Khối Warszawa

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới điều hướng Bước tới tìm kiếm
Hiệp ước Hữu nghị, Hợp tác và Tương trợ
tiếng Nga: Договор о дружбе, сотрудничестве и взаимной помощи
Warsaw Pact Logo.svg
Warsaw Pact in 1990 (orthographic projection).svg
Thành viên tới năm 1990 (xanh đậm)
Cựu thành viên (xanh nhạt)
Khẩu hiệuLiên minh Hòa bình và Xã hội chủ nghĩa
Thành lập14 tháng 5, 1955 (1955-05-14)
Giải tán1 tháng 7, 1991 (1991-07-01)
LoạiLiên minh quân sự
Trụ sở chínhMoskva, Liên Xô
Thành viên
 Bulgaria

 Hungary
 Đông Đức (rút khỏi năm 1990)
 Ba Lan (rút khỏi năm 1990)
 România
 Liên Xô

 Tiệp Khắc
Pyotr Lushev (cuối cùng)
Vladimir Lobov (cuối cùng)

Khối Warszawa (phiên âm tiếng Việt: Khối Vác-sa-va) là hiệp ước quân sự được ký kết tại Warszawa (Ba Lan) vào năm 1955, giữa 8 nước theo chế độ xã hội chủ nghĩaTrungĐông Âu, gồm Liên Xô, Albania (rút ra năm 1968), Ba Lan, Bulgaria, Đông Đức, Hungary, RomâniaTiệp Khắc. Liên minh quân sự này do Liên Xô thành lập và chỉ huy nhằm chống lại khối quân sự NATO, do Hoa Kỳ đứng đầu, trong bối cảnh Chiến tranh Lạnh. Trụ sở của khối đặt tại thủ đô Warszawa của Ba Lan.

Mục đích[sửa | sửa mã nguồn]

Việc thành lập Khối Warszawa được coi là để bảo đảm hòa bìnhan ninh ở các nước cộng sản chủ nghĩa thành viên, nhưng các biến cố lịch sử cho thấy mục đích chính của khối này cũng là để củng cố chủ nghĩa cộng sảnĐông Âu. Ở Hungary vào năm 1956, và sau đó là ở Tiệp Khắc năm 1968, Liên Xô đã viện dẫn Hiệp ước Warszawa để hợp pháp hóa việc can thiệp nhằm dập tắt các cuộc bạo động chống Cộng.[1]

Khối Warsaw được thành lập như là một đối trọng của các nước Xã hội Chủ nghĩa đối với NATO trong giai đoạn đầu của Chiến tranh Lạnh, với mục đích ban đầu là thành lập 1 hiệp ước phòng vệ tập thể trước nguy cơ các trong khối Warsaw bị NATO tấn công. Tuy nhiên về sau mục đích này ngày càng đi xa sứ mệnh ban đầu của mình khi Moskva lợi dụng khối Warsaw để can thiệp vào nội bộ các nước Đông Âu [2] khiến các nước thành viên trong khối Warsaw mất quyền chủ quyết của mình. [3]

Tổ chức[sửa | sửa mã nguồn]

Một tem kỷ niệm của Liên Xô kỷ niệm 20 năm thành lập Hiệp ước Warsaw vào năm 1975, nói rằng nó vẫn là "Bảo vệ hòa bìnhchủ nghĩa xã hội".

Tổ chức khối Warszawa gồm 2 phần: Ủy ban Cố vấn Chính trị với nhiệm vụ giải quyết các vấn đề liên quan đến chính trị của khối, Bộ Chỉ huy Phối hợp Lực lượng vũ trang Hiệp ước kiểm soát các vấn đề quân sự các quốc gia thành viên. Trụ sở được đặt tại Warszawa, Ba Lan. Đồng thời Tổng Tư lệnh Tối cao Lực lượng vũ trang thống nhất của Tổ chức Hiệp ước WarsawThứ trưởng thứ nhất Bộ Quốc phòng Liên XôTổng Tham mưu Liên hợp Lực lượng vũ trang thống nhất của Tổ chức Hiệp ước Warsaw đồng thời là Phó Tổng Tham mưu thứ nhất Lực lượng vũ trang Liên Xô. Vì thế, mặc dù là một liên minh an ninh tập thể quốc tế, nhưng Liên Xô đã thống lĩnh các lực lượng vũ trang của Hiệp ước Warszawa.

Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]

Dinh Tổng thống tại Warsaw, Ba Lan, nơi Hiệp ước Warsaw được thành lập và ký kết vào ngày 14 tháng 5 năm 1955
Một chiếc xe jeep quân sự điển hình của Liên Xô UAZ-469, được sử dụng bởi hầu hết các quốc gia của Hiệp ước Warsaw

Khối này được thành lập ngày 14/5/1955 tại Warszawa, sau khi các nước Liên Xô, Albania, Ba Lan, Bulgaria, Đông Đức, Hungary, România, Tiệp Khắc ký kết Hiệp ước hữu nghị, hợp tác và tương trợ, có hiệu lực từ tháng 6/1955. Theo hiệp ước, các nước thành viên có nghĩa vụ đem quân hỗ trợ nhau trong trường hợp bất kỳ 1 nước thành viên nào bị tấn công bởi 1 nước khác nằm ngoài khối.

Năm 1961, Albania rút khỏi hiệp ước này do bất đồng với Liên Xô và các nước XHCN khác. Sau đó đặt quan hệ thân mật với Trung Quốc.

Khối Warszawa đã góp phần vào việc xây dựng lên bức tường Berlin (bức tường tượng trưng cho sự chia cắt giữa Đông ĐứcTây Đức). Ngoài ra, khối này cũng can thiệp vào các sự kiện cách mạng Hungary 1956tấn công Tiệp Khắc 1968.

Vào tháng 12/1970, khối Warszawa tổ chức 1 hội nghị họp tại Berlin để thảo luận phương hướng và nhiệm vụ của tổ chức. Đến năm 1985, lãnh đạo các nước thành viên của khối ký nghị định thư về việc gia hạn hiệp ước. Năm 1989, khối Warszawa ủng hộ việc Liên Xô rút quân khỏi các nước thành viên (đầu tiên là Tiệp Khắc). Đến tháng 5/1989, khối Warszawa kêu gọi NATO cùng giải tán, ngoài ra khối cũng mong muốn cùng NATO đàm phán về vũ khí hạt nhân chiến thuật và các vấn đề liên quan tới hải quân. Tháng 12/1989, khối Warszawa đã đánh giá lại sự kiện năm 1968Tiệp Khắc, lên án các đơn vị quân đội của mình can thiệp vào sự kiện này.

Lực lượng[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 1977-1978, Khối Warszawa có khoảng 4,752 - 5,502 triệu quân, trong đó Liên Xô đóng góp 3,675 - 4,425 triệu quân.[4]

Trong năm 1990, khối quân sự này có tổng cộng 4,8 triệu quân, trong đó riêng Liên Xô đã góp 3,7 triệu.[5]

Các thành viên[sửa | sửa mã nguồn]

Các thành viên gồm:

Quốc gia Đảng cầm quyền
Flag of the Soviet Union.svg Coat of arms of the Soviet Union 1.svg Liên Xô КПСС.svg Đảng Cộng sản Liên Xô (КПСС)
(trước đây Đảng Lao động Xã hội Dân chủ Nga (РСДРП), Đảng Lao động Xã hội Dân chủ Nga-Bolsheviks (РСДРП(б)), Đảng Cộng sản Nga (РКП(б)), Đảng Cộng sản Toàn Nga (ВКП(б)))
Flag of Romania (1965-1989).svg Coat of arms of the Socialist Republic of Romania.svg Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa România Coat of arms of PCR.svg Đảng Cộng sản România
tiếng Romania: Partidul Comunist Român
Flag of Bulgaria (1971 – 1990).svg Coat of arms of Bulgaria (1971-1990).svg Cộng hòa Nhân dân Bulgaria Bandera del Partido Comunista Búlgaro.png Đảng Cộng sản Bulgaria
tiếng Bulgaria: Българска комунистическа партия
Flag of Poland.svg Coat of arms of Poland (1955-1980).svg Cộng hòa Nhân dân Ba Lan POL PZPR logo.svg Đảng Lao động Công đoàn Ba Lan
tiếng Ba Lan: Polska Zjednoczona Partia Robotnicza
Flag of East Germany.svg Coat of arms of East Germany.svg Cộng hòa Dân chủ Đức Sozialistische Einheitspartei Deutschlands Logo.svg Đảng Xã hội Chủ nghĩa Thống nhất Đức
tiếng Đức: Sozialistische Einheitspartei Deutschlands
Flag of the Czech Republic.svg Coat of arms of Czechoslovakia (1961-1989).svg Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Tiệp Khắc Emblem of the Communist Party of Czechoslovakia.svg Đảng Cộng sản Tiệp Khắc
tiếng Séc: Komunistická strana Československa
Flag of Hungary.svg Coat of arms of Hungary (1957-1990).svg Cộng hòa Nhân dân Hungary Logo of the Hungarian Socialist Workers' Party (1989-1993).svg Đảng Lao động Xã hội Chủ nghĩa Hungary
tiếng Hungary: Magyar Szocialista Munkáspárt
Flag of Albania (1946–1992).svg Coat of arms of the People's Republic of Albania.svg Cộng hòa Nhân dân Xã hội chủ nghĩa Albania Partia e Punës e Shqipërisë.svg Đảng Lao động Albania
tiếng Albania: Partia e Punës e Shqipërisë
(rút khỏi khối năm 1961, chính thức rút khỏi tháng 9/1968)

Lãnh đạo Khối[sửa | sửa mã nguồn]

Tổng Tư lệnh Tối cao Lực lượng vũ trang thống nhất[sửa | sửa mã nguồn]

Tổng Tham mưu Liên hợp Lực lượng vũ trang thống nhất[sửa | sửa mã nguồn]

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

Đọc thêm[sửa | sửa mã nguồn]

  • Mastny, Vojtech và Malcolm Byrne biên khảo. A Cardboard Castle: An Inside History of the Warsaw Pact, 1955-1991. Budapest: Central European University Press, 2005. 726 pp.
  • Umbach, Frank. Das rote Bündnis: Entwicklung und Zerfall des Warschauer Pakts, 1955-1991. Berlin: Christoph Links Verlag, 2005. 701 pp.

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]