Bước tới nội dung

Kinh Đại Duyên

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Kinh Đại Duyên
Thông tin
Tôn giáoPhật giáo
Tác giảTheo truyền thống: Phật[1]
Ngôn ngữtiếng Pali: Pāli
ChươngDN 15 (Trường Bộ Kinh)[2]

Kinh Đại Duyên (Sanskrit: tiếng Phạn: Mahānidāna Sūtra; Pali: tiếng Pali: Mahānidānasutta) là một kinh trong Trường Bộ Kinh (DN 15) thuộc Kinh tạng Pāli, thường được xem là bản trình bày dài và chi tiết về học thuyết Duyên khởi trong các bộ Nikāya.[3][4] Kinh ghi lại cuộc đối thoại giữa Phật và A-nan tại xứ Kuru, gần thị trấn Kammāsadhamma, mở đầu bằng lời nhấn mạnh rằng pháp Duyên khởi là "sâu thẳm và khó thấy".[5] Dù chỉ là một kinh trong Trường Bộ Kinh, văn bản này thường được trích dẫn cùng nhóm Nidānasaṁyutta của Tương ưng bộ khi khảo cứu giáo lý Duyên khởi.[6]

Tiểu sử tóm tắt

[sửa | sửa mã nguồn]

Bản Pali đặt bối cảnh "Một thời, Thế Tôn trú ở xứ Kuru, gần thị trấn của người Kuru tên là Kammāsadhamma", và A-nan nêu nhận xét về Duyên khởi, được Phật dạy rằng pháp này rất sâu kín.[7][8] DN 15 thuộc Mahāvagga (Đại phẩm), phần thứ hai của Trường Bộ Kinh gồm các bài kinh dài mang tính khái quát giáo nghĩa chủ chốt.[9]

Vai trò & đặc trưng

[sửa | sửa mã nguồn]

Kinh trình bày Duyên khởi theo lối phân tích nhân duyên từ quả trở ngược về nhân: từ già chết đến sinh, hữu, thủ, ái, thọ, xúc, danh sắc và thức, trong đó nhấn mạnh tính tương thuộc giữa Danh sắc (tiếng Pali: nāmarūpa) và Thức (tiếng Pali: viññāṇa).[10][11] Nhiều trình bày hiện đại dùng kinh này làm văn bản nền để giải thích Duyên khởi như nguyên lý điều kiện tính của kinh nghiệm và khổ đau.[12] Phần sau của kinh bàn về các dạng kiến chấp ngã, các chỗ trú của thức và tám giải thoát, đặt trong thực hành nhằm tháo gỡ chấp thủ nơi danh sắc và thức.[13][14]

Trong kinh văn

[sửa | sửa mã nguồn]

Các đoạn then chốt thường được dẫn gồm tuyên bố về chiều sâu của pháp Duyên khởi; mô tả chuỗi duyên khởi nối các mắt xích từ ái đến thủ, hữu và sinh, già chết; và luận giải tính hỗ tương của thức và danh sắc qua ví dụ thai sản và trưởng thành.[15][16]

Ghi chú tên gọi

[sửa | sửa mã nguồn]

Dạng Việt hoá dùng trong bài: Kinh Đại Duyên. Đối ứng: Pali tiếng Pali: Mahānidānasutta, Sanskrit tiếng Phạn: Mahānidāna Sūtra; mahā nghĩa là "lớn" và nidāna là "nguyên nhân, duyên khởi" trong ngữ cảnh Phật học.[17]

Xem thêm

[sửa | sửa mã nguồn]

Chú thích

[sửa | sửa mã nguồn]
  1. ^ "DN 15: Mahānidānasutta - translation by Bhikkhu Bodhi". SuttaCentral (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 7 tháng 11 năm 2025.
  2. ^ "DN 15: Kinh Đại duyên - bản dịch Thích Minh Châu". SuttaCentral. Truy cập ngày 7 tháng 11 năm 2025.
  3. ^ Walshe, Maurice (1995). The Long Discourses of the Buddha: A Translation of the Dīgha Nikāya. Wisdom Publications. ISBN 9780861711031.
  4. ^ Bodhi, Bhikkhu (2022). The Great Discourse on Causation: The Mahānidāna Sutta and Its Commentaries. Pariyatti Publishing. ISBN 9781681724478.
  5. ^ Thanissaro, Bhikkhu (ngày 30 tháng 11 năm 2013). "Maha-nidana Sutta: The Great Causes Discourse". Access to Insight (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 7 tháng 11 năm 2025.
  6. ^ "Nidānasaṁyutta (SN 12)". SuttaCentral (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 7 tháng 11 năm 2025.
  7. ^ "DN 15: Mahānidānasutta - translation by Bhikkhu Sujato". SuttaCentral (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 7 tháng 11 năm 2025.
  8. ^ "DN 15: Kinh Đại duyên - bản dịch Thích Minh Châu". SuttaCentral. Truy cập ngày 7 tháng 11 năm 2025.
  9. ^ Walshe, Maurice (1995). The Long Discourses of the Buddha: A Translation of the Dīgha Nikāya. Wisdom Publications. ISBN 9780861711031.
  10. ^ Bodhi, Bhikkhu (2022). The Great Discourse on Causation: The Mahānidāna Sutta and Its Commentaries. Pariyatti Publishing. ISBN 9781681724478.
  11. ^ Thanissaro, Bhikkhu (ngày 30 tháng 11 năm 2013). "Maha-nidana Sutta: The Great Causes Discourse". Access to Insight (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 7 tháng 11 năm 2025.
  12. ^ Harvey, Peter (2012). An Introduction to Buddhism: Teachings, History and Practices. Cambridge University Press. ISBN 9780521676748.
  13. ^ Thanissaro, Bhikkhu (ngày 30 tháng 11 năm 2013). "DN 15: The Great Causes Discourse". dhammatalks.org (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 7 tháng 11 năm 2025.
  14. ^ "The Long Discourses - DĀ 13 summary". Dharma Pearls (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 7 tháng 11 năm 2025.
  15. ^ "DN 15: Mahānidānasutta - translation by Bhikkhu Bodhi". SuttaCentral (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 7 tháng 11 năm 2025.
  16. ^ "DN 15: Kinh Đại duyên - bản dịch Thích Minh Châu". SuttaCentral. Truy cập ngày 7 tháng 11 năm 2025.
  17. ^ Keown, Damien. "A Dictionary of Buddhism". Oxford Reference (bằng tiếng Anh). Oxford University Press. Truy cập ngày 7 tháng 11 năm 2025.

Liên kết ngoài

[sửa | sửa mã nguồn]


Lấy từ “https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Kinh_Đại_Duyên&oldid=74355753”