Nguyễn Đình Đức (khoa học gia)

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Buớc tưới chuyển hướng Bước tới tìm kiếm
Nguyễn Đình Đức
Chức vụ
Giáo sư của Đại học Quốc gia Hà Nội [1]
Thông tin chung
Sinh
Hà Nội

Nguyễn Đình Đức là một trong những nhà khoa học đầu ngành của Việt Nam trong lĩnh vực Cơ họcvật liệu composite. Ông là Giáo sư, TSKH - Trưởng phòng thí nghiệm Vật liệu và kết cấu tiên tiến, Chủ nhiệm Khoa Công nghệ Kỹ thuật Xây dựng - Giao thông của trường Đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội [2], Phó chủ tịch hội Cơ học Việt Nam. Ông cũng là thành viên Hội đồng chức danh Giáo sư ngành Cơ học của Việt Nam, Giám đốc Chương trình Kỹ thuật hạ tầng của Trường Đại học Việt Nhật [3], Trưởng Ban Đào tạo (Đại học và Sau đại học) của Đại học Quốc gia Hà Nội.

Tiểu sử[sửa | sửa mã nguồn]

Nguyễn Đình Đức sinh năm 1963 tại quê ngoại ở thôn Lai Xá, xã Kim Chung, huyện Hoài Đức (Hà Tây cũ), nay thuộc Hà Nội. Ông là cựu học sinh chuyên toán khóa 1 của tỉnh Hoàng Liên Sơn (1977-1980).

Năm 1984, ông tốt nghiệp cử nhân ngành Toán cơ tại trường Đại học Tổng hợp Hà Nội nay là Đại học Quốc gia Hà Nội.

Năm 1991, ông bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ Toán-Lý tại Đại học Tổng hợp Quốc gia Moscow và bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ khoa học về Khoa học kỹ thuật tại Viện Hàn lâm khoa học Nga vào năm 1997.

Năm 1999, khi mới 36 tuổi, ông được công nhận và cấp bằng phát minh về quy luật ứng xử của các vật liệu composite 3 pha có cấu trúc không gian 3Dm (nền, hạt và sợi) và đã được bầu là thành viên nước ngoài (Viện sỹ) của Viện Hàn lâm Khoa học Tự nhiên Nga.

Tại Đại hội V Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, năm 1999, ông được hiệp thương bầu vào Ban chấp hành Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Khóa V (1999-2004).

Với những cống hiến xuất sắc trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, Ông vinh dự được chọn là đại biểu chính thức dự Đại hội Thi đua yêu nước (Đại hội anh hùng và chiến sĩ thi đua toàn quốc) lần thứ VI, năm 2000 tại Hà Nội.

Khi về Việt Nam công tác, từ tháng 3 tới tháng 9 năm 2004, Giáo sư Nguyễn Đình Đức đảm nhiệm chức vụ Phó trưởng ban Đào tạo, Đại học Quốc gia Hà Nội. Từ tháng 10 năm 2004 ông là Phó trưởng ban Khoa học Công nghệ. Cũng trong năm 2004, Hội Trí thức Khoa học Công nghệ trẻ Việt Nam được thành lập theo sáng kiến của cố GS.VS Vũ Tuyên Hoàng (khi đó đang là Chủ tịch Liên hiệp các Hội khoa học Kỹ thuật Việt Nam), GS Nguyễn Đình Đức là một trong những người tích cực tham gia công tác sáng lập Hội và trở thành một trong những Phó Chủ tịch đầu tiên của Hội trí thức Khoa học Công nghệ trẻ Việt Nam (nhiệm kỳ 2004-2010); từ tháng 2 năm 2005 ông đảm nhiệm chức vụ Trưởng ban Khoa học Công nghệ của Đại học Quốc gia Hà Nội cho tới tháng 11 năm 2008. Sau đó, từ cuối tháng 11/2008 ông đảm nhận chức vụ Phó hiệu trưởng trường Đại học Công nghệ thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội.

Sau khi sát nhập nhiệm vụ quản lý đào tạo sau đại học từ Khoa Sau đại học gộp về một đầu mối là Ban Đào tạo, từ tháng 10 năm 2012 tới nay, ông là Trưởng ban đào tạo Đại học và Sau đại học của Đại học Quốc gia Hà Nội, đồng thời từ 2015 là Trưởng phòng thí nghiệm Vật liệu và Kết cấu tiên tiến của Khoa Cơ học kỹ thuật và Tự động hóa của Trường Đại học Công nghệ. Ông là người đề xuất, xây dựng Chương trình đào tạo và trở thành Giám đốc Chương trình đầu tiên của ngành Kỹ thuật hạ tầng (bao gồm cả Infrastructure Engineering và Civil Engineering) của Trường Đại học Việt Nhật. Ông cũng là người kiến tạo và thành lập, mở ngành đào tạo mới: kỹ sư Công nghệ Kỹ thuật Xây dựng - Giao thông tại Trường Đại học Công nghệ, ĐHQGHN và là Chủ nhiệm Khoa đầu tiên của Khoa này - mở ra sự chuyển biến quan trọng về chất - từ những nền tảng, thành trì của các ngành khoa học cơ bản, ĐHQGHN chuyển hướng phát triển đào tạo và nghiên cứu gắn với ngành - nghề, gắn với kỹ thuật, công nghệ và thực tiễn.

Ông là thành viên nước ngoài (Viện sỹ) của Viện hàn lâm Khoa học tự nhiên Nga và Viện hàn lâm Phát minh và Sáng chế quốc tế (từ năm 1999); nguyên là Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký hội Khoa học kỹ thuật Việt Nam tại Liên bang Nga (1999-2001); là một trong những người sáng lập và là một trong những Phó chủ tịch đầu tiên của Hội trí thức Khoa học Công nghệ trẻ Việt Nam (2004-2010); ủy viên Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam khóa V (1999-2004); là đại biểu chính thức dự Đại hội Anh hùng và Chiến sĩ thi đua toàn quốc lần thứ VI năm 2000 (Hà Nội) [4]; Phó Chủ tịch Hội cơ học Hà Nội (từ năm 2014) và tại Đại hội lần thứ VIII (12.2017) của Hội Cơ học Việt Nam, ông được bầu làm Phó Chủ tịch Hội Cơ học Việt Nam.

Ông được phong hàm và bổ nhiệm chức danh Phó giáo sư vào năm 2007 và Giáo sư vào năm 2013 [5].

Khen thưởng[sửa | sửa mã nguồn]

Giáo sư Nguyễn Đình Đức đã được Thủ tướng Chính phủ tặng Bằng khen năm 2009 và là chiến sĩ thi đua toàn ngành giáo dục và đào tạo năm 2015; Chủ tịch nước tặng Huân chương Lao động hạng III (2016) [6]; Vì những công lao lớn và đóng góp xuất sắc trong sự nghiệp giáo dục bồi dưỡng thế hệ trẻ, đào tạo nhân tài cho đất nước, Ông đã được Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh tặng Kỷ niệm chương " Vì thế hệ trẻ" (2017).

Thành tựu khoa học và đào tạo[sửa | sửa mã nguồn]

Giáo sư Nguyễn Đình Đức đã công bố 250 bài báo, báo cáo, công trình khoa học, trong đó hơn 150 bài báo, báo cáo đăng ở các tạp chí xuất bản ở nước ngoài và các hội nghị quốc tế và trong số đó có hơn 100 bài báo công bố trên các tạp chí chuyên ngành quốc tế có uy tín có trong danh mục các tạp chí ISI (SCI và SCIE). Ông có 1 bằng phát minh về quy luật ứng xử các đặc trưng cơ học vật lý của vật liệu composite 3 pha 3Dm (1999), 1 patent về polyme nanocomposite gia cường bởi sợi thủy tinh và hạt nano titanium dioxide (2016:https://www.youtube.com/watch?v=D1ULaU31DHw), đã xuất bản 4 sách giáo trình và chuyên khảo, trong đó có 01 cuốn xuất bản bằng tiếng Nga và 01 cuốn xuất bản bằng tiếng Anh. Cuốn chuyên khảo về vật liệu composite có cấu trúc không gian ba pha 3Dm, 4Dm (được nhà xuất USSR –chuyên xuất bản các giáo trình, sách chuyên khảo về khoa học và kỹ thuật có uy tín cao của Liên Bang Nga xuất bản tại Matxcơva, năm 2000, 242 trang, bằng tiếng Nga) đặt nền móng cơ bản cho việc tính toán các đặc trưng cơ học-vật lý của vật liệu composite nhiều pha siêu bền, siệu nhẹ có cấu trúc không gian phức tạp (như xác định các mô đun đàn hồi, hệ số giãn nở nhiệt, từ biến, phá hủy dính,...), cũng như cuốn sách chuyên khảo về ổn định tĩnh và động của các kết cấu tấm và vỏ vật liệu composite chức năng FGM (Tủ sách chất lượng cao, Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội, xuất bản bằng tiếng Anh, 2014, 724 trang) giới thiệu những phương pháp mới, các kết quả nghiên cứu mới nhất của ông về FGM, được cộng đồng khoa học quốc tế ghi nhận và đánh giá cao.

Công thức phi tuyến dạng giải tích cho phép xác định được các mô đun đàn hồi cho vật liệu composite hạt nano đã được cộng đồng khoa học biết đến qua các công bố quốc tế gắn với tên tuổi của ông và nhà khoa học nổi tiếng người Nga - Giáo sư Vanin. Công thức này mang tên “Vanin – Nguyen Dinh Duc” và đã trở thành thuật ngữ quốc tế trong ngành khoa học vật liệu (GS. TSKH G.A Vanin là nhà khoa học lỗi lạc của Nga về composite – Trưởng PTN Vật liệu composite của Viện Nghiên cứu chế tạo máy - Viện Hàn lâm Khoa học LB Nga).

Những năm gần đây, năng lượng xanh, sạch và năng lượng tái tạo là vấn đề được thế giới và Việt Nam đặc biệt quan tâm. Ông đã nhanh chóng tiếp cận hướng nghiên cứu này, phối hợp thành công với nhóm nghiên cứu về Vật Lý của trường Đại học Công nghệ - ĐHQGHN bổ sung một cách hợp lý các hạt nano để nâng cao tính năng cơ lý của vật liệu nanocomposite polymer, như khi chế tạo vật liệu phát quang hữu cơ OLED, hoặc để nâng cao hiệu suất chuyển đổi năng lượng của các tấm pin năng lượng mặt trời, và kết hợp liên ngành vật lý-cơ học để nghiên cứu ổn định của các kết cấu composite 3 pha này (bao gồm nền polyme, sợi gia cường và các hạt nano) dưới các loại tải trọng khác nhau. Kết quả nghiên cứu của ông và các đồng nghiệp theo hướng năng lượng sạch và năng lượng tái tạo không chỉ được đăng, công bố trên các tạp chí quốc tế ISI mà còn được vinh dự là báo cáo mời tại nhiều hội nghị quốc tế lớn tại Mỹ, Canada, Nhật Bản, Ấn Độ, Trung Quốc, Hàn Quốc, Malaysia,...

Giáo sư Nguyễn Đình Đức từng là giáo sư nghiên cứu-thỉnh giảng của các trường đại học danh tiếng của Liên bang Nga, Nhật Bản, Hàn Quốc và Vương Quốc Anh như: Lomonosov Moscow State University (Russia), Mechanical Engineering Research Institute (Russian Academy of Sciences),Japan Advanced Institute of Science and Technology (JAIST), Seọng University (Korea); University of Birmingham (United Kingdom); tham gia hợp tác nghiên cứu với các nhà khoa học có uy tín của các nước khác như Hoa Kỳ, Nga, Trung Quốc, Canada, Úc, Pháp, Nhật Bản, Hàn Quốc,...Ông là trưởng nhóm chuyên gia xây dựng chương trình đào tạo Tiến sĩ Cơ học Kỹ thuật tại Trường Đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội (2012), là người đề xuất và là trưởng nhóm chuyên gia xây dựng chương trình thạc sĩ Kỹ thuật hạ tầng (Infrastructure Engineering) hợp tác với đối tác chính là Đại học Tokyo và với khoảng 10 trường đại học lớn khác của Nhật Bản. Infrastructure Engineering là một trong 6 chương trình đào tạo đầu tiên khi thành lập trường Đại học Việt Nhật (2015). Giáo sư là người kiên trì phát triển từ nhóm nghiên cứu, đến việc xây dựng chương trình và triển khai đào tạo, thành lập nên Phòng thí nghiệm Vật liệu và Kết cấu tiên tiến ở Đại học Quốc gia Hà Nội, tham gia đào tạo nhiều tiến sĩ và cán bộ khoa học trẻ tài năng cho ngành Cơ học của Việt Nam. Giáo sư Nguyễn Đình Đức cũng là người đã có công lao sáng lập và mở ngành đào tạo mới, thành lập Khoa mới đào tạo kỹ sư Công nghệ kỹ thuật Xây dựng-Giao thông tại Trường Đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội (2017) và trở thành Chủ nhiệm khoa đầu tiên của Khoa này.

Giáo sư Nguyễn Đình Đức là nhà khoa học Việt Nam tiên phong bắt tay vào nghiên cứu vật liệu composite cacrbon-cacrbon siêu bền nhiệt có cấu trúc không gian 3Dm, 4Dm; vật liệu và kết cấu composite chức năng có cơ lý tính biến đổi FGM, là những vật liệu thế hệ mới, độ bền cơ học và bền nhiệt rất cao, được sử dụng rộng rãi trong các kết cấu hàng không vũ trụ, chế tạo tên lửa, các chi tiết của nhà máy điện nguyên tử, trong công nghiệp chế tạo máy,v.v. Ông đã xây dựng được trường phái học thuật sử dụng các phương pháp hiện đại (bằng phương pháp giải tích cũng như các phương pháp số) giải quyết thành công nhiều bài toán liên quan đến xác định tính năng cơ học - vật lý cho vật liệu và ổn định tĩnh và động lực học cho các kết cấu tấm và vỏ bằng vật liệu composite polymer, biến đổi chức năng FGM và gần đây nhất là về penzo FGM, nano FGM, vật liệu auxetic, kết cấu composite có vết nứt,v.v...Ông đã bền bỉ và kiên trì, vượt qua nhiều khó khăn thách thức xây dựng được nhóm nghiên cứu mạnh về vật liệu và kết cấu composite tiên tiến tại Đại học Quốc gia Hà Nội, đào tạo được nhiều nhân tài, thu hút được các tiến sĩ trẻ của nhiều trường đại học trong và ngoài nước cùng tham gia, công bố nhiều kết quả nghiên cứu xuất sắc made in Vietnam 100% trên các tạp chí quốc tế ISI có uy tín. Trường phái học thuật và Nhóm nghiên cứu, Phòng thí nghiệm của GS Nguyễn Đình Đức có uy tín cao, và được biết đến rộng rãi trong cộng đồng khoa học trong nước và quốc tế.

Giáo sư Nguyễn Đình Đức là chuyên gia phản biện khoa học cho hơn 50 tạp chí khoa học ISI có uy tín của quốc tế như: Composite Structures, International journal of Mechanical Sciences, Journal of Sound and Vibration, Journal of Computational Materials Sciences, Journal of Composite Materials, Journal of Vibration and Control, Journal of Composite Part B: Engineering,.... Ông cũng tham gia ban tổ chức, ban khoa học và nhiều lần là báo cáo mời (invited speaker), trong đó có những lần vinh dự được làm báo cáo mời tại phiên toàn thể của những hội nghị khoa học quốc tế lớn.

Giáo sư Nguyễn Đình Đức là Trưởng Ban biên tập tạp chí Toán - Vật Lý (xuất bản bằng tiếng Anh, từ 2002) của Đại học Quốc gia Hà Nội, là thành viên Ban biên tập Tạp chí Khoa học và Công nghệ Việt Nam của Bộ Khoa học và Công nghệ; và vinh dự là nhà khoa học Việt Nam được mời làm thành viên Ban biên tập quốc tế của các tạp chí quốc tế ISI như Journal Cogent Engineering (Nhà xuất bản Taylor & Francis, Vương Quốc Anh), Journal of Science: Advanced Materials and Devices (Nhà xuất bản Elsevier, Hà Lan), Journal of Science and Engineering of Composite Materials (Nhà Xuất bản De Gruyter, Cộng hòa Liên bang Đức), Part C: Journal of Mechanical Engineering Science (Nhà xuất bản SAGE, Vương quốc Anh). Ông cũng được cộng đồng khoa học quốc tế suy tôn và đề cử đại diện cho Việt Nam tham gia Hội đồng quốc tế về tính toán trong khoa học vật liệu ACCMS, Ủy ban quốc tế về vật liệu chức năng thông minh có cơ lý tính biến đổi FGM.

Những hướng nghiên cứu chính:

  • Vật liệu composite 3 pha có cấu trúc không gian 3Dm, 4Dm
  • Kết cấu và vật liệu nano-composite
  • Ổn định tĩnh và động lực học của các kết cấu tấm và vỏ composite chức năng FGM
  • Kết cấu composite và FGM có vết nứt
  • Các công trình và kết cấu composite chịu các tải trọng đặc biệt
  • Vật liệu composite áp điện và auxetic materials
  • Vật liệu và Kết cấu tiên tiến ứng dụng trong Kỹ thuật hạ tầng (Infrastructure Engineering) và Giao thông - Xây dựng (Civil Engineering)
  • Vật liệu tiên tiến ứng dụng trong năng lượng mới, năng lượng xanh và sạch
  • Các bài toán cơ học liên quan tác động của biến đổi khí hậu; ảnh hưởng các điều kiện thời tiết cực đoan lên vật liệu, kết cấu, công trình.
  • Cơ học ứng dụng.

Vừa là nhà khoa học tài năng, lại vừa là nhà giáo tâm huyết, Giáo sư Nguyễn Đình Đức đã kinh qua nhiều cương vị chủ chốt và có những đóng góp quan trọng trong sự nghiệp giáo dục và đào tạo ở Đại học Quốc gia Hà Nội theo định hướng đại học nghiên cứu tiên tiến, gắn kết chặt chẽ đào tạo với nghiên cứu, xây dựng các nhóm nghiên cứu mạnh trong trường đại học và tiếp cận với trình độ và chuẩn mực quốc tế [7][8].

Đồng thời, việc mở các ngành mới, thành lập phòng thí nghiệm mới, bộ môn mới, khoa mới trong lĩnh vực Vật liệu Kết cấu Tiên tiến và Công nghệ Kỹ thuật Xây dựng – Giao thông, Kỹ thuật hạ tầng của Giáo sư Nguyễn Đình Đức mang ý nghĩa của sự sáng lập, đặt nền tảng vững chắc cho những lĩnh vực kỹ thuật công nghệ cao hoàn toàn mới ở Đại học Quốc gia Hà Nội, góp phần quan trọng cho sự phát triển và lớn mạnh của trường Đại học Công nghệ, Đại học Việt Nhật và Đại học Quốc gia Hà Nội. Đó cũng là những đóng góp to lớn của ông cho sự phát triển bền vững của ngành Cơ học Việt Nam, ngành Xây dựng, ngành Giao thông, Kỹ thuật hạ tầng và cho sự nghiệp giáo dục và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao của đất nước trong các lĩnh vực này. Với những cống hiến lớn, để đời như thế, Giáo sư Nguyễn Đình Đức đã thực hiện đựoc hoài bão của mình, góp phần trong việc chuyển đổi chiến lược phát triển của Đại học Quốc gia Hà Nội từ đại học chỉ có nghiên cứu cơ bản sang đại học vừa nghiên cứu đỉnh cao với các chuẩn mực quốc tế, lại gắn kết chặt chẽ với thực tiễn, với các ngành nghề cụ thể, với kỹ thuật và công nghệ cao - góp phần thiết thực phục vụ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]