Lấp lánh

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Buớc tưới chuyển hướng Bước tới tìm kiếm

Lấp lánh, hay nhấp nháy, là một thuật ngữ chung cho các biến thể về độ sáng rõ ràng hoặc vị trí của một vật phát sáng ở xa nhìn qua một phương tiện quan sát.[1] Nếu vật thể nằm ngoài bầu khí quyển của Trái Đất, như trong trường hợp các ngôi sao và hành tinh, hiện tượng này được gọi là sự tán xạ thiên văn; Trong bầu khí quyển, hiện tượng này được gọi là sự phân tán trên mặt đất.[2] Là một trong ba yếu tố chính chi phối việc nhìn thấy thiên văn (các yếu tố khác là ô nhiễm ánh sángmây che phủ), nhấp nháy trong khí quyển được định nghĩa là chỉ thay đổi độ rọi.

Nói một cách đơn giản, sự lấp lánh của các ngôi sao được gây ra bởi sự truyền ánh sáng qua các lớp khác nhau của bầu không khí hỗn loạn. Hầu hết các hiệu ứng nhấp nháy được gây ra bởi khúc xạ khí quyển dị thường gây ra bởi sự dao động quy mô nhỏ trong mật độ không khí thường liên quan đến độ dốc nhiệt độ.[3][4] hiệu ứng nhấp nháy luôn nhiều hơn nữa phát âm gần đường chân trời hơn gần đỉnh (trực tiếp trên không),[5] từ tia ánh sáng gần đường chân trời phải xuyên thủng mức một lớp dày đặc hơn và có con đường dài hơn thông qua bầu khí quyển trước khi đến người quan sát. Lấp lánh trong khí quyển được đo số lượng sử dụng một máy đo độ lấp lánh.[6] Hiệu ứng lấp lánh giảm đi bằng cách sử dụng khẩu độ mở máy thu lớn hơn. Hiệu ứng này được gọi là trung bình khẩu độ.[7][8]

Mặc dù ánh sáng từ các ngôi sao và các vật thể thiên văn khác có khả năng lấp lánh,[9] lấp lánh thường không khiến hình ảnh của các hành tinh bị nhấp nháy đáng kể.[10][11]

Các ngôi sao lấp lánh bởi vì chúng ở rất xa Trái Đất đến nỗi chúng xuất hiện dưới dạng các nguồn ánh sáng dễ bị nhiễu loạn bởi sự nhiễu loạn khí quyển của Trái Đất, hoạt động giống như các thấu kính và lăng kính chuyển hướng đường đi của ánh sáng. Các vật thể thiên văn lớn gần Trái Đất hơn, như Mặt Trăng và các hành tinh khác, bao gồm nhiều điểm trong không gian và có thể được phân giải thành các vật thể có đường kính quan sát được. Với nhiều điểm quan sát của ánh sáng đi ngang qua bầu khí quyển, độ lệch của ánh sáng của chúng trung bình và người xem nhận thấy ít sự thay đổi trong ánh sáng đến từ chúng.[12][13]

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Wang, Ting-I; Williams, Donn; "Scintillation technology bests NIST". Error in webarchive template: Check |url= value. Empty., InTech, May 1, 2005.
  2. ^ "NASA Aerospace Science and Technology Dictionary", NASA.gov.
  3. ^ Sofieva, V. F.; Sofieva, A. S.; et al. "Reconstruction of internal gravity wave and turbulence parameters in the stratosphere using GOMOS scintillation measurements"[liên kết hỏng]. Journal of Geophysical Research 112.
  4. ^ VanCleave, Janice; "Stellar Scintillation: Twinkling Stars". JVC's Science Fair Projects, May 2, 2010.
  5. ^ "Scintillation or Atmospheric Boil", noaa.gov.
  6. ^ Chun, M.; Avila, R; "Turbulence profiling using a scanning scintillometer", Astronomical Site Evaluation in the Visible and Radio Range, Astronomical Society of the Pacific 266:72–78.
  7. ^ Perlot, N.; Fritzsche, D. "Aperture-Averaging – Theory and Measurements", elib – Electronic Library.
  8. ^ Andrews, C.; Phillips, R. L.; Hopen, C. (2000). “Aperture averaging of optical scintillations”. Waves in Random and Complex Media (Taylor & Francis) 10 (1): 53–70. 
  9. ^ Wheelon, Albert D. (2003). Electromagnetic Scintillation: Volume 2, Weak Scattering. Cambridge University Press. ISBN 978-1-139-43960-2. 
  10. ^ Kenyon, S. L.; Lawrence, M. et al; "Atmospheric Scintillation at Dome C, Antarctica", Astronomical Society of the Pacific 118, 924–932.
  11. ^ Ellison, M. W. (1952). “Why do Stars Twinkle?”. Irish Astronomical Journal 2 (1): 5–8. Bibcode:1952IrAJ....2....5E. 
  12. ^ Graham, John A. "Why do stars twinkle?" Scientific American, October 2005.
  13. ^ Byrd, Deborah; "Why don’t planets twinkle as stars do?", Earthsky, October 24, 2005.