Người Kinh (Trung Quốc)
Tủ trưng bày áo dài nam và nữ - trang phục truyền thống của người Kinh | |
| Tổng dân số | |
|---|---|
| 32.000 | |
| Khu vực có số dân đáng kể | |
| Đông Hưng (Quảng Tây) | |
| Ngôn ngữ | |
| Tiếng Việt (chữ viết chính: chữ Nôm, chữ Hán) tiếng Quảng Đông và một ít tiếng Quan thoại | |
| Tôn giáo | |
| Phật giáo Đại thừa, Đạo giáo | |
| Sắc tộc có liên quan | |
| Người Việt |
Người Kinh, hay Kinh tộc (chữ Hán: 京族, bính âm: jīngzú, Hán-Việt: Kinh tộc) là một trong số 56 dân tộc được công nhận tại Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Năm 2000 ước tính có khoảng 22.000 người Kinh tại Trung Quốc. Trước năm 1958, dân tộc này được gọi là người Việt (越族, Việt tộc).[1]
Lịch sử
[sửa | sửa mã nguồn]Người Kinh Trung Quốc đồng nhất về sắc tộc với người Việt tại Việt Nam. Tuy nhiên do sự thay đổi đường biên giới quốc gia, vùng cư trú của họ hiện thuộc lãnh thổ Trung Quốc.
Đông đảo người Kinh sinh sống chủ yếu trên 3 đảo là Vạn Vĩ, Sơn Tâm và Vu Đầu, nên các đảo được gọi chung là Kinh Đảo, còn được gọi là Kinh tộc Tam Đảo, năm 2000 có khoảng 18.000 người. Ngoài ra vào khoảng thế kỷ 16, có một số người Việt di cư lên phía bắc lập nghiệp ở vùng Trường Bình - Bạch Long, hiện có khoảng 4.000 người (2000).
Kinh Đảo hiện thuộc thành phố cấp huyện Đông Hưng, khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây. Vùng đất Kinh Đảo vốn thuộc Đại Việt, nhưng theo Công ước Pháp-Thanh ký năm 1887 giữa Pháp và nhà Thanh thì sáp nhập vùng Kinh Đảo vào Trung Quốc.[2][3]
Kinh tế
[sửa | sửa mã nguồn]Trước khi nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa được thành lập, khu vực cư trú của người Kinh chủ yếu dựa vào nghề đánh bắt thuỷ sản và tồn tại một hình thức tổ chức đánh bắt theo kiểu góp vốn, hợp tác. Lấy thôn Sơn Tâm làm ví dụ, vào thời kì đó, thu nhập từ ngư nghiệp của thôn chiếm 70%, nông nghiệp 27% và các ngành khác 3%. Hoạt động ngư nghiệp chủ yếu là đánh bắt ven biển ở vùng nước nông, với các loại ngư cụ như lưới kéo, nò cá, lưới chắn, lưới bắt cá trên cát, lưới bắt sam, dụng cụ cào ốc, lồng bắt tôm thẻ chân trắng và một số ngư cụ khác. Số lượng ngư cụ ít, chất lượng kém, phương thức đánh bắt tương đối lạc hậu. Lưới kéo, lưới chắn, lưới bắt sam và những loại tương tự là các loại ngư cụ lớn, cần vốn đầu tư tương đối nhiều, nên thông thường do vài hộ hoặc vài chục hộ cùng sở hữu và góp sức sử dụng. Trong hình thức tổ chức lao động này, một ngư dân cao tuổi có sức lao động tốt, giàu kinh nghiệm và có kĩ thuật tương đối toàn diện đảm nhiệm vai trò “đầu lưới”, chịu trách nhiệm tổ chức, bố trí hoạt động sản xuất ngư nghiệp, mua sắm và bổ sung ngư cụ, đồng thời thực hiện các nghi lễ tôn giáo liên quan đến hoạt động đánh bắt. Những người còn lại, gọi là “thợ lưới”, đều tuân theo sự chỉ huy của “đầu lưới”. Khi phân chia sản phẩm, “đầu lưới” và “thợ lưới” đều được chia một phần như nhau, không có quyền lợi hay thù lao đặc biệt. Lưới kéo, lưới chắn và nò cá thuộc loại ngư cụ nhỏ, tương đối dễ vận hành và không cần nhiều nhân lực. Nhìn chung, các phương thức đánh bắt này còn khá lạc hậu, sản lượng thấp và phần lớn sản phẩm đánh bắt được là cá nhỏ.
Nông nghiệp phát triển tương đối muộn. Ngư dân nói chung đều kết hợp làm nông, chỉ có một bộ phận rất nhỏ chuyên sản xuất nông nghiệp. Các loại cây trồng cũng ít, chủ yếu gồm lúa nước, khoai lang, khoai môn và một lượng nhỏ ngô. Những nông cụ chủ yếu gồm cày, bừa, cuốc, dao phát ruộng, liềm, bừa kéo và các dụng cụ khác. Người dân chỉ có thể tự chế tạo một số nông cụ nhỏ, còn phần lớn phải mua từ các khu vực cư trú của người Hán. Khu vực người Kinh sinh sống có ít đất canh tác, phần lớn là đất cát, vừa nghèo dinh dưỡng vừa kém khả năng chịu hạn; phương thức canh tác còn thô sơ và năng suất thấp, bình quân chỉ khoảng 50 kg/1.000 m2. Lương thực sản xuất hằng năm chỉ đủ dùng trong khoảng ba đến bốn tháng; số lương thực còn thiếu cùng với các tư liệu sản xuất và sinh hoạt đều phải được đổi bằng các sản phẩm thuỷ sản với người Hán. Về thủ công nghiệp và nghề phụ gia đình, phổ biến nhất là chế biến nước mắm cá, trở thành một nguồn thu nhập kinh tế quan trọng của khu vực người Kinh. Ngoài ra còn có nghề đốt vỏ trai, vỏ cua và các loại vỏ khác để làm phân bón. Bên cạnh đó còn có các nghề thủ công như làm đồ gỗ và đan đồ tre; những công việc này thường được tiến hành kết hợp vào thời gian nông nhàn và ngư nhàn.
Trong thời kì đầu sau khi nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa thành lập, khu vực người Kinh vẫn là những hải đảo nghèo, thiếu đất, thiếu lương thực và thiếu nước. Đến giữa những năm 1960, chính phủ hỗ trợ và tổ chức nhân dân tiến hành quy mô lớn công trình “lấn biển tạo đất”, xây dựng hơn 10 hải lí đê chắn sóng, nối ba đảo với đất liền thành một bán đảo, qua đó tạo thêm một diện tích lớn đất đai. Đồng thời, nước ngọt được đưa lên các đảo, nông nghiệp được phát triển mạnh, làm thay đổi tình trạng lịch sử trước đây khi khu vực người Kinh không thể sản xuất lương thực với số lượng lớn. Trong sản xuất ngư nghiệp, người Kinh trang bị thêm các loại tàu cá gắn máy và tàu cá buồm có đèn, cùng với ngư cụ chiếu sáng, thiết bị dò tìm và các phương tiện khác, nhờ đó sản lượng cá tăng lên đáng kể. Đồng thời, họ tận dụng lợi thế môi trường để nuôi trai lấy ngọc tự nhiên, xây dựng các cơ sở nuôi ngọc trai nhân tạo và đẩy mạnh hoạt động nuôi trồng nhân tạo.
Sau Hội nghị Trung ương 3 khóa XI của Đảng Cộng sản Trung Quốc, công cuộc cải cách và mở cửa đã tạo ra những thay đổi to lớn đối với ba đảo của người Kinh. Năm 1992, Khu Phát triển Đông Hưng được thành lập. Cùng năm đó, Quốc vụ viện phê chuẩn Đông Hưng trở thành một đô thị mở cửa ven biên giới và Văn phòng Đặc khu của Quốc vụ viện phê chuẩn việc thành lập Khu Hợp tác Kinh tế Biên giới Đông Hưng. Sau đó, các chính sách về sản xuất và tiêu thụ thuỷ sản từng bước được nới lỏng, thương mại biên giới Trung Quốc–Việt Nam cũng bắt đầu được khôi phục. Những thay đổi này đã tạo cho người Kinh, cư trú tại trấn Giang Bình, thành phố Đông Hưng, một cơ hội lịch sử hiếm có để phát triển kinh tế và chấn hưng dân tộc.
Sau cải cách và mở cửa, người Kinh đã thay đổi tình trạng trước đây chủ yếu dựa vào những chiếc lưới kéo nhỏ và bè tre nhỏ để sản xuất. Họ bắt đầu sử dụng động cơ đuôi gắn cho bè có kích thước nhỏ, tốc độ cao, vận hành linh hoạt và tiêu hao ít nhiên liệu, đồng thời sử dụng các loại ngư cụ tiên tiến, qua đó bảo đảm thu nhập tương đối ổn định từ hoạt động đánh bắt ngoài biển. Song song với đánh bắt hải sản, người Kinh không ngừng mở rộng thị trường, phát triển ngành chế biến thủy sản, nâng cao hiệu quả kinh tế tổng hợp của hoạt động ngư nghiệp.
Sau cải cách và mở cửa, nuôi trồng thủy sản trên các vùng mặt nước ven biển trên đất liền, vùng nước ven bờ và bãi triều nông đã trở thành một ngành kinh tế mới có hiệu quả cao tại ba đảo của người Kinh, đồng thời đóng vai trò quan trọng trong công cuộc xóa đói giảm nghèo và làm giàu của cộng đồng này. Ba đảo của người Kinh có hơn 6.000 ha diện tích bãi triều nông có thể khai thác, sử dụng; ngoài ra còn có hàng nghìn hecta mặt nước ven biển trên đất liền có thể phát triển thành khu nuôi trồng thủy sản nước mặn, cùng hàng nghìn hecta vùng đất trũng nội địa có thể được cải tạo thành các khu nuôi trồng thủy sản nước mặn. Những nguồn tài nguyên thủy sản có nhiều lợi thế này đã bắt đầu được khai thác và sử dụng, mang lại những hiệu quả kinh tế đáng kể. Thôn Vu Đầu có khoảng 600 ha diện tích có thể khai thác để nuôi trồng; hiện đã đưa vào sử dụng khoảng 200 ha mặt nước, dùng để nuôi các loại thủy sản như tôm sú, ngao, ốc, nghêu bùn và các loài khác.
Sau cải cách và mở cửa, thương mại biên giới và du lịch trở thành hai ngành kinh tế trụ cột mới nổi của người Kinh. Người Kinh là một dân tộc xuyên biên giới, có ngôn ngữ và truyền thống văn hóa chung với người Việt, dân tộc chiếm đa số ở Việt Nam. Nhờ điều kiện địa lí đặc biệt thuận lợi, họ đã đẩy mạnh phát triển thương mại biên giới. Trong những năm đầu thập niên 1990, chỉ trong vài năm, hầu như gia đình nào cũng có người tham gia hoạt động thương mại biên giới; thậm chí có những gia đình cả nhà cùng tham gia.[4]
Văn hóa
[sửa | sửa mã nguồn]Người Kinh ưa thích các hình thức hát đối đáp, với giai điệu du dương, giàu chất trữ tình. Các nhạc cụ truyền thống của họ gồm đàn nhị, sáo, trống, chiêng và đàn bầu — một nhạc cụ độc đáo của dân tộc này. Trong kho tàng văn hoá dân gian có rất nhiều truyện kể và truyền thuyết. Các điệu múa được yêu thích thường sử dụng đèn lồng, những thanh gậy nhiều màu sắc, các vật phẩm thêu và hình tượng rồng.
Trang phục truyền thống của người Kinh đơn giản và thiết thực. Theo truyền thống, phụ nữ mặc áo ngắn bó sát, không có cổ, cài khuy phía trước, tương tự trang phục phổ biến ở miền Nam Việt Nam, kết hợp với quần rộng màu đen hoặc nâu. Khi ra ngoài, họ khoác thêm áo dài màu sáng, tay áo hẹp. Nam giới mặc áo dài đến đầu gối và thắt đai ngang eo. Ngày nay, phần lớn người Kinh ăn mặc tương tự người Hán sống lân cận, mặc dù một số phụ nữ cao tuổi vẫn giữ trang phục truyền thống, còn một số phụ nữ trẻ vẫn giữ kiểu vấn tóc và tục nhuộm răng đen.
Nhiều người Kinh theo Phật giáo hoặc Đạo giáo, một bộ phận nhỏ theo Công giáo. Lễ hội lớn nhất của người Kinh là Lễ hội Hát đình, và lễ hội này đã được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia của Trung Quốc.[5]
Tín ngưỡng
[sửa | sửa mã nguồn]Tín ngưỡng tôn giáo của người Kinh mang tính đa thần giáo, đồng thời có sự giao thoa giữa Đạo giáo và Phật giáo; một bộ phận người Kinh cũng theo Công giáo.
Ngôi chùa lớn nhất ở ba đảo của người Kinh là Linh Quang Thiền tự. Chiếc chuông đồng trong chùa được đúc năm 1787, bên trong thờ Bồ Tát Quan Thế Âm.
Ngoài ra còn có miếu Tam Bà, bên trong thờ Quan Thế Âm và là nơi phụ nữ thường đến cầu con; và miếu Ưu Bà, bên trong thờ Phục Ba tướng quân Mã Viện, một danh tướng thời Đông Hán.
Ẩm thực
[sửa | sửa mã nguồn]Trong tập quán ăn uống, người Kinh lấy gạo làm lương thực chính, còn khoai lang và khoai môn được dùng làm lương thực phụ. Họ ưa thích cá, tôm, cua, nước mắm và các sản phẩm chế biến từ gạo nếp. Phụ nữ có tục nhai trầu. Người Kinh đặc biệt ưa thích và có sở trường chế biến các món từ cá, tôm.
Các gia đình ngư dân người Kinh thường làm một loại nước chấm từ cá cơm được ướp muối, gọi là nước mắm, một trong những sản phẩm đặc trưng của vùng người Kinh. Nước mắm là một loại gia vị truyền thống của người Kinh. Cách chế biến là trước hết rửa sạch cá cơm, cho vào chum lớn hoặc thùng gỗ, cứ một lớp cá lại rắc một lớp muối, nén chặt, đậy kín. Sau vài tháng, cá nhỏ dần dần phân huỷ và tiết ra một loại chất lỏng màu đỏ, gọi là nước bổi. Nước bổi sau lần lọc đầu tiên có dạng dầu, mùi thơm đậm và vị ngọt dịu, gọi là nước mắm cốt; nước bổi sau lần lọc thứ hai được gọi là nước mắm long 2, có màu sắc và hương vị kém hơn một chút; sau lần lọc thứ ba, phần xương cá và bã còn lại được lấy ra, có thể dùng làm thức ăn gia súc hoặc phân bón. Nước mắm vừa được dùng để nêm gia vị, vừa dùng làm nước chấm trong bữa ăn.
Ngoài ra, nam nữ người Kinh đều thích ăn một loại bánh nếp hình tròn, thơm giòn và dễ ăn, gọi là “bánh đa nướng”. Loại bánh này được làm từ bột gạo xay, hấp chín, rắc vừng rồi đem phơi khô, sau đó nướng trên than hồng. Các gia đình người Kinh nhìn chung đều ưa thích đồ ngọt và thường dùng cháo nếp đường để khoản đãi khách.
Kiến trúc
[sửa | sửa mã nguồn]Trước đây, các gia đình người Kinh đều sinh sống giữa những bãi đất hoang ven biển và những khu rừng rậm. Nhà ở hết sức thô sơ, chủ yếu là những túp lều tranh, vách được đan bằng các thanh gỗ thô và nan tre; một số nơi trát thêm một lớp bùn, hoặc dùng phên tre kẹp cỏ tranh, rơm rạ làm tường. Mái nhà được lợp bằng cỏ tranh, cành lá cây hoặc rơm; chỉ một số rất ít gia đình có điều kiện lợp ngói. Bốn góc nhà có các trụ kê bằng gỗ hoặc tre lớn. Trên các trụ này, người ta đặt những thanh gỗ và nan tre thô đan ngang dọc, rồi phủ lên trên bằng chiếu tre thô hoặc tấm lót bằng cỏ, tạo thành một dạng “sàn nhà”. Kiểu nhà tranh thô sơ này được người Kinh gọi là “nhà sàn”. Nó còn lưu giữ dấu ấn văn hóa cổ của kiểu kiến trúc “lan can” của Bách Việt. Tuy nhiên, do điều kiện nghèo khó nên kiến trúc được làm hết sức đơn giản: con người sinh sống trên “sàn”, còn phía dưới là nơi gia cầm trú ngụ.
Từ những năm 1950, cùng với sự phát triển không ngừng của sản xuất, điều kiện cư trú của người Kinh bắt đầu thay đổi. Dấu hiệu rõ rệt nhất của sự thay đổi này là sự xuất hiện ngày càng phổ biến của nhà đá mái ngói. Đây là loại nhà được xây bằng những khối đá màu nâu nhạt hình chữ nhật, mỗi khối dài khoảng 0,75 m, rộng 0,25 m và cao 0,20 m. Nhà đá mái ngói được phân chia bằng đá tấm, nan tre, ván gỗ hoặc vật liệu tương tự thành ba gian trái, giữa và phải. Gian giữa là “chính sảnh”, dân gian gọi là “gian chính”; trên bức tường phía sau đặt một bàn thờ, dân gian gọi là “bàn thờ gia tiên”. Ngoài việc dùng làm nơi thờ thần vào các dịp lễ hội, chính sảnh còn là nơi tiếp khách, ăn uống, uống trà và trò chuyện trong sinh hoạt thường ngày, tức đồng thời đóng vai trò như phòng khách. Hai gian bên trái và bên phải được sử dụng làm phòng ngủ hoặc nhà bếp.
Sau cải cách và mở cửa, điều kiện nhà ở của cư dân Kinh đã được cải thiện đáng kể. Phần lớn các hộ dân đã xây dựng những ngôi nhà nhiều tầng bằng bê tông cốt thép, với nội thất ngay ngắn và đẹp đẽ. Xung quanh nhà thường trồng cây ăn quả, tre, cây dứa sợi, vạn niên thanh, xương rồng, dừa và các loại cây khác; vừa làm đẹp cảnh quan, vừa có tác dụng chắn gió và ngăn cát.[4]
Ngôn ngữ
[sửa | sửa mã nguồn]Người Kinh có ngôn ngữ riêng của dân tộc mình. Tuy nhiên, do các yếu tố ngôn ngữ rất phức tạp, các nhà ngôn ngữ học gặp khó khăn trong việc xác định hệ ngữ của ngôn ngữ này. Do người Kinh và người Hán chung sống hữu nghị trong thời gian dài, đại bộ phận người Kinh đều sử dụng phổ biến tiếng Hán (phương ngữ Quảng Đông) và chữ Hán.
Trong lịch sử, người Kinh từng sử dụng chữ Nôm. “Chữ Nôm” theo nghĩa gốc là chữ của phương Nam, tức hệ thống chữ Nôm được người Kinh hình thành vào cuối thế kỉ XIII trên cơ sở vận dụng chữ Hán để tạo ra hệ thống chữ viết riêng của dân tộc mình. Trước khi nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa thành lập, chữ Nôm vẫn còn được sử dụng trong các sách hát và kinh sách tôn giáo. Hiện nay, phần lớn những người còn biết hát bằng tiếng Kinh — trong đó “哈亭” được phiên âm là “hát đình” trong tiếng Kinh — đều là người cao tuổi trên 50. Trong toàn bộ ba đảo của người Kinh, chỉ còn hơn mười người cao tuổi còn biết chữ Nôm.
Cùng với sự nâng cao mức sống kinh tế, một bộ phận người Kinh bắt đầu triển khai các hoạt động nhằm bảo tồn ngôn ngữ và chữ viết dân tộc của mình.[4]
Văn học
[sửa | sửa mã nguồn]Các truyện dân gian, thần thoại và truyền thuyết được lưu truyền bằng hình thức truyền miệng trong cộng đồng người Kinh rất phong phú về nội dung và sinh động về tình tiết, đem lại cho người nghe cả giá trị tư tưởng lẫn sự thưởng thức cái đẹp. Những tác phẩm tiêu biểu gồm “Trấn Hải Đại Vương”, “Tống Trân và Trần Cúc Hoa”, “Điền Đầu Công”, “Kế Thúc”, “Lưu Nhị đánh quỷ Tây” và một số tác phẩm khác.
Do người Kinh và người Hán có quan hệ giao lưu hữu nghị lâu đời và ảnh hưởng lẫn nhau, những truyện dân gian của người Hán như “Lương Sơn Bá và Chúc Anh Đài” và “Câu chuyện Đổng Vĩnh” cũng được lưu truyền rộng rãi tại các vùng người Kinh.
“Kinh kịch” là loại hình sân khấu truyền thống của người Kinh, còn được gọi là “kịch chèo”, mang những đặc trưng dân tộc riêng biệt. Các vở truyền thống gồm “Nguyễn Văn Long anh dũng giết giặc”, “Đợi Hồng Nương” và một số vở khác. Các vở kịch cổ của người Hán như “Nhị độ mai” cũng được lưu truyền tại các vùng người Kinh.[4]
Phong tục
[sửa | sửa mã nguồn]Lễ hội
[sửa | sửa mã nguồn]Các lễ hội dân tộc chủ yếu của người Kinh gồm “Lễ hội Hát múa cửa đình”, Tết Nguyên đán, Tết Trung Nguyên, Lễ Ăn cơm mới và một số lễ hội khác. Lễ hội Hát múa cửa đình là lễ hội dân tộc long trọng nhất trong hệ thống phong tục theo thời tiết và mùa vụ của người Kinh, bao gồm bốn hoạt động quan trọng: thờ thần, cúng tổ tiên, vui chơi văn nghệ và uống rượu cộng đồng. Ngày tổ chức Lễ hội Hát múa cửa đình không giống nhau giữa các địa phương: tại hai đảo Vạn Vĩ và Vu Đầu, lễ hội diễn ra vào ngày mồng 10 tháng 6 âm lịch; tại đảo Sơn Tâm vào ngày mồng 10 tháng 8; còn tại thôn Hồng Khảm vào ngày rằm tháng Giêng.
Lễ hội Hát múa cửa đình được tổ chức tại “đình Hát”, và mỗi địa phương đều xây dựng một đình Hát. Đình Hát ở các làng đều được xây bằng loại gỗ tốt, kết cấu chắc chắn và mang hình thức kiến trúc dân tộc độc đáo. Chính giữa nóc mái có phù điêu trang trí mang hình tượng song long tranh châu, biểu tượng mang ý nghĩa cát tường, vui mừng. Bên trong đình Hát được chia thành hai gian phụ bên trái, bên phải và một chính điện; trong chính điện đặt các thần vị của những vị thần được người Kinh tôn thờ. Trên các cột trong điện đều chạm khắc hoặc viết các câu đối, thơ ca mang đậm đặc trưng phong tục dân tộc.
Toàn bộ quá trình diễn ra lễ hội nhìn chung được chia thành bốn phần:
| Đón thần | Vào ngày trước khi bắt đầu “hát đình”, mọi người tập hợp thành đội, mang cờ, cầm lọng, khiêng thần vị ra bờ biển để từ xa nghênh đón thần linh, sau đó rước thần vào đình Hát. |
| Tế thần | Nghi thức tế thần được tiến hành vào khoảng 3 giờ chiều ngày lễ hội. Trong khi tế thần, người chủ lễ đọc văn tế. |
| Nhập tiệc, nghe hát đình | Sau khi tế thần kết thúc, mọi người vào bàn dự tiệc và nghe hát đình; hoạt động này được gọi là “ngồi mừng”, còn gọi là “tiệc hát”. Mỗi bàn có từ 6 đến 8 người. Ngoài một phần rượu và thức ăn do “trưởng hát” cung cấp, phần lớn món ăn do từng gia đình tự chuẩn bị; trong mỗi bữa, những người tham dự lần lượt mang món ăn đến góp vào tiệc. Mọi người vừa ăn vừa nghe “các đào hát” hát. Phụ nữ chỉ mang thức ăn lên bàn, không được ngồi vào bàn tiệc; phụ nữ và trẻ em đều đứng bên ngoài đình Hát để nghe hát. Hoạt động “hát đình” kéo dài liên tục ba ngày. |
| Tiễn thần | Sau khi “hát đình” kết thúc, thần linh được đưa tiễn. Khi làm lễ tiễn thần, nhất thiết phải đọc “Văn tiễn thần”. |
Người Kinh tổ chức Tết Trung Nguyên vào ngày rằm tháng bảy âm lịch. Sáng ngày lễ, người ta nấu cơm nếp và cháo nếp đường để cúng tổ tiên; đến trưa thì làm thịt gà, vịt, nấu thịt lợn và các món khác để cúng tổ tiên, sau đó mọi người cùng ăn uống và dùng rượu. Trước năm 1949, các gia đình người Kinh còn đốt quần áo giấy, giày giấy, hòm giấy, tiền vàng mã và thỏi vàng bạc bằng giấy để cúng tế tổ tiên.
Vào ngày mồng 10 tháng 10 âm lịch, sau khi thu hoạch lúa mới, người Kinh làm lễ cúng Điền Đầu Công để tạ ơn vị thần đã phù hộ cho mùa màng bội thu; lễ này được gọi là “Lễ hội Ăn gạo mới”. Chiều ngày mồng 10 tháng 10, mỗi gia đình nấu cơm bằng gạo mới để dâng cúng Điền Đầu Công và tổ tiên, sau đó cả gia đình cùng ăn cơm gạo mới.
Hôn nhân và gia đình
[sửa | sửa mã nguồn]Tổ chức gia đình của người Kinh là gia đình nhỏ theo chế độ phụ hệ, do người cha hoặc nam giới trưởng thành giữ vai trò chủ gia đình. Tại các địa phương như Vạn Vĩ, Vu Đầu, Sơn Tâm, Đàm Cát, Hồng Khảm và những nơi khác, mỗi hộ trung bình không quá 5 người. Chỉ một số ít gia đình có ba hoặc bốn thế hệ cùng chung sống, có những gia đình đông tới hơn mười người.
Trong quá khứ, người Kinh thực hiện chế độ một vợ một chồng. Trước đây, người Kinh nhìn chung không kết hôn với người thuộc dân tộc khác; những người cùng họ hoặc còn trong phạm vi năm đời để tang không được kết hôn; đặc biệt nghiêm cấm hôn nhân giữa những người có quan hệ cô – anh em họ. Một bộ phận người Kinh theo Công giáo, do đó chế độ và nghi thức hôn nhân của họ được thực hiện theo giáo luật Công giáo và không còn tuân thủ các quy định hôn nhân truyền thống của dân tộc.
Cách thức nam nữ thanh niên Kinh yêu đương có những nét đặc sắc riêng. Họ dùng tiếng hát để trao đổi tình cảm, làm quen kết bạn và tìm người bạn đời phù hợp. Trước đây, tại các vùng người Kinh còn tồn tại một phong tục đính hôn đặc biệt gọi là “đôi dép thành hôn”. Theo tục lệ này, nhà trai nhờ người mai mối đến nhà gái cầu hôn. Người mai mối tùy ý lấy một chiếc dép mà người con trai đang đi; sau đó cha mẹ cô gái tùy ý lấy ra một chiếc dép của con gái mình. Nếu hai chiếc dép ghép thành một đôi — một chiếc bên trái và một chiếc bên phải — thì hôn sự được xem là thành; nếu không ghép thành đôi thì hôn sự chấm dứt. Sau này, phong tục hôn nhân này đã thay đổi; nam nữ thanh niên được tự do yêu đương và đăng ký kết hôn.
Điều kiêng kị
[sửa | sửa mã nguồn]Người Kinh cũng có những điều kiêng kị gắn với đời sống nghề cá. Chẳng hạn, khi đến làm khách tại gia đình ngư dân, tuyệt đối không nên nói “cơm bị cháy” (饭烧焦了), bởi từ chỉ “cháy” (焦) trong tiếng Trung đồng âm với từ “đá ngầm” (礁), mang ý nghĩa không may; ngư dân đặc biệt sợ tàu thuyền va phải đá ngầm.
Khi ở trên thuyền, không nên nói từ “dầu” (油) mà gọi dầu là “nước trơn” (滑水), bởi chữ “trơn” gợi nghĩa “thuận lợi”, “trôi chảy”, “suôn sẻ”, trong khi “dầu” đồng âm với từ “bơi” (游); theo quan niệm kiêng kị của ngư dân, chỉ khi thuyền bị thủng, người rơi xuống nước thì mới phải “bơi”.
Khi di chuyển đồ vật, phải nhấc đồ vật lên rồi di chuyển, không được đẩy hoặc kéo lê trên mặt đất, bởi cách làm đó bị xem là mang hàm ý “mắc cạn”, một điềm không tốt đối với cộng đồng có đời sống gắn bó mật thiết với biển.
Phân bố
[sửa | sửa mã nguồn]| Người Kinh ở Trung Quốc | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Xem thêm
[sửa | sửa mã nguồn]Tham khảo
[sửa | sửa mã nguồn]- ↑ "京 族". Đảng Cộng sản Trung Quốc. Bản gốc lưu trữ ngày 3 tháng 10 năm 2020. Truy cập ngày 10 tháng 9 năm 2020.
- ↑ Trần Đức Thanh Phong, Trần Đức Giang, Đỗ Thông Minh. Kỷ niệm 100 năm phong trào Đông Du. Tokyo: Tân Văn, 2005
- ↑ Nhân Tuấn Ngô Quốc Dũng. Biên giới Việt Trung 1885-2000. Marseille: Dũng Châu, 2005. trang 87-116.
- 1 2 3 4 "Người Kinh". www.neac.gov.cn. Uỷ ban Sự vụ Dân tộc Nhà nước Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa. ngày 10 tháng 3 năm 2020. Lưu trữ bản gốc ngày 25 tháng 8 năm 2026. Truy cập ngày 25 tháng 8 năm 2026.
- ↑ "连庆8天!京族一年一度最盛大的民族传统节日来了". sohu.com. Sohu.
- ↑ "1-6 各地区分性别、民族的人口" [1-6 Dân số theo giới tính và dân tộc]. 中国2010年人口普查资料 [Dữ liệu điều tra dân số năm 2010 của Trung Quốc]. Nhà xuất bản Thống kê Trung Quốc.
{{Chú thích sách}}: Đã bỏ qua|work=(trợ giúp)
Liên kết ngoài
[sửa | sửa mã nguồn]- Dân tộc Kinh ở Quảng Tây: Trích dịch từ Trung Quốc Nam phương dân tộc sử
- The Jing ethnic minority
- Đường di chuyển của người tiền sử theo Map of early human migration patterns Lưu trữ ngày 3 tháng 10 năm 2008 tại Wayback Machine
- Làng quê Việt trên đất Trung Hoa
- Dân tộc Kinh ở Giang Bình (Đông Hưng, Quảng Tây, Trung Quốc) của tác giả Nguyễn Thị Phương Châm trên talawas
- Thăm làng Việt cổ 500 năm ở Trung Quốc