MoM-z14
| MoM-z14 | |
|---|---|
 MoM-z14 chụp bằng NIRcam của JWST. | |
| Dữ liệu quan sát (Kỷ nguyên J2000) | |
| Chòm sao | Lục Phân Nghi |
| Xích kinh | 10h 00m 22,40s |
| Xích vĩ | 02° 16′ 23,19″ |
| Dịch chuyển đỏ | 14,44+0,02 −0,02[1] |
| Khoảng cách | 13,53 tỉ năm ánh sáng (khoảng cách di chuyển của ánh sáng) 33,8 tỉ năm ánh sáng (khoảng cách thực) |
| Cấp sao biểu kiến (V) | 20,2 |
| Đặc tính | |
| Kiểu | Lyman-break galaxy |
| Đặc trưng đáng chú ý | Thiên hà xa nhất đã được khoa học xác nhận |
MoM-z14 là thiên hà xa nhất được phát hiện trong vũ trụ với độ dịch chuyển đỏ z = 14,44 tính đến tháng 8 năm 2025, cho thấy thiên hà này hình thành khoảng 280 triệu năm sau Vụ Nổ Lớn. Theo dòng thời gian Vụ Nổ Lớn, MoM-z14 được hình thành vào khoảng kỷ nguyên tái ion hóa sau kỷ nguyên tối của vũ trụ sơ khai, khi hydro trung tính bắt đầu ion hóa do năng lượng bức xạ từ các thiên thể sớm nhất.[1][2]
MoM-z14 là một thiên hà cực kỳ sáng và đặc, có khối lượng 108 Khối lượng Mặt Trời, tương đương Thiên hà lùn Đám mây Magellan Nhỏ. MoM-z14 dường như đang trải qua giai đoạn hình thành sao mạnh mẽ, phát ra lượng lớn photon ion hóa, di chuyển qua môi trường liên sao (ISM) gần như không có bụi, mặc dù những hình ảnh mà chúng ta ghi nhận được đã xảy ra từ 13,53 tỉ năm trước. Môi trường xung quanh MoM-z14 bị ion hóa một phần.[1]
 | Bài viết này là công việc biên dịch đang được tiến hành từ bài viết MoM-z14 từ tiếng Anh sang tiếng Việt. Bạn có thể giúp Wikipedia bằng cách hỗ trợ dịch và trau chuốt lối hành văn tiếng Việt theo cẩm nang của Wikipedia. |
Phát hiện
[sửa | sửa mã nguồn]MoM-z14 được Rohan Naidu phát hiện vào ngày 16 tháng 5 năm 2025 bằng Kính viễn vọng Không gian James Webb (JWST).[1] Các kính viễn vọng trước JWST không có gương đủ lớn để phát hiện ánh sáng đến từ các thiên hà xa xôi này. Kính viễn vọng Spitzer là kính viễn vọng hồng ngoại nhưng không đủ lớn để phát hiện MoM-z14. Với kích thước gương lên đến 25,4 m2 và sứ mệnh chính là nghiên cứu sự tập hợp của các thiên hà xa xôi, hiện chỉ JWST mới có khả năng phát hiện ra MoM-z14.[3]
Tham khảo
[sửa | sửa mã nguồn]- ^ a b c d Naidu, Rohan P.; và đồng nghiệp (2025). "A Cosmic Miracle: A Remarkably Luminous Galaxy at 𝑧spec = 14,44 Confirmed with JWST". arXiv:2505.11263 [astro-ph.GA].
- ^ Siegel, Ethan (ngày 21 tháng 5 năm 2025). "JWST breaks its own record with new most distant galaxy MoM-z14". Big Think.
- ^ Gough, Evan (ngày 22 tháng 5 năm 2025). Lock, Lisa; Zinin, Andrew (biên tập). "The new, farthest galaxy has been found by JWST, only 280 million years after the Big Bang". Phys.org (bằng tiếng Anh). Universe Today. Truy cập ngày 27 tháng 5 năm 2025.
 | Bài viết liên quan đến thiên hà này vẫn còn sơ khai. Bạn có thể giúp Wikipedia mở rộng nội dung để bài được hoàn chỉnh hơn. |
