Matthew Shepard

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Buớc tưới chuyển hướng Bước tới tìm kiếm
Matthew Shepard
SinhMatthew Wayne Shepard
(1976-12-01)1 tháng 12, 1976
Casper, Wyoming, Mỹ
Mất12 tháng 10, 1998(1998-10-12) (21 tuổi)
Fort Collins, Colorado, Mỹ
Nguyên nhân mấtBị giết
Học vấnĐại học Wyoming (chưa tốt nghiệp)
Cha mẹDennis Shepard
Judy Shepard

Matthew Wayne "Matt" Shepard (1 tháng 12 năm 1976 – 12 tháng 10 năm 1998) là một sinh viên người Mỹ theo học tại Đại học Wyoming, bị hành hung dã man vào tối ngày 6 tháng 10 năm 1998 tại Laramie, Wyoming, và chết 6 ngày sau đó tại một bệnh viện ở Fort Collins, Colorado, do chấn thương nghiêm trọng ở đầu.

Hai thủ phạm của vụ án, Aaron McKinney và Russell Henderson đã bị bắt sau vụ hành hung và bị chất vấn tội danh giết người sau khi Shepard qua đời. Truyền thông và báo giới đưa ra nhiều phân tích về vai trò của thiên hướng tình dục của Shepard trong vụ giết người. Trong phiên toà xét xử McKinney, lời khai được đưa ra rằng hai thủ phạm đã giả là người đồng tính để lấy lòng tin của Shepard, sau đó cướp và hành hung anh. Cả McKinney và Henderson đều bị khép tội giết người và đều chịu án tù chung thân.

Vụ án Shepard năm 1998 đã dấy lên sự quan tâm lớn trong xã hội Mỹ và cả quốc tế về vấn nạn tội phạm vì thù ghét, cụ thể ở đây là bạo lực nhắm đến người LGBT.[1] Cái chết của Matthew Shepard trở thành biểu tượng cho sự kì thị và bạo lực mà người đồng tính phải đối mặt trong xã hội Mỹ, là bằng chứng cho sự cần thiết hình sự hoá trong luật pháp Mỹ hành vi bạo lực nhắm đến người đồng tính.[2] Tháng 10 năm 2009, Quốc hội Hoa Kỳ thông qua Đạo luật Matthew Shepard, sau đó đã được tổng thống Barack Obama phê chuẩn và ban hành chính thức.[3] Sau cái chết của con trai mình, bà Judy Shepard trở thành người vận động cho quyền của người LGBT, lập ra Quỹ Matthew Shepard. Hàng loạt các tác phẩm nghệ thuật gồm phim điện ảnh, tiểu thuyết, kịch, bài hát đã ra đời dựa trên câu chuyện cuộc đời và cái chết của Shepard.

Tiểu sử[sửa | sửa mã nguồn]

Matthew Shepard sinh ngày 1 tháng 12 năm 1976 ở thành phố Casper, quận Natrona, tiểu bang Wyoming, Mỹ, là con trai đầu của Judy và Dennis Shepard. Matthew Shepard có một em trai là Logan sinh năm 1981. Trong suốt những năm niên thiếu, anh học tiểu học và trung học tại quê nhà cho đến khi anh đang học năm thứ 2 tại một trường cấp ba quận Natrona, anh cùng gia đình chuyển đến Ả Rập Xê Út do cha của anh nhận được việc ở một công ty dầu mỏ ở đây. Do ở Ả Rập Xê Út không có trường phổ thông dạy tiếng Anh nào, Matthew Shepard đã phải hoàn thành phổ thông ở một trường Mỹ tại Thuỵ Điển (TASIS).[4] Sau khi tốt nghiệp trường này năm 1995, anh quay trở lại Mỹ và theo học cao đẳng ở Bắc Carolina và Wyoming, trước khi chính thức trở thành sinh viên Đại học Wyoming vào năm 1997, chuyên ngành chính trị và quan hệ quốc tế.[5]

Matthew Shepard lúc còn sống được miêu tả là một người hiền lành, tích cực, cởi mở trong giao tiếp và dễ kết bạn.[5] Tại Đại học Wyoming anh được chọn làm đại diện cho sinh viên trong Hội bảo vệ môi trường bang Wyoming.[1] Anh không che giấu thiên hướng tình dục đồng tính của mình.

Vụ giết người[sửa | sửa mã nguồn]

Tối ngày 6 tháng 10 năm 1998, Shepard gặp Aaron McKinney (22 tuổi khi đó) và Russell Henderson (21 tuổi khi đó), tại một quán bar ở Laramie, Wyoming.[6][7] Shepard đồng ý để McKinney và Henderson chở anh về nhà.[8][9] McKinney và Henderson đã lái xe đến một nơi đồng quê hoang vắng và cướp, tra tấn Shepard, đánh anh bằng báng súng. Chúng trói anh lên hàng rào và thả anh một mình cho đến chết. Nhiều nguồn tin tường thuật rằng Shepard đã bị đánh đến mức toàn bộ mặt của anh bị bao phủ bởi máu, chỉ trừ những nơi máu bị rửa trôi bởi nước mắt.[10][11]

Shepard được phát hiện 18 tiếng sau vụ hành hung bởi một người tên là Aaron Kreifels, vô tình đạp xe ngang qua và ban đầu nhầm cơ thể Shepard là một người rơm để đuổi chim.[12][13] Shepard lúc đó đã ở trong tình trạng hôn mê, bị một vết nứt ở phía sau đầu, chấn thương nặng ở tai phải và vùng cuống não, cùng nhiều vết thương khác ở đầu, mặt, cổ.[14][15]

Shepard qua đời lúc 0:53 ngày 12 tháng 10 năm 1998, tại Bệnh viện Poudre Valley ở Fort Collins, Colorado.[16][17][18] Anh mất lúc 21 tuổi.[6]

Ban hành đạo luật Matthew Shepard[sửa | sửa mã nguồn]

President Obama chào Louvon Harris, Betty Byrd Boatner, và Judy Shepard
Tổng thống Barack Obama chào Judy Shepard tại một buổi tiếp nhân sự kiện đạo luật được ban hành (ảnh chụp ngày 28 tháng 10 năm 2009).

Trên toàn nước Mỹ, các chính trị gia, những người vận động cho quyền người đồng tính và người dân Mỹ bày tỏ sự bàng hoàng trước tính chất tàn ác của vụ việc.[19] Tại thời điểm đó, theo luật pháp Hoa Kỳ và luật pháp tiểu bang Wyoming, tội ác do xu hướng tính dục không được xem là một tội ác do thù ghét (hate crime). Tổng thống Hoa Kỳ tại thời điểm đó Bill Clinton lên án vụ giết người và nói: "Tội ác thù ghét và tội ác bạo lực không thể được dung thứ ở quốc gia này".[19] Ông ủng hộ Quốc hội Hoa Kỳ bổ sung luật dân sự cấp liên bang để có các quy định xử lý đối với tội ác về thù ghét dựa trên xu hướng tính dục hoặc khuyết tật. Tuy nhiên những nỗ lực của ông đã bị Hạ viện bác bỏ.

Dưới thời tổng thống tiếp theo George W. Bush, một đạo luật mang tên Matthew Shepard (Matthew Shepard Act) lần đầu tiên được giới thiệu vào tháng 3 năm 2007. Đạo luật đã được thông qua bởi Hạ viện, sau đó là Thượng viện (S. 1105), nhưng cuối cùng không được tổng thống Bush chấp nhận.[20]

Năm 2009, vấn đề tội phạm về thù ghét một lần nữa được đưa ra thảo luận. Đạo luật Matthew Shepard và James Byrd chống lại tội ác do thù ghét (tiếng Anh: Matthew Shepard and James Byrd, Jr. Hate Crimes Prevention Act; thường được gọi tắt là "Đạo luật Matthew Shepard" hoặc "Đạo luật Shepard/Byrd"; James Byrd, Jr. là tên một người da màu bị ba người da trắng phân biệt chủng tộc giết hại năm 1998) được Thượng viện thông qua ngày 22 tháng 10 năm 2009. Tổng thống Barack Obama ký ban hành luật vào ngày 28 tháng 10 năm 2009.[21]

Trong văn hoá đại chúng[sửa | sửa mã nguồn]

Kịch[sửa | sửa mã nguồn]

  • The Laramie Project (2000), tác giả Moisés Kaufman. Vở kịch được diễn lần đầu tại Ricketson Theatre vào tháng 2 năm 2000, sau đó được diễn tại Quảng trường Thống Nhất, thành phố New York và sau nữa ở Laramie, Wyoming. Vở kịch cũng đã được diễn tại nhiều trường trung học, cao đẳng và đại học trên toàn nước Mỹ; cũng như tại những nhà hát chuyên nghiệp ở Mỹ, Canada, Vương quốc Anh, Ireland, Úc và New Zealand.[22] Vở kịch đã được chuyển thể thành bộ phim cùng tên.

Phim[sửa | sửa mã nguồn]

Bài hát[sửa | sửa mã nguồn]

  • 1999: "Scarecrow" của Melissa Etheridge từ album Breakdown. Trong tự truyện The Truth Is… của mình Etheridge viết cái chết của Shepherd làm cô đặc biệt buồn vì cậu ấy giống với một người bạn đồng tính của cô thời trung học và đã làm cô "khóc không ngừng".
  • 2001: "American Triangle", sáng tác bởi Elton JohnBernie Taupin cho album Songs from the West Coast của Elton John. Là ca khúc nhạc phim trong The Matthew Shepard Story.
  • 2005: "Above the Clouds", sáng tác bởi Cyndi LauperJeff Beck cho album The Body Acoustic của Lauper. Cyndi Lauper vốn là một nhà vận động cho quyền của người đồng tính, song tính và chuyển giới (LGBT). Trong chuyến lưu diễn True Colors Tour 2007 cô đã quyên góp tiền từ việc bán vé cho Human Rights Campaign, tổ chức vận động cho quyền của người LGBT.[23]
  • Lady Gaga trong phần trình diễn tại một bữa tiệc của Human Rights Campaign năm 2009 đã thay đổi lời câu hát trong bài hát "Imagine" của John Lennon, từ "above us only sky" (trên đầu chúng ta chỉ có bầu trời) thành "with only Matthew in the sky" (chỉ có Matthew trên bầu trời).[24]
  • 2011: "Little Birds" của ban nhạc Mỹ Neutral Milk Hotel.

và nhiều bài hát khác.

Sách[sửa | sửa mã nguồn]

  • The Meaning of Matthew: My Son's Murder in Laramie, and a World Transformed (Ý nghĩa của Matthew: Vụ ám sát con trai tôi ở Laramie, và một thế giới tỉnh giấc, phát hành 2009, ISBN 1-59463-057-7) là tên cuốn tự truyện của Judy Shepard, mẹ của Matthew. Trong cuốn sách Judy Shepard kể về những ký ức của gia đình về Matthew, sự kiện bi thảm đã làm thay đổi cuộc đời của gia đình Shepard và cả nước Mỹ, những ngày cuối cùng của Matthew bên giường bệnh, ảnh hưởng của truyền thông, và những khó khăn bà đã gặp phải khi làm việc với hệ thống luật pháp Mỹ.[25]

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ a ă “Matthew Shepard Foundation webpage”. Matthew Shepard Foundation. Bản gốc lưu trữ ngày 29 tháng 7 năm 2008. Truy cập ngày 4 tháng 10 năm 2009. 
  2. ^ “Matthew Shepard | American murder victim”. Encyclopædia Britannica. Truy cập ngày 2 tháng 5 năm 2016. 
  3. ^ “Obama signs hate-crimes law rooted in crimes of 1998”. USA Today. Ngày 28 tháng 10 năm 2009. 
  4. ^ Julie Cart (14 tháng 9 năm 1999). “Matthew Shepard's Mother Aims to Speak With His Voice”. Los Angeles Times. Truy cập ngày 12 tháng 3 năm 2016. 
  5. ^ a ă “Matthew's Story”. MatthewsPlace.com. Truy cập ngày 12 tháng 3 năm 2016. 
  6. ^ a ă Brooke, James (ngày 12 tháng 10 năm 1998). “Gay Man Dies From Attack, Fanning Outrage and Debate”. The New York Times. Truy cập ngày 29 tháng 5 năm 2013. 
  7. ^ “New Details Emerge in Matthew Shepard Murder”. 
  8. ^ Ramsland, Katherine. “Psychiatry, the Law, and Depravity: Profile of Michael Welner, M.D. Chairman, The Forensic Panel”. truTV. 
  9. ^ “Killer: Shepard Didn't Make Advances”. Salon. Truy cập ngày 7 tháng 12 năm 2007. 
  10. ^ Loffreda, Beth (2000). Losing Matt Shepard: life and politics in the aftermath of anti-gay murder. New York: Columbia University Press. ISBN 0-231-11858-9. 
  11. ^ Chiasson, Lloyd (ngày 30 tháng 11 năm 2003). Illusive Shadows: Justice, Media, and Socially Significant American Trials. Praeger. tr. 183. ISBN 978-0-275-97507-4. 
  12. ^ Jim, Hughes (ngày 15 tháng 10 năm 1998). “Wyo. bicyclist recalls tragic discovery”. The Denver Post. tr. A01. 
  13. ^ Reavill, Gil (2007). Aftermath, Inc: Cleaning Up After CSI Goes Home. Gotham. tr. 103. ISBN 1592402968. 
  14. ^ “University of Wyoming Matthew Shepard Resource Site”. Đại học Wyoming. Truy cập ngày 1 tháng 11 năm 2006. 
  15. ^ Egerton, Brooks (ngày 17 tháng 10 năm 1998). “Symbol of outrage”. The Spokesman-Review. tr. A2. Truy cập ngày 4 tháng 10 năm 2013. 
  16. ^ Lacayo, Richard (ngày 26 tháng 10 năm 1998). “The New Struggle”. Time. Truy cập ngày 1 tháng 11 năm 2006. 
  17. ^ “Beaten gay student dies; murder charges planned”. CNN. Ngày 12 tháng 10 năm 1998. Bản gốc lưu trữ ngày 20 tháng 6 năm 2006. Truy cập ngày 14 tháng 1 năm 2007. 
  18. ^ “Matthew Shepard Medical Update” (PDF). Poudre Valley Health System (Colorado). Ngày 12 tháng 10 năm 1998. Truy cập ngày 14 tháng 1 năm 2007. 
  19. ^ a ă “Murder charges planned in beating death of gay student”. CNN. Ngày 12 tháng 10 năm 1998. Bản gốc lưu trữ ngày 22 tháng 8 năm 2006. Truy cập ngày 1 tháng 11 năm 2006. 
  20. ^ Wooten, Amy (1 tháng 1 năm 2008). “Congress Drops Hate-Crimes Bill”. Windy City Times. Truy cập ngày 31 tháng 7 năm 2008. 
  21. ^ Pershing, Ben (23 tháng 10 năm 2009). “Senate passes measure that would protect gays”. The Washington Post. 
  22. ^ “The Laramie Project”. Tripatlas.com. Truy cập ngày 3 tháng 12 năm 2013. 
  23. ^ “Lauper, Others Headline Gay Rights Tour”. Abcnews.go.com. 12 tháng 3 năm 2007. Truy cập ngày 28 tháng 4 năm 2016. 
  24. ^ Carter, Nicole (10 tháng 12 năm 2009). "Lady Gaga performs her version of 'Imagine' at the Human Rights Campaign dinner in Washington D.C.". Daily News. News Corporation. Truy cập 12 tháng 6 năm 2010.
  25. ^ “Magnificent New Book About Matthew Shepherd Astonishes”. Lavender Magazine (378). 19 tháng 11 năm 2009. 

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]