Ngụy biện

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm

Ngụy biện là việc sử dụng các lập luận một cách sai lầm, không hợp lý, cố ý vi phạm các quy tắc logic trong suy luận.[1] Một lý luận ngụy biện có thể có ý lừa đảo bằng cách làm cho sự việc có vẻ tốt hơn so với thực tế. Một số ngụy biện cố ý để nhằm mục đích thao tác, đánh lạc hướng người nghe, người đọc, làm cho họ nhầm tưởng cái sai là đúng và cái đúng là sai. Những sai lầm không cố ý trong suy luận do ẩu tả, thiếu hiểu biết được gọi là ngộ biện.[2]

Các loại ngụy biện[sửa | sửa mã nguồn]

Aristotle là người đầu tiên hệ thống hóa các lỗi logic vào một danh sách, để có thể bác bỏ luận điểm của đối thủ như là một cách để giành chiến thắng một cuộc tranh cãi.[3] Văn kiện " Sophistical Refutations" (De Sophisticis Elenchis) của Aristotle xác định mười ba loại ngụy biện. Các nhà logic học về sau này xác định thêm hàng chục loại ngụy biện khác nữa.

  • Ngụy biện "Khái quát hóa vội vã" (Hasty Generalization)

Chỉ dùng ví dụ cho vài trường hợp nhỏ để khái quát hóa cho cộng đồng. Mẫu S được lấy từ dân cư P. Mẫu S là một phần rất nhỏ trong dân P. Kết luận C được rút ra từ mẫu S.

  • Ngụy biện lợi dụng cảm xúc (appeal to emotion)

Dùng các từ ngữ cảm tính để đánh vào cảm xúc, tâm lý của người đối thoại hay khán giả để giành được sự đồng thuận cho luận điểm. X phải là sự thật. Hãy tưởng tượng nó sẽ buồn như thế nào nếu nó không đúng sự thật.

  • Ngụy biện kết luận vội vã (jumping to conclusions)

Loại ngụy biện đưa ra vài dữ kiện, nhận định không đầy đủ và đi đến kết luận vội vã, thiếu logic, thiếu chính xác.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Frans, van Eemeren; Bart, Garssen; Bert, Meuffels (2009). “1”. Fallacies and judgements of reasonableness, Empirical Research Concerning the Pragma-Dialectical Discussion Rules (bằng tiếng Anh). Dordrecht: Springer Science+Business Media B.V. tr. 1. ISBN 978-90-481-2613-2. 
  2. ^ Ngụy biện
  3. ^ Frans, van Eemeren; Bart, Garssen; Bert, Meuffels (2009). “1”. Fallacies and judgements of reasonableness, Empirical Research Concerning the Pragma-Dialectical Discussion Rules (bằng tiếng Anh). Dordrecht: Springer Science+Business Media B.V. tr. 2. ISBN 978-90-481-2613-2. 

Đọc thêm[sửa | sửa mã nguồn]

  • Charles Leonard Hamblin, Fallacies, Methuen London, 1970. reprinted by Vale Press in 1998 as ISBN 0-916475-24-7.
  • Hans V. Hansen; Robert C. Pinto (1995). Fallacies: classical and contemporary readings. Penn State Press. ISBN 978-0-271-01417-3. 
  • Frans van Eemeren; Bart Garssen; Bert Meuffels (2009). Fallacies and Judgments of Reasonableness: Empirical Research Concerning the Pragma-Dialectical Discussion. Springer. ISBN 978-90-481-2613-2. 
  • Doug Walton, Informal logic: A handbook for critical argumentation. Cambridge University Press, 1989.
  • Douglas, Walton (1987). Informal Fallacies. Amsterdam: John Benjamins. 
  • Walton, Douglas (1995). A Pragmatic Theory of Fallacy. Tuscaloosa: University of Alabama Press. 
  • Walton, Douglas (2010). “Why Fallacies Appear to Be Better Arguments than They Are”. Informal Logic 30 (2): 159–184. 
  • John Woods (logician) (2004). The death of argument: fallacies in agent based reasoning. Springer. ISBN 978-1-4020-2663-8. 

Văn kiện lịch sử

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]