Liliʻuokalani

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Buớc tưới chuyển hướng Bước tới tìm kiếm
Liliʻuokalani
Liliuokalani, c. 1891.jpg
Nữ vương Hawaii
Tại vị29 tháng 1 năm 1891 – 17 tháng 1 năm 1893
Tiền nhiệmKalākaua
Kế nhiệmBị lật đổ
Thông tin chung
Phối ngẫuJohn Owen Dominis
Tên đầy đủ
Liliʻuololoku Walania Kamakaʻeha
Lydia Kamakaʻeha (sau khi xưng tội)
Hoàng tộcNhà Kalākaua
Thân phụCaesar Kapaʻakea. Hānai cha nuôi; Abner Pākī
Thân mẫuAnalea Keohokālole. Hānai mẹ nuôi; Laura Kōnia
Sinh(1838-09-02)2 tháng 9, 1838
Honolulu, Oʻahu, Vương quốc Hawaii
Mất11 tháng 11, 1917(1917-11-11) (79 tuổi)
Honolulu, Oʻahu, Lãnh thổ Hawaii
An tángMauna ʻAla Royal Mausoleum
Tôn giáoTin lành
Chữ ký của Liliʻuokalani

Liliʻuokalani (Phát âm tiếng Hawaii: [liˌliʔuokəˈlɐni]; Lydia Liliʻu Loloku Walania Kamakaʻeha; Ngày 2 tháng 9 năm 1838 - 11 tháng 11 năm 1917) là nữ hoàng duy nhất và là quốc vương có chủ quyền cuối cùng của Vương quốc Hawaii. Bà trị vì từ ngày 29 tháng 1 năm 1891 cho đến khi bị lật đổ vào ngày 17 tháng 1 năm 1893. Là một nhà soạn nhạc của "Aloha Oe" cùng nhiều tác phẩm khác, bà đã viết cuốn tự truyện Hawaiʻi's Story by Hawaiʻi's Queen trong thời gian bị giam cầm sau khi bị lật đổ.

Liliʻuokalani sinh ngày 2 tháng 9 năm 1838, tại Honolulu, trên đảo Oʻahu. Trong khi cha mẹ ruột của cô là Analea Keohokālole và Caesar Kapaʻakea, cô được hānai (nhận nuôi không chính thức) khi sinh bởi Abner Pākī và Laura Kōnia và được nuôi dưỡng cùng với con gái của họ là Giám mục Bernice Pauahi. Được rửa tội như một Cơ đốc nhân và được giáo dục tại Trường Hoàng gia, cô và anh chị em cùng anh em họ của mình được tuyên bố là đủ điều kiện để lên ngôi bởi Vua Kamehameha III. Cô sau đó kết hôn với John Owen Dominis, một người gốc Mỹ, người sau này trở thành Thống đốc bang Oʻahu. Hai vợ chồng không có con, thay vào đó, họ quyết định nhận con nuôi. Sau khi anh trai David Kalākaua lên ngôi năm 1874, cô và anh chị em của mình đã được phong tước hiệu Hoàng tử và Công chúa theo phong cách phương Tây. Năm 1877, sau cái chết của em trai Leleiohoku II, cô được tuyên bố là người thừa kế ngai vàng. Trong Năm Thánh Vàng của Nữ hoàng Victoria, cô đại diện cho anh trai mình như một đặc phái viên chính thức tại Vương quốc Anh.

Liliʻuokalani lên ngôi vào ngày 29 tháng 1 năm 1891, chín ngày sau cái chết của anh trai bà. Trong thời gian trị vì của mình, bà đã cố gắng soạn thảo một hiến pháp mới nhằm khôi phục quyền lực của chế độ quân chủ và quyền tước quyền kinh tế. Bị đe dọa bởi những nỗ lực nhằm bãi bỏ Hiến pháp Bayonet, các phần tử thân Mỹ ở Hawaiʻi đã lật đổ chế độ quân chủ vào ngày 17 tháng 1 năm 1893. Việc lật đổ được củng cố bằng cuộc đổ bộ của Thủy quân lục chiến Hoa Kỳ dưới thời John L. Stevens để bảo vệ lợi ích của Mỹ, khiến cho chế độ quân chủ không thể tự bảo vệ mình.

Cuộc đảo chính đã thành lập Cộng hòa Hawaii, nhưng mục đích cuối cùng là sáp nhập các hòn đảo vào Hoa Kỳ. Tuy nhiên nỗ lực trên sau đó đã bị Tổng thống Grover Cleveland tạm thời ngăn lại. Sau một cuộc nổi dậy không thành công để khôi phục chế độ quân chủ, chính quyền đầu sỏ đã đặt cựu nữ hoàng dưới sự quản thúc tại nhà tại Cung điện ʻIolani. Vào ngày 24 tháng 1 năm 1895, Liliʻuokalani bị buộc phải thoái vị ngai vàng Hawaii, chính thức chấm dứt chế độ quân chủ. Các nỗ lực đã được thực hiện để khôi phục chế độ quân chủ và chống lại sự thôn tính, nhưng với sự bùng nổ của Chiến tranh Mỹ Tây Ban Nha, Hoa Kỳ sáp nhập Hawaiʻi. Bà sống trong phần còn lại của cuộc đời sau này với tư cách là một công dân ẩn dật. Liliʻuokalani qua đời tại tư gia ở Washington Place, Honolulu vào ngày 11 tháng 11 năm 1917.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]