Công chúa Phục Lễ

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
(đổi hướng từ Phục Lễ công chúa)
Bước tới: menu, tìm kiếm
Hoàng nữ Gia Phúc
皇女嘉福
Công chúa Việt Nam
Thông tin chung
Phu quân Nguyễn Lâm
Hậu duệ
Tước hiệu Đồng Xuân công chúa (同春公主)
Phục Lễ công chúa (復禮公主)
Thụy hiệu Phục Lễ Mỹ Thục công chúa
(復禮美淑公主)
Thân phụ Nguyễn Hiến Tổ
Thiệu Trị hoàng đế
Thân mẫu Cung nhân Hồ thị
Sinh 1847
Huế, Việt Nam
Mất 1887
Huế, Việt Nam

Phục Lễ công chúa (chữ Hán: 復禮公主; 1847-1887), là một công chúa nhà Nguyễn, con gái Nguyễn Hiến Tổ Thiệu Trị hoàng đế và là em út của Nguyễn Dực Tông Tự Đức.

Bà là vị công chúa đầy tranh cãi trong nội tộc nhà Nguyễn khi vướng vào một cuộc tình tai tiếng loạn luân với anh cùng cha khác mẹ là Gia Hưng vương Nguyễn Phúc Hồng Hưu.

Cuộc đời[sửa | sửa mã nguồn]

Thân thế[sửa | sửa mã nguồn]

Phục Lễ công chúa có tên là Nguyễn Phúc Gia Phúc (阮福嘉福); con gái của Thiệu Trị và Cung nhân Hồ thị. Vốn Hồ thị có sắc đẹp tuyệt trần; được Hoàng đế sủng ái một lần đã sinh ra bà; đó là năm Thiệu Trị thứ 7 (1847). Hồ thị nhận ân sủng chưa tròn, thì Thiệu Trị đã mất sớm, để lại bà còn chưa tròn tuổi đã mất cha.

Lúc đó, Chính cung của Thiệu Trị là Nghi Thiên Chương hoàng hậu là người hiền đức, ngay từ khi Thiệu Trị còn sống, bà đối xử với các người vợ lẽ và các con của họ rất hiền từ chu đáo; vì vậy bà cùng mẹ sống một cuộc sống an nhàn và bình an trong cung, không gặp phải cảnh ghen tuông của các bà vợ lớn như trường hợp Hán Cao hậu đối với Thích phu nhân thời nhà Hán[1].

Đồng Xuân công chúa[sửa | sửa mã nguồn]

Càng lớn lên, bà càng nổi tiếng đẹp, tính tình cũng tự do phóng khoáng, hay cùng các ông anh hoàng tử của bà giao du rất thân mật. Các hoàng tử cũng yêu quý bà, chiều chuộng người em gái năng động và hoạt bát[1].

Năm Tự Đức thứ 16 (1863), bà được gả cho Đô úy Nguyễn Lâm (阮林), người Quảng Điền, Thừa Thiên; con trai Võ Hiển điện Đại học sĩ Trí dũng tướng Tráng Liệt Bá Nguyễn Tri Phương. Nguyễn Lâm từ nhỏ ham học đọc sách, siêng năng, tính lại khiêm cung. Cha ông là Nguyễn Tri Phương có công đối với triều đình, nên Tự Đức muốn kén cho ông một người vợ, Từ Dụ Thái hậu thấy rằng trong cung, bà vừa hạp đến tuổi, bèn lấy mà ban cho Nguyễn Lâm. Hôn lễ tổ chức long trọng theo nghi lễ xuất giá của một công chúa.

Năm thứ 22 (1869), bà được anh trai là Tự Đức sắc phong làm Đồng Xuân công chúa (同春公主).

Cuộc sống vừa cưới hạnh phúc không được bao lâu, thì thế nước lúc đó tình thế lâm nguy. Năm 1873, quân Pháp đánh chiếm Hà Nội, Nguyễn Lâm cùng cha trúng đạn tử trận, bà trở thành góa phụ khi chỉ vừa 26 tuổi.

Phục Lễ công chúa[sửa | sửa mã nguồn]

Bà ở góa khi tuổi đời còn trẻ, nhan sắc lại vẫn mặn mà. Anh trai của bà là Gia Hưng vương Nguyễn Phúc Hồng Hưu; Hoàng tử thứ 8 của Thiệu Trị Đế, vì thấy bà cô độc mà nhan sắc vẫn còn trẻ, đã đối đãi thân thiết và tư thân với bà[1].

Từ Dụ Thái hậu biết chuyện, nổi giận lôi đình, truất bà làm thường dân, không còn tước hiệu công chúa. Bà bị cải sang họ mẹ, sang làm nô tỳ nhà chồng để chuộc tội. Phu nhân của Nguyễn Tri Phương thấy bà còn trẻ người non dạ, lại là một công chúa, không nỡ nên xin trả về hoàng cung. Bà về cung, không màn đến mọi việc, lại cảm thấy xấu hổ, nên suốt ngày ăn chay niệm Phật.

Năm Đồng Khánh nguyên niên (1885), Từ Dụ Thái hoàng thái hậu thấy bà đã biết hối cải, xin Đồng Khánh phục lại chức công chúa, bà được phong Phục Lễ công chúa (復禮公主), với ý nghĩa là quay về với lễ nghĩa[1].

Năm Đồng Khánh thứ 3 (1887), bà qua đời, thọ độ 41 tuổi. Được đặt thụy là Mỹ Thục (美淑).

Với Nguyễn LÂm, bà sinh được 2 người con trai; con trưởng là Nguyễn Tri Kiểm (阮知檢), ấm tích Hàn lâm viện Điển tịch, sau thăng làm Tri phủ Triệu Phong, người con thứ là Nguyễn Tri Chí (阮知至), ấm thụ Cẩm Y giáo úy. Ngoài ra bà còn có hai người con gái.

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ a ă â b Chuyện các bà chúa bà hoàng nhà Nguyễn, Lưỡng Kim Thành, sách đã dẫn
  • Đại Nam liệt truyện, Tập 3, Chính biên Nhị tập.
  • Chuyện các bà chúa bà hoàng nhà Nguyễn, Lưỡng Kim Thành.