Denali

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
(đổi hướng từ Núi McKinley)
Bước tới: menu, tìm kiếm
Denali
Núi cuồn cuộn đầy tuyết ở nền, hồ nằm đằng trước
Nhìn từ phía bắc, hồ Wonder nằm đằng trước.
Độ cao 6.168 mét (20.237 ft)[1][2][3]
Phần lồi 6.118 mét (20.073 ft) Hạng 3[4]
Danh sách
Vị trí
Denali trên bản đồ Alaska
Denali
Denali
Alaska
Vị trí Vườn quốc gia và khu bảo tồn Denali, Alaska, Hoa Kỳ
Dãy núi Dãy núi Alaska
Tọa độ 63°04′10″B 151°00′27″T / 63,0695°B 151,0074°T / 63.0695; -151.0074Tọa độ: 63°04′10″B 151°00′27″T / 63,0695°B 151,0074°T / 63.0695; -151.0074[6]
Bản đồ địa hình USGS Mt. McKinley A-3
Leo núi
Chinh phục lần đầu 7 tháng 6 năm 1913
Hành trình dễ nhất Tuyến đường Tây bạnh vè (leo sông băng/tuyết)

Denali, từng có tên chính thức là núi McKinley (tiếng Anh: Mount McKinley) từ 1917 đến 2015, là đỉnh núi cao nhất ở Bắc Mỹ có độ cao 6.168 mét (20.237 ft) trên mực nước biển. Denali thuộc dãy núi Alaska ở phía trong tiểu bang Alaska của Hoa Kỳ. Nó là tiêu điểm của Vườn quốc gia và khu bảo tồn Denali. Vì đỉnh này cao hơn chân núi vào khoảng 5.500 mét (18.000 ft), nó được coi là ngọn núi cao nhất nằm trên mực nước biển.[7] Tính theo phần lồi địa hình, nó là đỉnh hạng ba sau các núi EverestAconcagua.

Người châu Âu đầu tiên ghi chép về việc nhìn thấy núi này là George Vancouver năm 1794. Năm 1903, James Wickersham ghi nhận nỗ lực leo núi lần đầu tiên tại Denali, nhưng không thành công. Năm 1906, Frederick Cook tuyên bố là người đầu tiên leo lên đỉnh núi, mà sau này được chứng minh là không phải. Người leo lên đỉnh núi này đầu tiên được kiểm chứng đã leo đến đỉnh vào ngày 7 tháng 6 năm 1913, họ gồm các nhà leo núi Hudson Stuck, Harry Karstens, Walter Harper, và Robert Tatum, người đã leo lên bằng đỉnh phía Nam. Năm 1951, Bradford Washburn đi tiên phong theo tuyến đường Tây bạnh vè (West Buttress), được coi là tuyến đường dễ nhất và an toàn nhất và do đó là tuyến này hiện được người ta sử dụng phổ biến nhất.[8]

Vào tháng 9 năm 2013, chính quyền của tiểu bang Alaska công bố độ cao của núi là 6.168 mét (20.237 ft) chứ không phải 6.194 mét (20.320 ft) được đo vào năm 1952 bằng phép quan trắc. Sáng kiến Vẽ bản đồ Kỹ thuật số Toàn tiểu bang, với sự hợp tác của Cục Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ, cho biết chiều cao chính xác hơn thấp là 25 mét (83 ft) bằng cách sử dụng các phép đo từ một cuộc khảo sát năm 2012 sử dụng ra đa khẩu độ tổng hợp giao thoa (interferometric synthetic aperture radar).[9] Chiều cao mới được Cục Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ chấp nhận và đưa vào Tập hợp dữ liệu cao độ quốc gia.[10] Năm 2015, theo sự dẫn đầu của bang Alaska, chính quyền liên bang Hoa Kỳ đã công bố núi này được đổi tên từ núi McKinley, theo tên cựu Tổng thống William McKinley, sang tên tiếng Koyukon là Denali.

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ “Elevations and Distances in the United States”. U.S Geological Survey. 29 tháng 4 năm 2005. Truy cập ngày 9 tháng 11 năm 2006. 
  2. ^ Herz, Nathaniel (11 tháng 9 năm 2013). “New survey cuts Mount McKinley elevation by 80 feet”. Anchorage Daily News (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 11 tháng 9 năm 2013. 
  3. ^ “Mount McKinley 83ft shorter than previously thought” (bằng tiếng Anh). BBC News. 12 tháng 9 năm 2013. Truy cập ngày 13 tháng 9 năm 2013. 
  4. ^ “Mount McKinley, Alaska”. Peakbagger.com. Truy cập ngày 1 tháng 2 năm 2010. 
  5. ^ “Map and List of U.S. State Highpoints” (bằng tiếng Anh). IIAWT. Truy cập ngày 11 tháng 2 năm 2014. 
  6. ^ "Mount McKinley". Geographic Names Information System. U.S. Geological Survey. http://geonames.usgs.gov/pls/gnispublic/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:1414314. Truy cập 2010-01-20. 
  7. ^ Helman, Adam (2005). The Finest Peaks: Prominence and Other Mountain Measures (bằng tiếng Anh). Trafford. tr. 9. ISBN 1412236649. “the base to peak rise of Mount McKinley is the largest of any mountain that lies entirely above sea level, some 18,000 feet.” 
  8. ^ Roberts, David (tháng 4 năm 2007). “The Geography of Brad Washburn (1910-2007)”. National Geographic Adventure. Truy cập ngày 4 tháng 3 năm 2013. 
  9. ^ “Mount McKinley 83 Feet Shorter Than Thought”. The American Surveyor. Truy cập ngày 13 tháng 9 năm 2013. 
  10. ^ “Mount McKinley 83 feet shorter than thought, new data show” (bằng tiếng Anh). United Press International. Truy cập ngày 13 tháng 9 năm 2013.