỏ đạn bằng đồng giúp hướng vỏ đạn đã qua sử dụng rơi xuống dưới và hướng ra phía trước mặt xạ thủ, kết hợp lắp đặt một bộ vỏ tay cầm cò súng/cụm cơ cấu điều khiển bọc polymer mới cho phép xạ thủ thuận cả hai tay dễ dàng thao tác lẫy khóa an toàn hơn, trước khi các khẩu G3 này bị thay thế hoàn toàn bởi dòng súng Heckler & Koch G36. Hiện nay (năm 2018), hàng trăm nghìn súng trường thuộc các biến thể hiện đại hóa G3A3A1, G3A4A1 và G3KA4A1 vẫn đang được bảo quản bởi lực lượng Bundeswehr dưới dạng niêm cất dự bị hoặc lưu trữ tại kho vũ khí của các căn cứ quân sự. Phiên bản súng do Iran sản xuất hiện vẫn tiếp tục được duy trì dây chuyền chế tạo tính đến năm 2024.[11]

Chi tiết thiết kế

[sửa | sửa mã nguồn]

Cơ chế vận hành

[sửa | sửa mã nguồn]
Sơ đồ cơ chế lùi dài khóa nòng lùi có trễ bằng con lăn trên dòng súng G3
Mô hình mặt cắt của buồng đạn tích hợp các rãnh thoát khí giảm áp (bên trái) và cơ chế khóa lùi trễ con lăn của dòng súng trường chiến đấu G3
Các vỏ đạn sau khi bắn với vết ám muội than ở mặt ngoài phía trước, gây ra bởi chủ đích dẫn khí thuốc súng đi vào vị trí các rãnh thoát khí giảm áp
Tập tin:Kinematik Comparison between cartridge chambers with and without gas relief flutes in a force-closed dynamically locked firearm with bottleneck shell horizontal version CC BS-SA 4.0.svg
Sơ đồ cấu trúc buồng đạn khía rãnh trích khí, tương tự thiết kế ứng dụng trên khẩu súng trường G3 của H&K

Khẩu G3 là dòng vũ khí tự động bắn chọn chế độ vận hành bằng nguyên lý lùi khóa nòng có trễ bằng con lăn. Cụm bệ khóa nòng cấu tạo hai thành phần bao gồm một đầu khóa nòng (bệ khóa nòng) và bệ tỳ khóa nòng. Khóa nòng được giữ cố định ở vị trí đóng buồng đạn nhờ hai con lăn hình trụ có khả năng trượt cơ động bám chặt vào các rãnh khuyết khóa trên phần kéo dài nòng súng. Buồng đạn được mở ra khi cả hai con lăn bị ép thụt vào trong chống lại các bề mặt vát cam, đẩy đi dưới áp lực lùi của luồng khí thuốc giãn nở tác động lên đầu khóa nòng. Khi các con lăn di chuyển vào trong, năng lượng giật lùi được chuyển truyền sang khối khóa và bệ tỳ khóa nòng khiến bộ phận này bắt đầu hành trình giật về phía sau, trong khi phần đầu khóa nòng di chuyển lùi chậm hơn tương đối so với bệ tỳ khóa nòng. Khi bệ tỳ khóa nòng di chuyển vượt qua vị trí các con lăn, áp suất trong lòng nòng súng đã giảm xuống mức an toàn, lúc này đầu khóa nòng được bệ tỳ khóa nòng kéo giữ lại và cả cụm cùng di chuyển lùi về phía sau như một khối thống nhất, tiếp tục hoàn thành chu kỳ vận hành tiếp theo.

Dựa trên mối tương quan hình học phát sinh từ các góc vát của bề mặt tiếp xúc con lăn trên khối khóa và rãnh khuyết của phần kéo dài nòng súng, hành trình giật lùi của đầu khóa nòng được trì hoãn theo tỷ lệ 4:1 đối với cấu hình buồng đạn cỡ 7,62×51mm NATO. Do đó trong cùng một khoảng thời gian, bệ tỳ khóa nòng di chuyển nhanh gấp 4 lần so với đầu khóa nòng. Tỷ lệ này được duy trì liên tục cho đến khi các con lăn khóa đã rút hoàn toàn ra khỏi các rãnh khuyết khóa trên phần kéo dài nòng súng.

Cụm khóa nòng tích hợp một cơ chế chống nẩy giúp ngăn chặn tình trạng khóa nòng bị nẩy bật ngược trở lại khi va chạm vào bề mặt buồng đạn của nòng súng. "Lẫy khóa đầu khóa nòng" là một móc gạt chịu áp lực lò xo gắn trên bệ tỳ khóa nòng, có chức năng giữ chặt lấy phần đầu khóa nòng khi cụm bệ khóa nòng đi vào vị trí đóng buồng đạn. Về cơ bản, chiếc lẫy này sẽ khớp vào vị trí bằng lực ma sát, tạo ra đủ lực kháng cự ngăn chặn quá trình tự mở khóa ngoài ý muốn để bệ khóa nòng không bị dội ngược lại. Bộ phận móc hất vỏ đạn hoạt động bằng lò xo cũng được bố trí bên trong khóa nòng, trong khi lẫy hất vỏ đạn nằm ở bên trong hộp cò súng (kích hoạt dưới chuyển động giật lùi của khóa nòng).[8]

Bộ phận buồng đạn được gia công các rãnh thoát khí giảm áp dọc theo chiều dài thành buồng đạn nhằm hỗ trợ quá trình trích xuất vỏ đạn ra ngoài dễ dàng hơn sau khi bắn. Các khía rãnh này cho phép một phần khí thuốc súng luồn vào giữa vỏ đạn và thành buồng đạn, giúp cân bằng áp suất giữa bề mặt bên trong và bên ngoài ở phần phía trước của vỏ đạn. Việc chủ động dẫn khí thuốc súng đi vào các khía rãnh thoát khí giảm áp này giúp giảm đáng kể lực ma sát của vỏ đạn tác động lên thành buồng đạn, tăng cường độ tin cậy của quy trình trích xuất vỏ đạn bằng cách ngăn ngừa tình trạng vỏ đạn bị kẹt dính hoặc nứt rách.

Hoạt động tin cậy của cơ chế lùi khóa nòng có trễ bằng con lăn bị giới hạn bởi các thông số đặc thù của đạn và súng như trọng lượng đầu đạn, liều thuốc súng, chiều dài nòng súng và mức độ hao mòn chi tiết. Nhằm đạt được các dải thông số vận hành chuẩn xác và an toàn, hãng Heckler & Koch cung cấp nhiều loại khối khóa khác nhau có khối lượng và góc vát vai khác biệt. Các góc vát này đóng vai trò sống còn và quyết định thời điểm mở khóa cũng như tiến trình của đường cong áp suất khi các khối khóa phối hợp hoạt động đồng bộ với bệ tỳ khóa nòng súng.[12][13]

Đặc điểm

[sửa | sửa mã nguồn]
Khẩu súng trường G3A3 khi tháo rời dã chiến thể hiện rõ nét cấu trúc dạng mô-đun
Giao diện các hướng ngắm của lỗ ngắm xoay dạng trống Drehvisier
Lưỡi lê súng HK G3 đi kèm vỏ bao

G3 là một hệ thống vũ khí dạng mô-đun được thiết kế để đáp ứng yêu cầu về tuổi thọ phục vụ đạt 6.000 phát bắn của lực lượng Bundeswehr. Các bộ phận báng súng, ốp lót tay trước và cụm vỏ tay cầm cò súng/cơ cấu điều khiển có thể được thay thế tùy ý theo nhiều cấu hình đa dạng (liệt kê bên dưới). Các chốt định vị đẩy đơn giản giúp giữ cố định các chi tiết cấu thành, việc tháo mở chúng cho phép người dùng nhanh chóng tháo dỡ và thay thế các linh kiện một cách dễ dàng. Dòng súng này ứng dụng rộng rãi các chi tiết chế tạo từ thép tấm dập và ép nhằm tối ưu hóa chi phí sản xuất thay vì sử dụng các chi tiết gia công cơ khí, đồng thời liên kết các bộ phận bằng phương pháp hàn điểm. Phần ống bọc tay kéo khóa nòng dập bằng thép tấm và hộp khóa nòng là những chi tiết lớn lộ ra ngoài, rất dễ bị biến dạng móp méo khi chịu va đập mạnh do chúng được thiết kế tương đối mỏng nhằm tiết giảm trọng lượng súng. Nếu bị móp méo nghiêm trọng hoặc lún sâu trong quá trình dã chiến ngoài thực địa, súng sẽ gặp phải các vấn đề về độ tin cậy vận hành do cản trở chu trình di chuyển của các bộ phận bên trong, khiến khẩu súng bị mất khả năng tác chiến và người dùng không thể tự khắc phục ngoài thực địa. Để xác định và xử lý các sự cố dạng này, thợ sửa súng được huấn luyện để sử dụng các dụng cụ đo kiểm chuyên dụng "GO", dưỡng đo đối xứng và các trục nong nắn để sửa chữa, khắc phục sự cố một cách tương đối nhanh chóng.[14][15]

Bộ phận cò

[sửa | sửa mã nguồn]

Súng trường vận hành bằng cơ chế búa đập và trang bị cụm cơ cấu cò tích hợp lẫy chọn chế độ bắn 3 vị trí, đồng thời đóng vai trò là chốt an toàn cơ khí ngăn ngừa nguy cơ súng tự cướp cò ngoài ý muốn (lẫy chọn ở vị trí "E" hoặc "1" – chế độ bắn bán tự động (Einzelfeuer), "F" hoặc "20" – chế độ bắn tự động hoàn toàn (Feuerstoß), "S" hoặc "0" – vị trí khóa an toàn (Sicher), cơ cấu cò bị vô hiệu hóa về mặt cơ học). Súng cũng có thể được lắp đặt một cụm lẫy chọn chế độ bắn/khóa an toàn 4 vị trí tùy chọn biểu thị bằng các hình vẽ ký hiệu trực quan (pictogram) với lẫy chọn thao tác được ở cả hai bên hông tay cầm. Nấc thiết lập bổ sung thứ tư này cho phép súng khai hỏa ở chế độ điểm loạt ngắn 3 viên đạn.[8] Súng trường sở hữu lực kéo cò tương đối nặng, đạt mức 50–55 N (11,2–12,4 lbf) do các yêu cầu khắt khe về tính năng an toàn chống rơi súng. Một bộ cơ cấu cò thay thế có lẫy chặn hành trình cò và lực kéo nhẹ hơn cũng được cung cấp sẵn để trang bị cho biến thể G3SG/1 và các phiên bản bắn tỉa chuyên dụng khác.

Hệ thống ngắm

[sửa | sửa mã nguồn]

Các biến thể súng trường G3 và G3A1 nguyên bản sở hữu đường ngắm thước ngắm cơ khí khá thấp, cấu thành từ một cụm đầu ngắm dạng cọc có vành che và hệ thống thước ngắm lật dạng chữ "L" (Klappvisier). Kể từ biến thể G3A2, súng được trang bị đường ngắm thước ngắm cơ khí tương đối thấp cấu thành từ một thấu kính bọc xoay dạng trống (Drehvisier) và bộ phận đầu ngắm dạng cọc có vành che. Thước ngắm sau có thể điều chỉnh cơ học cho cả độ lệch gió và góc nâng bằng các công cụ hỗ trợ. Thiết kế này nhằm chủ đích ngăn chặn những người không phải là thợ sửa súng tự căn chỉnh hoặc lấy lại điểm chuẩn bắn thử đường ngắm. Cụm thấu kính bọc xoay tích hợp một khe ngắm dạng chữ V hở (đánh số 1) phục vụ mục đích bắt mục tiêu nhanh, tác xạ cự ly gần, trong môi trường thiếu sáng hoặc tầm nhìn bị hạn chế; đi kèm ba lỗ ngắm tròn (đánh số 2, 3 và 4) được sử dụng cho các cự ly: từ 200–400 mét (219–437 yd) với các bước nhảy tăng dần mỗi 100 mét (109 yd) để ngắm bắn chuẩn xác hơn.[8] Nấc khe ngắm chữ V số 1 và nấc lỗ ngắm số 2 hoặc tương ứng cự ly 200 mét (219 yd) sở hữu điểm ngắm hoàn toàn trùng khớp nhau. Thiết lập khe ngắm chữ V và các lỗ ngắm được hiệu chuẩn chuẩn xác theo các dòng đạn đặc quân dụng M80 của Mỹ / sê-ri DM111 của Đức hoặc các loại đạn 7,62×51mm NATO đầu đạn nặng 9,5 gam (147 gr) tương đương khác. Thân hộp khóa nòng thiết kế các rãnh khuyết tương thích với bộ gá chân kính ngắm dạng ngoàm chuẩn STANAG / bộ chuyển đổi kẹp của HK dùng để lắp các loại kính ngắm quang học ban ngày hoặc kính ngắm đêm.

Nòng súng

[sửa | sửa mã nguồn]

Cụm nòng có khương tuyến — gồm 4 rãnh khương tuyến xoắn về phía bên phải với tỷ lệ bước xoắn đạt 305 mm (12,0 in) giúp ổn định đường đạn quân dụng 7,62×51mm NATO thời bấy giờ một cách tối ưu — kết thúc bằng một bộ phận giảm chớp lửa đầu nòng dạng khe rãnh, bộ phận này đồng thời cũng đóng vai trò làm vị trí gá để lắp đặt lưỡi lê hoặc dùng làm bộ đầu nối phục vụ phóng lựu súng trường. Từ biến thể G3A3 trở đi, cụm nòng súng được thiết kế dạng treo tự do không tiếp xúc với báng súng và áp dụng cấu trúc khương tuyến đa giác.[16] Buồng đạn được gia công tổng cộng mười hai rãnh khuyết trích khí dọc, hỗ trợ đắc lực cho quy trình trích xuất vỏ đạn ban đầu sau khi bắn (do bệ khóa nòng được mở ra dưới điều kiện áp suất khí thuốc bên trong vỏ đạn trong nòng súng đang ở mức rất cao).[8]

Cơ cấu nạp đạn

[sửa | sửa mã nguồn]

Biến thể G3A3 (A4) sử dụng các dòng hộp tiếp đạn dạng hộp thẳng xếp hai hàng sức chứa 20 viên chế tạo bằng thép (trọng lượng rỗng 260 g) hoặc nhôm (trọng lượng rỗng 140 g), hoặc loại hộp tiếp đạn tròn dạng trống sức chứa 50 viên. Hãng H&K từng nghiên cứu phát triển một nguyên mẫu hộp tiếp đạn dùng một lần bằng chất liệu nhựa vào đầu thập niên 1960, nhưng dự án đã không được thông qua do các dòng hộp tiếp đạn bằng nhôm sở hữu trọng lượng nhẹ tương đương, đồng thời chứng minh được độ bền cao hơn cũng như dễ dàng triển khai sản xuất hơn.

Phụ kiện

[sửa | sửa mã nguồn]
Thiết bị đầu nối bắn đạn mã tử của súng G3

Các phụ kiện tiêu chuẩn đi kèm theo súng bao gồm: một bộ chân giá đỡ hai chân tháo rời dã chiến (không bao gồm trên các khẩu súng trang bị bộ ốp lót tay nhựa dập lỗ trước), dây đeo súng, bộ dụng cụ vệ sinh và thiết bị hỗ trợ nạp đạn nhanh. Có một vài chủng loại lưỡi lê khác nhau được sản xuất cho dòng G3, tuy nhiên với một vài ngoại lệ, chúng đều yêu cầu phải lắp thêm một bộ chuyển đổi gắn vào phần đầu của ống bọc tay kéo khóa nòng. Phiên bản lưỡi lê phổ biến nhất trang bị lưỡi cắt dạng giáo dài 63⁄4 inch gần như tương đồng hoàn toàn với mẫu lưỡi lê M7, nhưng có phần tay nắm khác biệt do cơ chế gá lắp đặt phía trên nòng súng. Súng đồng thời cũng có khả năng gá lắp một bộ ống phóng lựu gắn dưới nòng cỡ 40 mm kiểu HK79, thiết bị đầu nối bắn đạn mã tử, cụm bệ khóa nòng vận hành bằng nguyên lý khóa lùi tự do thuần túy (gọi là bệ khóa nòng kiểu "PT", lược bỏ các con lăn khóa) chuyên dụng để bắn đạn tập bằng nhựa cỡ 7,62×51mm, một bộ chuyển đổi hoán cải phục vụ mục đích huấn luyện bắn đạn cỡ .22 Long Rifle và bộ phận ống giảm thanh (sử dụng với đạn tiêu chuẩn thông thường).

Các biến thể

[sửa | sửa mã nguồn]
Biến thể G3 nguyên bản với hệ thống thước ngắm dạng lật đời cũ và báng bằng gỗ
Khẩu G3A2 cấu hình nòng tách rời Freischwinger (FS)
Biến thể G3A3
Hai biến thể G3A4 và G3A3
Các chiến sĩ Bundeswehr trang bị súng trường G3A3A1 và G36 vào năm 2010

Dòng súng G3 là nền tảng để phát triển nhiều loại vũ khí khác, bao gồm: súng trường bắn chính xác cao PSG1 và MSG90, súng máy hạng nhẹ HK11 và HK21, phiên bản bán tự động HK41, dòng súng thể thao dân dụng SR9 (thiết kế cho thị trường Mỹ sau lệnh hạn chế nhập khẩu năm 1989) và mẫu súng carbine nhỏ gọn MC51.

  • G3: Phiên bản gốc phát triển từ CETME Model 58, giới thiệu năm 1959 và trang bị năm 1960. Súng sử dụng ốp lót tay và báng bằng gỗ.
  • G3A1: Phê duyệt năm 1963, trang bị báng rút kim loại một nấc trượt dọc hộp khóa nòng. Thiết kế này thay thế kiểu báng gập sắt dưới bụng kiểu MP-40 do không chịu nổi lực giật mạnh từ cỡ đạn đầy đủ của súng.
  • G3A2: Phát triển năm 1962, trang bị thước ngắm diopter xoay trống và nòng súng cấu hình tách rời bộ ốp lót trước Freischwinger (FS) giúp tăng độ chính xác.
  • G3A3: Ra mắt năm 1963, là phiên bản phổ biến nhất của dòng G3. Súng sử dụng thước ngắm diopter xoay trống, đầu ruồi có vòng bảo vệ, loa che lửa kiêm bộ hãm giật hỗ trợ phóng lựu đạn tiêu chuẩn NATO, báng cố định polymer và ốp lót tay nhựa không tiếp xúc nòng súng (gồm loại ốp hẹp có rãnh thoát nhiệt hoặc loại ốp to hỗ trợ gắn chân đế bipod).
  • G3A4: Biên chế từ năm 1974 cho bộ binh tuyến đầu, sử dụng thước ngắm diopter xoay trống kết hợp báng rút kim loại một nấc.
  • G3KA3: Biến thể của dòng G3KA4 nhưng được hoán cải sang trang bị báng cố định.[17]
  • G3KA4: Phiên bản carbine (Karabiner) nhỏ gọn nhất của dòng G3. Súng sử dụng ốp lót tay của HK33, thước ngắm diopter xoay trống, báng rút và nòng rút ngắn còn 322 mm (quá ngắn để gắn lưỡi lê hoặc phóng lựu đạn từ đầu nòng).[8]

Các mẫu chế tạo theo nhượng quyền

[sửa | sửa mã nguồn]

Dòng súng G3 được sản xuất theo diện nhượng quyền chính thức tại nhiều quốc gia như Pakistan, Brazil, Iran, Pháp, Hy Lạp, Na Uy, Mexico, Myanmar, Bồ Đào Nha, Ả Rập Xê Út, Thụy Điển và Thổ Nhĩ Kỳ.

Tại Pakistan, Tổ hợp Nhà máy Quốc phòng Pakistan (POF) dùng chung mã định danh cho cả phiên bản tự động quân dụng lẫn bán tự động dân dụng (được POF quy chuẩn là loại "Bán tự động không thể hoán cải ngược").[18]

  • G3A3: Mã định danh do Pakistan sản xuất nội địa với hai tùy chọn tự động liên thanh hoặc bán tự động.
  • G3P4: Phiên bản G3A4 do Pakistan sản xuất nội địa với hai tùy chọn tự động liên thanh hoặc bán tự động.
  • G3A5: Mã do HK áp cho phiên bản G3A3 sản xuất tại Đức cho Đan Mạch, tích hợp thêm cơ cấu hỗ trợ đóng khóa nòng êm. Quân đội Đan Mạch gọi súng là Gv M/66, ban đầu được gắn kính ngắm làm súng bắn tỉa cấp tiểu đội khi các thành viên còn lại vẫn dùng M1 Garand.
  • G3A6: Phiên bản G3A3 do Iran sản xuất nội địa theo nhượng quyền, nhận diện bằng các chi tiết nhựa (ốp lót tay, báng, vỏ cụm cò) màu xanh lá đậm.
  • G3A7: Phiên bản G3A3 do Thổ Nhĩ Kỳ sản xuất nội địa.
  • G3A7A1: Phiên bản G3A4 do Thổ Nhĩ Kỳ sản xuất nội địa.
  • HSG1: Phiên bản G3A3 do Luxembourg sản xuất nội địa.
  • BA63: Phiên bản do Myanmar sản xuất nội địa dựa trên mẫu G3 nguyên bản đời đầu với báng và ốp lót tay bằng gỗ, đi kèm thước ngắm dạng lật.[19]

Các biến thể quân sự và phiên bản khác

[sửa | sửa mã nguồn]

Đan Mạch

[sửa | sửa mã nguồn]

Mẫu G3A5 do Đan Mạch trang bị (dưới tên gọi Gv M/66) có điểm khác biệt kỹ thuật lớn khi tích hợp thêm một cơ cấu hỗ trợ đóng khóa nòng êm. Ban đầu, mẫu Gv M/66 được trang bị kính ngắm để phục vụ vai trò súng trường bắn tỉa cấp tiểu đội, trong khi các thành viên khác trong phân đội thời điểm đó vẫn được cấp phát dòng súng M1 Garand.

Myanmar

[sửa | sửa mã nguồn]
Các nhân viên cảnh sát thuộc Quân đội Giải phóng Quốc gia Ta'ang tiến hành khám xét một phương tiện cơ giới. Sĩ quan phía bên phải đang mang một khẩu tiểu liên BA63.
  • BA63 (Quân đội Miến Điện):[20] Biến thể G3 sản xuất theo diện nhượng quyền tại Myanmar bởi tổ hợp nhà máy quốc phòng KaPaSa, hợp tác kỹ thuật với tập đoàn Fritz Werner Industry Ausrustungen-Gmbh (Tây Đức) và Cơ quan Hợp tác Kỹ thuật Đức.[21][22] Bản quyền công nghệ được chuyển giao năm 1960, đi kèm lô hàng 10.000 khẩu G3 đầu tiên mua trực tiếp từ Tây Đức (qua Rheinmetall) để phục vụ trang bị khẩn cấp trước khi các nhà máy nội địa đi vào hoạt động.[23] Đây là súng trường chiến đấu tiêu chuẩn của quân đội Myanmar cho đến khi bị thay thế bởi dòng súng hệ MA cỡ 5,56mm vào năm 1995. Hiện tại, BA63 vẫn được sử dụng trong Lực lượng Cảnh sát, các đơn vị Dân quân Tự vệ và Cảnh vệ Biên phòng sắc tộc.[22]
  • BA64: Còn gọi là G4 trong quân đội Myanmar,[20] đây là biến thể súng máy hạng nhẹ (LMG) trang bị nòng dày và nặng phát triển từ mẫu G3A3 tiêu chuẩn; súng tích hợp chân đế dã chiến hai chân, quai xách và ốp lót tay kim loại dập các lỗ thoát nhiệt lớn.[24] Súng sản xuất tại nhà máy KaPaSa phối hợp kỹ thuật với hãng Fritz Werner (Tây Đức).[21] Trước đây, mỗi phân đội bộ binh Myanmar được trang bị hai khẩu G4. Hiện nay, mẫu BA64 đã rút khỏi các đơn vị chính quy để nhường chỗ cho dòng súng LMG thuộc hệ MA mới, nhưng vẫn tiếp tục phục vụ trong hàng ngũ Cảnh sát, Dân quân và lực lượng Biên phòng.[22]
  • BA72: Thường gọi là G2 tại Myanmar, là biến thể carbine ngắn nòng được cải tiến từ dòng G3A4/G3K với báng súng bằng gỗ.[21][22]
  • BA100: Biến thể sao chép cấu trúc từ mẫu súng bắn tỉa G3A3ZF của Đức.[21][22]

Na Uy

[sửa | sửa mã nguồn]
Một chiến sĩ Na Uy sử dụng biến thể AG-3F2 chế tạo theo nhượng quyền, được gá lắp hệ ốp lót tay tích hợp dải rãnh răng kỹ thuật của hãng Brügger & Thomet, bổ sung tay nắm dọc phía trước và kính ngắm quang học chuyên dụng
  • AG-3: Biến thể G3A5 do Na Uy sản xuất theo diện nhượng quyền tại nhà máy Kongsberg Våpenfabrikk, tên gọi chính thức là Automatgevær 3. Tổng cộng có 253.497 khẩu được xuất xưởng trang bị cho lực lượng vũ trang Na Uy từ năm 1967 đến 1974. AG-3 có báng tỳ vai dài hơn 2 cm so với nguyên mẫu Đức, bệ khóa nòng dập nổi khe hỗ trợ đóng khóa nòng êm, cần kéo khóa nòng hoàn toàn bằng kim loại và cải tiến mấu gá lưỡi lê. Từ cuối năm 2020, Lực lượng Phòng vệ Quốc nội Na Uy đã bắt đầu thay thế AG-3 bằng dòng súng Heckler & Koch HK416 và MP7.[25]
  • AG-3F1: Biến thể trang bị báng rút kim loại tương tự G3A4, do nhà máy Kongsberg sản xuất cho một số lực lượng đặc thù hoặc kíp lái xe cơ giới có không gian hẹp. AG-3F1 tương thích hoàn toàn để gắn thêm súng phóng lựu HK79 cỡ 40 mm.
  • AG-3F2: Gói hiện đại hóa sâu dựa trên AG-3F1, trang bị hệ thống ray Picatinny của hãng B&T ở mặt trên hộp khóa nòng và tích hợp ốp lót tay ray RIS đa năng, cho phép gắn kính ngắm chấm đỏ Aimpoint nhằm tăng tốc độ ngắm bắn trong điều kiện ánh sáng yếu.

Bồ Đào Nha

[sửa | sửa mã nguồn]
  • m/963: Dòng súng G3 được phê duyệt làm súng trường tiêu chuẩn cho lực lượng vũ trang Bồ Đào Nha. Nhà máy Fábrica de Braço de Prata (FBP) bắt đầu sản xuất súng theo nhượng quyền từ năm 1962, tự chủ sản xuất linh kiện đến lắp ráp hoàn thiện. Sau đó, Tây Đức cũng đã ký hợp đồng mua 50.000 khẩu G3 do Bồ Đào Nha sản xuất để trang bị cho quân đội nội địa.

Thụy Điển

[sửa | sửa mã nguồn]
  • Ak 4: Phiên bản Thụy Điển phát triển từ mẫu G3A3 với báng nhựa dài hơn 2 cm, bệ khóa nòng dập khe hỗ trợ đóng khóa nòng êm và tích hợp bộ đệm giảm giật hạng nặng giúp giảm hao mòn khi bắn liên thanh. Thước ngắm diopter được cải tiến với các nấc chia cự ly từ 200 m đến 500 m (mỗi nấc tăng 100 m). Súng được sản xuất đại trà từ năm 1965 đến 1970 tại Carl Gustafs và Husqvarna, sau năm 1970 đến năm 1985 sản xuất độc quyền tại hãng Carl Gustaf. Tất cả súng Ak 4 đều tương thích để gắn súng phóng lựu kẹp nòng M203. Thụy Điển cũng từng viện trợ Ak 4 cho Estonia, Latvia và Lithuania.
  • Ak 4OR: Viết tắt của Optiskt Riktmedel (Thiết bị ngắm quang học), là cấu hình lắp thêm kính ngắm Hensoldt 4×24 qua ngàm kẹp claw mount của HK. Hiện mẫu này vẫn được sử dụng rộng rãi trong lực lượng Vệ binh Quốc gia Thụy Điển.
  • Ak 4B: Phiên bản nâng cấp lược bỏ thước ngắm diopter cũ, thay bằng kính ngắm phản xạ chấm đỏ Aimpoint CS gắn trực tiếp lên ray Picatinny hàn cố định trên lưng súng. Phiên bản này được cấp phát rộng rãi cho Vệ binh Quốc gia Thụy Điển.
  • Ak 4C: Gói hiện đại hóa từ Ak 4B, bổ sung báng súng có thể điều chỉnh độ dài do hãng Spuhr i Dalby AB (Thụy Điển) chế tạo, trang bị cho lực lượng Phòng vệ Quốc nội từ năm 2017.
  • Ak 4D: Biến thể nâng cấp từ Ak 4B sở hữu báng súng của Ak 4C, bổ sung ốp lót tay mô-đun đa năng của hãng Spuhr và kính ngắm quang học Hensoldt 4×24 của Ak 4OR. Súng được trang bị cho Lục quân Thụy Điển đóng vai trò là súng trường thiện xạ (DMR) cấp tiểu đội.

Iran

[sửa | sửa mã nguồn]
  • DIO G3-A3 Bullpup: Phiên bản thiết kế dạng bullpup của dòng G3 do Iran tự sản xuất trong nước.

Pakistan

[sửa | sửa mã nguồn]
Các khẩu súng G3 được chế tạo tại Pakistan theo diện nhượng quyền bản quyền

Các mẫu sản phẩm của Pakistan do Tổ hợp Nhà máy Quốc phòng Pakistan (POF) sản xuất, dùng chung mã hiệu định danh cho cả bản tự động quân dụng lẫn bán tự động dân dụng.[18]

  • G3A3: Phiên bản G3A3 do POF sản xuất theo nhượng quyền với hai tùy chọn tự động hoặc bán tự động.
  • G3P4: Phiên bản G3A4 do POF sản xuất theo nhượng quyền với hai tùy chọn tự động hoặc bán tự động.
  • G3S: Biến thể nâng cấp từ dòng G3P3 sở hữu nòng súng được rút ngắn, gồm hai cấu hình tự động hoặc bán tự động.
  • G3M-Tactical: Phiên bản cải tiến giảm trọng lượng sử dụng vật liệu polymer và nòng ngắn, gồm hai cấu hình tự động hoặc bán tự động.
  • AZB (DMR): Biến thể súng bắn tỉa nâng cao độ chính xác phát triển từ G3 với nòng dài hơn và ray Picatinny để gắn kính ngắm, gồm hai cấu hình tự động hoặc bán tự động.

Vương quốc Anh

[sửa | sửa mã nguồn]
  • F.R. Ordnance MC51: Dòng carbine tự động do công ty tư nhân F.R. Ordnance International Ltd. của Anh sản xuất.[26] Súng có khối lượng rỗng 3,1 kg (6,8 lb), dài 625 mm (24,6 in) khi gập báng và nòng cực ngắn chỉ 230 mm (9,1 in); cho sơ tốc đầu nòng đạt khoảng 690 m/s (2.263,8 ft/s) và động năng đạt 2215 J.[26] Sau đó, hãng Imperial Defence Services Ltd. đã mua lại thương hiệu FR Ordnance và tiếp tục phân phối biến thể MC51 này.[26]

Các cấu hình G3 chuyên dụng

[sửa | sửa mã nguồn]
Một chiến sĩ bắn tỉa cấp tiểu đội của Đức (phía trước) trang bị khẩu G3A3ZF vào năm 2019
Xạ thủ bắn tỉa Đức phối hợp tác chiến với khẩu G3A3ZF hiện đại hóa, lắp bộ kính ngắm Schmidt & Bender 3-12x50 PM II thông qua hệ ngàm kẹp chân gắn đuôi STANAG tại chiến trường Afghanistan vào năm 2011
Hai mẫu súng bắn tỉa MSG90 (phía trên) và PSG1
  • G3TGS: Cấu hình súng G3 tiêu chuẩn tích hợp thêm súng phóng lựu kẹp nòng HK79 cỡ 40 mm ở phía dưới nòng súng. Ký tự TGS viết tắt của Tragbares Granat System (Hệ thống súng phóng lựu mang vác).
  • G3A3ZF: Phiên bản G3A3 tiêu chuẩn được lắp thêm kính ngắm quang học Hensoldt Fero Z24 4×24 qua ngàm kẹp STANAG cho vai trò bắn tỉa cấp tiểu đội. Núm vặn của kính ngắm tích hợp nấc bù đường đạn rơi (BDC) từ 100 m đến 600 m, hiệu chuẩn tương thích với đạn 7,62×51mm NATO.[27] Các khẩu G3A3ZF được tuyển chọn riêng từ dây chuyền G3A3 thông thường nhờ đạt thành tích bắn thử nghiệm có độ chụm loạt 5 phát từ 80 mm trở xuống.
  • G3SG/1: Biến thể cải tiến nâng cao độ chính xác giới thiệu năm 1972 (SG viết tắt của Scharfschützengewehr - Súng trường bắn tỉa). Súng trang bị bộ đệm giảm giật hạng nặng hai giai đoạn, kính ngắm Zeiss Diavari-DA 1.5-6×36, báng súng có miếng ốp má tùy chỉnh và ốp lót tay tích hợp chân đế bipod. Cụm bộ cò tiêu chuẩn được thay bằng bộ cò tùy chỉnh hành trình lực kéo từ 25 N (5,6 lbf) xuống còn 12,5 N (2,8 lbf) ở nấc bập cò độ. Súng vẫn giữ chế độ liên thanh, nhưng nấc bập cò mềm chỉ hoạt động ở chế độ bán tự động phát một.[28] Kính ngắm Zeiss Diavari-DA có núm vặn cao độ tích hợp BDC cho dải cự ly từ 10 m đến 600 m.[29][30][31]
  • MSG3: Biến thể súng bắn tỉa ra mắt năm 1988, trang bị nòng dài 600 milimét (23,6 in) và bệ gá kính ngắm thế hệ mới của H&K, báng súng có đệm má và điều chỉnh độ dài, sử dụng cụm bộ cò bán tự động của dòng PSG1. MSG là viết tắt của Militärisches Scharfschützen Gewehr (Súng trường bắn tỉa quân dụng).
  • MSG90: Biến thể súng trường bắn tỉa nòng dài 600 milimét (23,6 in), được cải tiến để có giá thành thấp hơn và khối lượng nhẹ hơn dòng PSG1 danh tiếng, hướng đến vai trò bắn tỉa quân sự dã chiến. MSG90 và PSG1 sử dụng hai cụm bộ cò cơ khí khác nhau.
  • PSG1: Biến thể súng trường bắn tỉa bán tự động phát triển từ G3, ra mắt năm 1985. Súng sử dụng nòng tự do hoàn toàn dài 650 milimét (25,6 in), thành hộp khóa nòng được gia cố chịu lực dày, cùng nhiều cải tiến chuyên sâu tối ưu cho xạ thủ đặc nhiệm cảnh sát. Tuy nhiên, PSG1 có giá thành rất đắt và kết cấu tương đối nhạy cảm, dễ bị tổn hại trước môi trường dã chiến quân sự khắc nghiệt. PSG là viết tắt của Präzisionsscharfschützengewehr (Súng trường bắn tỉa chính xác cao).
  • HK32: Biến thể thử nghiệm dã chiến sử dụng cỡ đạn 7,62×39mm M43 của Liên Xô. Dòng súng này chưa từng được biên chế chính thức tại bất kỳ quốc gia nào, mặc dù một số mẫu thử nghiệm từng ghi nhận xuất hiện trong lực lượng cảnh sát Mexico.[Footnote 1][33][34]

Các biến thể thực thi pháp luật và dân sự

[sửa | sửa mã nguồn]
HK41.
SR9.
  • G3A1: Thuật ngữ do các thợ độ tư nhân và nhà nhập khẩu (như Interarms) sử dụng cho dòng G3 bán tự động lắp thêm báng gập hậu mãi. Đây không phải danh pháp chính thức của H&K.
  • HK41: Phiên bản bán tự động của G3 dành cho phân khúc thực thi pháp luật. Do doanh số trong nước hạn chế và luật súng đạn nghiêm ngặt tại Mỹ, HK41 nhanh chóng bị rút khỏi danh mục và thay bằng dòng HK91.
  • Fleming Arms HK51: Dòng súng hậu mãi do các nhà sản xuất Mỹ tự lắp ráp dựa trên mẫu G3A3 cắt ngắn nòng để tương thích với hệ báng và phụ kiện của dòng MP5. Súng thường dùng báng rút, nòng thu ngắn chỉ còn 211 mm và tổng chiều dài đạt 589 mm khi thu báng. Bản thương mại đầu tiên được Bill Fleming giới thiệu trước khi H&K phát triển dòng súng HK53.
  • HK91: Phiên bản bán tự động của G3 thương mại hóa cho thị trường dân sự, được tinh chỉnh kết cấu nghiêm ngặt để tuân thủ quy định súng đạn của Mỹ. Toàn bộ chi tiết bắn liên thanh bị loại bỏ, một gờ thép được hàn vào hộp khóa nòng chặn khả năng lắp bộ cò tự động. Súng không sử dụng lẫy giải phóng hộp tiếp đạn truyền thống mà dùng nút bấm bên phải giếng nhận đạn. Mỹ đã nhập khẩu khoảng 48.000 khẩu trong giai đoạn 1974–1989.
  • HK911: Phiên bản sửa đổi từ HK91A2 lược bỏ loa che lửa và đóng thêm số "1" vào danh pháp gốc nhằm lách luật cấm nhập khẩu súng năm 1989 của Mỹ. Về sau, các sắc lệnh bổ sung cấm đặc tính bán quân sự đã khiến mẫu này bị hạn chế lưu hành.
  • SR9: Biến thể phát triển từ dòng HK91ZF nhằm tuân thủ luật cấm nhập khẩu súng bán tự động năm 1989 của Mỹ. Súng được lược bỏ loa che lửa, trang bị ốp lót tay phẳng không có mấu gắn chân đế dã chiến. Bản SR9 cơ bản sử dụng báng liền khối xỏ ngón cái (thumbhole stock).
    • SR9 (T): Phiên bản nâng cấp thi đấu (Target) tích hợp mô-đun cò và tay nắm công thái học của dòng súng bắn tỉa PSG-1, kết hợp báng súng MSG90.
    • SR9 (TC): Phiên bản thi đấu cao cấp (Target Competition) thừa hưởng nguyên vẹn toàn bộ cơ cấu bộ cụm báng cò, tay nắm và báng tỳ vai từ dòng súng PSG-1.

Các quốc gia sử dụng

[sửa | sửa mã nguồn]
Bản đồ các quốc gia tự sản xuất G3 (Đức), sản xuất theo giấy phép nhượng quyền và các quốc gia sử dụng

Còn hoạt động

[sửa | sửa mã nguồn]
  •  Afghanistan: Sử dụng các khẩu G3 do Iran và Thổ Nhĩ Kỳ sản xuất.[35][36]
  •  Angola[37]
  •  Argentina: Lực lượng đặc nhiệm Grupo Halcón (thuộc Cảnh sát Buenos Aires).[38]
  •  Bahrain[37]
  •  Bangladesh: Các biến thể G3A3, G3A4 và G3/SG-1 hiện đang được sử dụng.[37]
  •  Brasil: Một số lượng hạn chế súng tịch thu được sử dụng bởi Cảnh sát Dân sự Rio de Janeiro.[39][40] Các biến thể G3A3, G3A4 và G3SG1 được lực lượng đặc nhiệm sử dụng. Biến thể G3A4 và G3SG1 được các lực lượng cảnh sát sử dụng. Biến thể G3SG1 được lực lượng BOPE sử dụng.[41][42]
  •  Bolivia[37]
  •  Botswana[43]
  •  Brunei[37]
  •  Burkina Faso:[37] Sử dụng các khẩu G3 do Pháp sản xuất.[44]
  •  Burundi[37]
  •  Cameroon[37]
  •  Tchad[37]
  •  Trung Phi[45]
  •  Chile[37]
  •  Cộng hòa Congo: Được sử dụng bởi lực lượng dân quân Cocoye trong suốt cuộc Nội chiến Congo.[46]
  •  Bờ Biển Ngà:[37] Sử dụng các khẩu G3 do Pháp sản xuất.[44]
  •  Síp[37]
  •  Djibouti[37]
  •  Cộng hòa Dominica[37]
  •  El Salvador[37]
  •  Estonia: Sử dụng các biến thể Ak4 và AG-3F2.[47]
  •  Ethiopia[48]
  •  Gabon:[37] Sử dụng các khẩu G3 do Pháp sản xuất.[44]
  • Một khẩu G3 của Quân đội Liên bang Đức (Bundeswehr) được trang bị kính ngắm đêm FERO-Z51
     Đức: Được Quân đội Đức sử dụng từ thập niên 1950 cho đến giữa thập niên 1990 làm súng trường tiêu chuẩn chủ lực.[49] Ban đầu được định hướng thay thế hoàn toàn bởi dòng súng HK G41 và HK G11, nhưng các đợt cắt giảm ngân sách thời kỳ hậu tái thống nhất đã buộc quân đội mua sắm dòng HK G36 để thế chỗ. Một số lượng lớn súng G3 hiện vẫn được niêm cất bảo quản trong kho, đồng thời được sử dụng tại các chiến trường hải ngoại dưới vai trò súng trường bắn tỉa cấp tiểu đội (designated marksman rifle). Một vài biến thể hiện vẫn được lực lượng biên phòng và các lực lượng cảnh sát sử dụng.[37]
  •  Ghana[37]
    Binh sĩ Hy Lạp trong trang bị phòng hóa NBC cùng các khẩu G3 do Hy Lạp tự chế tạo
  •  Hy Lạp: Phiên bản HK G3A3 đã thay thế hoàn toàn dòng súng M1 Garand của Mỹ vào cuối thập niên 1970 và được chế tạo theo giấy phép nhượng quyền bởi tổ chức Hệ thống Quốc phòng Hy Lạp.[50][51]
  •  Guyana[37]
  •  Haiti[37]
  •  Iceland: Sử dụng biến thể *AG-3* do Na Uy cung cấp.[52]
Một binh sĩ Khối Thịnh vượng chung đang kiểm tra các dãy súng trường G3 do Rheinmetall chế tạo thu giữ từ lực lượng Indonesia trong thời kỳ xảy ra cuộc xung đột Konfrontasi.
  •  Indonesia:[48] Quân đoàn Kopasgat thuộc Không quân Indonesia đã sử dụng súng trường Rheinmetall G3 làm vũ khí tiêu chuẩn của họ từ đầu thập niên 1960 trong chiến dịch Trikora thuộc cuộc xung đột Tây New Guinea.[53] Rheinmetall G3 hiện đang được sử dụng tại các đơn vị dự bị và huấn luyện.[54] Lực lượng Kostrad thuộc Lục quân Indonesia thì sử dụng biến thể G3/SG-1.[55] Trong thời kỳ chiếm đóng Đông Timor, Quân đội Indonesia đã sử dụng các khẩu G3A3 chiến lợi phẩm thu giữ từ lực lượng FALINTIL của Bồ Đào Nha.[56]
  •  Iran: Được sản xuất trong nước bởi Tổ chức Công nghiệp Quốc phòng dưới định danh G3A6. Một biến thể cấu trúc bullpup (báng sấu) của dòng này được gọi là G3-A3.[57]
  •  Iraq[37]
  •  Ireland[37]
  •  Jordan[37]
  •  Kenya[37]
  •  Kuwait[59]
  •  Latvia: Biến thể Ak4 được sử dụng bởi Lực lượng Vệ binh Quốc gia Latvia, hiện đang được thay thế bằng G36.[37]
  •  Liban:[37] Sử dụng các khẩu G3 do Pháp sản xuất.[44]
  •  Libya[37]
  •  Litva: Biến thể Ak4 từng được sử dụng bởi Quân đội Litva.[60] và Lực lượng Vệ binh Tự nguyện Quốc phòng Litva.
  •  Malawi[37]
  •  Malaysia: Quân đội Malaysia và Cảnh sát Hoàng gia Malaysia đã sử dụng G3A4 làm vũ khí tiêu chuẩn song song với khẩu HK33 từ đầu thập niên 1970 trong thời kỳ Nổi dậy cộng sản tại Malaysia. Biến thể G3/SG-1 được trang bị cho các tổ bắn tỉa của cả lực lượng đặc nhiệm quân đội lẫn cảnh sát. Về sau súng bị thay thế bởi mẫu Colt M16A1. Dòng G3/SG-1 hiện vẫn được sử dụng tại các đơn vị dự bị và bán quân sự.[37]
  •  Mauritanie[48] – Sử dụng các khẩu G3 do Pháp sản xuất.[44]
  •  Mauritius: Từng là dòng súng trường tiêu chuẩn chủ lực của Quân đội Mauritius. Hiện được niêm cất bảo quản phục vụ công tác huấn luyện. Vẫn được sử dụng với số lượng hạn chế trong lực lượng cảnh sát chống bạo động.
  •  México:[37] Được chế tạo theo giấy phép nhượng quyền bởi Departamento de la Industria Militar thuộc Tổng cục Nhà máy Quốc phòng (Dirección General de Fábricas de la Defensa), hiện đang dần được thay thế bởi khẩu FX-05 Xiuhcoatl.
  •  Maroc[37]
    Một binh sĩ Pakistan mang theo biến thể G3A3 sau khi hoàn thành xuất sắc chiến dịch thung lũng Swat tại điểm cao nhất thung lũng ngày 12 tháng 5 năm 2009
  •  Myanmar[37]
  •  Niger:[37] Sử dụng các khẩu G3 do Pháp sản xuất.[44]
  •  Nigeria: Được chế tạo theo giấy phép nhượng quyền bởi Tổng công ty Công nghiệp Quốc phòng Nigeria.[61]
  •  Pakistan: Được chế tạo nội địa bởi Nhà máy Quốc phòng Pakistan dưới định danh G3P4.[62][63]
  •  Papua New Guinea[64]
  •  Paraguay[48]
  •  Perú[37]
  •  Philippines[48]
  •  Bồ Đào Nha: Bắt đầu từ năm 1962, súng được chế tạo tại Bồ Đào Nha theo giấy phép nhượng quyền bởi nhà máy Fábrica do Braço de Prata. Lực lượng Thủy quân lục chiến Bồ Đào Nha sử dụng một phiên bản hiện đại hóa của G3A3/A4 tích hợp bộ nâng cấp hãng Spuhr cùng hệ thống kính ngắm điểm đỏ Aimpoint CompM4.[65]
  •  Qatar[37]
  •  România[66]
  •  Rwanda[37]
  • Một binh sĩ Ả Rập Xê Út mang theo khẩu G3A4 trong thời gian xảy ra Chiến dịch Lá chắn Sa mạc
     Ả Rập Xê Út:[37] Được sản xuất theo giấy phép nhượng quyền bởi Tổng công ty Công nghiệp Quân sự (Military Industries Corporation) của Ả Rập Xê Út tại chi nhánh Alkharj.[67]
  •  Sierra Leone: Tiếp nhận 8.000 khẩu súng trường từ Vương quốc Anh và Nigeria trong thập niên 1970 và 1980. Một số khẩu G3 do Iran sản xuất cũng đã được thu hồi tại đây.[68]
  •  Somaliland G3
  •  Somalia[37]
  •  Sénégal[37][69] – Sử dụng các khẩu G3 do Pháp sản xuất.[44]
  •  Serbia: Được sử dụng bởi các lực lượng đặc nhiệm.[70]
  •  Nam Phi: Được sử dụng bởi lực lượng Đặc nhiệm Nam Phi.[37]
  •  Sudan: Được chế tạo theo giấy phép nhượng quyền bởi Tổng công ty Công nghiệp Quân sự (MIC) dưới tên gọi súng Dinar.[71]
  •  Thụy Điển: Được chế tạo bởi ba nhà sản xuất bao gồm Heckler & Koch tại Đức, đồng thời được sản xuất theo giấy phép bởi Husqvarna Vapenfabrik (1965–1970) và Carl Gustaf Gevärsfaktori (1965–1980) — cơ sở về sau đổi tên thành Förenade Fabriksverken (FFV) — dưới định danh quân sự Ak 4 (Automatkarbin 4).[72] Có hai biến thể phụ tồn tại bao gồm bản lắp sẵn rãnh Picatinny cùng hệ kính ngắm Aimpoint (Ak4 B) và bản trang bị thấu kính ngắm phóng đại 4× Hensoldt ZF4×24 (Ak 4OR). Về sau phần lớn lực lượng quân đội chính quy Thụy Điển đã thay thế hoàn toàn dòng súng này bằng mẫu Ak 5 (một phiên bản cải tiến sửa đổi từ khẩu FN FNC của Bỉ). Các cấu hình Ak 4B và Ak 4OR (đôi khi kết hợp cùng ống phóng lựu M203 kẹp nòng) hiện vẫn được sử dụng trong lực lượng Vệ binh Quốc gia (Hemvärnet) và một số trung đoàn tái lập gần đây. Khoảng 5.000 đơn vị súng đã được trang bị phần báng điều chỉnh thế hệ mới từ năm 2016. Vào tháng 12 năm 2020, trang tin Tidningen Hemvärnet công bố lộ trình trang bị mẫu báng súng mới cho toàn bộ các chiến sĩ thuộc lực lượng Vệ binh Quốc gia dưới định danh Ak4C trước thời điểm cuối năm 2022.[73]
  •  Syria[cần dẫn nguồn]
  •  Tanzania[37]
  •  Togo[37]
Một sĩ quan thuộc Lục quân Thổ Nhĩ Kỳ đang vận hành khẩu G3A7 lắp đặt thiết bị hồng ngoại Engerek 3+ và ống phóng lựu T-40 tại khu vực phía Bắc Iraq
  •  Thổ Nhĩ Kỳ: Được chế tạo theo giấy phép nhượng quyền bởi Tập đoàn Công nghiệp Hóa chất và Cơ khí (MKEK) dưới các định danh G3A7 và G3A7A1. Một phiên bản nội địa mang tên hiệu M65 cũng từng được sản xuất trong giai đoạn từ năm 1966 đến năm 1983. Xuyên suốt thập niên 1980, súng đã dần bị thay thế vị trí bởi dòng M79 — một biến thể chế tạo nội địa phát triển từ mẫu súng trường tấn công HK-33.[74]
  •  Uganda[37]
  •  Ukraina: Tiếp nhận 1.000 khẩu súng trường G3A3/4 do chính phủ Bồ Đào Nha chuyển giao nằm trong khuôn khổ gói viện trợ quân sự đối phó cuộc Nga tấn công Ukraine . Số lượng súng G3 chuyển giao đã được tiết lộ trong một bài phỏng vấn với Tư lệnh Silva Pinto thực hiện trong lễ duyệt binh kỷ niệm Ngày Bồ Đào Nha.[75][76]
  •  Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất[37]
  •  Anh Quốc: Nhiều phiên bản sửa đổi của dòng G3 đã được sử dụng bởi các lực lượng SAS và Lực lượng Đặc biệt Vương quốc Anh (UKSF) chẳng hạn như các mẫu G3K và MC51. Biến thể G3KA4 được quân đội Anh cấp mã định danh là L100A1.[77]
  •  Yemen: Trang bị cho lực lượng Vệ binh Cộng hòa Yemen và Đơn vị Bảo vệ Đặc biệt Yemen.[48]
  •  Zambia[37]
  •  Zimbabwe[48]

Trước đây

[sửa | sửa mã nguồn]
Các binh sĩ Thụy Điển mang theo súng trường biến thể G3A5.
  •  Bosna và Hercegovina[78]
  •  Colombia:[37] Ban đầu vào năm 1975, hãng Heckler & Koch đã bán giấy phép chế tạo dòng súng G3, súng tiểu liên MP5 và súng máy HK21 cho tổng công ty Indumil của Colombia.[79] Về sau súng đã bị thay thế trong biên chế bằng khẩu Galil (IMI).
  •  Đan Mạch: Sử dụng biến thể G3A5 dưới định danh quân sự Gevær Model 1966 (Gv M/66). Một biến thể khác mang mã hiệu Gevær Model 1975 (Gv M/75) được thuê lại từ chính phủ Đức.[48] Tất cả các khẩu G3 trong quân đội Đan Mạch sau đó đều bị thay thế vị trí bởi mẫu Diemaco C7 (Gv m/95) và Diemaco C8 (Gv m/96).
  •  Đông Timor: Tiếp nhận lại các khẩu G3A3 nguyên bản của Bồ Đào Nha từ lực lượng FALINTIL.[80]
  •  Gruzia: Các khẩu G3 do Thổ Nhĩ Kỳ sản xuất từng được các lực lượng đặc nhiệm sử dụng.[81]
  •  Lesotho[82]
  •  Na Uy: Biến thể chế tạo nội địa mang mã hiệu AG-3. Phục vụ trong biên chế Quân đội Na Uy từ năm 1968 đến năm 2008. Súng đã hoàn tất lộ trình rút khỏi biên chế lực lượng Vệ binh Quốc gia (HV) và các đơn vị HVU vào năm 2021.[83]
  •  Bồ Đào Nha:[37] Sử dụng các phiên bản G3A3 và A4. Khẩu G3 từng là dòng súng trường tiêu chuẩn chủ lực của Quân đội Bồ Đào Nha từ năm 1963 đến năm 2020, chế tạo theo giấy phép nhượng quyền bởi nhà máy Fábrica de Braço de Prata trước khi cơ sở này đóng cửa. Vào năm 2019, súng đã bị thay thế hoàn toàn bởi dòng súng trường FN SCAR L của Bỉ.[84]
  •  Rhodesia: Các khẩu G3 do Bồ Đào Nha chế tạo[85] đã được sử dụng bởi các đơn vị trợ chiến hoặc lực lượng dự bị thuộc Lực lượng An ninh Rhodesia.[86][87][88]
  •  Nam Phi: 100.000 khẩu súng trường G3 dư thừa do hãng FMP chế tạo đã được thu mua từ Bồ Đào Nha và cấp định danh nội bộ là Súng trường R2. Đây từng là mẫu súng tiêu chuẩn của lực lượng Thủy quân lục chiến Nam Phi và Không quân Nam Phi, đồng thời xuất hiện trong lực lượng Phòng vệ Địa giới Tây Nam Phi như một phương án thay thế tạm thời cho khẩu súng trường R1 (FN FAL), trước khi bị thay thế hoàn toàn bởi dòng súng trường tấn công R4 vào thập niên 1980.[48] Phần báng súng nguyên bản rất dễ bị nứt vỡ và lỏng lẻo dưới nền nhiệt độ cao ngoài thực địa, vì vậy một mẫu báng hoán cải thay thế làm từ vật liệu polymer siêu bền đã được sản xuất bởi hãng Choate Machine & Tool. Phần ốp tay dưới được bổ sung khe lõm tỳ chân giá đỡ hai chân dã chiến, đi kèm phần báng polymer kiểu FAL tích hợp tấm đệm cao su giảm chấn.[89]
  •  Hoa Kỳ: Từng được sử dụng bởi các đơn vị Biệt kích Lục quân Hoa Kỳ vào giữa thập niên 1970 và lực lượng Đặc nhiệm Hải quân SEAL từ năm 1980. Mã quản lý NSN 1005-12-140-9436.[90]
  •  Zaire[48]

Các tổ chức bán quân sự và phi chính phủ

[sửa | sửa mã nguồn]
  • Lực lượng Dân chủ Giải phóng Rwanda (hoạt động tại Cộng hòa Dân chủ Congo).[91]
  • Lực lượng Vũ trang Giải phóng Dân tộc Đông Timor (FALINTIL).[80]
  • Quân đội Cộng hòa Ireland lâm thời (Provisional IRA): Đã đánh cắp 100 khẩu súng trường từ một kho dự bị của Na Uy gần Oslo vào năm 1984.[92]
  •  ISIL[93]
  • Quân kháng chiến của Chúa (LRA).[94]
  • Phong trào Nhân dân Giải phóng Azawad.[95]
  • Lực lượng dân quân thân Indonesia tại Đông Timor.[80]
  • Mặt trận Liên minh Cách mạng (RUF).[96]
  • Tổ chức Cách mạng 17 tháng 11 (N17).[97]
  • Liên minh Dân chủ Timorese (UDT).[80]
  • Các băng đảng ma túy Mexico.

Các cuộc xung đột

[sửa | sửa mã nguồn]

Thập niên 1960

[sửa | sửa mã nguồn]

Thập niên 1970

[sửa | sửa mã nguồn]

Thập niên 1980

[sửa | sửa mã nguồn]

Thập niên 1990

[sửa | sửa mã nguồn]

Thập niên 2000

[sửa | sửa mã nguồn]

Thập niên 2010

[sửa | sửa mã nguồn]

Thập niên 2020

[sửa | sửa mã nguồn]

Chú thích

[sửa | sửa mã nguồn]
  1. ↑ Có ít nhất một vài mẫu thử nghiệm thuộc dòng này từng được ghi nhận xuất hiện thực tế trong tay lực lượng cảnh sát Mexico.[32]

Tham khảo

[sửa | sửa mã nguồn]
Chú thích
  1. ↑ Jenzen-Jones 2017, tr. 31.
  2. ↑ Woźniak 2001, tr. 37
  3. 1 2 Jenzen-Jones 2017, tr. 24.
  4. ↑ Senich 1987, tr. 153
  5. ↑ Senich 1987, tr. 158
  6. ↑ Geckeler, Alexander (2025). Waffen-Anatomie: Das Mauser Sturmgewehr 45 (Gerät 06H). Germany: BoD. tr. 176. ISBN 978-3-6951-1670-6.
  7. ↑ Senich 1987, tr. 160
  8. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Woźniak 2001, tr. 7–10
  9. ↑ "Rheinmetall G3". The Armourer's Bench. ngày 12 tháng 5 năm 2019. Bản gốc lưu trữ ngày 22 tháng 5 năm 2023.
  10. ↑ Bourne, Mike (2007). Arming Conflict: The Proliferation of Small Arms. Basingstoke: Palgrave-Macmillan. tr. 66–67. ISBN 978-0-230-01933-1.
  11. ↑ Jonathan Ferguson & Ian Sanders (ngày 6 tháng 11 năm 2024). Firearms of the Cold War Part 1 with firearms expert Jonathan Ferguson & Cold War expert Ian Sanders. Royal Armouries. Sự kiện xảy ra vào lúc 29:12-29:30. Truy cập ngày 7 tháng 11 năm 2024.
  12. ↑ "How Does It Work: Roller Delayed Blowback". ngày 17 tháng 3 năm 2020. Bản gốc lưu trữ ngày 20 tháng 11 năm 2022. Truy cập ngày 20 tháng 11 năm 2022 – qua YouTube.{{Chú thích web}}: Quản lý CS1: bot: trạng thái URL ban đầu không rõ (liên kết)
  13. ↑ Thornton, Nathan (ngày 12 tháng 10 năm 2019). "How Roller-Delayed Firearms Work and Why it Matters". International Sportsman. Bản gốc lưu trữ ngày 26 tháng 3 năm 2023.
  14. ↑ Tilstra, Russel (2014). The Battle Rifle: Development and Use Since World War II. McFarland & Company, Inc. ISBN 978-1-4766-1564-6.
  15. ↑ "G3 Armorer's Manual Instructions for Maintenance and Repair Cal. 7,62 mm × 51, page 8" (PDF). Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 30 tháng 10 năm 2022.
  16. ↑ Walter 2006a, tr. 164.
  17. ↑ "Suggested Law Enforcement Prices" (PDF). Heckler & Koch USA. 2002. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2025.
  18. 1 2 "Public sector organizations" (PDF). depo.gov.pk. Truy cập ngày 9 tháng 4 năm 2024.
  19. ↑ Scarlata, Paul (tháng 5 năm 2012). "The military rifle cartridges of Burma/Myanmar". Shotgun News. Lưu trữ bản gốc ngày 28 tháng 11 năm 2018. Truy cập ngày 27 tháng 11 năm 2018.
  20. 1 2 ""My Gun Was as Tall as Me"". Lưu trữ bản gốc ngày 20 tháng 10 năm 2008. Truy cập ngày 25 tháng 7 năm 2018.
  21. 1 2 3 4 Building the Tatmadaw (PDF). tr. 106. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 25 tháng 7 năm 2018.
  22. 1 2 3 4 5 "Burmese Small Arms Development". ngày 26 tháng 8 năm 2009. Bản gốc lưu trữ ngày 15 tháng 7 năm 2018. Truy cập ngày 25 tháng 7 năm 2018.
  23. ↑ ""Strong and Fast": German Arms in Burma". Lưu trữ bản gốc ngày 5 tháng 10 năm 2018. Truy cập ngày 25 tháng 7 năm 2018.
  24. ↑ McCollum, Ian (ngày 12 tháng 4 năm 2025). "Domestic Burmese G3s: BA64 Rifle and BA-72 Carbine - Forgotten Weapons". www.forgottenweapons.com.
  25. ↑ B, Eric (2020). "Norwegian Home Guard Gets More HK416s and MP7s as AG-3 is Phased Out". The Firearm Blog. Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 2 năm 2023.
  26. 1 2 3 "The SAS G3 - Heckler & Koch MC51 -". ngày 29 tháng 5 năm 2019. Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 12 năm 2021.
  27. ↑ "Fero Z24 4×24 telescopic sight for G3 rifle instruction manual" (PDF). Lưu trữ (PDF) bản gốc ngày 23 tháng 8 năm 2016. Truy cập ngày 25 tháng 3 năm 2018.
  28. ↑ Lỗi chú thích: Thẻ <ref> không hợp lệ; không có nội dung trong ref có tên "Walter2006-2"
  29. ↑ "Instructions for Use of the Zeiss Diavari-DA 1.5 - 6 Riflescope for the G3 Rifle" (PDF). Lưu trữ (PDF) bản gốc ngày 23 tháng 1 năm 2018. Truy cập ngày 25 tháng 3 năm 2018.
  30. ↑ "H&K G3 SG/1, .308 - - Historic Arms Corporation". Bản gốc lưu trữ ngày 26 tháng 3 năm 2018. Truy cập ngày 25 tháng 3 năm 2018.
  31. ↑ Administrator. "G3SG1". www.hkpro.com. Lưu trữ bản gốc ngày 24 tháng 1 năm 2018. Truy cập ngày 25 tháng 3 năm 2018.
  32. ↑ "Mythical HK32 seen in the wild -". ngày 15 tháng 4 năm 2009.
  33. ↑ Walter 2006b, tr. 253.
  34. ↑ HK-32 Prototype in 7.62x39mm. Forgotten Weapons. ngày 20 tháng 2 năm 2019. Bản gốc lưu trữ ngày 17 tháng 7 năm 2023. Truy cập ngày 17 tháng 7 năm 2023 – qua YouTube.{{Chú thích video}}: Quản lý CS1: bot: trạng thái URL ban đầu không rõ (liên kết)
  35. ↑ Bhatia, Michael Vinai; Sedra, Mark (tháng 5 năm 2008). Small Arms Survey (biên tập). Afghanistan, Arms and Conflict: Armed Groups, Disarmament and Security in a Post-War Society. Routledge. tr. 65. ISBN 978-0-415-45308-0. Lưu trữ bản gốc ngày 1 tháng 9 năm 2018. Truy cập ngày 1 tháng 9 năm 2018.
  36. ↑ Thompson 2019, tr. 59.
  37. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 Jones, Richard D.; Ness, Leland S., biên tập (ngày 27 tháng 1 năm 2009). Jane's Infantry Weapons 2009/2010 (ấn bản thứ 35). Coulsdon: Jane's Information Group. ISBN 978-0-7106-2869-5.
  38. ↑ "División Especial de Seguridad Halcón". Bản gốc lưu trữ ngày 10 tháng 8 năm 2012. Truy cập ngày 13 tháng 11 năm 2014.
  39. 1 2 "Rio's Civil Police in Action and Pics -". The Firearm Blog (bằng tiếng Anh). ngày 5 tháng 7 năm 2017. Bản gốc lưu trữ ngày 1 tháng 12 năm 2022. Truy cập ngày 22 tháng 11 năm 2022.
  40. 1 2 "Photo report: joint Police/Armed Forces operations in Rio -". The Firearm Blog (bằng tiếng Anh). ngày 22 tháng 8 năm 2017. Bản gốc lưu trữ ngày 27 tháng 11 năm 2022. Truy cập ngày 22 tháng 11 năm 2022.
  41. ↑ "ELITES OF THE EXÉRCITO BRASILEIRO – Small Arms Review" (bằng tiếng Anh). ngày 11 tháng 3 năm 2011. Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 12 năm 2022. Truy cập ngày 19 tháng 10 năm 2022.
  42. ↑ "World Infantry Weapons: Brazil". ngày 2 tháng 6 năm 2016. Bản gốc lưu trữ ngày 2 tháng 6 năm 2016. Truy cập ngày 8 tháng 10 năm 2022.
  43. ↑ "Google Sites". sites.google.com. Lưu trữ bản gốc ngày 24 tháng 11 năm 2016. Truy cập ngày 25 tháng 3 năm 2018.
  44. 1 2 3 4 5 6 7 Jenzen-Jones 2017, tr. 34.
  45. ↑ Small Arms Survey (2005). "The Central African Republic: A Case Study of Small Arms and Conflict". Small Arms Survey 2005: Weapons at War. Oxford University Press. tr. 309, 318. ISBN 978-0-19-928085-8. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 30 tháng 8 năm 2018. Truy cập ngày 29 tháng 8 năm 2018.
  46. 1 2 Small Arms Survey (2003). "Making the Difference?: Weapon Collection and Small Arms Availability in the Republic of Congo". Small Arms Survey 2003: Development Denied. Oxford University Press. tr. 274. ISBN 0-19-925175-4. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 29 tháng 8 năm 2018. Truy cập ngày 29 tháng 8 năm 2018.
  47. ↑ "Eesti Kaitsevägi – Tehnika – Automaat AK-4" (bằng tiếng Estonia). Bản gốc lưu trữ ngày 30 tháng 5 năm 2008. Truy cập ngày 25 tháng 7 năm 2008.
  48. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Gangarosa, 2001. trang 76–77.
  49. ↑ Hogg, Ian (2002). Jane's Guns Recognition Guide. Jane's Information Group. ISBN 0-00-712760-X.
  50. ↑ "Personal infantry weapons: old weapons or new hardware in the coming decades?". Lưu trữ bản gốc ngày 25 tháng 9 năm 2013. Truy cập ngày 13 tháng 11 năm 2014.
  51. ↑ "eas.gr". Bản gốc lưu trữ ngày 21 tháng 1 năm 2012. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2008.
  52. ↑ ""Sóttu teppi í skotmark hryðjuverkamanna", 'Fréttablaðið', october 27, 2004, p. 12" (bằng tiếng Iceland). Lưu trữ bản gốc ngày 22 tháng 8 năm 2014. Truy cập ngày 10 tháng 10 năm 2011.
  53. ↑ McCollum, Ian (ngày 12 tháng 8 năm 2017). "Indonesian Air Force Collapsing-Stock G3". forgottenweapons.com. Truy cập ngày 23 tháng 5 năm 2025.
  54. ↑ "Srikandi Lanud Roesmin Nurjadin Asah Kemampuan Menembak Senjata Laras Panjang". tni-au.mil.id (bằng tiếng Indonesia). ngày 14 tháng 3 năm 2024. Truy cập ngày 23 tháng 5 năm 2025.
  55. ↑ "H&K G3/SG-1: Senapan Runduk TNI dengan Basis Senapan Serbu G3". indomiliter.com (bằng tiếng Indonesia). ngày 22 tháng 5 năm 2015. Truy cập ngày 23 tháng 5 năm 2025.
  56. ↑ "H&K G3: Senapan Serbu Paskhas (PGT) Dalam Operasi Trikora". indomiliter.com (bằng tiếng Indonesia). ngày 5 tháng 5 năm 2015. Truy cập ngày 23 tháng 5 năm 2025.
  57. ↑ "AIG". Bản gốc lưu trữ ngày 20 tháng 1 năm 2012. Truy cập ngày 21 tháng 1 năm 2012.
  58. ↑ Small Arms Survey (2015). "Trade Update: After the 'Arab Spring'" (PDF). Small Arms Survey 2015: weapons and the world (PDF). Cambridge University Press. tr. 110. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 28 tháng 1 năm 2018. Truy cập ngày 29 tháng 8 năm 2018.
  59. ↑ Soldier of Fortune. Omega Group, Limited. 2001. tr. 46. Truy cập ngày 3 tháng 1 năm 2015.
  60. ↑ "Lietuvos kariuomenė :: Ginkluotė ir karinė technika » Automatiniai šautuvai » Automatinis šautuvas AK-4". Bản gốc lưu trữ ngày 9 tháng 10 năm 2014. Truy cập ngày 13 tháng 11 năm 2014.
  61. ↑ "Nigeria: Arms Procurement and Defense Industries". Bản gốc lưu trữ ngày 7 tháng 12 năm 2008. Truy cập ngày 5 tháng 10 năm 2008.
  62. ↑ "Pakistan Army". Bản gốc lưu trữ ngày 13 tháng 5 năm 2013.
  63. ↑ "POF – Automatic Rifle G3A3 & G3P4". Bản gốc lưu trữ ngày 18 tháng 3 năm 2013.
  64. ↑ Capie, David (2004). Under the Gun: The Small Arms Challenge in the Pacific. Wellington: Victoria University Press. tr. 63–65. ISBN 978-0-86473-453-2.
  65. ↑ "Long live the H&K G3! Portuguese NAVY approves the Spuhr upgrade kit -". The Firearm Blog (bằng tiếng Anh). ngày 20 tháng 6 năm 2019. Bản gốc lưu trữ ngày 22 tháng 5 năm 2023. Truy cập ngày 17 tháng 4 năm 2021.
  66. ↑ "Menirea Intervenției Rapide" (bằng tiếng Romania). Presa Militara Romana. 2004. Bản gốc lưu trữ ngày 8 tháng 4 năm 2009.
  67. ↑ "G3 Automatic Rifle Cal 7.62X51mm". Bản gốc lưu trữ ngày 25 tháng 12 năm 2012. Truy cập ngày 29 tháng 11 năm 2012.
  68. ↑ Berman, Eric (tháng 12 năm 2000). Re-Armament in Sierra Leone: One Year After the Lome Peace Agreement (PDF). Occasional Paper No. 1. Small Arms Survey. tr. 20, 25. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 9 tháng 10 năm 2018. Truy cập ngày 6 tháng 9 năm 2018.
  69. ↑ Binnie, Jeremy; de Cherisey, Erwan (2017). "New-model African armies" (PDF). Jane's. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 22 tháng 6 năm 2017.
  70. ↑ "Heckler & Koch G3: Opis" [Heckler & Koch G3: Description] (bằng tiếng Serbia). specijalne-jedinice.com. Lưu trữ bản gốc ngày 2 tháng 2 năm 2017. Truy cập ngày 24 tháng 1 năm 2017.
  71. ↑ "Military Industry Corporation (MIC) Official Website". Bản gốc lưu trữ ngày 27 tháng 5 năm 2008.
  72. ↑ "Försvarsmakten". Bản gốc lưu trữ ngày 27 tháng 5 năm 2008. Truy cập ngày 6 tháng 9 năm 2008.
  73. ↑ "AK4C till alla hemvärnssoldater" (bằng tiếng Thụy Điển). ngày 21 tháng 12 năm 2020. Bản gốc lưu trữ ngày 10 tháng 12 năm 2022. Truy cập ngày 9 tháng 6 năm 2021.
  74. ↑ "Yerli Tüfek 2014'te Mehmetçik'in elinde". Haber7. ngày 30 tháng 9 năm 2014. Lưu trữ bản gốc ngày 24 tháng 9 năm 2015. Truy cập ngày 13 tháng 11 năm 2014.
  75. ↑ "Portugal envia equipamento militar: G3, coletes, capacetes e granadas". www.dn.pt (bằng tiếng Bồ Đào Nha). Bản gốc lưu trữ ngày 6 tháng 1 năm 2023. Truy cập ngày 8 tháng 4 năm 2022.
  76. ↑ DESFILE MILITAR DO DIA DE PORTUGAL 2022 (bằng tiếng Bồ Đào Nha), ngày 11 tháng 6 năm 2022, bản gốc lưu trữ ngày 21 tháng 1 năm 2023, truy cập ngày 21 tháng 1 năm 2023{{Chú thích}}: Quản lý CS1: bot: trạng thái URL ban đầu không rõ (liên kết)
  77. ↑ "SAS – Weapons – G3 Assault Rifle". eliteukforces.info. Lưu trữ bản gốc ngày 11 tháng 11 năm 2013. Truy cập ngày 8 tháng 10 năm 2013.
  78. ↑ "SALW Guide - Global distribution and visual identification" (PDF). salw-guide.bicc.de. Truy cập ngày 28 tháng 5 năm 2026.
  79. ↑ "Una Historia de la Violencia - German Small Arms in Colombia". www.bits.de. Bản gốc lưu trữ ngày 12 tháng 12 năm 2022.
  80. 1 2 3 4 5 6 7 Rees, Edward (tháng 10 năm 2008). Dealing with the kilat: An historical overview of small arms availability and arms control in Timor-Leste (TLAVA Issue Brief 1) (Báo cáo). Geneva, Switzerland: Small Arms Survey. Truy cập ngày 23 tháng 5 năm 2025.
  81. ↑ Çetiner, Yusuf (ngày 24 tháng 5 năm 2021). "Georgia to Start Domestically Producing M4 Cabines and UAVs Next Year". Overt Defense (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 17 tháng 6 năm 2025.
  82. ↑ Berman, Eric G. (tháng 3 năm 2019). Beyond Blue Helmets: Promoting Weapons and Ammunition Management in Non-UN Peace Operations (PDF). Small Arms Survey/MPOME. tr. 43. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 3 tháng 6 năm 2019.
  83. ↑ Morud, John Birger; Pedersen, Frida Meek (ngày 12 tháng 8 năm 2021). "Her brukes AG3 for siste gang". www.forsvaretsforum.no.
  84. ↑ "Espingardas G3 do Exército já têm substituta, a belga FN SCAR". Lưu trữ bản gốc ngày 27 tháng 2 năm 2019. Truy cập ngày 11 tháng 3 năm 2019.
  85. ↑ Buckles, Vincent (ngày 11 tháng 6 năm 2015). "The African Rifles: The HK G3 and FN FAL". Firearms News. Lưu trữ bản gốc ngày 28 tháng 9 năm 2018. Truy cập ngày 27 tháng 9 năm 2018.
  86. ↑ "The military rifle cartridges of Rhodesia Zimbabwe: from Cecil Rhodes to Robert Mugabe". Lưu trữ bản gốc ngày 13 tháng 11 năm 2014. Truy cập ngày 13 tháng 11 năm 2014.
  87. ↑ Bott, Peter (1986). Modern African Wars (1) 1965–80. Bloomsbury USA. tr. 15. ISBN 0-85045-728-9.
  88. ↑ Chris, Cocks (2006) [First published 1988]. Fireforce: One Man's War in the Rhodesian Light Infantry (ấn bản thứ 4). Covos Day. tr. 139. ISBN 978-0-9584890-9-6.
  89. ↑ McCollum, Ian (ngày 5 tháng 6 năm 2019). "South African R2 and its Special Furniture". Forgotten Weapons. Bản gốc lưu trữ ngày 28 tháng 1 năm 2023.
  90. ↑ Ezell, Edward (1988). Small Arms Today (bằng tiếng English). Quyển 2nd. Stackpole Books. tr. 407. ISBN 0-8117-2280-5.{{Chú thích sách}}: Quản lý CS1: ngôn ngữ không rõ (liên kết)
  91. 1 2 Small Arms Survey (2015). "Waning Cohesion: The Rise and Fall of the FDLR–FOCA" (PDF). Small Arms Survey 2015: weapons and the world (PDF). Cambridge University Press. tr. 202. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 28 tháng 1 năm 2018. Truy cập ngày 29 tháng 8 năm 2018.
  92. ↑ "uncovering the Irish republican army". PBS Frontline. ngày 19 tháng 10 năm 2016. Lưu trữ bản gốc ngày 12 tháng 12 năm 2016. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2016.
  93. ↑ "How ISIL seized most of its weapons from Iraq military". ngày 8 tháng 12 năm 2015. Lưu trữ bản gốc ngày 29 tháng 12 năm 2016. Truy cập ngày 30 tháng 11 năm 2016.
  94. 1 2 Small Arms Survey (2006). "Fuelling Fear: The Lord's Resistance Army and Small Arms". Small Arms Survey 2006: Unfinished Business. Oxford University Press. tr. 283. ISBN 978-0-19-929848-8. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 30 tháng 8 năm 2018. Truy cập ngày 29 tháng 8 năm 2018.
  95. 1 2 Small Arms Survey (2005). "Sourcing the Tools of War: Small Arms Supplies to Conflict Zones". Small Arms Survey 2005: Weapons at War. Oxford University Press. tr. 166. ISBN 978-0-19-928085-8. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 30 tháng 8 năm 2018. Truy cập ngày 29 tháng 8 năm 2018.
  96. ↑ Wille, Christina (tháng 5 năm 2005). "Children Associated with Fighting Forces and Small Arms in the Mano River Union". Trong Florquin, Nicolas; Berman, Eric G. (biên tập). Armed and Aimless: Armed Groups, Guns, and Human Security in the ECOWAS Region. Small Arms Survey. tr. 197. ISBN 2-8288-0063-6. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 31 tháng 1 năm 2019. Truy cập ngày 30 tháng 1 năm 2019.
  97. ↑ "November 17's Heavy Arsenal". ngày 12 tháng 7 năm 2002. Bản gốc lưu trữ ngày 3 tháng 11 năm 2019 – qua Tanea.
  98. ↑ Thompson 2019, tr. 43.
  99. ↑ Thompson 2019, tr. 30-31.
  100. ↑ Thompson 2019, tr. 44.
  101. 1 2 3 Thompson 2019, tr. 29.
  102. ↑ McNab 2002, tr. 197.
  103. ↑ Thompson 2019, tr. 32-34.
  104. 1 2 "Blog - The G3 Battle Rifle - Osprey Publishing". ospreypublishing.com. Bản gốc lưu trữ ngày 21 tháng 10 năm 2022. Truy cập ngày 21 tháng 10 năm 2022.
  105. ↑ McNab 2002, tr. 185.
  106. ↑ "Infantry Weapons of the Salvadoran Forces – Small Arms Review" (bằng tiếng Anh). tháng 5 năm 2000. Bản gốc lưu trữ ngày 29 tháng 11 năm 2022. Truy cập ngày 18 tháng 10 năm 2022.
  107. ↑ "Arms for freedom". ngày 29 tháng 12 năm 2017. Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 1 năm 2018. Truy cập ngày 31 tháng 8 năm 2019.
  108. 1 2 3 Thompson 2019, tr. 56.
  109. 1 2 Thompson 2019, tr. 35.
  110. ↑ Torchia, Christopher. "Turkey says Kurd attack imminent without action". Associated Press. Bản gốc lưu trữ ngày 27 tháng 5 năm 2023.
  111. ↑ McNab 2002, tr. 62.
  112. ↑ McNab 2002, tr. 137.
  113. ↑ Thompson 2019, tr. 38-41.
  114. ↑ Thompson 2019, tr. 32.
  115. ↑ "Sudan – Global trade, local impact: Arms Transfers to all Sides in the Civil War in Sudan" (PDF). Human Rights Watch Report. 10 (4): 24–25. tháng 8 năm 1998. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 30 tháng 4 năm 2023.
  116. ↑ Robert, Patrick (ngày 9 tháng 11 năm 1992). "AFL forces under pressure from Ghanaian ECOMOG forces defend the Schieffelin front, 15 kilometers from Monrovia, during the Liberian Civil War. The Armed Forces of Liberia (AFL) is the national army under the Samuel Doe regime". Getty Images.
  117. 1 2 Thompson 2019, tr. 57.
  118. ↑ Photos, Alamy. "Two United Nations peacekeepers stand amidst the war-damaged buildings. One soldier is armed with a G3 A3 rifle. Subject Operation/Series: PROVIDE PROMISE Base: Sarajevo Country: Bosnia And/I Herzegovina (BIH Stock Photo - Alamy". www.alamy.com.
  119. ↑ Thompson 2019, tr. 46.
  120. ↑ Thompson 2019, tr. 59-61.
  121. ↑ Thompson 2019, tr. 65.
  122. ↑ "Weapons of Rio's crime war -". The Firearm Blog (bằng tiếng Anh). ngày 21 tháng 2 năm 2017. Bản gốc lưu trữ ngày 6 tháng 3 năm 2023. Truy cập ngày 22 tháng 11 năm 2022.
  123. ↑ Jane's infantry weapons, 2009-2010 2009/2010 (ấn bản thứ 35). Jane's Information Group. ngày 5 tháng 1 năm 2009. ISBN 978-0-7106-2869-5.
  124. ↑ "UN reports that despite peace agreement, South Sudan experiencing extreme levels of localized violence". www.jurist.org (bằng tiếng Anh). ngày 21 tháng 2 năm 2021. Bản gốc lưu trữ ngày 20 tháng 11 năm 2022. Truy cập ngày 20 tháng 11 năm 2022.
  125. ↑ "NLD ထောက်ခံသူတို့၏ ပိုင်ဆိုင်မှုများ ကန့်ဘလူ ပျူစောထီး ရောင်းစား". မင်းကုန်း(ခ)ကျေးရွာ ပျုစောထီးအဖွဲ့သည် လုံခြုံရေးအကြောင်းပြချက်ဖြင့် ကျေးရွာ အဝင်အထွက်တွင်လည်း ဂိတ်များ ဖွင့်ထားပြီး ယင်းပျုစောထီးအဖွဲ့ကို စစ်ကောင်စီက ဘီအေ ၆၃ မောင်းပြန်ရိုင်ဖယ်(G3) အလက်၂၀ လက်၊ တထောင့်ထိုး သေနတ် ၁၀ လက်၊ ခဲယမ်း အပြည်အစုံ တပ်ဆင်ပေးထားကြောင်း သိရသည်။ [The Junta backed Pyusawhti militia set an checkpoint at the village entrance points. They are armed with around 20 BA 63 Battle Rifles (G3), 10 single shot muskets and quite sufficient ammunition]
  126. ↑ "BA-63". Myanmar Witness (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 23 tháng 6 năm 2024.
  127. ↑ "BA-64". Myanmar Witness (bằng tiếng Miến Điện). Bản gốc lưu trữ ngày 23 tháng 6 năm 2024. Truy cập ngày 23 tháng 6 năm 2024.
  128. ↑ "BA-72". Myanmar Witness (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 23 tháng 6 năm 2024.
  129. ↑ Group, Global Media (ngày 27 tháng 2 năm 2022). "Portugal envia equipamento militar: G3, coletes, capacetes e granadas". DN (bằng tiếng Bồ Đào Nha). Bản gốc lưu trữ ngày 6 tháng 1 năm 2023. Truy cập ngày 15 tháng 7 năm 2026. {{Chú thích báo}}: |last= có tên chung (trợ giúp)
Nguồn tham khảo
  • Smith, W. H. B. (1955). Small arms of the world: The basic manual of military small arms. Harrisburg, PA: Stackpole Books. OCLC 3773343.
  • Ezell, Edward Clinton (1977). Small arms of the world (ấn bản thứ 11). London: Arms & Armour Press.
  • Huon, Jean (1998). Les fusils d'assaut français (bằng tiếng Pháp). Editions Barnett. ISBN 2-9508308-6-2.
  • Senich, Peter R. (1987). German Assault Rifle: 1935–1945. Paladin Press. ISBN 9780873644006.
  • Wollert, Günter; Lidschun, Reiner; Kopenhagen, Wilfried (1988). Illustrierte Enzyklopädie der Schützenwaffen aus aller Welt : Schützenwaffen heute (1945–1985) (bằng tiếng Đức). Berlin: Militärverlag der Deutschen Demokratischen Republik. OCLC 19630248.
  • Gotz, Hans Dieter (1990). German Military Rifles and Machine Pistols, 1871–1945. West Chester, PA: Schiffer Publishing. OCLC 24416255.
  • de Vries, G.; Martens, B. J. (2001). The MP 43, MP 44, StG 44 assault rifles. The Sturmgewehr. Quyển 4. Arnhem, Netherlands: Special Interest Publicaties BV.
  • Gangarosa, Gene Jr. (2001). Heckler & Koch—Armorers of the Free World. Maryland: Stoeger Publishing. ISBN 978-0-88317-229-2.
  • Woźniak, Ryszard (2001). Encyklopedia najnowszej broni palnej—tom 2 G-Ł (bằng tiếng Ba Lan). Warsaw, Poland: Bellona. ISBN 978-83-11-09310-2.
  • McNab, Chris (2002). 20th Century Military Uniforms (ấn bản thứ 2). Kent: Grange Books. ISBN 978-1-84013-476-6.
  • Walter, John (2006). Rifles of the World (ấn bản thứ 3). Oxford: Krause Publications. ISBN 978-0-89689-241-5.
  • Walter, John (2006). The Rifle Story: An Illustrated History from 1756 to the Present Day. MBI Publishing Company. ISBN 978-1-85367-690-1. Truy cập ngày 15 tháng 10 năm 2016.
  • Jenzen-Jones, N. R. (tháng 1 năm 2017). Global Development and Production of Self-loading Service Rifles: 1896 to the Present (PDF). Working Paper 25. Small Arms Survey. ISBN 978-2-940548-34-7. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 29 tháng 6 năm 2017.
  • Thompson, Leroy (ngày 30 tháng 5 năm 2019). The G3 Battle Rifle. Weapon 68. Osprey Publishing. ISBN 978-1-4728-2862-0.
  • Monteiro, Pedro Manuel (2024). G3 – A Grande Arma Nacional (bằng tiếng Bồ Đào Nha). Lisbon: Contra a Corrente, Lda. ISBN 978-989-35330-1-7.
Lấy từ “https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Heckler_%26_Koch_G3&oldid=75328582”