Nguyễn Ngọc Trường Sơn

Đối với các định nghĩa khác, xem Trường Sơn (định hướng).

Nguyễn Ngọc Trường Sơn
Nguyễn Ngọc Trường Sơn tại Giải cờ Vua HDBank 2016
Quốc gia	Việt Nam
Danh hiệu	Đại kiện tướng
Elo FIDE	2600 (5.2026)
Elo cao nhất	2665 (11.2011)
Thứ hạng cao nhất	Hạng 77 (6.2015)

Nguyễn Ngọc Trường Sơn (sinh 23 tháng 2 năm 1990) sinh ra và lớn lên ở thành phố Rạch Giá, Kiên Giang (nay thuộc tỉnh An Giang) là một đại kiện tướng cờ vua Việt Nam. Theo xếp hạng hiện tại của FIDE, anh là kì thủ số 2 của Việt Nam.

Sự nghiệp

Thời gian đầu

Sơn bắt đầu học đánh cờ vua từ năm lên 3 và tỏ ra có năng khiếu, năm 1999 tại giải đấu trẻ ở Ấn Độ anh giành được huy chương đồng. Tiếp theo, Sơn lại giành được huy chương vàng vô địch cờ vua thế giới lứa tuổi không quá 11 năm sau đó tại Tây Ban Nha. Năm 2005, Sơn trở thành đại kiện tướng cờ vua khi mới 14 tuổi 10 tháng và là một trong số ít các kì thủ đạt được danh hiệu đại kiện tướng khi chưa tới 15 tuổi.

Năm 2008

Trường Sơn tại Giải cờ vua thanh niên thế giới 2008

Tại giải cờ vua trẻ thế giới 2008 tổ chức tại Vũng Tàu, Việt Nam, mặc dù dẫn đầu suốt gần hết giải nhưng cuối cùng Sơn chỉ về nhì ở lứa tuổi 18, bằng điểm (8 điểm / 11 ván) nhưng kém chỉ số phụ với vận động viên vô địch. Ở Olympiad cờ vua 2008, Sơn góp phần giúp đội tuyển Việt Nam lần đầu tiên lọt vào top 10 đội mạnh nhất (hạng 9). Những thành tích trên giúp anh lần thứ ba có mặt trong danh sách Vận động viên tiêu biểu trong năm của Việt Nam

Năm 2010

Giải cờ vua Biel 2010 tập hợp 10 kỳ thủ trẻ hàng đầu, trong đó có Sơn. Sau 9 lượt đấu vòng tròn Sơn bất bại với 5½ điểm / 9 ván (+2 =7), xếp hạng nhất, đồng điểm với Vachier-Lagrave và Caruana nhưng hơn hai kỳ thủ này chỉ số phụ. Ba kỳ thủ bước vào vòng đấu cờ nhanh trực tiếp chọn ra nhà vô địch. Với chỉ số phụ cao nhất, Sơn vào thẳng chung kết gặp Caruana, người thắng Vachier-Lagrave 2–1 ở bán kết. Tại chung kết Sơn thua ½–1½ và nhận giải nhì.

Năm 2012

Cuối tháng 8 đầu tháng 9 năm 2012, Sơn ngồi bàn 2 của đội tuyển Việt Nam tại Olympiad cờ vua thế giới năm 2012. Anh góp phần đưa Việt Nam đạt thành tích cao nhất trong lịch sử là hạng 7 đồng đội nam.

Năm 2013

Tháng 1, Sơn cùng đội cờ Việt Nam tham dự Giải vô địch khu vực 3.3 châu Á. Là hạt giống số hai, sau 9 ván đấu bất bại đạt 7½ điểm (+6 =3), anh đã vượt lên trên hạt giống số một Wesley So, giành ngôi vô địch giải đấu, đồng thời giành một vé tham dự Cúp cờ vua thế giới 2013.

Tháng 6, tại Giải vô địch cờ nhanh và cờ chớp thế giới, Sơn là một trong hai kỳ thủ Việt Nam dự giải (cùng Lê Quang Liêm). Ở nội dung cờ chớp, dù chỉ đạt hạng 5 chung cuộc nhưng anh đã góp phần giúp đồng đội Lê Quang Liêm lên ngôi vô địch bằng việc đánh bại kỳ thủ cạnh tranh ngôi vô địch Ruslan Ponomariov.

Tháng 12, tại SEA Games 27, Sơn là kỳ thủ duy nhất đem về huy chương vàng cho đội cờ Việt Nam ở hai nội dung cờ nhanh và cờ chớp cá nhân. Như vậy tính đến nay anh đã có 6 huy chương vàng SEA Games (4 cá nhân).

Năm 2014

Tại giải cờ vua quốc tế HDBank lần thứ tư, Nguyễn Ngọc Trường Sơn đạt 7 điểm / 9 ván đấu (+5 =4), giành ngôi vô địch giải sau khi hơn hệ số phụ trước các kỳ thủ đồng điểm Chương Chung và Lê Quang Liêm.

Tháng 8, anh cùng với các kỳ thủ Lê Quang Liêm, Nguyễn Đức Hòa, Nguyễn Văn Huy và Nguyễn Huỳnh Minh Huy tham dự giải cờ vua đồng đội thế giới 2014 tổ chức tại Tromsø (Na Uy). Sơn đã xuất sắc giành huy chương vàng bàn 2 với Rp=2843, bất bại sau 10 ván với 8,5 điểm (+7=3) Elo của anh tăng 25 điểm chỉ qua một giải đấu này.

Năm 2015

Tháng 8 năm 2015, tại Giải vô địch cờ vua cá nhân châu Á 2015, dù thi đấu không thành công ở nội dung cờ tiêu chuẩn, Trường Sơn lại đạt phong độ cao ở nội dung cờ nhanh khi giành chức vô địch với thành tích bất bại sau 7 ván.

Tại World Cup cờ vua 2015 (tổ chức ở Baku, Azerbaijan từ ngày 10 tháng 9 đến 4 tháng 10), Trường Sơn vượt qua vòng 1 và lọt vào vòng 2, nơi anh cầm hòa kỳ thủ hạng 13 thế giới Evgeny Tomashevsky (Nga, Elo 2.758) ở lượt đi trước khi bị loại.

Năm 2016

Tháng 4, tại Giải đồng đội châu Á, anh cùng đồng đội giành hai huy chương bạc ở nội dung nhanh và chớp, đều thất bại trước Trung Quốc ở chung kết. Tiếp đến vào cuối tháng, Trường Sơn vô địch nội dung cờ chớp ở giải vô địch quốc gia.

Năm 2017

Tháng 2, tại Giải vô địch khu vực 3.3 ở Tagaytay, Sơn bất bại với 7/9 điểm (+5 =4), đồng điểm hạng nhất với Yeoh Li Tian nhưng xếp thứ nhì do kém hệ số phụ. Với kết quả này, anh giành quyền tham dự Cúp cờ vua thế giới 2017.

Năm 2018

Tại Giải vô địch cờ vua đồng đội thế giới (Olympiad) diễn ra ở Batumi, Georgia, Trường Sơn đã xuất sắc giành Huy chương vàng (HCV) cá nhân tại bàn 2. Anh đã trải qua 10 ván đấu mà không để thua một trận nào, đạt kết quả ấn tượng với 7 ván thắng và 3 ván hòa. Nhờ phong độ xuất sắc của anh cùng các đồng đội như Lê Quang Liêm và Nguyễn Anh Khôi, đội tuyển nam Việt Nam đã cán đích ở vị trí thứ 7 chung cuộc. Đây là thứ hạng cao nhất trong lịch sử của cờ vua Việt Nam tại các kỳ Olympiad từ trước đến nay (ngang với thành tích năm 2012).

Năm 2019

Tại giải Grand Swiss 2019, Trường Sơn (Elo 2.638) đã xuất sắc đánh bại Siêu đại kiện tướng người Nga Vladislav Artemiev (Elo 2.746) dù cầm quân đen. Đây là lần đầu tiên sau 9 năm anh mới lại thắng một đối thủ có Elo trên 2700 trong một giải tiêu chuẩn (kể từ khi hạ Evgeny Tomashevsky năm 2010).

Trường Sơn vào năm 2019

Tại kỳ SEA Games 30 diễn ra ở Philippines, Trường Sơn tiếp tục là trụ cột của đội tuyển cờ vua Việt Nam. Anh giành được huy chương bạc nội dung cờ nhanh cá nhân.

Năm 2020

Do ảnh hưởng của đại dịch COVID-19, các hoạt động thi đấu trong năm 2020 của Trường Sơn chủ yếu diễn ra ở trong nước và trực tuyến.

Tại Giải vô địch cờ vua quốc gia 2020 (Cúp LienVietPostBank), diễn ra từ ngày 1 đến 10 tháng 10 năm 2020 tại Nhà thi đấu quận Hoàng Mai, Hà Nội, Trường Sơn giành huy chương vàng nội dung cờ chớp nam, đồng thời giành huy chương đồng nội dung cờ nhanh nam.

Trong năm này, FIDE phải hoãn Olympiad cờ vua và thay bằng giải Olympiad trực tuyến tổ chức vào tháng 8 năm 2020. Trường Sơn (khi đó có hệ số Elo 2630) là một trong hai kỳ thủ nam chủ lực của đội tuyển Việt Nam bên cạnh Lê Quang Liêm. Anh có màn trình diễn ấn tượng khi đánh bại Dennis Wagner (Elo 2454), song đội tuyển Việt Nam thi đấu không thành công, tạm xếp hạng 8/10 đội ở bảng đấu sau 6 trận.

Năm 2021–2022

Năm 2021, do diễn biến phức tạp của đại dịch COVID-19 tại Việt Nam, hầu hết các giải đấu trực tiếp đều bị hoãn hoặc hủy. SEA Games 31 – vốn được lên kế hoạch tổ chức tại Việt Nam vào cuối năm 2021 – cũng bị lùi sang tháng 5 năm 2022.

Tại SEA Games 31, Trường Sơn là hạt giống số một nội dung cờ tiêu chuẩn nam. Ngày 15 tháng 5 năm 2022, anh giành chiến thắng trước kỳ thủ Lye Lik Zang (Malaysia) ở ván cuối để đoạt huy chương vàng nội dung cờ tiêu chuẩn cá nhân nam – tấm huy chương vàng đầu tiên của môn cờ vua cho đoàn Việt Nam tại kỳ đại hội này. Anh cùng vợ là Phạm Lê Thảo Nguyên tiếp tục đóng góp huy chương vàng cho cờ vua Việt Nam ở các nội dung cờ nhanh. Anh và vợ đi vào lịch sử khi trở thành cặp vợ chồng đầu tiên của thể thao Việt Nam cùng giành HCV cá nhân trong một kỳ SEA Games. Chung cuộc, đội tuyển cờ vua Việt Nam dẫn đầu toàn đoàn với 7 huy chương vàng.

Năm 2023

Năm 2023, Trường Sơn ghi dấu ấn tại Olympic Esports Series 2023 – giải thể thao điện tử do Ủy ban Olympic Quốc tế (IOC) và FIDE phối hợp tổ chức, trong đó môn cờ vua thi đấu nội dung cờ chớp trên nền tảng Chess.com. Ở vòng sơ loại tháng 4 năm 2023, anh tạo bất ngờ khi đánh bại Đại kiện tướng Hikaru Nakamura – kỳ thủ khi đó xếp hạng năm thế giới – trong ván cuối để giành vé vào vòng trong.

Lượt chung kết của giải diễn ra trực tiếp tại Singapore từ ngày 22 đến 25 tháng 6 năm 2023. Tại bán kết, Trường Sơn để thua Đại kiện tướng Alexey Sarana (Serbia) với tỷ số 1,5–2,5. Trong trận tranh hạng ba, anh thắng đối thủ Aleksandr Rakhmanov 3–2 sau loạt đấu armageddon kéo dài 89 nước cờ để giành huy chương đồng.

Năm 2024

Năm 2024, Trường Sơn thi đấu ở bàn hai đội tuyển nam Việt Nam tại Olympiad cờ vua 2024, tổ chức tại Budapest, Hungary từ ngày 10 đến 23 tháng 9 năm 2024 – kỳ đại hội đánh dấu 100 năm lịch sử giải. Với hệ số Elo 2.633, anh cùng Lê Tuấn Minh liên tục tỏa sáng, giúp đội tuyển nam lần đầu tiên trong lịch sử toàn thắng cả năm trận đầu ở bảng Mở rộng. Ở vòng 4, Trường Sơn đánh bại Javokhir Sindarov (Elo 2.677), góp công vào chiến thắng 3–1 trước đương kim vô địch Uzbekistan – đội từng vô địch Olympiad 2022 và là hạt giống số bốn của giải. Sang vòng 5, anh cầm quân trắng thắng Radoslaw Wojtaszek (Elo 2.681), giúp Việt Nam vượt qua Ba Lan 2,5–1,5. Chung cuộc, đội nam Việt Nam xếp hạng 25 ở bảng Mở rộng và hạng 23 toàn đoàn. Cá nhân Trường Sơn đạt thành tích bất bại, đạt hiệu suất 2.711 và xếp thứ tám trong số các kỳ thủ thi đấu ở bàn hai.

Năm 2025

Tháng 5 năm 2025, anh cùng Đầu Khương Duy đại diện cho tuyển nam Việt Nam dự Giải vô địch cờ vua cá nhân châu Á 2025 tại Al Ain, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (diễn ra từ 7 đến 15 tháng 5). Là hạt giống có hệ số Elo cao thứ sáu (2.632) trong số 150 kỳ thủ nội dung nam, Trường Sơn kết thúc 9 ván cờ tiêu chuẩn ở hạng 77 với 4,5 điểm – một kết quả dưới kỳ vọng. Tuyển nam Việt Nam không giành được suất dự World Cup 2025.

Cuối năm, tại SEA Games 33 (môn cờ diễn ra tại Bangkok, Thái Lan từ ngày 9 đến 20 tháng 12 năm 2025), Trường Sơn cùng Lê Tuấn Minh và Bành Gia Huy (dự bị) giành huy chương vàng nội dung đồng đội nam cờ nhanh. Trong trận chung kết gặp Malaysia, anh cầm quân trắng thắng Yeoh Li Tian, tạo lợi thế để Lê Tuấn Minh chỉ cần cầm hòa Yu Tian Poh và giúp Việt Nam thắng chung cuộc 1,5–0,5. Đây là tấm huy chương vàng SEA Games thứ chín trong sự nghiệp của anh; ở cùng kỳ đại hội, vợ anh là Phạm Lê Thảo Nguyên cũng đoạt huy chương vàng nội dung đồng đội nữ cờ nhanh.

Khép lại năm 2025, anh cùng các đồng đội tham dự Giải vô địch cờ nhanh và cờ chớp thế giới FIDE 2025 tại Doha, Qatar (từ ngày 26 đến 30 tháng 12) – giải quốc tế cuối cùng trong năm của các kỳ thủ Việt Nam. Ở nội dung cờ nhanh, Trường Sơn đạt 4 điểm sau 13 ván và xếp hạng 232 chung cuộc.

Năm 2026

Tháng 5 năm 2026, Trường Sơn đăng một bài viết nêu nhiều bất cập trong công tác quản lý và tuyển chọn đội tuyển cờ vua Việt Nam, đồng thời tuyên bố chính thức dừng thi đấu các nội dung cờ tiêu chuẩn trong màu áo đội tuyển quốc gia. Anh cũng không góp mặt cùng đội tuyển Việt Nam tại Olympiad cờ vua 2026 (tổ chức tại Samarkand, Uzbekistan từ 15 đến 28 tháng 9). Đây là lần đầu tiên sau hai thập niên anh vắng mặt ở giải đấu này.

Thành tích

• 1999: Huy chương đồng, Giải vô địch cờ vua châu Á lứa tuổi dưới 10
• 2000: Huy chương vàng, Giải vô địch cờ vua châu Á lứa tuổi dưới 10. Huy chương vàng, Giải vô địch cờ vua thế giới lứa tuổi dưới 10. Đứng vị trí thứ 2 trong bảng danh sách vận động viên tiêu biểu của năm của Việt Nam.
• 2001: Huy chương vàng, Giải vô địch cờ vua châu Á lứa tuổi dưới 12
• 2002: (Tháng 9) Đạt danh hiệu Kiện tướng quốc tế
• 2004: (Tháng 12) Đạt danh hiệu Đại kiện tướng quốc tế
• 2005: (Tháng 12) Vô địch cờ tiêu chuẩn và cờ nhanh, SEA Games 23, Phillppines
• 2008: (Tháng 10) Huy chương bạc lứa tuổi 18 giải vô địch cờ vua trẻ thế giới.
• 2008: (Tháng 11) Hạng 9 đồng đội nam Olympiad cờ vua lần thứ 38
• Vận động viên tiêu biểu trong năm của Việt Nam: 2000 (hạng nhì), 2004 (hạng nhất), 2008 (hạng 7)
• 2010: Hạng nhì Giải cờ vua Biel (đồng điểm hạng nhất)
• 2011: (Tháng 9) Vòng hai World Cup cớ vua, Khanty-Mansiysk
• 2011: (Tháng 10) Hạng 3 Giải mở Tần Hoàng Đảo, Trung Quốc.
• 2012: Hạng 7 đồng đội nam Olympiad cờ vua lần thứ 40
• 2013: Huy chương vàng các nội dung cờ nhanh và cờ chớp nam tại SEA GAMES 27 (Indonesia)
• 2013 (tháng 6): Hạng 5 cờ chớp và hạng 16 cờ nhanh giải vô địch cờ chớp, cờ nhanh thế giới 2013.
• Vô địch HDBank 2014.

Đời tư

Cha của Sơn là giáo viên giáo dục thể chất tại Sở Văn hoá Thông tin tỉnh Kiên Giang. Mẹ anh là giáo viên sử – địa cấp 2. Việc cha mẹ li dị đã gây cho Sơn có một khoảng thời gian tâm lý không ổn định, dẫn đến phong độ sút kém.

Vợ Sơn là Phạm Lê Thảo Nguyên, cũng là một kỳ thủ cờ vua. Nguyên hơn Sơn 3 tuổi và là nữ kỳ thủ số một Việt Nam. Vào tháng 4 năm 2015, Sơn và Nguyên đã kết hôn sau nhiều năm yêu nhau Trước đó ít lâu, đôi vợ chồng này đã cùng với Lê Quang Liêm giành cả ba tấm vé dự World Cup 2015 (Liêm, Sơn) và Giải vô địch thế giới nữ 2016 (Nguyên).

Liên kết ngoài

• Thông tin Nguyễn Ngọc Trường Sơn trên trang chủ FIDE Lưu trữ ngày 8 tháng 4 năm 2007 tại Wayback Machine (bằng tiếng Anh)
• The world's second-youngest grandmaster (Đại kiện tướng trẻ thứ hai thế giới) (Bài viết về Nguyễn Ngọc Trường Sơn khi anh đạt chuẩn đại kiện tướng) (bằng tiếng Anh)