Maria Josepha Benedikta của Áo
Maria Josepha của Áo (Maria Josepha Benedikta Antonia Theresia Xaveria Philippine, tiếng Ba Lan : Maria Józefa , tiếng Litva : Marija Juozapa ; 8 tháng 12 năm 1699 – 17 tháng 11 năm 1757) là Vương hậu Ba Lan, Đại công tước phu nhân xứ Litva và Tuyển hầu phu nhân xứ Sachsen[1][2][3] khi kết hôn với August III. Từ năm 1711 đến năm 1717, bà là nữ thừa kế hợp pháp của chế độ quân chủ Habsburg .
Gia đình
[sửa | sửa mã nguồn]
Nữ Đại vương công Maria Josepha sinh ra tại Viên, là con cả và trưởng nữ của Hoàng đế La Mã Thần thánh Joseph I và Hoàng hậu Wilhelmine Amalie xứ Braunschweig-Lüneburg. Bà được đặt tên là Josepha (tên phiên bản nữ của cha bà, Joseph) để tỏ lòng kính trọng cha mình.
Thời thơ ấu của Maria Josepha diễn ra trong bối cảnh Vương tộc Habsburg không có người thừa kế nam, vì người anh trai duy nhất của bà, Đại vương Công Leopold Joseph của Áo (1700–1701), đã qua đời khi còn nhỏ. Dưới thời trị vì của ông nội bà, Hoàng đế Leopold I, cha và chú của Maria Josepha đã ký Hiệp ước Kế vị Chung năm 1703 – một văn kiện do chính Leopold I ban hành, qua đó Maria Josepha trở thành người thừa kế hợp pháp của chú mình, Hoàng đế tương lai Karl VI.
Tuy nhiên, Sắc lệnh Thực dụng năm 1713 do Karl VI ban hành sau đó đã hủy bỏ thỏa thuận trước đây, và quy định rằng con gái cả của ông, Maria Theresia, sẽ là người kế vị, thay vì cháu gái trưởng là Maria Josepha.
Kết hôn
[sửa | sửa mã nguồn]Một cuộc hôn nhân giữa Maria Josepha và Frederick Augustus II, Tuyển hầu xứ Sachsen, đã được cha của ông, August II đề xuất từ năm 1704. Tuy nhiên, việc Maria Josepha không được phép kết hôn với người ngoài Công giáo đã khiến cuộc hôn nhân này không thể diễn ra vào thời điểm đó. Khi August cải đạo sang Công giáo vào năm 1712, các cuộc thương lượng hôn sự mới trở nên nghiêm túc.
Hoàng đế Karl VI cấm Maria Josepha và em gái kết hôn cho đến khi họ từ bỏ quyền thừa kế ngai vàng, nhằm đảm bảo việc kế vị dành cho con gái tương lai của ông, Maria Theresia. Ngày 10 tháng 8 năm 1719, Maria Josepha chính thức từ bỏ quyền kế vị, và mười ngày sau, bà kết hôn với Frederick Augustus II.
Cuộc hôn nhân này đánh dấu liên minh giữa hai vương triều Wettin và Habsburg, và cha của Frederick Augustus II hy vọng rằng qua đó, Sachsen sẽ có vị thế thuận lợi hơn nếu xảy ra một cuộc chiến kế vị liên quan đến các lãnh thổ Áo.
Con trai trưởng còn sống của họ, Friedrich Christian, sau này kế vị cha làm Tuyển hầu xứ Sachsen. Tại Sachsen, hai vợ chồng sống trong Lâu đài Dresden. Cuộc hôn nhân này được miêu tả là hạnh phúc và có vẻ như Augustus luôn thủy chung với vợ mình.
Vương hậu và Tuyển hầu phu nhân
[sửa | sửa mã nguồn]Năm 1733, Frederick Augustus được bầu làm Vua Ba Lan và Đại Công tước Liên bang Ba Lan–Litva, trị vì với tước hiệu August III xứ Sachsen.[4] Maria Josepha được đăng quang vào ngày 17 tháng 1 năm 1734. Bà được miêu tả là một người phụ nữ đầy tham vọng, thông minh và sùng đạo, đồng thời là người thành lập nhiều nhà thờ và tu viện, đặc biệt ủng hộ Dòng Tên tại Ba Lan–Litva.
Với tư cách là Vương hậu Ba Lan, Đại Công tước phu nhân xứ Litva và Tuyển hầu phu nhân xứ Sachsen, bà chia thời gian của mình giữa hai quốc gia. Tuy phần lớn thời gian sống tại Sachsen, bà lại ưa thích những chuyến lưu trú tại Ba Lan–Litva, nơi đạo Công giáo là quốc giáo và bà có thể tự do tham dự Thánh lễ, cầu nguyện, làm việc thiện, và sống trọn vẹn đời sống của một tín đồ Công giáo. Từ tháng 11 năm 1734 đến tháng 2 năm 1736, bà và chồng thực hiện chuyến thăm dài nhất tới Liên bang Ba Lan–Litva, kéo dài do ảnh hưởng của Chiến tranh Kế vị Ba Lan. Sau đó, họ vẫn thường xuyên đến thăm quốc gia này, mỗi chuyến kéo dài từ 5 đến 8 tháng, cùng nhiều chuyến ngắn hơn. Maria Josepha học tiếng Ba Lan và thường tham dự các cuộc họp của nghị viện của Liên bang Ba Lan–Litva. Trong thời gian xa nhà, bà thường xuyên trao đổi liên lạc thư từ với các con bằng tiếng Pháp, có mối quan hệ gần gũi và trìu mến hơn mức thông thường của hoàng tộc. Bà đặt cho các con những biệt danh thân mật và khuyến khích họ viết thư cho mình một cách tự nhiên. Bà cùng chồng chia sẻ niềm yêu thích âm nhạc, nghệ thuật và săn bắn, thường trải qua mùa thu tại Cung điện Hubertusburg trong mùa săn.
Là một người Công giáo sùng đạo, Maria Josepha đặc biệt tôn kính Thánh Phanxicô Xaviê và tích cực tham gia xây dựng Nhà thờ Công giáo Hofkirche ở Dresden. Linh mục Dòng Tên Anton Hermann, từng phê bình rằng bà quá sùng đạo so với những gì phù hợp với một người không phải là thành viên của một dòng tu Công giáo, bởi bà tham dự Thánh lễ hai, thậm chí bốn lần mỗi ngày và thực hành nhiều nghi lễ hơn cả tu sĩ. Dù sùng đạo, Maria Josepha không bao giờ bức hại người ngoài Công giáo. Bà từng dặn dò con trai rằng:
“Đừng đàn áp những người không cùng đức tin, mà hãy dẫn dắt họ bằng gương sáng của đạo Công giáo.”
Bà thường làm từ thiện cho người nghèo thuộc cả Công giáo lẫn Tin Lành. Dù có chuẩn mực đạo đức nghiêm khắc, bà không bảo thủ và giữ quan hệ hòa thuận với những người con ngoài giá thú của chồng.[5]
Trên phương diện chính trị, Maria Josepha rất năng động và có ảnh hưởng sâu rộng. Dù không chính thức được phong nhiếp chính, bà đảm nhiệm vai trò đại diện cho nhà vua khi ông vắng mặt, được triều đình và các đại sứ công nhận là người tham gia vào công việc quốc gia. Bà còn duy trì một hệ thống thư tín ngoại giao rộng lớn, dù ảnh hưởng của bà bị cạnh tranh bởi Heinrich von Brühl, cận thần quyền lực của nhà vua.
Quan hệ giữa Maria Josepha và con trai trưởng Friedrich Christian không được tốt. Bà mong muốn con trai thứ hai Francis Xavier sẽ trở thành Vua Ba Lan và Đại Công tước Litva, thay vì để Frederick Christian kế vị cha ở cả hai ngôi vị. Bà thậm chí ngăn cản Frederick Christian và vợ đến Ba Lan–Litva, khiến họ không thể thiết lập ảnh hưởng chính trị tại đó, và phá vỡ mọi nỗ lực của ông trong việc xây dựng quyền lực riêng, kể cả việc gặp Hoàng hậu Maria Theresia của Áo vào năm 1754.
Trong Chiến tranh Kế vị Áo năm 1740, Maria Josepha từng tuyên bố quyền kế vị ngai vàng thay cho chồng, nhưng sau đó từ bỏ yêu sách này để ủng hộ chồng của em gái mình, Maria Amalia, và đến năm 1742, bà thiết lập liên minh với Áo.
Cái chết
[sửa | sửa mã nguồn]Trong thời kỳ Chiến tranh Bảy Năm, Maria Josepha ở lại Dresden cùng con trai Friedrich Christian và con dâu Maria Antonia, sau khi chồng bà rời đi vào ngày 20 tháng 10 năm 1756. Khi thành phố bị Quân đội Phổ chiếm đóng, cả ba người họ bị giam giữ tại chỗ trong cung điện Dresden, dưới sự canh gác của chỉ huy Phổ.
Maria Josepha bị cấm viết thư cho các con trai, nhưng bà vẫn dùng mực vô hình và mạng lưới liên lạc bí mật để giúp con trai và con dâu khích lệ phong trào kháng cự ở Sachsen chống lại quân xâm lược Phổ. Bà cũng bí mật truyền thông tin về Thống chế Quân đội Sachsen Maximilian Ulysses Browne, người đang bị Friedrich Đại đế bao vây tại Struppen.[5] Ngày 4 tháng 4 năm 1757, Thân cận của bà, Nữ bá tước Esther Anna Regina von Ogilvy, bị bắt. Lá thư cuối cùng của Maria Josepha gửi ngày 6 tháng 9 được chuyển tới Hoàng hậu Áo qua con trai bị lưu đày, trong đó bà thông báo đây sẽ là lá thư cuối cùng vì bà bị canh gác quá chặt.
Ngày 17 tháng 11 năm 1757, Maria Josepha qua đời tại Dresden do một cơn đột quỵ và được chôn cất tại hầm mộ gia tộc Wettin trong Nhà thờ Hoàng gia Công giáo.[4]
Hậu duệ
[sửa | sửa mã nguồn]Maria Josepha và Friedrich August II xứ Sachsen có tổng cộng 14 người con được ghi nhận trong các sử liệu:
- Frederick August xứ Sachsen (1720–1721) – mất khi còn nhỏ.
- Joseph August xứ Sachsen (1721–1728) – mất khi còn nhỏ.
- Frederick Christian, Tuyển hầu tước xứ Sachsen (1722–1763) – kết hôn với Maria Antonia xứ Bavaria và có con.
- Maria Amalia xứ Sachsen (1724–1760) – kết hôn với Quốc vương Carlos III của Tây Ban Nha và có con.
- Maria Margaretha xứ Sachsen (1727–1734) – mất khi còn nhỏ.
- Maria Anna Sophia xứ Sachsen (1728–1797) – kết hôn với Maximilian III Joseph, Tuyển hầu tước xứ Bavaria, không có con.
- Franz Xavier xứ Sachsen (1730–1806) – kết hôn quý tiện với Maria Chiara Spinucci và có con.
- Maria Josepha xứ Sachsen (1731–1767) – kết hôn với Louis, Trữ quân nước Pháp và có con.
- Karl xứ Sachsen (1733–1796) – kết hôn với Nữ bá tước Franciszka Korwin-Krasińska và có con.
- Maria Christina xứ Sachsen (1735–1782) – không lập gia đình.
- Maria Elisabeth xứ Sachsen (1736–1818) – không lập gia đình.
- Albert xứ Sachsen (1738–1822) – kết hôn với Maria Christina của Áo và có con.
- Clemens Wenceslaus xứ Sachsen (1739–1812) – không lập gia đình.
- Maria Kunigunde xứ Sachsen (1740–1826) – không lập gia đình.
Chú thích
[sửa | sửa mã nguồn]- ^ "Maria Josepha of Austria". www.geni.com. Truy cập ngày 9 tháng 11 năm 2025.
- ^ "Digitale Bibliothek - Münchener Digitalisierungszentrum". daten.digitale-sammlungen.de. tr. 197. Truy cập ngày 9 tháng 11 năm 2025.
- ^ Biographie, Deutsche. "Maria Josepha - Deutsche Biographie". www.deutsche-biographie.de (bằng tiếng Đức). Truy cập ngày 9 tháng 11 năm 2025.
- ^ a b Watanabe-O'Kelly, tr. 265.
- ^ a b Helen, Watanabe-O'Kelly (2004). Religion and the Consort: Two Electresses of Saxony and Queens of Poland (1697–1757)". Trong Campbell Orr, Clarissa (biên tập). Queenship in Europe 1660–1815: The Role of the Consort. Nhà xuất bản Đại học Cambridge. tr. 252–275. ISBN 0-521-81422-7.