Phi cộng sản hóa ở Ukraina

Phi cộng sản hóa ở Ukraina

Lật đổ tượng Lenin tại Khmelnytskyi, 2014
Giai đoạn	1990 – nay
Địa điểm	trên toàn Ukraina
Hệ quả	Loại bỏ các biểu tượng cộng sản, đổi tên đường phố và thành phố...

Quá trình phi cộng sản hóa ở Ukraina là giai đoạn phi cộng sản hóa diễn ra từ khoảng những năm 1990 đến nay tại Ukraina, bắt đầu từ giai đoạn Liên Xô tan rã và gia tăng từ làn sóng phá dỡ tượng Lenin ở các cuộc biểu tình Euromaidan và chiến dịch lật đổ chính phủ Ukraina năm 2014. Trong quá trình này, các biểu tượng của chủ nghĩa cộng sản và cả của chủ nghĩa phát xít tại Ukraina đã bị cấm và loại bỏ do cả hai hệ tư tưởng đều bị quy vào chủ nghĩa toàn trị.

Nhà nước Ukraina hợp pháp hóa quá trình phi cộng sản hóa thông qua gói các đạo luật được Verkhovna Rada thông qua ngày 9 tháng 4 năm 2015. Vào ngày 15 tháng 5 năm 2015, đạo luật được tổng thống đương nhiệm Petro Poroshenko ký kết ban hành. Luật sau đó được công bố chính thức ngày 20 tháng 5 năm 2015 và có hiệu lực từ ngày 21 tháng 5. Vào ngày 16 tháng 12 năm 2015, Tòa án Hành chính Quận Kyiv với sự tham gia của Ủy viên Nhân quyền thuộc Verkhovna Rada của Ukraina đã cấm các hoạt động của Đảng Cộng sản Ukraina sau khi Bộ Tư pháp nước này kiện đảng Cộng sản Ukraina.

Bối cảnh phi cộng sản hóa tại Ukraina trước khi được hợp pháp hóa

Một tượng Lenin tại Kyiv bị lật đổ vào chiều ngày 10 tháng 12 năm 2013.

Trong thực tế, công việc phi cộng sản hóa tại Ukraina thực ra đã bắt đầu từ trước khi được hợp pháp hóa. Những hành động nhằm tách rời và loại bỏ yếu tố cộng sản khỏi việc nuôi dạy và giáo dục học sinh đã được thực hiện từ trước 2015. Các môn học chuyên sâu về hệ tư tưởng cộng sản hay lịch sử đảng Cộng sản đã bị loại bỏ khỏi chương trình giảng dạy của các cơ sở giáo dục. Phòng Lenin, nơi tuyên truyền và giáo dục về chủ nghĩa Marx-Lenin cũng đã bị giải thể tại các doanh nghiệp và đơn vị quân đội. Tượng bán thân của Lenin và các nhân vật khác trong đảng cộng sản cũng bị dỡ bỏ. Đối với các doanh nghiệp, tổ chức và cơ quan được đặt tên theo các nhân vật cộng sản thì phải đổi tên, một số còn kèm thêm tên mới để vinh danh các anh hùng dân tộc Ukraina.

Ngày 12 tháng 6 năm 2009, theo sắc lệnh số 432/2009 của tổng thống Viktor Yushchenko, ở các nơi đã bắt đầu tháo dỡ hàng loạt các tượng đài và biển tưởng niệm dành cho những cá nhân liên quan đến nạn đói Holodomor cũng như các cuộc đàn áp chính trị tại Ukraina trong thời kỳ Xô viết. Tuy nhiên, sau khi Viktor Yanukovych lên nắm quyền ngày 25 tháng 2 năm 2010, việc thực thi sắc lệnh đã bị đình chỉ. Thêm vào đó, việc thay thế bộ máy chính quyền bằng các viên chức đại diện từ Đảng Các khu vực và Đảng Cộng sản, cộng với sự quảng bá của học thuyết chính trị "Thế giới Nga" (Russkiy Mir) tại Ukraina cũng đã khiến quá trình phi cộng sản hóa gặp khó khăn. Những hành động công khai mang tính sô vanh của những viên chức thân V. Yanukovych và đã vấp phải chỉ trích nặng nề từ người dân. Sự phẫn nộ đạt đến đỉnh điểm cuối năm 2013 và chuyển hóa thành một phong trào bài cộng sản tự phát nhưng sâu rộng nhằm loại bỏ các biểu tượng cộng sản tại Ukraina trong quá khứ. Phong trào này cũng là tiền thân cho phong trào Leninopad và dẫn tới sự sụp đổ hàng loạt của các tượng đài Lenin ở Ukraina.