Hoàn Xỉ

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Jump to navigation Jump to search

Hoàn Xỉ[1] (chữ Hán: 桓齮; ? - 227 TCN) là tướng lĩnh nước Tần cuối thời kỳ Chiến Quốc.

Binh nghiệp[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 237 TCN, Hoàn Xỉ được phong làm tướng quân. Năm sau ông cùng Vương Tiễn, Dương Đoan Hòa cầm quân đánh nước Triệu, chiếm được chín thành huyện Nghiệp. Năm 234 TCN, Hoàn Xỉ đánh ấp Bình Dương của nước Triệu, giết tướng Triệu là Hỗ Triếp và chém đầu mười vạn quân địch. Năm 233 TCN, Hoàn Xỉ dẫn binh từ Thượng Đảng vượt qua núi Đại Hành tiến đánh Xích Lệ, Nghi An[2] của Triệu, giao chiến với Lý Mục tại Phì Hạ[3] nhưng bị Lý Mục dùng kế ly gián nên đại bại, 10 vạn quân Tần bị truy đuổi và tiêu diệt gần như toàn bộ.

Tung tích của Hoàn Xỉ sau đó ra sao không rõ, theo thuyết của Dương Khoan trong Chiến Quốc sử thì sau khi bại trận, Hoàn Xỉ sợ bị xử tội bèn trốn sang nước Yên, đổi tên thành Phàn Ư Kỳ (còn đọc là Ô Kỳ) [4], cũng có thuyết nói ông trở về Hàm Dương thì bị Tần vương cách chức, giáng làm thứ dân, ít lâu sau mất vào năm 227 TCN.

Liên quan đến việc Phàn Ô Kỳ làm phản bỏ trốn sang nước Yên, khiến Tần vương Chính nổi cơn thịnh nộ, bèn treo thưởng "ai lấy được đầu Phàn tướng quân thì sẽ được thưởng ngàn lạng vàng, ấp vạn hộ". Khi Thái tử Đan nước Yên phái Kinh Kha mưu sát Tần vương, Kinh Kha thỉnh cầu lấy thủ cấp của ông với địa đồ đất Đốc Cương[5] làm lễ vật dâng lên Tần vương, nhân cơ hội mà hành thích. Phàn Ô Kỳ sau khi biết được, bèn tự sát mà chết.

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Tên của ông còn có thể gọi khác là Hoàn Ỷ, Hoàn Nghỉ hay Hoàn Kỳ
  2. ^ Nay là phía đông nam Thạch Gia Trang
  3. ^ Đông bắc Nghi An
  4. ^ Chiến Quốc sách nói là thất bại bị quân Triệu giết chết, Tư Mã Quang trong Tư trị thông giám lại ghi là: "Quân Tần đại bại, Hoàn Xỉ trốn về"
  5. ^ Nay là khu vực huyện Trác tỉnh Hà Bắc

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  • Sử ký Tư Mã Thiên - Tần Thủy Hoàng bản kỷ, Triệu thế gia, Liêm Pha - Lạn Tương Như liệt truyện
  • Chiến Quốc sách - Tần sách, Triệu sách
  • Dương Khoan: Chiến Quốc sử
  • Tư Mã Quang: Tư trị thông giám