Đây là một bài viết cơ bản. Nhấn vào đây để biết thêm thông tin.

Ruột non

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới điều hướng Bước tới tìm kiếm
Ruột non
Illu small intestine-vi.jpg
Ruột non
Blausen 0817 SmallIntestine Anatomy.png
Sơ đồ vị trí và hình thái ruột non ở khoang bụng người
Chi tiết
Cơ quanHệ tiêu hoá
Động mạchĐộng mạch mạc treo trên
Tĩnh mạchTĩnh mạch ganh gan
Dây thần kinhHạch Celiac, Nút vagus[1]
Bạch huyếtBạch huyết ruột
Định danh
LatinhIntestinum tenue
MeSHD007421
TAA05.6.01.001
FMA7200
Thuật ngữ giải phẫu

động vật có xương sống, ruột non là một phần của hệ tiêu hóa sau dạ dày và trước ruột già. Đây là nơi diễn ra quá trình tiêu hóa và hấp thụ chất dinh dưỡng của phần lớn thức ăn được đưa vào cơ thể. Trong những động vật không có xương sống như sâu (hoặc giun), thuật ngữ "ống tiêu hóa" thường được dùng để mô tả toàn bộ ruột. Những đặc điểm ruột người cũng thường đúng với phần lớn các động vật có vú.[2] (Một ngoại lệ quan trọng là trâu , ; về thông tin về tiêu hóa ở trâu bò và những động vật tương tự, xem động vật nhai lại.)

Ruột non có ba vùng riêng biệt - tá tràng, hỗng trànghồi tràng . Tá tràng, đoạn ngắn nhất, là nơi bắt đầu chuẩn bị cho quá trình hấp thụ qua các phần lồi nhỏ như ngón tay gọi là nhung mao . [3] Hỗng tràng đặc biệt để hấp thụ qua lớp lót của nó bởi các tế bào ruột : các phần tử dinh dưỡng nhỏ đã được tiêu hóa trước đó bởi các enzym trong tá tràng. Chức năng chính của hồi tràng là hấp thụ vitamin B12, axit mật và bất kỳ sản phẩm nào của quá trình tiêu hóa không được hỗng tràng hấp thụ.

Cấu tạo[sửa | sửa mã nguồn]

Kích cỡ[sửa | sửa mã nguồn]

Chiều dài của ruột non có thể thay đổi rất nhiều, từ ngắn tới 3,00 m (9,84 ft) đến dài 10,49 m (34,4 ft), và cũng tùy thuộc vào kỹ thuật đo được sử dụng. [4] Chiều dài điển hình của ruột non ở người là 3m – 5m. [5] [6] Chiều dài phụ thuộc cả vào chiều cao của người đó và cách đo chiều dài. [4] Những người cao hơn thường có ruột non dài hơn và các phép đo thường dài hơn sau khi người đó chết và khi ruột rỗng. [4]

Ruột non có đường kính khoảng 1,5 cm ở trẻ sơ sinh sau 35 tuần tuổi thai, [7] và 2,5–3 cm (1 inch) đường kính ở người lớn. Trên X-quang bụng, ruột non được coi là giãn bất thường khi đường kính vượt quá 3 cm. [8] [9] Trên hình ảnh chụp CT, đường kính trên 2,5 cm được coi là giãn ra bất thường. [8] [10] Diện tích bề mặt của niêm mạc ruột non của con người, do sự mở rộng của các nếp gấp, nhung mao và vi nhung mao, trung bình là 30 mét vuông. [11]

Các phần[sửa | sửa mã nguồn]

Ruột non được chia thành ba phần theo cấu trúc.

  • Tá tràng là một cấu trúc ngắn từ 20 cm (7,9 inch) đến 25 chiều dài cm (9,8 inch) và có hình dạng giống như chữ "C". [12] Nó bao quanh phần đầu của tuyến tụy. Nó nhận được dưỡng trấp từ dạ dày, cùng với dịch tiêu hóa từ tuyến tụy (enzym tiêu hóa) và gan (mật). Các enzym tiêu hóa phân hủy protein và mật nhũ hóa chất béo thành các micelle . Tá tràng chứa các tuyến của Brunner, nơi sản xuất ra chất tiết nhiều chất nhầy có tính kiềm chứa bicarbonate . Những chất bài tiết này, kết hợp với bicarbonate từ tuyến tụy, trung hòa các axit dạ dày có trong dịch vị.
  • Hỗng tràng là phần giữa của ruột non, nối tá tràng với hồi tràng. Nó dài khoảng 2,5 m, có các tua cuốnnhung mao làm tăng diện tích bề mặt của nó. Các sản phẩm của quá trình tiêu hóa (đường, axit amin và axit béo) được hấp thụ vào máu ở đây. Cơ treo tá tràng đánh dấu sự phân chia giữa tá tràng và hỗng tràng.
  • Hồi tràng : Đoạn cuối cùng của ruột non. Nó dài khoảng 3 m, và chứa các nhung mao tương tự như hỗng tràng. Nó hấp thụ chủ yếu vitamin B12axit mật, cũng như bất kỳ chất dinh dưỡng còn lại nào khác. Hồi tràng nối với manh tràng của ruột giàchỗ nối hồi tràng.

Hỗng tràng và hồi tràng được treo trong khoang bụng bằngmạc treo . Mạc treo ruột là một phần của phúc mạc . Động mạch, tĩnh mạch, mạch bạch huyết và dây thần kinh di chuyển trong mạc treo. [13]

Cung cấp máu[sửa | sửa mã nguồn]

Ruột non nhận nguồn cung cấp máu từ động mạch celiac và động mạch mạc treo tràng trên . Đây là cả hai nhánh của động mạch chủ . Tá tràng nhận máu từ động mạch celiac qua động mạch tá tràng tụy trên và từ động mạch mạc treo tràng trên qua động mạch tá tràng tụy dưới . Hai động mạch này đều có nhánh trước và nhánh sau gặp nhau ở đường giữa và đường nối . Hỗng tràng và hồi tràng nhận máu từ động mạch mạc treo tràng trên. [14] Các nhánh của động mạch mạc treo tràng trên tạo thành một loạt các cung trong mạc treo được gọi là cung động mạch, có thể sâu vài lớp. Các mạch máu thẳng được gọi là vasa trực tràng đi từ các cung gần hồi tràng nhất và hỗng tràng đến chính các cơ quan này. [14]

Vi giải phẫu học[sửa | sửa mã nguồn]

Ba phần của ruột non trông giống nhau ở cấp độ hiển vi, nhưng có một số khác biệt quan trọng. Các phần của ruột non như sau:

Sơ đồ mặt cắt này cho thấy 4 lớp của thành ruột non.

Tiêu hóa[sửa | sửa mã nguồn]

Ruột hấp thu theo hướng tích cực: thức ăn được hấp thu hết khi tiêu hóa.

  • Glucid -> đường Maltose -> Glucose;
  • Lipide dưới tác động của enzyme lipase chuyển thành Acid béo và Glycerol
  • Protein xuống ruột non thành Polypeptide
  • Tụy có enzyme Trypsin
  • Ruột có enzyme Trypsinogen + entersrokinase -> Trypsin
  • Polypeptide + Trypsin -> Amino Acid.

Hấp thu[sửa | sửa mã nguồn]

Chất dinh dưỡng được hấp thu qua thành ruột.

Mạch máu: Ruột non được nuôi bởi động mạch (ĐM) Mạc treo tràng trên và các nhánh (5 nhánh) các chất dinh dưỡng được hấp thụ ở ruột non sẽ đi theo đường tĩnh mạch về. Các chất dinh dưỡng và 30% lipid lẫn chất độc đi qua gan để lọc, sau đó theo tĩnh mạch chủ dưới về tim.

Một tổn thương ở gan trong tình trạng bệnh lý xơ gan, gan không còn khả năng lọc chất độc thì các chất được đưa về tim bao gồm cả chất độc dễ gây cho cơ thể hôn mê sâu trường hợp bị ngộ độc NH3 lên não bộ sự tích tụ Ure.

Mạch bạch huyết: Vitamin tan trong dầu và 70% lipid theo tĩnh mạch chủ trên về tim.

Đọc thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Bản mẫu:GeorgiaPhysiology
  2. ^ “human body”. Encyclopedia Britannica. Truy cập 12 tháng 2 năm 2015. 
  3. ^ human body | Britannica.com
  4. ^ a ă â DiBaise, John K.; Parrish, Carol Rees; Thompson, Jon S. (2016). Short Bowel Syndrome: Practical Approach to Management (bằng tiếng Anh). CRC Press. tr. 31. ISBN 9781498720809. 
  5. ^ Tortora, Gerard (2014). Principles of Anatomy & Physiology. USA: Wiley. tr. 913. ISBN 978-1-118-34500-9. ..its length is about 3m in a living person and about 6.5m in a cadaver due to loss of smooth muscle tone after death. 
  6. ^ Standring, Susan (2016). Gray's Anatomy. UK: Elsevier. tr. 1124. ISBN 978-0-7020-5230-9. ..and has a mean length of 5 metres (3 - 8.5 metres) when measured intraoperatively in the living adult (Tietelbaum et al 2013). 
  7. ^ Debora Duro, Daniel Kamin (2007). “Overview of short bowel syndrome and intestinal transplantation”. Colombia Médica 38 (1). 
  8. ^ a ă Ali Nawaz Khan (22 tháng 9 năm 2016). “Small-Bowel Obstruction Imaging”. Medscape. Truy cập ngày 7 tháng 2 năm 2017. 
  9. ^ “Abdominal X-ray - Abnormal bowel gas pattern”. radiologymasterclass.co.uk. Truy cập ngày 7 tháng 2 năm 2017. 
  10. ^ Gazelle, G S; Goldberg, M A; Wittenberg, J; Halpern, E F; Pinkney, L; Mueller, P R (1994). “Efficacy of CT in distinguishing small-bowel obstruction from other causes of small-bowel dilatation.”. American Journal of Roentgenology 162 (1): 43–47. ISSN 0361-803X. PMID 8273687. doi:10.2214/ajr.162.1.8273687.  Đã bỏ qua tham số không rõ |doi-access= (trợ giúp)
  11. ^ Helander, Herbert F; Fändriks, Lars (2015). “Surface area of the digestive tract – revisited”. Scandinavian Journal of Gastroenterology 49 (6): 681–689. ISSN 0036-5521. PMID 24694282. doi:10.3109/00365521.2014.898326. 
  12. ^ Drake, Richard L.; Vogl, Wayne; Tibbitts, Adam W.M. Mitchell; illustrations by Richard; Richardson, Paul (2005). Gray's anatomy for students. Philadelphia: Elsevier/Churchill Livingstone. tr. 273. ISBN 978-0-8089-2306-0. 
  13. ^ Drake, Richard L.; Vogl, Wayne; Tibbitts, Adam W.M. Mitchell; illustrations by Richard; Richardson, Paul (2005). Gray's anatomy for students. Philadelphia: Elsevier/Churchill Livingstone. tr. 271. ISBN 978-0-8089-2306-0. 
  14. ^ a ă Drake, Richard L.; Vogl, Wayne; Tibbitts, Adam W.M. Mitchell; illustrations by Richard; Richardson, Paul (2005). Gray's anatomy for students. Philadelphia: Elsevier/Churchill Livingstone. tr. 295–299. ISBN 978-0-8089-2306-0.