Ngữ hệ Iroquois

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Buớc tưới chuyển hướng Bước tới tìm kiếm

Ngữ hệ Iroquois

Picto infobox comicballoon.png
Phân bố
địa lý
Miền đông Bắc Mỹ
Ngôn ngữ nguyên thủy:Iroquois nguyên thủy
Ngôn ngữ con:
ISO 639-2 / 5:iro
Glottolog:iroq1247[1]
{{{mapalt}}}
Phân bố của ngữ hệ Iroquois thời kỳ tiền tiếp xúc với người châu Âu.

Ngữ hệ Iroquois là một ngữ hệ bản địa châu Mỹ hiện diện tại Bắc Mỹ. Nhiều ngôn ngữ trong hệ thiếu phụ âm môi, và tất cả chúng đều có tính hỗn nhập.[2]

Hiện nay, mọi ngôn ngữ Iroquois trừ tiếng Cherokee và tiếng Mohawk đều đang bị đe dọa nghiêm trọng, với chỉ một số người nói lớn tuổi còn sót lại.[3]

Phân loại[sửa | sửa mã nguồn]

Nam Iroquois
Cherokee
Bắc Iroquois
Iroquois Hồ
Five NationsSusquehannock
Seneca–Onondaga
Seneca–Cayuga
Seneca (bị đe dọa)
Cayuga (bị đe dọa)
Onondaga
Onondaga (bị đe dọa)
Mohawk–Oneida
Oneida (bị đe dọa)
Mohawk
Susquehannock
Susquehannock (†)
Huron
Wyandot (HuronPetun) (†)
Wenrohronon (†)
Neutral (†)
Erie (†)
Tuscarora–Nottoway
Tuscarora (gần tuyệt chủng)
Nottoway (†)
Không rõ
Laurentia (†)

Mối quan hệ[sửa | sửa mã nguồn]

Có giả thuyết về việc kết hợp các ngữ hệ Iroquois, Sioux, và Caddo thành hệ Macro-Sioux nhưng điều này vẫn chưa được chứng minh (Mithun 1999:305).

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Nordhoff, Sebastian; Hammarström, Harald; Forkel, Robert và đồng nghiệp biên tập (2013). “Iroquoian”. Glottolog. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology. 
  2. ^ Mithun, Marianne. “Grammaticalization and Polysynthesis: Iroquoian” (PDF). Truy cập ngày 8 tháng 6 năm 2015. 
  3. ^ “Iroquoian Languages”. www.languagegeek.com. Truy cập ngày 9 tháng 8 năm 2015. 
  • Barbeau, C. Marius (1960), Huron-Wyandot Traditional Narratives in Translations and Native Texts, National Museum of Canada Bulletin 47; Anthropological Series 165, [Ottawa]: Canada Dept. of Northern Affairs and National Resources, OCLC 1990439 .
  • Binford, Lewis R. (1967), “An Ethnohistory of the Nottoway, Meherrin and Weanock Indians of Southeastern Virginia”, Ethnohistory (Ethnohistory, Vol. 14, No. 3/4) 14 (3/4): 103–218, JSTOR 480737, doi:10.2307/480737 .
  • Chilton, Elizabeth (2004), “Social Complexity in New England: AD 1000–1600”, trong Pauketat, Timothy R.; Loren, Diana Dipaolo, North American Archaeology, Malden, MA: Blackwell Press, tr. 138–60, OCLC 55085697 .
  • Goddard, Ives biên tập (1996), Handbook of North American Indians, Vol. 17: Languages, Washington, DC: Smithsonian Institution, ISBN 0-16-048774-9, OCLC 43957746 .
  • Lounsbury, Floyd G. (1978), “Iroquoian Languages”, trong Trigger, Bruce G., Handbook of North American Indians, Vol. 15: Northeast, Washington, DC: Smithsonian Institution, tr. 334–43 [unified volume Bibliography, pp. 807–90], OCLC 58762737 .
  • Mithun, Marianne (1984), “The Proto-Iroquoians: Cultural Reconstruction from Lexical Materials”, trong Foster, Michael K.; Campisi, Jack; Mithun, Marianne, Extending the Rafters: Interdisciplinary Approaches to Iroquoian Studies, Albany: State University of New York Press, tr. 259–82, ISBN 0-87395-781-4, OCLC 9646457 .
  • Mithun, Marianne (1985), “Untangling the Huron and the Iroquois”, International Journal of American Linguistics 51 (4): 504–7, JSTOR 1265321, doi:10.1086/465950 .
  • Mithun, Marianne (1999), The Languages of Native North America, Cambridge: Cambridge University Press, ISBN 0-521-23228-7, OCLC 40467402 .
  • Rudes, Blair A. (1993), “Iroquoian Vowels”, Anthropological Linguistics 37 (1): 16–69 .

Đọc thêm[sửa | sửa mã nguồn]

  • Driver, Harold E. 1969. Indians of North America. 2nd edition. University of Chicago Press. ISBN 9780226164670
  • Ruttenber, Edward Manning. 1992 [1872]. History of the Indian tribes of Hudson's River. Hope Farm Press.
  • Snow, Dean R. 1994. The Iroquois. Blackwell Publishers. Peoples of America. ISBN 9781557862259
  • Snow, Dean R.; Gehring, Charles T; Starna, William A. 1996. In Mohawk country: early narratives about a native people. Syracuse University Press. An anthology of primary sources from 1634-1810.