Bước tới nội dung

Jizya

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia

Jizya ( tiếng Ả Rập: جِزْيَة, đã Latinh hoá: jizya ), hay jizyah, [1] là một loại thuế đánh vào thần dân không theo đạo Hồi sinh sống trong một nhà nước cai trị bởi luật Hồi giáo.[2] Kinh Qur'an và hadith có đề cập đến jizya mà không chỉ rõ cụ thể tỷ lệ đánh thuế hoặc số tiền đánh thuế. Việc áp dụng jizya đã thay đổi liên tục trong suốt lịch sử của Hồi giáo. Tuy nhiên, giới học giả phần lớn đồng thuận rằng các nhà cai trị Hồi giáo thời kỳ đầu đã tiếp nhận một số hệ thống thuế khóa sẵn có và cải biến chúng cho phù hợp với luật tôn giáo Hồi giáo.[3][4][5][6][7]

Một phần của loạt bài về
Hồi giáo
Tín điều
Hành đạo
Lịch sử & Các lãnh tụ tôn giáo
Kinh điển & Giáo luật
Các chi nhánh lớn
Văn hóa & Xã hội
Islam và các tôn giáo khác
Xem thêm

Về mặt lịch sử, thuế jizya được Hồi giáo quan niệm là khoản phí đổi lấy sự bảo hộ của nhà cai trị Hồi giáo đối với những người không theo đạo; khoản phí này cũng nhằm mục đích miễn trừ nghĩa vụ quân sự, cho phép họ thực hành đức tin ngoại đạo với quyền tự trị cộng đồng nhất định trong một nhà nước Hồi giáo, đồng thời là minh chứng vật chất cho sự quy phục của họ đối với nhà nước và luật pháp sở tại.[8][9][10] Đa số các luật gia Hồi giáo quy định đối tượng nộp thuế jizya bắt buộc là nam giới trưởng thành, có thân phận tự do và trí tuệ minh mẫn thuộc cộng đồng dhimma.[11] Ngược lại, các nhóm đối tượng được miễn trừ bao gồm phụ nữ, trẻ em, người cao tuổi,người khuyết tật, người đau ốm, người mắc bệnh tâm thần, tu sĩ, ẩn sĩ, nô lệ, và musta'min—những người nước ngoài không theo đạo Hồi chỉ cư trú tạm thời tại lãnh thổ Hồi giáo.[12][13][14][15][12][3] Tuy nhiên, một số ít luật gia, tiêu biểu như Ibn Hazm, lại chủ trương rằng bất kỳ ai đã đến tuổi dậy thì đều phải nộp loại thuế này.[16] Các chính quyền Hồi giáo cho phép người dhimmi phục vụ trong quân đội Hồi giáo. Những người lựa chọn tham gia nghĩa vụ quân sự cũng sẽ được miễn nộp thuế. [2][13][17][18][19][20] Bên cạnh đó, một số học giả Hồi giáo khẳng định rằng các nhà cai trị cũng đã miễn thuế jizya cho những người không đủ khả năng tài chính để chi trả.[13][21][22]

Cùng với kharāj, một thuật ngữ đôi khi được sử dụng thay thế cho jizya,[23][24] các loại thuế đánh vào thần dân không theo đạo Hồi là một trong những nguồn thu chính của một số chính thể Hồi giáo, chẳng hạn như Đế chế Ottoman và các Vương quốc Hồi giáo Ấn Độ.[25] Thuế suất jizya thường được ấn định là một khoản thu cố định hằng năm, căn cứ vào năng lực tài chính của người nộp thuế.[26] Khi so sánh đối chiếu giữa thuế khóa áp dụng cho người Hồi giáo và thuế jizya, các nguồn sử liệu đưa ra những nhận định khác biệt về mức độ gánh nặng tương đối giữa chúng, tùy thuộc vào bối cảnh thời gian, địa điểm, các loại thuế cụ thể được xét đến, cũng như các yếu tố liên quan khác.[2][27][28]

Thuật ngữ này xuất hiện trong kinh Quran để chỉ một khoản thuế hoặc cống vật thu từ "Dân của Sách" (Ahl al-Kitab), cụ thể là người Do Thái và người Kitô giáo. Về sau, tín đồ của các tôn giáo khác như Hỏa giáo và Ấn Độ giáo cũng được xếp vào diện dhimmi và bắt buộc phải nộp thuế jizya. Ở tiểu lục địa Ấn Độ, tập tục này đã chấm dứt vào thế kỷ 18 khi các nhà cai trị Hồi giáo mất vương quốc của họ vào tay Đế chế Maratha và Công ty Đông Ấn Anh. Loại thuế này gần như đã bị xóa bỏ hoàn toàn trong thế kỷ 20 với sự tan rã của các nhà nước Hồi giáo truyền thống và sự lan tỏa của tinh thần khoan dung tôn giáo.[29] Thuế này không còn được các quốc gia trong thế giới Hồi giáo áp đặt nữa,[30][31] mặc dù có những trường hợp được báo cáo về các tổ chức cực đoan như Taliban Pakistan và ISIS đang cố gắng khôi phục lại tập tục này.[29][32]

Cơ sở lý luận

[sửa | sửa mã nguồn]

Thanh toán để được bảo vệ

[sửa | sửa mã nguồn]

Theo Abou Al-Fadl và các học giả khác, giới luật gia và học giả Hồi giáo cổ điển định nghĩa jizya là một khoản đóng góp đặc thù thu từ một số đối tượng không theo đạo Hồi, nhằm đổi lấy ba quyền lợi chính: sự bảo hộ an ninh mà người Hồi giáo cam kết thực hiện để chống lại mọi hình thức xâm lược [33][11][9][10][34][35][36][37] sự miễn trừ nghĩa vụ quân sự cho người không theo đạo,[11][38][9][10][18][39][40][41] và sự cứu trợ dành cho những người dhimmi lâm vào cảnh nghèo khó.[28] Trong một hiệp ước ký kết với các thị trấn lân cận vùng Hirah, tướng Khalid đã tuyên bố: "Nếu chúng ta bảo vệ các ngươi, thì jizya là nghĩa vụ các ngươi phải nộp cho chúng ta; nhược bằng không, nghĩa vụ đó sẽ không còn hiệu lực." [42][43][44][45] Nhà luật học Hanafi đầu tiên Abu Yusuf viết:

'Sau khi Abu ʿUbaydah ký kết hòa ước với dân chúng vùng Syria và hoàn tất việc thu thuế jizya cùng thuế đất nông nghiệp (kharāj), ông nhận được tin báo rằng quân La Mã đang chỉnh đốn lực lượng để giao chiến. Tình thế lúc bấy giờ trở nên vô cùng nguy cấp đối với ông và quân đội Hồi giáo.

Theo đó, Abu ʿUbaydah đã gửi thư chỉ thị cho các thống đốc tại những thành phố đã ký kết hiệp ước, yêu cầu họ phải hoàn trả toàn bộ số tiền thuế jizya và kharāj đã thu, đồng thời tuyên bố với thần dân rằng:

"Chúng tôi hoàn trả lại số tiền này cho các vị, bởi chúng tôi nhận được tin rằng đối phương đang tập hợp binh mã để tấn công chúng tôi. Theo thỏa thuận, các vị đã đặt điều kiện rằng chúng tôi phải có trách nhiệm bảo hộ các vị, song hiện nay chúng tôi không đủ khả năng thực hiện điều đó. Do vậy, chúng tôi hoàn lại những gì đã thu nhận. Nếu Thượng đế ban cho chúng tôi chiến thắng trước kẻ thù, chúng tôi cam kết sẽ tiếp tục tuân thủ các điều khoản và những gì đã được minh định trong văn bản.." (online)[46]

Tham khảo

[sửa | sửa mã nguồn]
  1. ^ Afsaruddin, Asma. "jizyah, Islamic tax". Encyclopædia Britannica. Truy cập ngày 10 tháng 11 năm 2021. The rate of taxation and methods of collection varied greatly from province to province and were influenced by local pre-Islamic customs.
  2. ^ a b c Abdel-Haleem, Muhammad (2010). Understanding the Qur'ān: Themes and Style. I. B. Tauris & Co Ltd. tr. 70, 79. ISBN 978-1845117894. Lỗi chú thích: Thẻ <ref> không hợp lệ: tên “Abdel-Haleem2010” được định rõ nhiều lần, mỗi lần có nội dung khác
  3. ^ a b Bowering, Gerhard; Crone, Patricia; Mirza, Mahan; và đồng nghiệp, biên tập (2013). The Princeton encyclopedia of Islamic political thought. Princeton, N.J.: Princeton University Press. tr. 283. ISBN 978-0691134840. Free adult males who were not afflicted by any physical or mental illness were required to pay the jizya. Women, children, handicapped, the mentally ill, the elderly, and slaves were exempt, as were all travelers and foreigners who did not settle in Muslim lands. [...] As Islam spread, previous structures of taxation were replaced by the Islamic system, but Muslim leaders often adopted practices of the previous regimes in the application and collection of taxes. Lỗi chú thích: Thẻ <ref> không hợp lệ: tên “:0” được định rõ nhiều lần, mỗi lần có nội dung khác
  4. ^ Bravmann 2009, tr. 199–201, 204–5, 207–12.
  5. ^ Mohammad, Gharipour (2014). Sacred Precincts: The Religious Architecture of Non-Muslim Communities Across the Islamic World. BRILL. tr. XV. ISBN 978-9004280229. Sources indicate that the taxation system of early Islam was not necessarily an innovation of Muslims; it appears that 'Umar adopted the same tax system as was common at the time of the conquest of that territory. The land tax or kharaj was an adapted version of the tax system used in Sassanid Persia. In Syria, 'Umar followed the Byzantine system of collecting two taxes based on the account of lands and heads.
  6. ^ Shah 2008, tr. 20. "Jizia was not a specific Islamic invention but was the norm of the time. "Several of the early caliphs made peace treaties with the Byzantine Empire some of which even required them to pay tribute [Jizia] to the Byzantines" (Streusand, 1997)."
  7. ^ Walker Arnold, Thomas (1913). Preaching of Islam: A History of the Propagation of the Muslim Faith. Constable & Robinson Ltd. tr. 59 ff. There is evidence to show that the Arab conquerors left unchanged the fiscal system that they found prevailing in the lands they conquered from the Byzantines, and that the explanation of jizyah as a capitation-tax is an invention of later jurists, ignorant of the true condition of affairs in the early days of Islam. (Caetani, vol. iv. p. 610 (§ 231); vol. v. p. 449.) H.Lammens: Ziād ibn Abīhi. (Rivista degli Studi Orientali, vol. iv. p. 215.) (online)
  8. ^ Anver M. Emon (ngày 26 tháng 7 năm 2012). Religious Pluralism and Islamic Law: Dhimmis and Others in the Empire of Law. Oxford University Press. tr. 99–109. ISBN 978-0199661633.
  9. ^ a b c Walker Arnold, Thomas (1913). Preaching of Islam: A History of the Propagation of the Muslim Faith. Constable & Robinson Ltd. tr. 60–1. This tax was not imposed on the Christians, as some would have us think, as a penalty for their refusal to accept the Muslim faith, but was paid by them in common with the other dhimmīs or non-Muslim subjects of the state whose religion precluded them from serving in the army, in return for the protection secured for them by the arms of the Musalmans.
  10. ^ a b c Esposito 1998, tr. 34. "They replaced the conquered countries, indigenous rulers and armies, but preserved much of their government, bureaucracy, and culture. For many in the conquered territories, it was no more than an exchange of masters, one that brought peace to peoples demoralized and disaffected by the casualties and heavy taxation that resulted from the years of Byzantine-Persian warfare. Local communities were free to continue to follow their own way of life in internal, domestic affairs. In many ways, local populations found Muslim rule more flexible and tolerant than that of Byzantium and Persia. Religious communities were free to practice their faith to worship and be governed by their religious leaders and laws in such areas as marriage, divorce, and inheritance. In exchange, they were required to pay tribute, a poll tax (jizya) that entitled them to Muslim protection from outside aggression and exempted them from military service. Thus, they were called the "protected ones" (dhimmi). In effect, this often meant lower taxes, greater local autonomy, rule by fellow Semites with closer linguistic and cultural ties than the hellenized, Greco-Roman élites of Byzantium, and greater religious freedom for Jews and indigenous Christians."
  11. ^ a b c M. Zawati, Hilmi (2002). Is Jihād a Just War?: War, Peace, and Human Rights Under Islamic and Public International Law (Studies in religion & society). Edwin Mellen Press. tr. 63–4. ISBN 978-0773473041.
  12. ^ a b Wael, B. Hallaq (2009). Sharī'a: Theory, Practice and Transformations. Cambridge University Press. tr. 332–3. ISBN 978-0-521-86147-2.
  13. ^ a b c Ellethy 2014, tr. 181. "[...] the insignificant amount of this yearly tax, the fact that it was progressive, that elders, poor people, handicapped, women, children, monks and hermits were exempted, leave no doubt about exploitation or persecution of those who did not accept Islam. Comparing its amount to the obligatory zaka which an ex-dhimmi should give to the Muslim state in case he converts to Islam dismisses the claim that its aim was forced conversions to Islam."
  14. ^ Alshech, Eli (2003). "Islamic Law, Practice, and Legal Doctrine: Exempting the Poor from the Jizya under the Ayyubids (1171–1250)". Islamic Law and Society. 10 (3): 348–375. doi:10.1163/156851903770227584. ...jurists divided the dhimma community into two major groups. The first group consists of all adult, free, sane males among the dhimma community, while the second includes all other dhimmas (i.e., women, slaves, minors, and the insane). Jurists generally agree that members of the second group are to be granted a "blanket" exemption from jizya payment.
  15. ^ Rispler-Chaim, Vardit (2007). Disability in Islamic law. Dordrecht, the Netherlands: Springer. tr. 44. ISBN 978-1402050527. The Hanbali position is that boys, women, the mentally insane, the zamin, and the blind are exempt from paying jizya. This view is supposedly shared by the Hanafis, Shafi'is, and Malikis.
  16. ^ "ص415 - كتاب المحلى بالآثار - مسألة الجزية لازمة للحر والعبد والذكر والأنثى - المكتبة الشاملة".
  17. ^ Mapel, D.R. and Nardin, T., eds. (1999), International Society: Diverse Ethical Perspectives, p. 231. Princeton University Press. ISBN 9780691049724. Quote: "Jizya was levied upon dhimmis in compensation for their exemption from military service in the Muslim forces. If dhimmis joined Muslims in their mutual defense against an outside aggressor, the jizya was not levied."
  18. ^ a b ʿImāra, Muhammad (2003). al-Islām wa'l-ʿaqalliyyāt الاسلام والأقليات (bằng tiếng Ả Rập). Cairo: Maktabat al-Shurūk al-Dawliyya. tr. 15. Translation: "And since the jizya is in exchange for military service, it is taken only from those who are financially capable, and those who are able to take arms and do military service in defense of a country, and it isn't in exchange for not embracing Islam otherwise [the jizya] would have been taken from monks and the clergy .. and also since those who did volunteer to fight with the Muslims, against the Persians and Byzantines, and who professed a religion other than Islam – in the Levant, Iraq, and Egypt – were exempted from the jizya and shared equally the battle gains with the Muslims..." (online)
  19. ^ Walker Arnold, Thomas (1913). Preaching of Islam: A History of the Propagation of the Muslim Faith. Constable & Robinson Ltd. tr. 61–2. ... the jizyah was levied on the able-bodied males, in lieu of the military service they would have been called upon to perform had they been Musalmans; and it is very noticeable that when any Christian people served in the Muslim army, they were exempted from the payment of this tax. Such was the case with the tribe of al-Jurājima, a Christian tribe in the neighborhood of Antioch who made peace with the Muslims, promising to be their allies and fight on their side in battle, on condition that they should not be called upon to pay jizyah and should receive their proper share of the booty. (online)
  20. ^ Shah 2008, tr. 19–20.
  21. ^ Ghazi, Kalin & Kamali 2013, tr. 240–1.
  22. ^ Abdel-Haleem 2012, tr. 75–6, 77.
  23. ^ Morony, Michael (2005). Iraq after the Muslim conquest. NJ, USA: Gorgias Press. tr. 109, 99–134. ISBN 978-1-59333-315-7.
  24. ^ Levy, Reuben (2002). The social structure of Islam. London New York: Routledge. tr. 310–1. ISBN 978-0-415-20910-6. "There is little doubt that in origin kharaj and jizya were interchangeable terms. In the Arabic papyri of the first century AH only jizya is mentioned, with the general meaning of tribute, while later the poll tax could be called kharaj ala ru'us ahl al-dhimma, i.e. a tax on the heads of protected peoples. The narrower meaning of the word is brought out by Abu Hanifa, "No individual can be liable at the same time to the zakat and to kharaj." [emphasis added]
  25. ^ Peri, Oded (1990). "The Muslim waqf and the collection of jizya in late eighteenth-century Jerusalem". Trong Gilbar, Gad (biên tập). Ottoman Palestine, 1800–1914 : Studies in economic and social history. Leiden: E.J. Brill. tr. 287. ISBN 978-90-04-07785-0. the jizya was one of the main sources of revenue accruing to the Ottoman state treasury as a whole.
  26. ^ Mohammad, Gharipour (2014). Sacred Precincts: The Religious Architecture of Non-Muslim Communities Across the Islamic World. BRILL. tr. XV. ISBN 978-9004280229. Sources indicate that the taxation system of early Islam was not necessarily an innovation of Muslims; it appears that 'Umar adopted the same tax system as was common at the time of the conquest of that territory. The land tax or kharaj was an adapted version of the tax system used in Sassanid Persia. In Syria, 'Umar followed the Byzantine system of collecting two taxes based on the account of lands and heads.
  27. ^ Ghazi, Kalin & Kamali 2013, tr. 82–3.
  28. ^ a b Abu Zahra, Muhammad. Zahrat al-Tafāsīr زهرة التفاسير (bằng tiếng Ả Rập). Cairo: Dār al-Fikr al-ʿArabī. tr. 3277–8. Quote: (Translation) "And the money that the dhimmī gives is called jizya: [...] and [it is so named] because it is in return for the protection that they are guaranteed by the Islamic [community], and instead of rendering military service, and since it is [also] in return for what is spent on the poor amongst the dhimmī community (ahl al-dhimma) as ʾImām ʿUmar used to do. [...] and Islam gave the right of equality between all of those who are under its rule, indeed, the jizya that is demanded from the dhimmī corresponds to the financial obligations that are compulsory on the Muslim, so he is obliged [to purify] his wealth [through] zakat, and he is required to pay sadaqat and nudhur, and he is duty-bound to give kaffarat, as well as other things. And if all that is taken from the Muslim was calculated, it would become clear that it isn't less than what is taken by way of jizya, if it isn't more. And as we have mentioned earlier, the state spends on the poor amongst the dhimmī community, and it is narrated that ʿUmar – May God Almighty be pleased with him – found an elderly Jew begging, so he asked him: 'Who are you, old man (shaykh)?' He said, 'I am a man from the dhimma community.' So ʿUmar said to him: 'We have not done justice to you in taking from you when you were young and forsaking you in your old age', so ʿUmar gave him a regular pension from the public treasury (Bayt al-Māl), and he then said to his servant: "Search for him and those like him, and give them out from the public treasury.""
  29. ^ a b Long, Matthew (2012). "Jizya". The Princeton Encyclopedia of Islamic Political Thought. Princeton University Press. tr. 283–4. ISBN 978-0691134840.
  30. ^ Werner Ende; Udo Steinbach (2010). Islam in the World Today. Cornell University Press. tr. 738. ISBN 978-0801445712.
  31. ^ Abou El Fadl, Khaled (2007). The Great Theft: Wrestling Islam from the Extremists. HarperOne. tr. 214. ISBN 978-0061189036.
  32. ^ Aryn Baker (ngày 28 tháng 2 năm 2014). "Al-Qaeda Rebels in Syria Tell Christians to Pay Up or Die". Time. In a statement posted to Jihadi websites and signed by Abu Bakr al-Baghdadi, the self-designated emir of the future Islamic caliphate of Raqqa, as well as the founder of the Islamic State of Iraq and Syria [ISIS] rebel brigade, Christians are urged to pay a tax in order to continue living under ISIS's protection.
  33. ^ Abou Al-Fadl 2002, tr. 21. "When the Qur'an was revealed, it was common inside and outside of Arabia to levy poll taxes against alien groups. Building upon the historical practice, classical Muslim jurists argued that the poll tax is money collected by the Islamic polity from non-Muslims in return for the protection of the Muslim state. If the Muslim state was incapable of extending such protection to non-Muslims, it was not supposed to levy a poll tax."
  34. ^ Muhibbu-Din, M. A. (ngày 1 tháng 4 năm 2000). "Ahl Al-Kitab and Religious Minorities in the Islamic State: Historical Context and Contemporary Challenges". Journal of Muslim Minority Affairs. 20 (1): 119. doi:10.1080/13602000050008933. ISSN 1360-2004. S2CID 143224068.
  35. ^ Davutoglu, Ahmet (1993). Alternative paradigms : the impact of Islamic and Western Weltanschauungs on political theory. Lanham, MD: University Press of America. tr. 160. ISBN 978-0819190475.
  36. ^ Abou El Fadl, Khaled (2007). The Great Theft: Wrestling Islam from the Extremists. HarperOne. tr. 204. ISBN 978-0061189036. According to the dhimma status system, non-Muslims must pay a poll tax in return for Muslim protection and the privilege of living in Muslim territory. Per this system, non-Muslims are exempt from military service, but they are excluded from occupying high positions that involve dealing with high state interests, like being the president or prime minister of the country. In Islamic history, non-Muslims did occupy high positions, especially in matters that related to fiscal policies or tax collection.
  37. ^ A.C. Brown, Jonathan (2011). Muhammad: A Very Short Introduction. Oxford: Oxford University Press. tr. 48. ISBN 9780199559282.
  38. ^ Kalin 2013, tr. 240–1.
  39. ^ Abdel-Haleem 2012, tr. 75–6.
  40. ^ Shah 2008, tr. 19.
  41. ^ Nuʻmānī, Shiblī (2004). Umar: Makers of Islamic Civilization. London: I.B. Tauris. tr. 101. ISBN 9781850436706.
  42. ^ Walker Arnold, Thomas (1913). Preaching of Islam: A History of the Propagation of the Muslim Faith. Constable & Robinson Ltd. tr. 61. Again, in the treaty made by Khālid with some towns in the neighborhood of Hīrah, he writes: "If we protect you, then jizyah is due to us; but if we do not, then it is not due." (online)
  43. ^ Shah, Nasim Hasan (1988). "The concept of Al-Dhimmah and the rights and duties of Dhimmis in an Islamic state". Journal of Muslim Minority Affairs. 9 (2): 220. doi:10.1080/02666958808716075. ISSN 0266-6952.
  44. ^ Zaydān, ʿAbd al-Karīm (1982). ʾAḥkām al-Dhimmiyīn wa-l-mustaʾminīn fī dār al-Islām أحكام الذميين والمستأمنين في دار الإسلام (bằng tiếng Ả Rập). Damascus: Dār al-Quds – Muʾassassat al-Risālah. tr. 154. Quote: «جاء في صلح خالد بن الوليد ... في منطقة الحيرة، ما يأتي: "... فإن منعناكم فلنا الجزية و إلا فلا ..."» Translation: "It was stated in the peace treaty made by Khālid b. al-Walīd ... in the neighborhood of al-Ḥīrah, what follows: «... If we protect you, then jizya is due to us; but if we do not, then it is not due...»" (online)
  45. ^ al-Qaraḍāwī, Yūsuf (1992). Ghayr al-Muslimīn fī al-Mujtamaʿ al-ʾIslāmī غير المسلمين في المجتمع الاسلامي (bằng tiếng Ả Rập). Cairo: Maktabat Wahbah. tr. 62. ISBN 978-977-7236-55-3. 3rd Ed. Translation: "Khālid wrote in the treaty that he concluded with some towns in the neighborhood of al-Ḥīrah that: «If we protect you, then jizya is due to us; but if we do not, then it is not due»." (online)
  46. ^ Zaydān, ʿAbd al-Karīm (1982). ʾAḥkām al-Dhimmiyīn wa-l-mustaʾminīn fī dār al-Islām أحكام الذميين والمستأمنين في دار الإسلام (bằng tiếng Ả Rập). Damascus: Dār al-Quds – Muʾassassat al-Risālah. tr. 155. Translation: "Abu ʿUbaydah b. al-Jarāḥ, when he was informed by his governors that the Romans were readying for battle against him, he then wrote to them that they must return the jizya that they took from them. And he ordered them to say to their subjects: "We return to you your money because we have been informed that troops are being raised against us. In our agreement you stipulated that we protect you, but we are unable to do so. Therefore, we now return to you what we have taken from you, and we will abide by the stipulation and what has been written down, if God grants us victory over them." (online)

Liên kết ngoài

[sửa | sửa mã nguồn]
  • Jizya – Bách khoa toàn thư Britannica
Lấy từ “https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Jizya&oldid=74655495”