Ngu Cơ

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Ngu Cơ

Ngu Cơ (chữ Hán: 虞姬; ? - 202 TCN), thường gọi Ngu mỹ nhân (虞美人), là vương phi của Tây Sở Bá Vương Hạng Vũ, một vị tướng quân phiệt lẫy lừng thời Hán Sở tranh hùng.

Cuộc đời của bà nổi tiếng qua việc là hồng nhan tri kỷ của Sở Bá vương Hạng Vũ. Cái chết của bà tại Cai Hạ trở thành nỗi bi ca nổi tiếng truyền tụng nhiều đời, nhất là trong nghệ thuật, thơ, phú, hội họa, điện ảnh,... Cái chết của bà gắn liền với điển tích "Bá vương biệt cơ" (霸王别姬).

Cuộc đời[sửa | sửa mã nguồn]

Ngu Cơ có tên là Ngu Diệu Dực (虞妙弋), người nước Sở. Ngày tháng năm sinh của Ngu Cơ đến ngay hiện vẫn chưa rõ và có hai giả thiết khác nhau về quê quán của bà. Giả thiết thứ nhất nói bà đến từ Nhan Tập Trấn (顏集镇) ở Thuật Dương, trong khi giả thiết thứ hai nói bà đến từ Tô Châu.

Năm 209 TCN, Hạng Vũ và chú là Hạng Lương khởi nghĩa để lật đổ nhà Tần. Anh trai của Ngu Cơ là Tử Kỳ khi đó là tướng quân trong đội quân của Hạng Lương. Ngu Cơ do vậy gặp được Hạng Vũ, đem lòng yêu ông và trở thành vương phi. Kể từ đó bà luôn đi theo Hạng Vũ trong các chiến dịch quân sự của ông và không bao giờ chịu ở lại phía sau.

Năm 202 TCN, Hạng Vũ bị bao vây ở thành Cai Hạ bởi liên quân của Lưu Bang, Hàn TínBành Việt. Quân Hán hát các bài hát dân gian của đất Sở để tạo ra một ấn tượng là Sở đã bị quân Hán chiếm. Tinh thần chiến đấu của quân Hạng Vũ giảm mạnh và một số binh lính đã đào ngũ bỏ trốn. Tuyệt vọng, Hạng Vũ dùng rượu và hát bài Cai Hạ ca để bày tỏ nỗi buồn của mình. Ngu Cơ biểu diễn một màn múa kiếm và hát hòa theo. Để ngăn cho Hạng Vũ khỏi bị phân tâm bởi tình yêu của ông dành cho bà, Ngu Cơ tự tử bằng thanh gươm của Hạng Vũ sau khi hát. Bà do đó đã được chôn cất tại Cai Hạ.

Trong Biệt Bá Vương[sửa | sửa mã nguồn]

Ngu Cơ thường xuyên đi cùng Hạng Vũ tướng mạo tuyệt vời lại thạo cung kiếm ra chiến trận, sát cánh cùng Sở Bá vương trong suốt nhiều năm chinh chiến. Nàng sở hữu nét đẹp trong sáng như tiên nữ giáng phàm, đôi mắt hồ thu, cái nhìn mơ màng xa xăm, giọng nói nhẹ như gió, cử chỉ uyển chuyển tựa mây đã choán hết trái tim trượng phu. Đoạn tiễn biệt giữa hai người trong thành Cai Hạ là một đoạn bi tráng rất nổi tiếng trong lịch sử Trung Quốc được Sử ký của Tư Mã Thiên nhắc tới.

Hạng Vũ và Lưu Bang vốn đã giảng hoà ở Hồng Câu để chia đôi thiên hạ. Nhưng sau đó Lưu Bang bội ước đánh úp Hạng vương khiến Hạng vương phải chạy vào thành Cai Hạ.

Hạng vương đóng quân ở trong thành Cai Hạ, binh ít, lương hết. Quân Hán và quân chư hầu bổ vây mấy vòng. Đang đêm, Hạng vương thức dậy nghe quân Hán ở bốn mặt đều hát giọng Sở, Hạng vương kinh hoàng, nói:

Hán đã lấy được Sở rồi sao? Sao mà người Sở lại đông như thế?

Đêm hôm đó Hạng vương uống rượu trong trướng cùng Ngu Cơ. Hạng vương đau đớn cảm khái làm bài thơ, được đời sau gọi là bài "Cai Hạ ca":

Lực bạt sơn hề, khí cái thế,
Thời bất lợi hề, Truy bất thệ
Truy bất thệ hề khả nại hà,
Ngu hề, Ngu hề nại nhược hà.

Dịch:

Sức dời núi, khí trùm trời,
Ô Truy chùn bước bởi thời không may!
Ngựa sao chùn bước thế này?
Ngu Cơ, biết tính sao đây hỡi nàng?

Hạng vương ca mấy lần, Ngu Cơ múa kiếm, hát hòa theo, lời ca rằng:

Hán:

漢兵已略地
四面楚歌聲
大王義氣盡
賤妾何聊生

Hán Việt:

Hán binh dĩ lược địa,
Tứ diện Sở ca thanh.
Trượng phu ý khí tận,
Tiện thiếp hà liêu sinh.

Dịch:

Quân Hán lấy hết đất,
Khúc Sở vang bốn bề.
Trượng phu chí lớn cạn,
Tiện thiếp sống làm chi.

Rồi Ngu Cơ lấy gươm tự vẫn để tránh làm vướng bận Hạng Vũ. Hạng Vương thấy Ngu Cơ chết, khóc chảy nước mắt, tả hữu đều khóc, không ai có thể ngẩng lên nhìn[1]. Sau đó Hạng Vũ chọn 28 kỵ binh trung thành, liều chết phá vòng vây của quân Hán vượt ra ngoài. Chạy đến sông Ô Giang thì cùng đường. Tự thấy không còn mặt mũi nào qua sông về Giang Đông tái dựng cơ đồ, đành tự vẫn.

Tương truyền nơi máu bà đổ xuống mọc lên một thứ cỏ hễ có rót rượu gần bên thì cỏ múa lả lướt như Ngu Cơ trong tiệc rượu của Hạng Vũ. Người ta gọi cỏ ấy là "Ngu mỹ nhân thảo". Lại có thuyết cho rằng hương hồn bà không tan, hóa thành 2 khóm cỏ trên mộ, ngày đêm cứ quấn quýt vào nhau, người ta gọi là Cỏ ngu.

Mối tình của Ngu Cơ và Hạng Vũ được đời sau truyền tụng và ca ngợi. Cảnh Hạng Vũ vĩnh biệt Ngu Cơ trước khi xuất trận lần cuối được đời sau diễn thành vở Kinh kịch nổi tiếng Bá Vương Biệt Cơ.

Phần mộ và nơi thờ[sửa | sửa mã nguồn]

Hiện có nhiều giả thuyết về phần mộ Ngu Cơ và nhiều nơi tại Trung Quốc có mộ Ngu Cơ[2]. Các nhà nghiên cứu Trung Quốc tổng kết có các địa danh về phần mộ và nơi thờ bà trong khu vực tỉnh Giang Tô, Trung Quốc như sau:

  • Huyện Định Viễn, tỉnh Giang Tô. Căn cứ vào ghi chép của Sử ký thì mộ Ngu Cơ tại đây. Ngày nay không còn dấu tích gì về mộ bà tại huyện này[3].
  • Huyện Linh Bích, tỉnh Giang Tô. Căn cứ theo ghi chép của sách Dư địa chí đời nhà Thanh thì ngôi mộ ở huyện này là mộ Ngu Cơ. Ngày nay vẫn còn ngôi mộ có bia ghi ba chữ "Nữ anh hùng"[3].
  • Núi Cài Hoa: nơi đây có miếu thờ Ngu Cơ. Tương truyền sau khi bà tự vẫn, Hạng Vũ lấy đầu bà treo lên cổ ngựa rồi phá vòng vây chạy ra. Lên một ngọn núi thì bông hoa lan mà bà cài trên tóc khi còn sống bị rơi, nên ngọn núi được gọi là Núi Cài hoa. Sau này nhân dân lập miếu thờ bà. Hằng năm đến ngày 3 tháng 3 âm lịch, người ta đến làm lễ cầu con tại miếu này[4].
  • Thôn Hoa Lan, huyện Giang Phổ, tỉnh Giang Tô. Theo thuyết này, Ngu Cơ không tự vẫn trong thành Cai Hạ mà cùng Hạng Vũ phá vây chạy thoát ra ngoài. Đến một đồng cỏ, bà đánh rơi cánh hoa lan cài lên tóc, từ đó tại đây mọc ra rất nhiều lan, gọi là thôn Hoa Lan. Chạy được một đoạn, Ngu Cơ tự biết không thể thoát sự truy đuổi của quân Hán nên đâm cổ tự vẫn ở phía tây một cây cầu nhỏ. Hạng Vũ vội vã mang chôn bà trong một cánh đồng hoang rồi chạy tiếp. Cây cầu gần chỗ bà tự vẫn gọi là cầu Thất Cơ (mất Ngu Cơ). Ngày nay hai địa danh thôn Hoa Lan và cầu Thất Cơ ở huyện Giang Phổ vẫn còn[5].

Trong văn hoá[sửa | sửa mã nguồn]

Mối tình của Ngu Cơ và Hạng Vũ là chủ đề của nhiều vở kịch, bộ phim và phim truyền hình, mặc dù không có nhiều thông tin về Ngu Cơ được ghi lại trong lịch sử.

Cảnh Hạng Vũ vĩnh biệt Ngu Cơ trước khi xuất trận lần cuối được diễn thành vở Kinh kịch nổi tiếng Bá Vương biệt cơ. Một cuốn tiểu thuyết cùng tên của Lí Bích Hoa đã được Trần Khải Ca chuyển thể thành phim đoạt giải thưởng. Các nhà thơ như Tô Đông PhaViên Mai cũng viết một số bài thơ về Ngu Cơ.

Các nữ diễn viên như Trần Ngọc Liên, Ngô Mỹ Hạnh, Dương Cung Như, Quan Chi LâmLưu Diệc Phi đã đóng vai Ngu Cơ trong phim điện ảnhphim truyền hình.

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  • Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
    • Hạng Vũ bản kỷ
  • Quách Vĩ Kiện, Đại An (2007), Bí ẩn về lịch sử nhân loại, Nhà xuất bản Hà Nội

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Sử ký, Hạng Vũ bản kỷ
  2. ^ Quách Vĩ Kiện, Đại An, sách đã dẫn, tr 151
  3. ^ a ă Quách Vĩ Kiện, Đại An, sách đã dẫn, tr 152
  4. ^ Quách Vĩ Kiện, Đại An, sách đã dẫn, tr 153
  5. ^ Quách Vĩ Kiện, Đại An, sách đã dẫn, tr 154