Lịch sử sinh học

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Buớc tưới chuyển hướng Bước tới tìm kiếm
Bìa của bài thơ nói về chủ đề tiến hóa của Erasmus Darwin, Temple of Nature cho thấy một nữ thần kéo lại bức màn từ thiên nhiên (bên trong là Artemis). Tượng trưng và ẩn dụ thường đóng một vai trò quan trọng trong lịch sử sinh học.
Lịch sử khoa học
Nền tảng
học thuyết/xã hội học
Thuật chép sử
Giả khoa học
Theo thời kỳ
Các nền văn hóa cổ
Thời kỳ cổ đại
Thời Trung cổ
Thời Phục Hưng
Theo chủ đề
Sinh thái học
Địa lý học
Cổ sinh vật học
Phép tính
Combinatorics
Logic
Thống kê
Lượng giác
Khoa học xã hội
Nhân loại học
Kinh tế
Ngôn ngữ học
Khoa học chính trị
Tâm lý học
Xã hội học
Công nghệ
Khoa học nông nghiệp
Khoa học máy tính
Khoa học vật liệu
Y học
Các trang định hướng
Timelines
Portal

Lịch sử sinh học là lịch sử của một môn học nghiên cứu về thế giới sống từ thời cổ đại đến hiện đại. Mặc dù khái niệm sinh học là một lĩnh vực riêng lẻ mạch lạc nảy sinh trong thế kỷ 19, khoa học sinh học đã mở rộng sang từ dược phẩm sang lịch sử tự nhiên, sau đó tiếp cận trở lại Ayurveda, dược phẩm Ai Cập cổ đại và các tác phẩm của AristotleGalen trong thế giới Hy-La. Các tác phẩm cổ đại đã được phát triển xa hơn trong thời kỳ Trung Cổ bởi các nhà vật lý Hồi giáo và các học giả như Avincenna. Trong thời kỳ Phục hưng và đầu thời kỳ hiện đại, những suy nghĩ sinh học đã được cách mạng hóa trong châu Âu bởi một mối quan tâm được làm mới trong chủ nghĩa kinh nghiệm và sự khám phá của nhiều sinh vật mới lạ. Những người xuất chúng trong thời điểm này là Andreas VesaliusWilliam Harvey, những người đã sử dụng thí nghiệm và những quan sát cẩn thận trong sinh lý học, và các nhà tự nhiên học như là Carl LinnaeusGeorges-Louis Leclerc, Bá tước Buffon, những người đã bắt đầu phân loại các loài và hóa thạch cũng như sự phát triển nghiên cứu sinh vật. Antonie van Leeuwenhoek đã tạo ra một cuộc cách mạng trong nghiên cứu khi phát minh ra kính hiển vi, tạo ra sự ra đời của sinh lý học cơ học, khuyến khích sự phát triển của lịch sử tự nhiên (mặc dù nó cố thủ trong luận cứ mục đích).

Trải qua thế kỷ 18thế kỷ 19, khoa học sinh học như thực vật họcđộng vật học đã trở thành các môn khoa học chuyên môn một cách phát triển. Antoine Lavoisier và các nhà khoa học vật lý khác bắt đầu liên kết giữa thế giới hữu tri và thế giới vô tri thông qua vật lýhóa học. Những nhà khám phá kiêm khoa học gia như Alexander von Humboldt đã điều tra sự tương tác giữa sinh vật và môi trường của chúng và cách mối quan hệ này được thể hiện dựa trên địa lý. Đây là nền tảng cho sự ra đời của địa sinh học, sinh thái họctập tính học. Các nhà tự nhiên học bắt đầu từ chối chủ nghĩa thiết yếu và xét sự quan trọng của tuyệt chủngkhả năng biến đổi của các loài. Thuyết tế bào đã cung cấp một quan điểm mới về nền tảng của cuộc sống. Những sự phát triển này, cũng như những kết quả từ phôi họccổ sinh vật học được tổng hợp trong thuyết tiến hóa của Charles Darwin bởi chọn lọc tự nhiên. Cuối thế kỷ 19 chứng kiến sự sụp đổ của thế hệ tự phát và sự trỗi dậy của lý thuyết mầm bệnh, mặc dù cơ chế của di sản duy trì một câu chuyện huyền bí.

Trong thế kỷ 20, sự khám phá lại của Gregor Mendel đã dân dắt sự phát triển mạnh mẽ của di truyền học được thực hiện bởi Thomas Hunt Morgan và các học trò của ông và trong thập niên 1930 là sự kết hợp của di truyền học dân số và chọn lọc tự nhiên trong lý thuyết Tân Darwin. Những môn nghiên cứu mới đã phát triển một cách nhanh chóng đặc biệt là sao khi Francis CrickJames D. Watson cấu trúc của ADN. Đi theo sự sáng lập của luận thuyết trung tâm và phá các mã gen, sinh học bị phân chia trên diện rộng thành sinh học sinh vật (lĩnh vực nghiên cứu về các cơ thể sống và các nhóm cơ thể sống) và các lĩnh vực liên quan đến sinh học tế bàosinh học phân tử . Cuối thế kỷ 20, các lĩnh vực mới như bộ genProteome đảo ngược lại quá trình này, khi các nhà sinh học sinh vật sử dụng các kỹ thuật phân tử và các nhà sinh học tế vào và sinh học phân tử bắt đầu nghiên cứu sự tương tác giữa genmôi trường cũng như di truyền học của môi trường tự nhiên của các vật thể sống.

Từ nguyên sinh học[sửa | sửa mã nguồn]

Từ sinh học là sự kết hợp giữa hai thành phần tiếng Hy Lạp βίος (bios) mang nghĩa "cuộc sống" và hậu tố "-logy" mang nghĩa "khoa học của", "nghiên cứu về", "hiểu biết về", "nói về", dựa trên động từ tiếng Hy Lạp λέγειν (legein) có nghĩa là "lựa chọn", "tụ họp" (danh từ liên quan đến nó là λόγος (logos) có nghĩa là "từ"). Từ sinh học với nghĩa hiện đại được giới thiệu một cách độc lập bởi Thomas Beddoes (1799),[1] Karl Friedrich Burdach (1800), Gottfried Reinhold Treviranus (Sinh học hay Triết học của Tự nhiên sống, 1802), và Jean-Baptiste Lamarck (Hydrogéologie, 1802).[2][3] Bản thân của từ xuất hiện trong tiêu đề của tập 3 của Philosophiae naturalis sive physicae dogmaticae: Geologia, biologia, phytologia generalis et dendrologia của Michael Christoph Hanow, được xuất bản vào năm 1766.

Trước từ sinh học, có một vài khái niệm được sử dụng để nói về môn học nghiên cứu về động vậtthực vật. Lịch sử tự nhiên đề cập đến các yếu tố mô tả của sinh học, mặc dù nó cũng bao gồm khoáng vật học và các lĩnh vực khác không phải sinh học; từ thời Trung Cổ qua thời Phục hưng, cai khung thống nhất được sử dụng của lịch sử tự nhiên là scala naturae hay Chuỗi Vĩ đại của Tồn tại. Triết học tự nhiênlý thuyết tự nhiên bao gồm nền tảng về định nghĩa và siêu hình về cuộc sống của động vật và thực vật, giải quyết các vấn đề như tại sao các vật thể sống tồn tại và cái cách chúng tồn tại như thế nào, mặc dù những môn nghiên cứu này cũng bao gồm những thứ mà chúng ta biết bây giờ là địa chất học, vật lý học, hóa học, và thiên văn học. Sinh lý học và dược vật học là những lĩnh vực nghiên cứu về dược phẩm. Thực vật học và động vật học và (trong nghiên cứu về hóa thạch) địa chất học là những từ thay thế lịch sử tự nhiên và triết học tự nhiên trong thế kỷ 18 và 19 trước khi sinh học được chấp nhận một cách rộng rãi.[4][5] Ngày nay, thực vật học và động vật học được sử dụng rộng rãi, mặc dù chúng bao gồm những lĩnh vực khác của sinh học.

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ “biology, n.”. Oxford English Dictionary online version. Oxford University Press. Tháng 9 năm 2011. Truy cập ngày 1 tháng 11 năm 2011.  Bản mẫu:OEDsub
  2. ^ Junker Geschichte der Biologie, p8.
  3. ^ Coleman, Biology in the Nineteenth Century, pp 1–2.
  4. ^ Mayr, The Growth of Biological Thought, pp36–37
  5. ^ Coleman, Biology in the Nineteenth Century, pp 1–3.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  • Agar, Jon. Science in the Twentieth Century and Beyond. Polity Press: Cambridge, 2012. ISBN 978-0-7456-3469-2
  • Allen, Garland E. Thomas Hunt Morgan: The Man and His Science. Princeton University Press: Princeton, 1978. ISBN 0-691-08200-6
  • Allen, Garland E. Life Science in the Twentieth Century. Cambridge University Press, 1975.
  • Annas, Julia Classical Greek Philosophy. In Boardman, John; Griffin, Jasper; Murray, Oswyn (ed.) The Oxford History of the Classical World. Oxford University Press: New York, 1986. ISBN 0-19-872112-9
  • Barnes, Jonathan Hellenistic Philosophy and Science. In Boardman, John; Griffin, Jasper; Murray, Oswyn (ed.) The Oxford History of the Classical World. Oxford University Press: New York, 1986. ISBN 0-19-872112-9
  • Bowler, Peter J. The Earth Encompassed: A History of the Environmental Sciences. W. W. Norton & Company: New York, 1992. ISBN 0-393-32080-4
  • Bowler, Peter J. The Eclipse of Darwinism: Anti-Darwinian Evolution Theories in the Decades around 1900. The Johns Hopkins University Press: Baltimore, 1983. ISBN 0-8018-2932-1
  • Bowler, Peter J. Evolution: The History of an Idea. University of California Press, 2003. ISBN 0-520-23693-9.
  • Browne, Janet. The Secular Ark: Studies in the History of Biogeography. Yale University Press: New Haven, 1983. ISBN 0-300-02460-6
  • Bud, Robert. The Uses of Life: A History of Biotechnology. Cambridge University Press: London, 1993. ISBN 0-521-38240-8
  • Caldwell, John. "Drug metabolism and pharmacogenetics: the British contribution to fields of international significance." British Journal of Pharmacology, Vol. 147, Issue S1 (January 2006), pp S89–S99.
  • Coleman, William Biology in the Nineteenth Century: Problems of Form, Function, and Transformation. Cambridge University Press: New York, 1977. ISBN 0-521-29293-X
  • Creager, Angela N. H. The Life of a Virus: Tobacco Mosaic Virus as an Experimental Model, 1930–1965. University of Chicago Press: Chicago, 2002. ISBN 0-226-12025-2
  • Creager, Angela N. H. "Building Biology across the Atlantic," essay review in Journal of the History of Biology, Vol. 36, No. 3 (September 2003), pp. 579–589.
  • de Chadarevian, Soraya. Designs for Life: Molecular Biology after World War II. Cambridge University Press: Cambridge, 2002. ISBN 0-521-57078-6
  • Dietrich, Michael R. "Paradox and Persuasion: Negotiating the Place of Molecular Evolution within Evolutionary Biology," in Journal of the History of Biology, Vol. 31 (1998), pp. 85–111.
  • Davies, Kevin. Cracking the Genome: Inside the Race to Unlock Human DNA. The Free Press: New York, 2001. ISBN 0-7432-0479-4
  • Fruton, Joseph S. Proteins, Enzymes, Genes: The Interplay of Chemistry and Biology. Yale University Press: New Haven, 1999. ISBN 0-300-07608-8
  • Gottweis, Herbert. Governing Molecules: The Discursive Politics of Genetic Engineering in Europe and the United States. MIT Press: Cambridge, MA, 1998. ISBN 0-262-07189-4
  • Gould, Stephen Jay. The Structure of Evolutionary Theory. The Belknap Press of Harvard University Press: Cambridge, 2002. ISBN 0-674-00613-5
  • Hagen, Joel B. An Entangled Bank: The Origins of Ecosystem Ecology. Rutgers University Press: New Brunswick, 1992. ISBN 0-8135-1824-5
  • Hall, Stephen S. Invisible Frontiers: The Race to Synthesize a Human Gene. Atlantic Monthly Press: New York, 1987. ISBN 0-87113-147-1
  • Holmes, Frederic Lawrence. Meselson, Stahl, and the Replication of DNA: A History of "The Most Beautiful Experiment in Biology". Yale University Press: New Haven, 2001. ISBN 0-300-08540-0
  • Junker, Thomas. Geschichte der Biologie. C. H. Beck: München, 2004.
  • Kay, Lily E. The Molecular Vision of Life: Caltech, The Rockefeller Foundation, and the Rise of the New Biology. Oxford University Press: New York, 1993. ISBN 0-19-511143-5
  • Kohler, Robert E. Lords of the Fly: Drosophila Genetics and the Experimental Life. Chicago University Press: Chicago, 1994. ISBN 0-226-45063-5
  • Kohler, Robert E. Landscapes and Labscapes: Exploring the Lab-Field Border in Biology. University of Chicago Press: Chicago, 2002. ISBN 0-226-45009-0
  • Krimsky, Sheldon. Biotechnics and Society: The Rise of Industrial Genetics. Praeger Publishers: New York, 1991. ISBN 0-275-93860-3
  • Larson, Edward J. Evolution: The Remarkable History of a Scientific Theory. The Modern Library: New York, 2004. ISBN 0-679-64288-9
  • Lennox, James (15 tháng 2 năm 2006). “Aristotle's Biology”. Stanford Encyclopedia of Philosophy. Truy cập ngày 28 tháng 10 năm 2006. 
  • Lovejoy, Arthur O. The Great Chain of Being: A Study of the History of an Idea. Harvard University Press, 1936. Reprinted by Harper & Row, ISBN 0-674-36150-4, 2005 paperback: ISBN 0-674-36153-9.
  • Magner, Lois N. A History of the Life Sciences, third edition. Marcel Dekker, Inc.: New York, 2002. ISBN 0-8247-0824-5
  • Mason, Stephen F. A History of the Sciences. Collier Books: New York, 1956.
  • Mayr, Ernst. The Growth of Biological Thought: Diversity, Evolution, and Inheritance. The Belknap Press of Harvard University Press: Cambridge, Massachusetts, 1982. ISBN 0-674-36445-7
  • Mayr, ErnstWilliam B. Provine, eds. The Evolutionary Synthesis: Perspectives on the Unification of Biology. Harvard University Press: Cambridge, 1998. ISBN 0-674-27226-9
  • Morange, Michel. A History of Molecular Biology, translated by Matthew Cobb. Harvard University Press: Cambridge, 1998. ISBN 0-674-39855-6
  • Rabinbach, Anson. The Human Motor: Energy, Fatigue, and the Origins of Modernity. University of California Press, 1992. ISBN 0-520-07827-6
  • Rabinow, Paul. Making PCR: A Story of Biotechnology. University of Chicago Press: Chicago, 1996. ISBN 0-226-70146-8
  • Rudwick, Martin J.S. The Meaning of Fossils. The University of Chicago Press: Chicago, 1972. ISBN 0-226-73103-0
  • Raby, Peter. Bright Paradise: Victorian Scientific Travellers. Princeton University Press: Princeton, 1997. ISBN 0-691-04843-6
  • Rothman, Sheila M. and David J. Rothman. The Pursuit of Perfection: The Promise and Perils of Medical Enhancement. Vintage Books: New York, 2003. ISBN 0-679-75835-6
  • Sapp, Jan. Genesis: The Evolution of Biology. Oxford University Press: New York, 2003. ISBN 0-19-515618-8
  • Secord, James A. Victorian Sensation: The Extraordinary Publication, Reception, and Secret Authorship of Vestiges of the Natural History of Creation. University of Chicago Press: Chicago, 2000. ISBN 0-226-74410-8
  • Serafini, Anthony The Epic History of Biology, Perseus Publishing, 1993.
  • Sulston, John. The Common Thread: A Story of Science, Politics, Ethics and the Human Genome. National Academy Press, 2002. ISBN 0-309-08409-1
  • Smocovitis, Vassiliki Betty. Unifying Biology: The Evolutionary Synthesis and Evolutionary Biology. Princeton University Press: Princeton, 1996. ISBN 0-691-03343-9
  • Summers, William C. Félix d'Herelle and the Origins of Molecular Biology, Yale University Press: New Haven, 1999. ISBN 0-300-07127-2
  • Sturtevant, A. H. A History of Genetics. Cold Spring Harbor Laboratory Press: Cold Spring Harbor, 2001. ISBN 0-87969-607-9
  • Thackray, Arnold, ed. Private Science: Biotechnology and the Rise of the Molecular Sciences. University of Pennsylvania Press: Philadelphia, 1998. ISBN 0-8122-3428-6
  • Wilson, Edward O. Naturalist. Island Press, 1994.
  • Zimmer, Carl. Evolution: the triumph of an idea. HarperCollins: New York, 2001. ISBN 0-06-113840-1

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]