Sông Madeira

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Tọa độ: 3°22′32″N 58°46′23″T / 3.37556°N 58.77306°T / -3.37556; -58.77306
Madeira
Sông
Rio Madeira 09072007.jpg
Dòng sông tại ngoại ô của Porto Velho
Nguồn gốc tên: Tiếng Bồ Đào Nha, "sông gỗ"
Các quốc gia Bolivia, Brasil
Bộ phận của Bồn địa Amazon
Các chi lưu
 - tả ngạn Sông Madre de Dios
 - hữu ngạn Sông Mamoré, Sông Jiparana, Sông Aripuana
Thành phố Porto Velho
Nguồn Nơi hợp lưu của Madre de DiosMamoré
 - Vị trí Gần Guayaramerín, Bolivia & Brasil
 - Cao độ 180 m (591 ft)
 - Tọa độ 10°38′19″N 65°39′20″T / 10.63861°N 65.65556°T / -10.63861; -65.65556
Cửa sông Sông Amazon
 - vị trí Bang Amazonas, Brasil
 - cao độ 40 m (131 ft)
 - tọa độ 3°22′32″N 58°46′23″T / 3.37556°N 58.77306°T / -3.37556; -58.77306
Chiều dài 3.250 km (2.019 mi)
Lưu vực 850.000 Km² (328.187 mi²)
Lưu lượng tại Manicore
 - trung bình 24.397 /s (861.572 ft³/s)
 - tối đa 52.804 /s (1.864.756 ft³/s)
 - tối thiểu 2.346 /s (82.848 ft³/s)
Bản đồ lưu vực sông Madeira
Bản đồ lưu vực sông Madeira
Bản đồ bồn địa Amazon với sông Madeira được tô đậm

Sông Madeira là một tuyến đường thủy chính tại Nam Mỹ, dài xấp xỉ 3.250 km (2.020 mi)[1] Madeira là chi lưu lớn nhất của sông Amazon. Một bản đồ từ Emanuel Bowen vào năm 1747, nay nằm tại bộ sưu tập bản đồ David Rumsey, thể hiện Madeira với tên gọi bản địa, tiền thực dân là Cuyari:[2]

Khí hậu[sửa | sửa mã nguồn]

Lượng mưa trung bình năm tại đại bồn địa dao động từ 750 đến 3.000 milimét (30 đến 118 in), toàn bộ lưu vực bồn địa Thượng Madeira nhận được lượng mưa hàng năm là 1.705 milimét (67,1 in). Những điểm đạt cực tiểu và cực đại về lượng mưa là 490 đến 7.000 milimét (19 đến 276 in). Tại đầu nguồn, Madeira vẫn là một trong những dòng sông lớn nhất thế giới, với lưu lượng dòng chảy trung bình năm là 18.000 mét khối một giây (640.000 cu ft/s), tức là 536 kilômét khối (129 cu mi)/năm, xấp xỉ một nửa lưu lượng dòng chảy của sông Congo. Phần đóng góp của lưu vực thuộc dãy Andes tại Bolivia là 132 kilômét khối (32 cu mi)/năm, chiếm 25% toàn bộ lưu lượng của thượng nguồn Madeira. Xa về phía hạ nguồn hướng về nơi hợp dòng vào Amazon, lưu lượng trung bình của sông Madeira lên tới 31.200 mét khối một giây (1.100.000 cu ft/s).

Dòng chảy[sửa | sửa mã nguồn]

Giữa Guajará-Mirim và thác Teotônio, Madeira tiếp nhận nguồn nước từ sườn đông bắc của dãy Andes từ Santa Cruz de la Sierra đến Cuzco, toàn bộ sườn tây nam của bang Mato Grosso thuộc Brasil và sườn bắc của dãy Chiquitos. Tổng cộng, diện tích lưu vực của sông là 850.000 km²,[3] lớn hơn cả diện tích Thái LanLào cộng lại. Có nhiều con sông lớn đổ nước vào Madeira, chính yếu trong số đó, từ đông sang tây, là Guaporé hay Itenez, BauresBlanco, Itonama, Mamoré, Beni, và Mayutata hay Madre de Dios, tất cả chúng lại có nhiều chi lưu thứ cấp bổ sung nguồn nước. Khí hậu của lưu vực thượng nguồn thay đổi từ ẩm đến bán khô hạn.

Thác Teotônio và San Antonio vượt trội so với thác Boyoma nổi tiếng tại châu Phi về dung tích nước đổ xuống. Từ các ghềnh thác này, Madeira chảy về phía bắc và tạo thành một phần tuyến biên giới tự nhiên giữa Bolivia và Brasil dài 100 km (62 mi). Phía dưới nơi hợp lưu của Rio Abunã, Madeira uốn khúc về phía đông bắc qua các bang RondôniaAmazonas ở tây bắc Brasil cho đến ngã ba sông với Amazon. Tại cửa sông tại Ilha Tupinambaranas, một vùng đầm lấy rộng lớn được tạo nên từ các phân lưu của Madeira.

Giao thông[sửa | sửa mã nguồn]

Sông Madeira có mực nước sâu đến 15 m (50 ft) vào mùa mưa, và tàu thủy có thể vào đến gần thác San Antonio, gần Porto Velho, Brasil, 1.070 km (660 mi) tính từ cửa sông; nhưng vào các tháng mùa khô, tức từ tháng 6 đến tháng 11, sông chỉ còn sâu 2 m (từ 5 đến 6 feet). Đường sắt Madeira-Mamoré chạy 365 km (227 mi) vòng quanh khúc sông tàu bè có thể đi lại cho đến Guajará-Mirim tại sông Mamoré.

Hai con đập lớn đang được xây dựng và là một phần của dự án hội nhập khu vực IIRSA. Các kế hoạch xây dựng đập bao gồm cả các cửa cống tàu thủy lớn có và các tàu biển có thể đi lại giữa hạ nguồn và hồ chứa. Nếu dự án này hoàn thành, "trên 4.000 km đường thủy thượng du tính từ đập thuộc Brasil, Bolivia, và Peru có khả năng thông hàng."[4].

Hình ảnh[sửa | sửa mã nguồn]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ "Madeira (river)". Talktalk.co.uk (encyclopedia). Truy cập tháng 5, 2011.
  2. ^ “Peru, Amazones.”. Truy cập 30 tháng 9 năm 2015. 
  3. ^ [1] Water and Salt Balances of the Bolivian Amazon, UNESCO
  4. ^ Maria del Carmen Vera-Diaz (2009). Effects of Energy and Transportation Projects on Soybean Expansion in the Madeira River Basin (PDF) (Bản báo cáo). Conservation Strategy Fund. Truy cập ngày 7 tháng 7 năm 2011. 

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]

Tọa độ: 3°22′N 58°45′T / 3.367°N 58.750°T / -3.367; -58.750{{#coordinates:}}: một trang không thể chứa nhiều hơn một thẻ chính