Józef Elsner

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới điều hướng Bước tới tìm kiếm
Chân dung Józef Elsner - tác phẩm của Maksymilian Fajans.

Józef Elsner (tiếng Việt: /giô-dep en-xơ-nơ/, tiếng Anh: /ʤeɪózif ˈɛlsnər) là nhạc sĩ người Ba Lan gốc Đức, có tên đầy đủ là Józef Antoni Franciszek Elsner (đôi khi còn gọi là Józef Ksawery Elsner; tên rửa tội: Joseph Anton Franz Elsner).

Ông vừa là một nhà soạn nhạc, giáo viên âm nhạc và nhà lý thuyết âm nhạc, công tác chủ yếu ở Vac-xa-va. Ông nổi tiếng vì là một trong những nhà soạn nhạc đầu tiên ở Ba Lan đưa các yếu tố của âm nhạc dân gian (folk music) vào âm nhạc, nhất là vì ông là giáo viên chính giảng dạy dương cầm cho Frê-đê-ric Sô-pen thời trẻ.[1][2][3][4]

Tiểu sử[sửa | sửa mã nguồn]

Józef Elsner sinh ngày 1 tháng 6 năm 1769, tại thị trấn Grottkau thuộc Công quốc Neisse (Herzogtum Neiße) của Vương quốc Phổ. Cha là Franz Xaver Elsner, người Đức Silesian, theo Công giáo, điều hành một xưởng mộc và sửa chữa nhạc cụ. Mẹ xuất thân từ gia đình Matzke nổi tiếng về nghề làm vĩ cầmGlatz, có mối liên hệ sâu sắc với văn hóa SécBohemia. Từ nhỏ đã thích chơi vĩ cầm.

Năm 12 tuổi, cha mẹ gửi Elsner đến Wrocław để học tại tu viện dòng Đa Minh (Dominico) và sau đó đến trường học tu viện Dòng Tên. Tại đây, Elsner đã học và biểu diễn vĩ cầm, thanh nhạc, sáng tác nhạc. Năm 1782, cậu bé 13 tuổi đã sáng tác bản motet có tên "Ave Maria", được biểu diễn thành công trước công chúng.[5] Tác phẩm này đã thất lạc.[6] Sau khi hoàn thành chương trình học tại Breslau (Wrocław) và trở thành nghệ sĩ vĩ cầm tại Brô-nô (Brünn). Đến năm 1792, ông trở thành Giám đốc âm nhạc (tiếng Đức gọi là "Kapellmeister") thứ 2 tại Nhà hát Opera Đức ở Lemberg thời đó thuộc Áo cai trị. Năm 1796, ông kết hôn với Klara Abt, nhưng chỉ một năm sau bà qua đời.

Năm 1799, ông đến Tân Đông Phổ (Ba Lan do Phổ cai trị) và trở thành nhạc trưởng chính của Nhà hát Quốc gia Ba Lan Vacxava, suốt đến năm 1824.[7] Năm 1802, ông kết hôn với người vợ thứ hai là Karolina Drozdowska. Trong quá trình công tác, Elsner đã qua Paris, DresdenPoznań, ở đây ông gặp và làm quen với E.T.A. Hoffmann, rồi hai người cùng nhau thành lập một bộ sưu tập nhạc (tiếng Đức là "Musikressource") vào năm 1805. Thời gian làm việc tại Nhà hát, ông đã sáng tác nhiều nhạc phẩm gồm nhiều thể loại: giao hưởng, balê, ôpêra, độc tấu và hòa tấu nhạc cụ. Ông cũng là giáo viên của các nhạc sĩ nổi tiếng là Ignacy Feliks Dobrzyński, Maria SzymanowskaFrédéric Chopin. Elsner đã nói về Chopin: "... anh là sinh viên năm thứ ba, khả năng tuyệt vời, một thiên tài âm nhạc. Còn Chopin đã tặng riêng cho Elsner bản Sonata Piano số 1 cung C thứ, Op. 4 (1828) khi ông đang học với Elsner.

Elsner qua đời ngày 18 tháng 4 năm 1854, tại nhà riêng ở Elsnerów thuộc thành phố Vacxava.

Tác phẩm chính[sửa | sửa mã nguồn]

Ông đã sáng tác khoảng 300 nhạc phẩm thuộc nhiều thể loại khác nhau, trong đó có 3 vở balê, 8 bản giao hưởng, 18 bản nhạc kịchôpêra, hơn 20 bản nhạc thính phòng và nhiều nhạc phẩm khác.[8] Thường được nhắc đến là:

Nguồn trích dẫn[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ “Józef Elsner”.
  2. ^ “Józef Antoni Franciszek Elsner”.
  3. ^ Alina Nowak-Romanowicz & Jerzy Morawski. “Elsner, Józef Antoni Franciszek”.
  4. ^ “Elsner, Joseph Xaver”.
  5. ^ “Józef Elsner”.
  6. ^ “< powrót Elsner Józef (1769-1854)”. line feed character trong |tựa đề= tại ký tự số 9 (trợ giúp)
  7. ^ Małgorzata Kosińska. “Józef Antoni Franciszek Elsner”.
  8. ^ Małgorzata Kosińska. “Józef Elsner”.