Miguel Agustín Pro

Trong tên người Tây Ban Nha này, họ thứ nhất (họ cha) là Pro và họ thứ hai (họ mẹ) là Juárez.

Chân phước Micae Agustinô Pro S.J.
Chân dung Linh mục Miguel Pro trong trang phục thường dân (1927)
Linh mục Tử đạo
Sinh	José Ramón Miguel Agustín Pro Juárez (1891-01-13)13 tháng 1, 1891 Guadalupe, Zacatecas, México
Mất	23 tháng 11, 1927(1927-11-23) (36 tuổi) Thành phố México, México
Tôn kính	Giáo hội Công giáo Giáo hội Luther
Chân phước	25 tháng 9 năm 1988, Quảng trường Thánh Phêrô, Roma bởi Giáo hoàng Gioan Phaolô II
Lễ kính	23 tháng 11

José Ramón Miguel Agustín Pro Juárez S.J. (13 tháng 1 năm 1891 – 23 tháng 11 năm 1927), còn được gọi phổ biến với tên gọi Chân phước Micae Augustinô Pro, là một linh mục người México thuộc dòng Tên. Ông bị tử hình dưới thời Tổng thống Plutarco Elías Calles với oan án ném bom và ám sát bất thành Cố Tổng thống México Álvaro Obregón.

Kể từ khi cuộc Khởi nghĩa Cristero nổ ra, việc bắt giữ Linh mục Pro mà không cần xét xử hay chứng cứ được nhà chức trách đặc biệt lưu tâm. Với tư cách là một vị tử đạo bị sát hại vì thù ghét đức tin (opium fidei), Linh mục Pro được Giáo hoàng Gioan Phaolô II tuyên phong chân phước vào ngày 25 tháng 9 năm 1988 tại Roma. Ông nổi tiếng với lòng mộ đạo và đức trinh khiết vô tội.

Bối cảnh lịch sử

Vào giờ phút Linh mục Pro qua đời, México nằm dưới chế độ chống giáo quyền và chống Công giáo rất khắc nghiệt của Tổng thống Plutarco Elías Calles – người đã khơi mào "cuộc đàn áp tôn giáo dữ dội nhất trên thế giới kể từ thời Hoàng hậu Elizabeth I" theo như lời của nhà văn Graham Greene.

Thân thế

Chân phước Micae Augustinô Pro, tên riêng đầy đủ là José Ramón Miguel Agustín, sinh ngày 13 tháng 1 năm 1891 trong một gia đình làm nghề thợ mỏ ở thị trấn Guadalupe, tiểu bang Zacatecas, México. Ông là người con thứ ba trong số 11 anh chị em, trong số đó có 4 người đã mất sớm. Hồi trẻ, ông có biệt danh là "Cocol". Về sau hai người chị/em gái của ông gia nhập nữ đan viện. Ông gia nhập tập viện dòng Tên ở El Llano, México vào ngày 15 tháng 8 năm 1911.

Tu học tại México và hải ngoại

Ông Pulido, một người bạn đường của Thầy Pro, cho rằng ông "chưa bao giờ thấy một sự dí dỏm tinh tế như ở nơi Thầy Pro – một người chưa từng nóng giận và luôn tỏa sáng lấp lánh". Thầy Pro nổi bật với đức bác ái và khả năng thuyết giảng về các chủ đề tâm linh một cách lôi cuốn. Ông Pulido cũng thêm rằng về thầy Pro thì có hai phiên bản, một phiên bản thì thích vui đùa còn một phiên bản thì say mê cầu nguyện. Thầy Pro từng nhiều lần lưu lại rất lâu trong nhà nguyện.

Tổng thống Porfirio Díaz bị lật đổ vào năm 1911 sau khi dàn dựng một cuộc tái cử gian lận và kể từ đó, cuộc tranh giành quyền lực mang tên Cách mạng México được khơi mào.

Dưới tác động của làn sóng chống Công giáo rất dữ dội, tập viện dòng Tên nơi Thầy Pro tu học bị cưỡng bức giải thể, buộc các giáo sĩ và tập sinh dòng Tên phải sang lánh nạn ở thị trấn Los Gatos, tiểu bang California, Hoa Kỳ. Thầy Pro tiếp tục tu học tại Granada, Tây Ban Nha từ năm 1915 đến năm 1919, và tại Nicaragua từ năm 1919 đến năm 1922.

Chính quyền México có động thái mới vào năm 1917, đó là ký ban hành bản Hiến pháp mới. Bản Hiến pháp mới này đặc biệt dành ra 5 điều nhằm mục đích đàn áp Giáo hội Công giáo tại México:

1. Điều 3 áp đặt một nền giáo dục quốc dân mang tính cách thế tục, nghiêm cấm Giáo hội Công giáo tham gia vào việc giáo dục ở bậc tiểu học và trung học,
2. Điều 5 đặt các dòng tu ra ngoài vòng pháp luật,
3. Điều 24 nghiêm cấm việc thờ phượng ở nơi công cộng, bên ngoài nhà thờ,
4. Điều 27 giới hạn quyền sở hữu tài sản của các tổ chức tôn giáo,
5. Điều 130 tước các quyền con người cơ bản của giáo sĩ: nghiêm cấm các linh mục và nhân viên tôn giáo mặc tu phục, tham gia bầu cử và bình luận về các vấn đề công cộng trên báo chí.

Thầy Pro được gửi sang thành phố Enghien nước Bỉ để học Thần học tại Khoa Thần học dòng Tên do các tu sĩ người Pháp lưu vong tại đây điều hành. Sức khỏe của Thầy Pro ngày càng sa sút. Thầy Pro được truyền chức linh mục tại Enghien vào ngày 31 tháng 8 năm 1925. Nhân dịp lãnh nhận thánh chức, Linh mục Pro viết:

Làm sao tôi có thể diễn tả cho mọi người hiểu được ân sủng ngọt ngào của Chúa Thánh Thần, ân sủng đã làm tuôn trào những niềm vui khôn tả trong linh hồn hèn mọn của người thợ mỏ này? Tôi đã không cầm được nước mắt trong ngày chịu chức linh mục, nhất là khi cùng với Đức Giám mục xướng lên lời truyền phép Thánh Thể. Sau buổi lễ, các tân linh mục ban phép lành lần đầu cho cha mẹ mình. Phần tôi, khi trở về phòng riêng, tôi đã bày tất cả ảnh chụp gia đình lên bàn, rồi từ tận đáy lòng, tôi giơ tay ban phép lành cho họ.

Trước hết, Linh mục Pro được sai đi làm mục vụ cho các thợ mỏ tại thành phố Charleroi nước Bỉ. Bất chấp việc các thợ mỏ có khuynh hướng xã hội chủ nghĩa, cộng sản chủ nghĩa hay vô trị chủ nghĩa, Linh mục Pro đã thành công thu hút được các thợ mỏ và rao giảng Phúc Âm cho họ.

Ba tháng sau ngày truyền chức, Linh mục Pro phải trải qua nhiều cuộc phẫu thuật để chữa các vết loét. Tuy nhiên, niềm vui và sự dũng cảm của vị linh mục trẻ không bao giờ ngớt nhờ được tiếp sức bằng đời sống cầu nguyện.

Trở lại México

Linh mục Pro hoàn thành việc học tại châu Âu vào mùa hè năm 1926 và lên đường trở về México. Trên đường về, ông ghé thăm thánh địa Lộ Đức nước Pháp, cử hành Thánh lễ và viếng hang Massabielle nơi Đức Mẹ Lộ Đức từng hiện ra.

Linh mục Pro đặt chân đến thành phố cảng Veracruz nước México vào ngày 8 tháng 7 năm 1926. Khi đó ông Plutarco Elías Calles đương là tổng thống México. Không như các đời tổng thống tiền nhiệm, Tổng thống Calles thi hành các điều khoản chống Công giáo trong Hiến pháp 1917 rất nghiêm ngặt, cùng áp đặt một luật gọi là Đạo luật Calles. Đạo luật này đưa ra một số án phạt đối với các linh mục có hành vi khiển trách chính quyền (5 năm tù giam) hay các linh mục mặc phẩm phục giáo sĩ ở ngoài khuôn viên nhà thờ trong một số dịp nhất định (500 peso). Đạo luật Calles có hiệu lực kể từ ngày 31 tháng 7 năm 1926.

Vào thời điểm này, tại một số tiểu bang, điển hình là như tiểu bang Tabasco, khi đó do vị thống đốc chống Công giáo rất khét tiếng là Tomás Garrido Canabal lãnh đạo, đã ra lệnh đóng cửa tất cả nhà thờ, buộc các linh mục trên toàn tiểu bang phải ngừng hành đạo, trong số đó nhiều linh mục bị sát hại, nhiều vị bị ép phải lấy vợ, số còn lại thì phải phục vụ cộng đoàn mình trong thầm lặng và có thể phải hy sinh bất cứ lúc nào. Vào ngày trở về, Linh mục Pro đã trở nên linh mục của một Hội thánh "hầm trú". Ông dâng Thánh lễ cách bí mật và ban các bí tích cho nhiều nhóm nhỏ giáo dân Công giáo.

Thông tin chi tiết về hoạt động thừa tác của Linh mục Pro nơi Hội thánh hầm trú được chính ông tiết lộ trong nhiều lá thư ký tên Cocol. Đến tháng 10 năm 1926, chính quyền sở tại ban hành lệnh truy nã Linh mục Pro. Ông bị bắt và được thả ngay ngày hôm sau, mặc dù phải chịu sự giám sát kể từ đó.

Chịu giam giữ và hành hình

Sau vụ ám sát bất thành nhắm vào Tổng thống Álvaro Obregón, diễn ra vào tháng 11 năm 1927, chính quyền México đã có được một cái cớ để bắt giữ Linh mục Pro một lần nữa, cùng với hai người anh/em ruột của ông. Trong một lần hỏi cung, một chàng kỹ sư trẻ tuổi vốn có liên quan đến vụ ám sát bất thành đã làm chứng rằng ba anh em nhà Pro hoàn toàn vô can. Đến sau, Linh mục Pro cùng hai người anh em ruột bị áp giải tới Phòng Cảnh sát Điều tra Thành phố Mexico.

Buổi hành quyết Linh mục Pro được ấn định vào ngày 23 tháng 11 năm 1927 mà không thông qua bất cứ phiên tòa nào. Tổng thống Calles đã ra lệnh phải tử hình Linh mục Pro vì tội ám sát, và còn bước xa hơn nữa khi yêu cầu báo giới phải chụp hình vụ hành quyết Linh mục Pro cho thật chi tiết. Chỉ một ngày sau buổi hành quyết, tấm hình chụp buổi hành quyết đã tràn ngập khắp các mặt báo trên toàn nước México. Có lẽ ông Tổng thống đã nghĩ rằng những tấm hình ấy sẽ làm khiếp sợ các binh lính của nghĩa quân Cristero, đặc biệt là ở tiểu bang Jalisco. Tuy nhiên, động thái của ông đã phản tác dụng.

Khoảng 11 giờ đêm ngày 22 tháng 11 năm 1927, hai viên tướng của chính quyền Calles là Roberto Cruz và Palomera Lopez vào thăm Linh mục Pro và hai anh em ruột của ông trong nhà giam. Buổi hành hình diễn ra đúng như đã định. Linh mục Pro từ phòng giam bước ra pháp trường, ban phép lành cho các binh sĩ, rồi quỳ gối cầu nguyện một lát trong thầm lặng. Ông từ chối đeo khăn bịt mắt. Trước mặt các binh sĩ, ông dang tay như hình Chúa Giêsu chịu nạn, trên tay cầm tượng chịu nạn và tràng hạt Mân Côi, rồi hô to rằng: "Xin Chúa thương xót anh em! Xin Chúa ban phước lành cho anh em! Lạy Chúa, Ngài khá biết con vô tội trong vụ án này. Con tha thứ cho các kẻ thù nghịch con bằng cả trái tim!" Trước khi hiệu lệnh bắn được phát ra, Linh mục Pro dang hai tay như hình Chúa Kitô chịu nạn và hô to khẩu hiệu của nghĩa quân Cristero: "¡Viva Cristo Rey!" (n.đ. 'Chúa Kitô Vua vạn tuế !'). Sau phát súng đầu tiên, Linh mục Pro đã ngã xuống nhưng chưa chết. Thấy vậy, một binh sĩ đã bước đến và bắn một phát súng ân huệ vào thái dương của ông. Linh mục Miguel Agustín Pro qua đời, hưởng dương 36 tuổi.

Sau cái chết của Linh mục Pro, có hơn 40.000 người đã tham dự cuộc rước linh cữu của vị linh mục trẻ, cùng khoảng 20.000 ngàn người khác đang trông chờ linh cữu ông tại nghĩa trang. Chính Tổng thống Calles đã tận mắt chứng kiến cuộc rước ấy từ trên lầu cao. Các nghĩa binh Cristero ngày càng hăng hái và nhiệt thành chiến đấu hơn nữa, và rất nhiều người trong số họ cầm trong tay tờ báo in hình vị tử đạo trước giờ hành hình.

• 
  Linh mục Pro quỳ gối cầu nguyện
• 
  Linh mục Pro dang tay như hình thập giá, trên tay cầm tượng chịu nạn và tràng hạt Mân Côi
• 
  Linh mục Pro nhận phát súng ân huệ

Tuyên phong chân phước

Các tác phẩm thiêng liêng của Linh mục Pro được các thần học gia chuẩn nhận vào ngày 1 tháng 6 năm 1947 và án tuyên chân phước cho ông được mở vào ngày 11 tháng 1 năm 1952.

Trong thánh lễ tuyên phong chân phước cho Linh mục Pro tại Quảng trường Thánh Phêrô vào ngày 25 tháng 9 năm 1988, Giáo tông Gioan Phaolô II đã phát biểu rằng:

Không đau khổ nào, không bệnh tật trầm trọng nào, cũng chẳng một hoạt động mục vụ gian lao nào — dù phải thi hành trong những hoàn cảnh khó khăn và nguy hiểm — có thể dập tắt niềm vui rạng ngời mà Ngài đã mang vào đời sống tận hiến cho Đức Kitô, một niềm vui không gì có thể lấy đi được. Thật vậy, nguồn gốc sâu thẳm của tinh thần tự hiến cho những kẻ bé mọn chính là tình yêu nồng cháy mà Ngài dành cho Chúa Giêsu Kitô, cùng với khát vọng mãnh liệt được nên giống Người, thậm chí cho tới chết.

Liên kết ngoài

• Tư liệu liên quan tới Miguel Agustín Pro tại Wikimedia Commons
• Trích dẫn liên quan tới Miguel Agustín Pro tại Wikiquote