Lý Long Tường

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Nhân vật người Triều Tiên
Yi Yong-sang
Hangul 이용상
Hanja 李龍祥
Hán-Việt Lý Long Tường

Lý Long Tường (李龍祥, Hàn ngữ: 이용상/ Yi Yong-sang) là hoàng tử triều Lý nước Đại Việt, Hoa Sơn Tướng quân (Hwasan Sanggun) nước Cao Ly và là ông tổ của dòng họ Lý Hoa Sơn (화산 이씨, 花山李氏, Hoa Sơn Lý thị) ngày nay tại Hàn Quốc.

Tị nạn[sửa | sửa mã nguồn]

Lý Long Tường sinh năm 1174 (Giáp Ngọ), là con thứ bảy của vua Lý Anh Tông (trị vì 1138-1175) và Hiền Phi Lê Mỹ Nga. Ông được ban chức Thái sư Thượng trụ quốc, Khai phủ nghị đồng tam tư, Thượng thư tả bộc xạ, lĩnh đại đô đốc hải quân, tước Kiến Bình vương.

Năm 1225, Trần Thủ Độ lật đổ nhà Lý bằng cách đưa cháu là Trần Cảnh vào hầu Lý Chiêu Hoàng, dàn xếp để Trần Cảnh lấy Lý Chiêu Hoàng và nhường ngôi để lập ra nhà Trần. Sau đó Trần Thủ Độ tiến hành tàn sát con cháu nhà Lý [1], buộc con cháu nhà Lý đổi qua họ Nguyễn, đày con cháu nhà Lý đi lên vùng núi non hiểm trở phía bắc.

Năm 1226 (tức niên hiệu Kiến Trung thứ hai đời Vua Thái Tông nhà Trần), để bảo toàn tính mạng và lo việc thờ cúng tổ tiên, Lý Long Tường đã bí mật về Kinh Bắc, vái lậy tạ biệt lăng miếu Đình Bảng, tới Thái miếu thu gom các bài vị, các đồ tế khí, rồi trở lại Đồ Sơn cùng sáu ngàn gia thuộc qua cửa Thần Phù, Thanh Hóa chạy ra biển Đông trên ba hạm đội.

Sau một tháng lênh đênh trên biển, đoàn thuyền gặp bão lớn phải ghé vào Đài Loan. Khi Lý Long Tường quyết định lên đường thì con trai là Lý Long Hiền ốm nặng nên phải ở lại cùng 200 gia thuộc. Trên đường đi tiếp đoàn thuyền bị bão dạt vào Trấn Sơn, huyện Bồn Tân, tỉnh Hoàng Hải, trên bờ biển phía tây Cao Ly. Tương truyền rằng trước đó Vua Cao Tông của Cao Ly nằm mơ thấy một con chim cực lớn bay từ phương Nam lên, vì vậy ông lệnh cho chính quyền địa phương tiếp đón ân cần, và đồng ý cho Lý Long Tường ở lại dung thân.

Tại đây Lý Long Tường cùng tướng sĩ, gia thuộc trồng trọt, đánh cá, chăn nuôi. Ông cho mở Độc thư đường dạy văn (thi phú, lễ nhạc, tế tự) và Giảng võ đường dạy võ (binh pháp, võ thuật). Học trò theo học rất đông, lúc nào cũng trên nghìn người.

Bối cảnh Cao Ly[sửa | sửa mã nguồn]

Từ năm 1170, thời vua Cao Ly Nghị Tông, triều đình Cao Ly lần lượt bị các võ quan chuyên quyền kiểm soát, nhà vua không có thực quyền. Đến thời vua Cao Ly Minh Tông, một võ tướng có gốc gác con cháu nhà Lý Việt NamLý Nghĩa Mẫn lên nắm quyền. Năm 1196, Lý Nghĩa Mẫn và gia đình bị Choe Chung-heon (Hangul경대승Hán Việt: Thôi Trung Hiến, 崔忠獻) giết, nhà họ Thôi lên nắm quyền Cao Ly.

Khi Lý Long Tường sang Cao Ly tị nạn, thời vua Cao Ly Cao Tông, quyền hành trong triều nằm trong tay Thừa tướng nhà họ Thôi là Choe Woo (hoặc U) (Hangul : 최우 Hanja : 崔瑀, Thôi Vũ). Thôi Vũ có tài cả văn lẫn võ nên ít nhiều được lòng dân chúng.

Chống quân Mông Nguyên[sửa | sửa mã nguồn]

Vào năm 1225, dưới triều vua Cao Tông (trị vì từ 1213-1259), vị vua thứ 23 của nhà Cao LyĐế quốc Mông Cổ gởi sứ giả đến Cao Ly yêu cầu cống nộp nhưng Cao Ly từ chối, đồng thời còn giết chết sứ giả của Mông Cổ là Trứ Cốc Dư (Chu-ku-yu - 箸告與).

Năm 1232, Đại hãn Oa Khoát Đài đem quân tiến đánh Cao Ly bằng hai đường thủy bộ. Về đường thủy, quân Nguyên Mông vượt biển tiến đánh tỉnh Hoàng Hải nhưng bị Lý Long Tường lãnh đạo tướng sĩ, gia thuộc và quân dân địa phương đẩy lui. Khi ra trận, ông thường cưỡi ngựa trắng đôn đốc quân sĩ, nhân dân gọi ông là Bạch Mã Tướng quân (白馬將軍).

Năm 1253, Đại hãn Mông Ca lại đem quân đánh Cao Ly lần thứ hai. Quân Nguyên Mông do Đường Cơ chỉ huy tấn công Hoàng Hải cả đường thủy lẫn đường bộ. Lý Long Tường lãnh đạo quân dân trong vùng chống trả quân Nguyên Mông suốt 5 tháng ròng. Sau chiến công này, Vua Cao Ly đổi tên Trấn Sơn thành Hoa Sơn, phong Lý Long Tường làm Hoa Sơn Tướng Quân. Nơi quân Nguyên Mông đầu hàng gọi là Thụ hàng môn (受降門) và Vua Cao Ly cũng cho lập bia tại đây để ghi công ông (di tích này hiện nay vẫn còn).

Thụ hàng môn
Thụ hàng môn

Khi mất, ông được chôn tại chân núi Di Ất, gần Bàn Môn Điếm bây giờ. Thời gian sống ở Hoa Sơn, Lý Long Tường thường lên đỉnh núi ngồi trông về phương Nam mà khóc, nơi ấy gọi là Vọng quốc đàn.

Ngày nay trên đại lộ từ phi trường Kimpo về thủ đô Hán Thành, du khách được chiêm ngưỡng pho tượng Bạch Mã Tướng Công do chính phủ Hàn Quốc xây dựng từ thập niên 1960

Một vài tờ báo hải ngoại phong đùa ông là "Ông tổ tị nạn" hay "Ông tổ thuyền nhân". Hậu duệ họ Lý dòng dõi Lý Long Tường có khoảng hơn 600 người.

Hậu duệ[sửa | sửa mã nguồn]

Ngày 6 tháng 11 năm 1958, trong dịp viếng thăm Việt Nam Cộng hòa, Lý Thừa Vãn, Tổng thống Hàn Quốc đã tuyên bố rằng tổ tiên ông là người Việt[2]. Theo nhà nghiên cứu Trần Đại Sỹ thì Lý Thừa Vãn là hậu duệ đời thứ 25 của Lý Long Tường.

Năm 1994, ông Lý Xương Căn, hậu duệ đời thứ 31 của vua Lý Thái Tổ và là hậu duệ đời thứ 26 của Lý Long Tường, qua Việt Nam, tìm đến từ đường họ Lý ở làng Đình Bảng, huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh để bái tổ tiên. Năm 1997 khi vừa từ Việt Nam về Hàn Quốc vợ ông sinh con trai liền đặt tên đứa bé là Lý Việt Quốc. Hiện nay Lý Xương Căn đã định cư và nhập quốc tịch Việt Nam.[3][4]

Dòng họ Lý gốc Việt thứ hai[sửa | sửa mã nguồn]

Ngoài Lý Long Tường là ông tổ họ Lý gốc Việt tại Hàn QuốcTriều Tiên, tại đây còn có một họ Lý gốc Việt khác mà ông tổ là Kiến hải vương Lý Dương Côn con nuôi của Vua Lý Nhân Tông.

Khoảng năm 1127 (gần 100 năm trước khi Lý Long Tường sang Cao Ly), Đô đốc Thủy quân Lý Dương Côn đã cùng tông tộc dùng thuyền sang Cao Ly tị nạn để tránh bị giết trong cuộc tranh giành ngôi báu lúc bấy giờ. Kiến hải vương Lý Dương Côn đang đóng quân ở Đồ Sơn đã đem gia quyến vưọt biển tị nạn. Chính Kiến hải vương Lý Dương Côn táp thuyền vào bờ biển Pusan là một tỉnh cực Đông Nam của nước Cao Li vào năm 1150. Về sau dòng họ Lý của Lý Dương Côn tại Cao Ly được gọi là họ Lý Tinh Thiện (旌善李氏).

Hậu duệ của Lý Dương Côn là Lý Nghĩa Mẫn (Lee Ui Min). Thời vua Nghị Tông (Ui-jiong 1146-1170) Lý Nghĩa Mẫn được phong chức Biệt trưởng. Vua Minh Tông (Mycong 1170-1179) thăng cho ông là Thượng tướng quân (1174), là Tây Bắc Bộ binh Mã sứ (1178) và chức Tể tướng trong suốt 14 năm (1183-1196).

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Ngô Sĩ Liên khi chép lại sự kiện này có chú là "việc này chưa chắc đã có thực"
  2. ^ 800 năm hoài cố hương
  3. ^ Hậu duệ nhà Lý ở Hàn Quốc nhập quốc tịch Việt Nam
  4. ^ Đất tổ mãi trong tim

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]