Isoniazid

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Buớc tưới chuyển hướng Bước tới tìm kiếm
Isoniazid skeletal.svg
Isoniazid 3d.png
Dược phẩm
Tên IUPAC hệ thống
Pyridine-4-carbohydrazide
Nhận dạng
Số CAS 54-85-3
Mã ATC J04AC01
PubChem 3767
DrugBank DB00951
Dữ liệu hóa chất
Công thức C6H7N3O 
Phân tử gam 137.139 g/mol
SMILES tìm trong eMolecules, PubChem
Đồng nghĩa isonicotinic acid hydrazide, isonicotinyl hydrazine, INHA
Dữ liệu dược động lực học
Sinh khả dụng ?
Liên kết protein rất thấp (0–10%)
Chuyển hóa gan; CYP450: 2C19, chất ức chế 3A4
Bán thải 0.5–1.6h (acetyl hóa nhanh), 2-5h (acetyl hóa chậm)
Bài tiết nước tiểu (chính), phân
Lưu ý trị liệu
Phạm trù thai sản

?(US)

Tình trạng pháp lý

-only(US)

Dược đồ qua đường miệng, tiêm tĩnh mạch, tiêm cơ

Isoniazid, hay còn được gọi là isonicotinylhydrazide (INH), là một kháng sinh được sử dụng để điều trị bệnh lao.[1] Đối với bệnh lao đang biểu hiện, kháng sinh này thường được sử dụng kết hợp với rifampicin, pyrazinamide, và có thể với cả streptomycin hoặc ethambutol.[2] Đối với bệnh lao tiềm tàng, thuốc này thường chỉ sử dụng một mình.[1] Isoniazid cũng có thể được sử dụng cho các loại mycobacteria không điển hình, chẳng hạn như M. avium, M. kansasii, và M. xenopi.[1] Chúng thường được đưa vào cơ thể qua đường miệng nhưng có thể được tiêm vào .[1]

Tác dụng phụ thường gặp bao gồm tăng nồng độ men gan ở bàn tay và bàn chân.[1] Tác dụng phụ nghiêm trọng thì có thể dẫn đến viêm gan.[1] Vẫn chưa rõ ràng về mức an toàn nếu sử dụng trong khi đang mang thai.[3] Sử dụng trong thời gian cho con bú có thể an toàn.[3] Pyridoxin có thể được dùng để giảm nguy cơ tác dụng phụ.[4] Isoniazid hoạt động một phần bằng cách ức chế việc "xây dựng" thành tế bào của vi khuẩn, từ đó tiêu diệt bọn chúng.[1]

Isoniazid lần đầu tiên được sản xuất vào năm 1952.[5] Nó nằm trong danh sách các thuốc thiết yếu của Tổ chức Y tế Thế giới, tức là nhóm các loại thuốc hiệu quả và an toàn nhất cần thiết trong một hệ thống y tế.[6] Isoniazid có sẵn dưới dạng thuốc gốc.[1] Chi phí bán buôn ở các nước đang phát triển là khoảng 0,60 đến 4,75 USD mỗi tháng.[7] Tại Hoa Kỳ chi phí cho một tháng điều trị thì ít hơn 25 USD.[4]

Sử dụng trong y học[sửa | sửa mã nguồn]

Bệnh lao[sửa | sửa mã nguồn]

Isoniazid được chấp thuận cho nhiễm trùng lao tiềm ẩn và hoạt động. Gần đây, nó được sử dụng kết hợp với các loại thuốc lao để ngăn chặn sự phát triển của kháng thuốc. Isoniazid đã được chấp thuận là liệu pháp dự phòng cho các quần thể sau:

  • Người nhiễm HIV và phản ứng PPD (dẫn suất protein tinh chế) ít nhất 5 mm
  • Tiếp xúc với những người bị bệnh lao và có phản ứng PPD ít nhất 5 mm
  • Những người có phản ứng PPD chuyển đổi từ âm sang dương trong khoảng thời gian hai năm - ít nhất là 10 mm cho người > 35 tuổi, và ít nhất 15 mm cho người < 35 tuổi
  • Những người bị tổn thương phổi trên X-quang ngực của họ có khả năng là do bệnh lao lành và cũng có phản ứng PPD ít nhất 5 mm.
  • Người tiêm chích ma túy có tình trạng nhiễm HIV âm tính có phản ứng PPD ít nhất là 10 mm
  • Những người có chỉ số PPD lớn hơn hoặc bằng 10 mm là người nước ngoài sinh ra từ các vùng địa lý có tỷ lệ cao, dân số có thu nhập thấp và bệnh nhân sống trong các cơ sở lâu dài

Mycobacteria không lao[sửa | sửa mã nguồn]

Isoniazid được sử dụng rộng rãi trong điều trị phức hợp Mycobacterium avium như một phần của phác đồ bao gồm rifampicin và ethambutol.[8] Bằng chứng cho thấy rằng isoniazid ngăn ngừa sự tổng hợp axit mycolic trong phức hợp M. avium như trong M. tuberculosis [9] và mặc dù điều này không diệt khuẩn với phức hợp M. avium, nó làm tăng đáng kể hiệu quả của rifampicin. Sự ra đời của macrolides dẫn đến việc sử dụng này giảm đáng kể. Tuy nhiên, kể từ khi rifampicin là được sử dụng trong điều trị phức tạp M. avium, hiệu ứng này có thể có giá trị tái nghiên cứu.[10]

Quần thể đặc biệt[sửa | sửa mã nguồn]

Các phụ nữ có lao hoạt động đang mang thai hoặc đang cho con bú nên dùng isoniazid. Liệu pháp dự phòng nên được trì hoãn cho đến sau khi sinh,[11] bà mẹ cho con bú thải ra một nồng độ INH tương đối thấp và không độc hại trong sữa mẹ, và các em bé của họ có nguy cơ thấp bị các tác dụng phụ. Cả phụ nữ mang thai và trẻ sơ sinh được bú sữa mẹ bởi các bà mẹ uống INH nên uống vitamin B6 ở dạng pyridoxin để giảm thiểu nguy cơ tổn thương dây thần kinh ngoại vi.[12] Vitamin B6 được sử dụng để ngăn ngừa tình trạng thiếu B6 do thiếu isoniazid và bệnh thần kinh ở những người có yếu tố nguy cơ như mang thai, cho con bú, nhiễm HIV, nghiện rượu, tiểu đường, suy thận hoặc suy dinh dưỡng.[13] Những người bị rối loạn chức năng gan có nguy cơ cao bị viêm gan do INH, và có thể cần liều thấp hơn.[11] Mức độ men gan trong máu nên được kiểm tra thường xuyên ở người uống rượu hàng ngày, phụ nữ mang thai, người dùng ma túy IV, người trên 35 tuổi, và những người mắc bệnh gan mãn tính, rối loạn chức năng thận nặng, bệnh thần kinh ngoại vi hoặc nhiễm HIV vì họ có nhiều khả năng phát triển bệnh viêm gan từ INH.[11][14]

Tác dụng phụ[sửa | sửa mã nguồn]

20% số người dùng isoniazid trải qua đau thần kinh ngoại vi khi dùng liều 6 mg / kg trọng lượng hàng ngày hoặc cao hơn.[15] Phản ứng tiêu hóa bao gồm buồn nôn và ói mửa.[16] Thiếu máu bất sản, giảm tiểu cầu và mất bạch cầu hạt do thiếu tế bào hồng cầu, tiểu cầu và bạch huyết cầu tương ứng, cũng có thể xảy ra.[16] Mẫn cảm với phản ứng này cũng rất phổ biến và có thể trình bày với một ban dát và sốt.[16] Tăng nồng độ men gan không triệu chứng xảy ra ở 10% đến 20% số người dùng INH, và nồng độ men gan thường trở lại bình thường ngay cả khi việc điều trị được tiếp tục. Isoniazid có một cảnh báo cho bệnh viêm gan nghiêm trọng và đôi khi gây tử vong. Phụ thuộc vào tuổi; với tốc độ 0,3% ở những người 21-35 tuổi và trên 2% trong những người trên độ tuổi 50.[16][17] Các triệu chứng gợi ý ngộ độc gan bao gồm buồn nôn, nôn, đau bụng, nước tiểu sẫm màu, đau một phần tư phía trên bên phải và chán ăn.[16] Phụ nữ da đen và gốc Tây Ban Nha có nguy cơ nhiễm độc gan do isoniazid cao hơn.[16] Khi nó xảy ra, độc tính gan do isoniazid gây ra đã xuất hiện ở 50% bệnh nhân trong vòng 2 tháng đầu điều trị.[16] When it happens, isoniazid-induced liver toxicity has been shown to occur in 50% of patients within the first 2 months of therapy.[18] Một số khuyến cáo rằng chức năng gan nên được theo dõi cẩn thận ở tất cả mọi người nhận sử dụng,[19] nhưng những người khác khuyên bạn nên theo dõi chỉ trong một số quần thể nhất định.[20] Nhức đầu, tập trung kém, tăng cân, trí nhớ kém, mất ngủ và trầm cảm đều liên quan đến việc sử dụng isoniazid.[21] Tất cả bệnh nhân và nhân viên y tế nên biết về những tác dụng phụ nghiêm trọng này, đặc biệt là nếu nghi ngờ tự tử hoặc hành vi bị nghi ngờ.[21][22][23] Isoniazid có liên quan đến sự thiếu hụt pyridoxine do sự bài tiết pyridoxine tăng lên. Pyridoxal phosphate (một dẫn xuất của pyridoxine) là cần thiết cho d-aminolevulinic acid synthase, enzyme chịu trách nhiệm cho bước giới hạn tốc độ trong tổng hợp heme. Do đó, thiếu hụt pyridoxine do isoniazid gây ra gây ra sự hình thành heme không đủ trong các tế bào hồng cầu sớm, dẫn đến thiếu máu nhược sắc.

Cơ chế hoạt động[sửa | sửa mã nguồn]

Isoniazid là một tiền chất và phải được kích hoạt bởi một enzyme catalase-peroxidase vi khuẩn trong Mycobacterium tuberculosis gọi là KatG.[24] KatG xúc tác sự hình thành gốc acyl đẳng trương, mà kết hợp với NADH tạo thành chất nicotinoyl-NAD. Phức hợp này liên kết chặt chẽ với protein invoyl -acyl carrier reductase InhA, do đó ngăn chặn chất nền enoyl-AcpM và tác động của tổng hợp axit béo. Quá trình này ức chế sự tổng hợp các axit mycolic, là thành phần cần thiết của thành tế bào mycobacteria. Một loạt các gốc tự do được tạo ra bởi sự kích hoạt KatG của isoniazid, bao gồmoxit nitric,[25] cũng đã được chứng minh là quan trọng trong hoạt động của một loại tiền chất kháng sinh khác.[26]

Isoniazid có khả năng diệt khuẩn đối với vi khuẩn mycobacteria phát triển nhanh, nhưng có khả năng kìm khuẩn nếu vi khuẩn mycobacteria phát triển chậm.[27] Nó ức chế hệ cytochrome P450 và do đó hoạt động như một nguồn gốc tự do.[28] Isoniazid là một chất ức chế monoamine oxidase nhẹ.[29]

Tương tác thuốc[sửa | sửa mã nguồn]

Những người uống isoniazid và acetaminophen có nguy cơ nhiễm độc acetaminophen. Isoniazid được cho là tạo ra một lượng lớn enzyme gan khiến acetaminophen được chuyển hóa thành dạng độc.[30][31] Isoniazid làm giảm sự trao đổi chất của carbamazepine, do đó làm chậm quá trình giải phóng khỏi cơ thể. Những người dùng carbamazepine nên theo dõi nồng độ carbamazepine của họ và, nếu cần thiết, cần điều chỉnh liều của họ cho phù hợp.[32] Có thể isoniazid có thể làm giảm nồng độ ketoconazole trong huyết thanh sau khi điều trị lâu dài. Điều này được thấy với việc sử dụng đồng thời rifampin, isoniazid và ketoconazol. [30] Isoniazid có thể làm tăng lượng phenytoin trong cơ thể. Liều phenytoin có thể cần phải được điều chỉnh khi dùng với isoniazid.[33] Isoniazid có thể làm tăng nồng độ theophyllin trong huyết tương. Có một số trường hợp của theophylline làm chậm việc loại bỏ isoniazid. Cả hai mức theophylline và isoniazid đều cần được theo dõi.[34][35] Mức valproate có thể tăng khi uống cùng với isoniazid. Mức độ valproate cần được theo dõi và liều lượng của nó được điều chỉnh nếu cần thiết.[36]

Chuyển hóa[sửa | sửa mã nguồn]

Isoniazid đạt nồng độ trị liệu trong huyết thanh, dịch não tủy và trong u hạt. Nó được chuyển hóa ở gan thông qua acetyl hóa thành acetylhydrazine. Hai dạng enzyme chịu trách nhiệm cho quá trình acetyl hóa, vì vậy một số bệnh nhân chuyển hóa thuốc nhanh hơn các loại khác. Do đó, chu kỳ bán hủy là coó hai kiểu, với "acetylators chậm" và "acetylators nhanh". Biểu đồ số người so với thời gian cho thấy các đỉnh vào một và ba giờ. Chiều cao của các đỉnh phụ thuộc vào chủng tộc của những người đang được thử nghiệm. Các chất chuyển hóa được bài tiết trong nước tiểu. Liều thường không phải được điều chỉnh trong trường hợp suy thận.

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ a ă â b c d đ e ê “Isoniazid”. The American Society of Health-System Pharmacists. Bản gốc lưu trữ ngày 20 tháng 12 năm 2016. Truy cập ngày 8 tháng 12 năm 2016. 
  2. ^ WHO Model Formulary 2008 (PDF). World Health Organization. 2009. tr. 136. ISBN 9789241547659. Bản gốc lưu trữ (PDF) ngày 13 tháng 12 năm 2016. Truy cập ngày 8 tháng 12 năm 2016. 
  3. ^ a ă “Isoniazid (Nydrazid) Use During Pregnancy”. www.drugs.com. Bản gốc lưu trữ ngày 20 tháng 12 năm 2016. Truy cập ngày 10 tháng 12 năm 2016. 
  4. ^ a ă Hamilton, Richart (2015). Tarascon Pocket Pharmacopoeia 2015 Deluxe Lab-Coat Edition. Jones & Bartlett Learning. tr. 49. ISBN 9781284057560. 
  5. ^ Walker, S. R. (2012). Trends and Changes in Drug Research and Development (bằng tiếng Anh). Springer Science & Business Media. tr. 109. ISBN 9789400926592. Bản gốc lưu trữ ngày 10 tháng 9 năm 2017. 
  6. ^ “WHO Model List of Essential Medicines (19th List)” (PDF). World Health Organization. Tháng 4 năm 2015. Bản gốc lưu trữ (PDF) ngày 13 tháng 12 năm 2016. Truy cập ngày 8 tháng 12 năm 2016. 
  7. ^ “Isoniazid”. International Drug Price Indicator Guide. Truy cập ngày 8 tháng 12 năm 2016. 
  8. ^ Research Committee of the British Thoracic Society (2001). “First randomised trial of treatments for pulmonary disease caused by M avium intracellulare, M malmoense, and M xenopi in HIV negative patients: Rifampicin, ethambutol and isoniazid versus rifampicin and ethambutol”. Thorax 56 (3): 167–72. PMC 1758783. PMID 11182006. 
  9. ^ Mdluli, K; Swanson, J; Fischer, E; Lee, R. E; Barry Ce, 3rd (1998). “Mechanisms involved in the intrinsic isoniazid resistance of Mycobacterium avium”. Molecular Microbiology 27 (6): 1223–33. PMID 9570407. 
  10. ^ Van Ingen, J; Egelund, E. F; Levin, A; Totten, S. E; Boeree, M. J; Mouton, J. W; Aarnoutse, R. E; Heifets, L. B; Peloquin, C. A; Daley, C. L (2012). “The pharmacokinetics and pharmacodynamics of pulmonary Mycobacterium avium complex disease treatment”. American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine 186 (6): 559–65. PMID 22744719. doi:10.1164/rccm.201204-0682OC. 
  11. ^ a ă â https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=5ab01773-d1e4-4b87-884a-9e5b3f13bdcb
  12. ^ Bothamley, G. (2001). “Drug treatment for tuberculosis during pregnancy: safety considerations”. Drug safety 24 (7): 553–565. PMID 11444726. doi:10.2165/00002018-200124070-00006. 
  13. ^ Steichen, O.; Martinez-Almoyna, L.; De Broucker, T. (tháng 4 năm 2006). “Isoniazid induced neuropathy: consider prevention” (PDF). Revue des maladies respiratoires 23 (2 Pt 1): 157–160. PMID 16788441. 
  14. ^ Saukkonen, J.J.; Cohn, D.L.; Jasmer, R.M. (15 tháng 10 năm 2006). “An official ATS statement: hepatotoxicity of antituberculosis therapy”. American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine 174 (8): 935–952. PMID 17021358. doi:10.1164/rccm.200510-1666ST. 
  15. ^ Alldredge, Brian (12 tháng 2 năm 2013). Applied Therapeutics. ISBN 9781609137137. 
  16. ^ a ă â b c d đ “Isoniazid (package insert)”. Bản gốc lưu trữ ngày 10 tháng 9 năm 2017. 
  17. ^ Trevor, A. & Katzung, B. (2013). Katzung & Trevor's Pharmacology: examination & board review (10th ed., p. 417). New York. McGraw-Hill Medical, Lange.
  18. ^ “Isoniazid UpToDate”. Bản gốc lưu trữ ngày 25 tháng 10 năm 2015. 
  19. ^ “DailyMed – Isoniazid – isoniazid tablet”. dailymed.nlm.nih.gov. Bản gốc lưu trữ ngày 23 tháng 12 năm 2015. Truy cập ngày 5 tháng 11 năm 2015. 
  20. ^ “Chemotherapy and management of tuberculosis in the United Kingdom: recommendations 1998. Joint Tuberculosis Committee of the British Thoracic Society”. Thorax 53 (7): 536–548. Tháng 7 năm 1998. PMC 1745276. PMID 9797751. doi:10.1136/thx.53.7.536. 
  21. ^ a ă Alao A.O.; Yolles J.C. (tháng 9 năm 1998). “Isoniazid-induced psychosis”. Annals of Pharmacotherapy 32 (9): 889–891. PMID 9762376. doi:10.1345/aph.17377. 
  22. ^ Iannaccone, R.; Sue, Y.J.; Avner, J.R. (2002). “Suicidal psychosis secondary to isoniazid”. Pediatric Emergency Care 18 (1): 25–27. PMID 11862134. doi:10.1097/00006565-200202000-00008. 
  23. ^ Pallone K.A.; Goldman M.P.; Fuller M.A. (tháng 2 năm 1993). “Isoniazid-associated psychosis: case report and review of the literature”. Annals of Pharmacotherapy 27 (2): 167–170. PMID 8439690. doi:10.1177/106002809302700205. 
  24. ^ Suarez, J.; Ranguelova, K.; Jarzecki, A.A. và đồng nghiệp (tháng 3 năm 2009). “An oxyferrous heme/protein-based radical intermediate is catalytically competent in the catalase reaction of Mycobacterium tuberculosis catalase-peroxidase (KatG)”. The Journal of Biological Chemistry 284 (11): 7017–7029. PMC 2652337. PMID 19139099. doi:10.1074/jbc.M808106200. 
  25. ^ Timmins, G.S.; Master, S; Rusnak, F.; Deretic, V. (tháng 8 năm 2004). “Nitric oxide generated from isoniazid activation by KatG: source of nitric oxide and activity against Mycobacterium tuberculosis”. Antimicrobial Agents and Chemotherapy 48 (8): 3006–3009. PMC 478481. PMID 15273113. doi:10.1128/AAC.48.8.3006-3009.2004. 
  26. ^ Singh, R.; Manjunatha, U.; Boshoff, H.I. và đồng nghiệp (tháng 11 năm 2008). “PA-824 kills nonreplicating Mycobacterium tuberculosis by intracellular NO release”. Science 322 (5906): 1392–1395. Bibcode:2008Sci...322.1392S. PMC 2723733. PMID 19039139. doi:10.1126/science.1164571. 
  27. ^ Ahmad, Z.; Klinkenberg, L.G.; Pinn, M.L.; Fraig, M.M.; Peloquin, C.A.; Bishai, W.R.; Nuermberger, E.L.; Grosset, J.H.; Karakousis, P.C. (2009). “Biphasic Kill Curve of Isoniazid Reveals the Presence of Drug‐Tolerant, Not Drug‐Resistant, Mycobacterium tuberculosis in the Guinea Pig”. The Journal of Infectious Diseases 200 (7): 1136–1143. PMID 19686043. doi:10.1086/605605. 
  28. ^ Harvey (tháng 11 năm 2009). Pharmacology (ấn bản 4). 
  29. ^ Judd, F. K.; Mijch, A. M.; Cockram, A.; Norman, T. R. (1994). “Isoniazid and antidepressants: is there cause for concern?”. International Clinical Psychopharmacology 9 (2): 123–125. ISSN 0268-1315. PMID 8056994. doi:10.1097/00004850-199400920-00009. 
  30. ^ Murphy, R.; Swartz, R.; Watkins, P.B. (15 tháng 11 năm 1990). “Severe acetaminophen toxicity in a patient receiving isoniazid”. Annals of Internal Medicine 113 (10): 799–800. PMID 2240884. doi:10.7326/0003-4819-113-10-799. 
  31. ^ Burk, R.F.; Hill, K.E.; Hunt Jr., R.W.; Martin, A.E. (tháng 7 năm 1990). “Isoniazid potentiation of acetaminophen hepatotoxicity in the rat and 4-methylpyrazole inhibition of it”. Research Communications in Chemical Pathology and Pharmacolog 69 (1): 115–118. PMID 2218067. 
  32. ^ Fleenor, M.E.; Harden, J.W.; Curtis, G. (tháng 6 năm 1991). “Interaction between carbamazepine and antituberculosis agents”. Chest 99 (6): 1554. PMID 2036861. doi:10.1378/chest.99.6.1554a. 
  33. ^ Baciewicz, A.M.; Baciewicz Jr., F.A. (13 tháng 9 năm 1993). “Ketoconazole and fluconazole drug interactions”. Archives of Internal Medicine 153 (17): 1970–1976. PMID 8357281. doi:10.1001/archinte.153.17.1970. 
  34. ^ Jonville, A.P.; Gauchez, A.S.; Autret, E.; Billard, C.; Barbier, P.; Nsabiyumva, F.; Breteau, M. (1991). “Interaction between isoniazid and valproate: a case of valproate overdosage”. European Journal of Clinical Pharmacology 40 (2): 197–198. PMID 2065702. doi:10.1007/BF00280078 (không tích cực 2018-07-29). 
  35. ^ Bass, Jr., J.B.; Farer, L.S.; Hopewell, P.C.; O'Brien, R.; Jacobs, R.F.; Ruben, F.; Snider, Jr., D.E.; Thornton, G. (tháng 5 năm 1994). “Treatment of tuberculosis and tuberculosis infection in adults and children. American Thoracic Society and The Centers for Disease Control and Prevention”. Am J Respir Crit Care Med 149 (5): 1359–1374. PMID 8173779. doi:10.1164/ajrccm.149.5.8173779. 
  36. ^ Höglund, P.; Nilsson, L.G.; Paulsen, O. (tháng 2 năm 1987). “Interaction between isoniazid and theophylline”. European Journal of Respiratory Diseases 70 (2): 110–116. PMID 3817069.