Quỷ quyệt (phim)

Insidious
Theatrical release poster
Đạo diễn	James Wan
Tác giả	Leigh Whannell
Sản xuất	Jason Blum Steven Schneider Oren Peli
Diễn viên	Patrick Wilson Rose Byrne Barbara Hershey
Quay phim	John R. Leonetti David M. Brewer
Dựng phim	James Wan Kirk Morri
Âm nhạc	Joseph Bishara
Hãng sản xuất	Haunted Movies Stage 6 Films Alliance Films IM Global
Phát hành	FilmDistrict (United States) Alliance Films (Canada) Momentum Pictures (United Kingdom)
Công chiếu	14 tháng 9 năm 2010 (2010-09-14) (TIFF) 1 tháng 4 năm 2011 (2011-04-01) (Mỹ)
Thời lượng	101 phút
Quốc gia	Canada Hoa Kỳ Anh
Ngôn ngữ	Tiếng Anh
Kinh phí	1,5 triệu USD
Doanh thu	100.1 triệu USD

Quỷ quyệt là một bộ phim kinh dị tâm linh ra mắt năm 2010 do James Wan làm đạo diễn kiêm đồng biên tập, với kịch bản được viết bởi Leigh Whannell. Phim có sự tham gia của các diễn viên Patrick Wilson, Rose Byrne và Barbara Hershey. Đây là phần phim đầu tiên trong loạt phim Insidious, xét theo mốc thời gian diễn biến câu chuyện thì đây là phần thứ ba. Nội dung xoay quanh một cặp vợ chồng có người con trai rơi vào trạng thái hôn mê một cách bí ẩn và trở thành vật chứa cho hàng loạt thực thể quỷ dữ đến từ cõi âm (astral plane).

Insidious công chiếu lần đầu trên thế giới vào ngày 14 tháng 9 năm 2010 tại Liên hoan phim Quốc tế Toronto và được hãng FilmDistrict phát hành rộng rãi tại các rạp vào ngày 1 tháng 4 năm 2011. Loạt phim sau đó tiếp tục phát triển với 3 phần hậu chuyện: Quỷ quyệt 2 (2013), Quỷ quyệt 4: Cửa đỏ vô định (2023), Quỷ quyệt 6: Ranh giới vô định (2026); và hai phần tiền truyện, Quỷ quyệt 3 (2015) và Quỷ quyệt 4: Chìa khóa quỷ dữ (2018).

Nội dung

Vợ chồng Josh và Renai Lambert vừa chuyển đến nhà mới cùng hai con trai Dalton, Foster và con gái nhỏ Kali. Một buổi tối, Dalton lén trèo lên gác xếp, bị ngã khỏi chiếc thang xập xệ, đập đầu và chạm chán một thực thể bí ẩn. Ngày hôm sau, cậu bé rơi vào trạng thái hôn mê không rõ nguyên nhân.

Sau 3 tháng không tiến triển, Dalton được đưa về nhà chăm sóc. Hàng loạt hiện tượng siêu nhiên kinh hoàng bắt đầu xảy ra: tiếng động lạ, chuông báo động tự bật, Foster thấy Dalton mộng du dù đang hôn mê, còn Renai thấy vết tay máu trên giường và bị một bóng ma tóc dài tấn công. Cho rằng ngôi nhà bị ma ám, gia đình quyết định chuyển đi nơi khác.

Tuy nhiên, hiện tượng quấy phá vẫn tiếp diễn tại nhà mới. Bà Lorraine (mẹ Josh) đến thăm và kể về cơn ác mộng thấy con quỷ mặt đỏ trong phòng Dalton, sau đó chính bà nhìn thấy con quỷ đứng sau lưng Josh còn phòng Dalton bị lực lượng vô hình tàn phá. Lorraine đành mời nhà ngoại cảm Elise Rainier cùng hai điều tra viên Specs và Tucker đến giúp đỡ.

Elise giải thích Dalton không bị hôn mê. Cậu bé sở hữu khả năng "xuất hồn" (astral projection) từ nhỏ nhưng lại ngỡ đó là mơ. Lần này cậu đã đi quá xa và bị giam giữ tại "Cõi Âm" (The Further) — nơi trú ngụ của những linh hồn oán giận. Thể xác mất đi linh hồn rơi vào hôn mê, biến thành mục tiêu để các linh hồn giành giật nhằm tái sinh. Lúc đầu, Josh xua đuổi Elise vì cho rằng cô lừa đảo, nhưng sau đó anh tìm thấy những bức vẽ của Dalton xác nhận lời cô nói.

Josh mời Elise quay lại. Sau một buổi cầu hồn thất bại, Elise tiết lộ bà từng giúp Josh khi anh còn nhỏ. Josh cũng có khả năng xuất hồn và từng bị một hồn ma bà lão tà ác bám đuổi. Elise đã giúp anh phong ấn ký ức đó. Cách duy nhất để cứu Dalton hiện tại là Josh phải tự mình xuất hồn vào Cõi Âm.

Elise thôi miên Josh để anh đi vào Cõi Âm. Anh vượt qua nhiều hồn ma đáng sợ, tìm thấy và giải thoát cho Dalton. Cả hai bị con quỷ mặt đỏ truy đuổi gắt gao, trong khi các linh hồn cõi âm tràn vào thế giới thực tấn công Renai và Elise. Josh đối mặt với hồn ma bà lão thời thơ ấu; anh lấy hết bình sinh vượt qua nỗi sợ khiến hồn ma phải lui bước. Josh và Dalton tỉnh lại ở thế giới thực, các linh hồn xâm nhập biến mất.

Khi cả gia đình ăn mừng chiến thắng, Elise nhận ra điều bất thường ở Josh. Bà giơ máy ảnh chụp anh, ngay lập tức Josh nổi điên và siết cổ Elise đến chết. Renai phát hiện xác Elise và nhìn vào bức ảnh vừa chụp: người trong ảnh chính là hồn ma bà lão. Hóa ra linh hồn bà lão đã chiếm đoạt thân xác Josh khi anh đối đầu với bà ta ở Cõi Âm. Phim kết thúc với cảnh Josh lờ mờ xuất hiện ngay sau lưng Renai trong sự bàng hoàng, khiếp sợ của cô.

Diễn viên

• Patrick Wilson trong vai Josh Lambert
  • Josh Feldman trong vai Josh thiếu niên
• Rose Byrne trong vai Renai Lambert
• Lin Shaye trong vai Elise Rainier
• Ty Simpkins trong vao Dalton Lambert
• Barbara Hershey trong vai Lorraine Lambert
• Leigh Whannell trong vai Specs
• Angus Sampson trong vai Tucker
• Andrew Astor trong vai Foster Lambert
• Joseph Bishara as Lipstick-Face Demon
• J. LaRose as Long Haired Fiend
• Ben Woolf as Dancing Boy

Quá trình sản xuất

Bộ phim ra đời từ chính thành công của loạt phim Saw do James Wan thực hiện. Wan là đạo diễn của phần phim Saw đầu tiên ra mắt năm 2004. Trong một cuộc phỏng vấn với tờ Entertainment Weekly, ông chia sẻ rằng bản thân "rất tự hào" về tác phẩm này, nhưng cũng nhận thấy mức độ bạo lực và máu me trong phim đã khiến một số người e ngại và dè dặt khi làm việc với ông. Vì vậy, James Wan quyết định thực hiện Insidious một phần để chứng minh rằng ông hoàn toàn có thể tạo ra một bộ phim kinh dị xuất sắc mà không cần đến những cảnh quay bạo lực đẫm máu như trong series Saw.

Quá trình quay phim

Giai đoạn ghi hình chính của Insidious hoàn tất chỉ trong vỏn vẹn 3 tuần vào năm 2010 (từ cuối tháng 4 đến giữa tháng 5) tại Tòa nhà Herald Examiner lịch sử thuộc trung tâm Los Angeles. Nói về lịch trình quay phim ngắn kỷ lục này, nam diễn viên Patrick Wilson chia sẻ: "Chúng tôi làm việc những ngày rất dài với số lượng trang kịch bản cực kỳ lớn mỗi ngày, hầu như không có thời gian tập dượt hay quay dự phòng. Nhưng may mắn thay, cái lợi của một dự án ngân sách thấp là nhà sản xuất hoàn toàn nắm quyền sáng tạo mà không phải đánh đổi chất lượng lên hình. Chúng tôi thực sự đặt niềm tin đúng chỗ."

Âm nhạc

Phần nhạc phim do Joseph Bishara soạn nhạc, người đồng thời đảm nhận vai con quỷ mặt đỏ trong phim. Với dàn tấu gồm nhóm tứ tấu nhạc cụ dây và đàn piano, phần lớn các bản nhạc được chơi ngẫu hứng và cấu trúc lại trong quá trình dựng phim, dù một số buổi thu âm đã bắt đầu trước khi bấm máy. Đạo diễn James Wan giải thích về ý tưởng âm thanh: "Chúng tôi muốn nhiều phân cảnh hù dọa diễn ra trong sự im lặng tuyệt đối. Cách tôi dùng nhạc phim là chọc tức thính giác khán giả bằng những tiếng kéo vĩ cầm lệch tông, chói tai kết hợp với tiếng đập piano kỳ quái, rồi đột ngột tắt ngấm âm thanh khiến bạn phải giật mình tự hỏi 'Điều gì vừa xảy ra vậy?'."

Phát hành

Công chiếu tại rạp

Insidious công chiếu lần đầu trên thế giới trong chương trình Midnight Madness thuộc Liên hoan phim Quốc tế Toronto vào ngày 14 tháng 9 năm 2010. Chưa đầy 12 giờ sau buổi chiếu, hãng Sony Pictures Worldwide Acquisitions đã nhanh chóng mua bản quyền phát hành bộ phim tại Mỹ cũng như bản quyền phát hành toàn cầu cho các phần hậu truyện tương lai. Ngày 29 tháng 12 năm 2010, nhà sản xuất thông báo bộ phim sẽ chính thức ra rạp vào ngày 1 tháng 4 năm 2011 thông qua nhà phát hành FilmDistrict (khi đó là một công ty điện ảnh mới thành lập). Ngoài ra, phim cũng được trình chiếu tại liên hoan phim South by Southwest vào giữa tháng 3 năm 2011.

Băng đĩa gia đình

Phim được phát hành dưới định dạng DVD và Blu-ray vào ngày 12 tháng 7 năm 2011 bởi Sony Pictures Home Entertainment. Phiên bản Blu-ray đi kèm 3 phim ngắn hậu trường đặc sắc: Horror 101: The Exclusive Seminar, On Set With Insidious, và Insidious Entities. Một ngày trước khi chính thức phát hành băng đĩa, Sony Pictures hợp tác cùng tạp chí Fangoria tổ chức buổi chiếu phim miễn phí tại Rạp Silent Movie ở Los Angeles, kèm theo phần giao lưu và giải đáp thắc mắc trực tiếp với đạo diễn James Wan và biên kịch Leigh Whannell.

Đón nhận

Doanh thu

Insidious có tuần mở màn ấn tượng khi thu về 13,3 triệu USD, xếp vị trí thứ 3 tại phòng vé Bắc Mỹ (chỉ sau Hop và Source Code). Với ngân sách sản xuất vỏn vẹn 1,5 triệu USD, bộ phim đã gặt hái thành công vang dội về mặt thương mại khi mang về: 54 triệu USD tại thị trường Bắc Mỹ, và 46.1 triệu USD trên thị trường quốc tế, thu về tổng 100.1 triệu USD trên toàn cầu.

Phản hồi chuyên môn

Trang tổng hợp đánh giá Rotten Tomatoes ghi nhận 66% nhà dịch phê bình đưa ra phản hồi tích cực dựa trên 176 bài đánh giá, với điểm số trung bình là 6,00/10. Sự đồng thuận của giới chuyên môn cho rằng: "Dù đoạn kết còn đôi chút chuệch choạc, Insidious vẫn là một chuyến tàu cao tốc kinh dị đầy đáng sợ và vô cùng thú vị." Trên Metacritic, phim đạt điểm trung bình trọng số 52/100 từ 30 nhà phê bình, thể hiện mức đánh giá "trung bình hoặc hỗn hợp". Khảo sát khán giả trang CinemaScore chấm phim điểm "B" trên thang từ A+ đến F.

Nhà phê bình điện ảnh nổi tiếng Roger Ebert dành tặng bộ phim 2,5 trên 4 sao kèm nhận định: "Sức hút của phim phụ thuộc vào nhân vật, không khí, những hiện tượng kỳ quái ngầm diễn ra và sự sợ hãi tăng dần. Tác phẩm này không phải xuất sắc vượt trội, nhưng người xem vẫn sẽ nhận được chính xác những gì họ kỳ vọng."

Bên cạnh các phản hồi tích cực, nhiều bài đánh giá tiêu cực chỉ ra rằng nửa sau của bộ phim hoàn toàn lệch nhịp so với đà phát triển của nửa đầu. Nhà báo Mike Hale từ tờ The New York Times nhận xét: "Sự liên tưởng rõ nhất cho nửa sau của Insidious lại là điều mà các nhà làm phim có lẽ không hề cố ý hướng tới: nó giống như một phiên bản kém chất thơ hơn từ những câu chuyện cổ tích của M. Night Shyamalan." Tương tự, nhà phê bình James Berardinelli cũng nhận định: "Nếu có điều gì đáng phàn nàn về Insidious, thì đó là việc nửa sau của bộ phim đã không thể đáp ứng được kỳ vọng quá cao mà nửa đầu phim đã thiết lập nên." Đồng quan điểm, Ethan Gilsdorf từ tờ The Boston Globe nhận xét rằng "Bộ phim mở đầu đầy hứa hẹn" nhưng "Đoàn tàu điên rồ của Insidious hoàn toàn trật khỏi đường ray khi các nhà làm phim cố gắng logic hóa vấn đề, biến những hiện tượng kỳ quái thành lời giải thích kép kết hợp giữa quỷ ám và hiện tượng xuất hồn."

Ở chiều ngược lại, các đánh giá tích cực tập trung khen ngợi khả năng xây dựng sự kịch tính và tột cùng căng thẳng của dàn làm phim. John Anderson từ tờ The Wall Street Journal phân tích: "Điều làm nên sự đáng sợ của một bộ phim không nằm ở thứ bất ngờ nhảy ra khỏi tủ quần áo, mà nằm ở cảm giác phấp phỏng về thứ 'có thể' sẽ nhảy ra. Máu me, bạo lực và những tiếng động chói tai của biết bao phim kinh dị đã đi sai hướng: khán giả theo bản năng luôn tin rằng những điều họ không biết chắc chắn sẽ làm tổn thương họ... Insidious chứng minh bộ sậu này hoàn toàn đủ sức tạo ra một tác phẩm hoạt động ở đẳng cấp khác biệt - không cần máu me, chẳng dùng chiêu trò lộ liễu, nhưng vẫn đủ sức khiến người xem phải rợn tóc móc da." Michael Phillips từ tờ Chicago Tribune viết: "Đạo diễn James Wan và biên kịch Leigh Whannell trân trọng mọi hình thái của sự sợ hãi, từ trực diện phô phang cho đến ngấm ngầm, tinh tế. Tác phẩm này nằm ở điểm giao thoa vô cùng hiệu quả giữa hai cực điểm đó."' Peter Travers từ tờ Rolling Stone nhận xét: "Đây là một bộ phim ma ám hay hơn mức trung bình, phần lớn là nhờ Insidious quyết định rằng nó vẫn có thể hù dọa khán giả mà không cần phải phun máu me lênh láng." Christy Lemire từ hãng tin Associated Press nhận định: "Insidious là kiểu phim mà ngay cả khi bạn nhắm mắt lại xem, bạn vẫn thấy mình bị nó cuốn hút hoàn toàn."

Xem thêm

• Danh sách phim kinh dị

Liên kết ngoài

• Quỷ quyệt trên Internet Movie Database
• Quỷ quyệt tại Box Office Mojo
• Quỷ quyệt tại Rotten Tomatoes
• Quỷ quyệt tại Metacritic