Liệu pháp oxy

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Buớc tưới chuyển hướng Bước tới tìm kiếm

Liệu pháp oxy, còn được gọi là oxy bổ sung, là việc sử dụng oxy như một phương pháp điều trị y tế.[1] Trường hợp có thể bao gồm các bệnh oxy máu thấp, ngộ độc carbon monoxit, đau đầu chùm và để duy trì đủ oxy trong khi hít vào thuốc gây mê.[2] Oxy dài hạn thường hữu ích ở những người có oxy thấp mãn tính như từ bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính nặng hoặc xơ nang.[1][3] Oxy có thể được cung cấp theo một số cách bao gồm ống thông mũi, mặt nạ oxy và bên trong buồng siêu áp.[4][5]

Oxy là cần thiết cho chuyển hóa tế bào bình thường.[6] Nồng độ oxy quá cao có thể gây ngộ độc oxy như tổn thương phổi hoặc dẫn đến suy hô hấp ở những người dễ mắc bệnh.[2][7] Nồng độ oxy cao hơn cũng làm tăng nguy cơ hỏa hoạn, đặc biệt là trong khi hút thuốc, và việc không có độ ẩm cũng có thể làm khô mũi.[1] Độ bão hòa oxy mục tiêu được đề nghị phụ thuộc vào tình trạng được điều trị.[1] Trong hầu hết các điều kiện độ bão hòa 94-96% được khuyến khích, trong khi ở những người có nguy cơ tăng carbon dioxit trong máu độ bão hòa 88-92% được ưa thích, và ở những người bị nhiễm độc carbon monoxit hoặc ngừng tim thì độ bão hòa nên càng cao càng tốt.[1][8] Không khí thường có 21% oxy theo thể tích trong khi liệu pháp oxy làm tăng tỷ lệ này lên tới 100%.[7]

Việc sử dụng oxy trong y học trở nên phổ biến vào khoảng năm 1917.[9][10] Nó nằm trong Danh sách các loại thuốc thiết yếu của Tổ chức Y tế Thế giới, loại thuốc hiệu quả và an toàn nhất cần có trong hệ thống y tế.[11] Chi phí oxy tại nhà là khoảng 150 đô la Mỹ một tháng ở Brazil và 400 đô la Mỹ một tháng ở Hoa Kỳ.[3] Oxy tại nhà có thể được cung cấp bằng bình oxy hoặc bình nén oxy.[1] Oxy được cho là phương pháp điều trị phổ biến nhất được đưa ra tại các bệnh viện ở các nước phát triển.[1][12]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ a ă â b c d đ British national formulary: BNF 69 (ấn bản 69). British Medical Association. 2015. tr. 217–218, 302. ISBN 9780857111562. 
  2. ^ a ă WHO Model Formulary 2008 (PDF). World Health Organization. 2009. tr. 20. ISBN 9789241547659. Bản gốc lưu trữ (PDF) ngày 13 tháng 12 năm 2016. Truy cập ngày 8 tháng 12 năm 2016. 
  3. ^ a ă Jamison, Dean T.; Breman, Joel G.; Measham, Anthony R.; Alleyne, George; Claeson, Mariam; Evans, David B.; Jha, Prabhat; Mills, Anne; Musgrove, Philip (2006). Disease Control Priorities in Developing Countries (bằng tiếng Anh). World Bank Publications. tr. 689. ISBN 9780821361801. Bản gốc lưu trữ ngày 10 tháng 5 năm 2017. 
  4. ^ Macintosh, Michael; Moore, Tracey (1999). Caring for the Seriously Ill Patient 2E (bằng tiếng Anh) (ấn bản 2). CRC Press. tr. 57. ISBN 9780340705827. Bản gốc lưu trữ ngày 18 tháng 1 năm 2017. 
  5. ^ Dart, Richard C. (2004). Medical Toxicology (bằng tiếng Anh). Lippincott Williams & Wilkins. tr. 217–219. ISBN 9780781728454. Bản gốc lưu trữ ngày 18 tháng 1 năm 2017. 
  6. ^ Peate, Ian; Wild, Karen; Nair, Muralitharan (2014). Nursing Practice: Knowledge and Care (bằng tiếng Anh). John Wiley & Sons. tr. 572. ISBN 9781118481363. Bản gốc lưu trữ ngày 18 tháng 1 năm 2017. 
  7. ^ a ă Martin, Lawrence (1997). Scuba Diving Explained: Questions and Answers on Physiology and Medical Aspects of Scuba Diving (bằng tiếng Anh). Lawrence Martin. tr. H-1. ISBN 9780941332569. Bản gốc lưu trữ ngày 18 tháng 1 năm 2017. 
  8. ^ Chu, DK; Kim, LH; Young, PJ; Zamiri, N; Almenawer, SA; Jaeschke, R; Szczeklik, W; Schünemann, HJ; Neary, JD (28 tháng 4 năm 2018). “Mortality and morbidity in acutely ill adults treated with liberal versus conservative oxygen therapy (IOTA): a systematic review and meta-analysis.”. Lancet 391 (10131): 1693–1705. PMID 29726345. doi:10.1016/S0140-6736(18)30479-3. 
  9. ^ Agasti, T. K. (2010). Textbook of Anesthesia for Postgraduates (bằng tiếng Anh). JP Medical Ltd. tr. 398. ISBN 9789380704944. Bản gốc lưu trữ ngày 10 tháng 5 năm 2017. 
  10. ^ Rushman, Geoffrey B.; Davies, N. J. H.; Atkinson, Richard Stuart (1996). A Short History of Anaesthesia: The First 150 Years (bằng tiếng Anh). Butterworth-Heinemann. tr. 39. ISBN 9780750630665. Bản gốc lưu trữ ngày 10 tháng 5 năm 2017. 
  11. ^ “WHO Model List of Essential Medicines (19th List)” (PDF). World Health Organization. Tháng 4 năm 2015. Bản gốc lưu trữ (PDF) ngày 13 tháng 12 năm 2016. Truy cập ngày 8 tháng 12 năm 2016. 
  12. ^ Wyatt, Jonathan P.; Illingworth, Robin N.; Graham, Colin A.; Hogg, Kerstin; Robertson, Colin; Clancy, Michael (2012). Oxford Handbook of Emergency Medicine (bằng tiếng Anh). OUP Oxford. tr. 95. ISBN 9780191016059. Bản gốc lưu trữ ngày 18 tháng 1 năm 2017.