Sa Pa (huyện)

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Jump to navigation Jump to search
Sa Pa (huyện)
Huyện
Địa lý
Diện tích 683,29[1]
Dân số  
 Tổng cộng 53.549 người (2009) [2]
43.600 (2005)[3]
 Mật độ 64
Dân tộc H'Mông 51,65%
Dao 23,04%
Kinh 17,91%
Tày 4,74%
Dáy 1,36%
Xã Phó 1,06%
Hoa và các dân tộc khác 0,23%[3]
Hành chính
Tỉnh Lào Cai
Huyện lỵ Thị trấn Sa Pa
Chính quyền  
 Chủ tịch UBND Lê Đức Luận[4]
 Bí thư Huyện ủy Hầu A Lềnh[5]
Phân chia hành chính 01 thị trấn, 17
Số điện thoại (84.20).3871202
Số fax (84.20).3871662
Website egov.laocai.gov.vn

Sa Pa là một huyện của tỉnh Lào Cai Việt Nam. Huyện được đặt tên theo thị tứ du lịch nổi tiếng Sa Pa. Trong tương lai, huyện sẽ được nâng cấp thành thị xã Sa Pa.[6]

Tên gọi[sửa | sửa mã nguồn]

Tên gọi của huyện xuất phát từ tên thị trấn huyện lỵ Sa Pa. Thị trấn này ra đời vào cỡ 1905, khi người Pháp phát hiện đây là địa điểm lý tưởng để xây dựng khu nghỉ mát và đã thực hiện. Tên "Sa Pả" là tên vốn có theo tiếng H'Mông ở vùng này, có nghĩa là "bãi cát", người Pháp viết tên khu là "Chapa", vì âm "S" phát âm cứng gần như "Ch" trong tiếng Pháp và "S" trong tiếng Việt chuẩn. Dấu tích còn lại của tên vùng là cạnh thị trấn có xã Sa Pả. Cùng với các tên đó là loạt tên xã theo tiếng H'Mông như Lao Chải, San Sả Hồ, Sử Pán, Suối Thầu, Tả Giàng Phình,...

Có nhà nghiên cứu về Sa Pa nghĩ rằng, tên gọi Sa Pa bắt nguồn từ chữ Chapa, tên gọi tắt của đại úy nam tước thủy quân lục chiến Đờ-Cha-pa. Ông này, sau khi tiến công theo sông Đà lên Điện Biên, Lai Châu, Phong Thổ tiêu diệt tàn quân Thái – Mèo và quân cờ đen Lưu Vĩnh Phúc đã chiếm được những ngôi làng của người Mông - thị trấn Sa Pa ngày nay. Để thưởng công cho đại úy, Bộ chỉ huy đã đặt tên cho làng Mông đó là Chapa và in ấn trên bản đồ. Người Việt đọc chệch Chapa thành Sa Pa[7].

Dẫu vậy ý kiến này thiếu cơ sở, và không có tư liệu nào khác để kiểm chứng. Người Pháp khá thận trọng khi đặt địa danh ở vùng núi hoặc vùng thưa dân. Điều này là do trước đây một thế kỷ thì các buôn bản cách nhau hàng ngày đường, sẽ rất rắc rối nếu cần tìm người địa phương khuân đồ đến địa danh mà họ không biết. Vì thế những tên vùng ở miền núi như Dalat (Đà Lạt, có gốc là Đạ Lát hay Đạ Lạch) thì người Pháp chỉ chuyển sang đọc kiểu Pháp các tên bản địa của dân tộc đang hỗ trợ họ ở vùng đó. Tại vùng xuôi đông người Pháp, hoạt động nhộn nhịp và tầng lớp thị dân dễ chấp nhận tiếng Pháp thì người Pháp mới đặt tên Pháp, như "cảng Courbet" (Bãi Cháy, Hồng Gai), hay "Cap Saint Jacque" (Mũi Ô Cấp, Vũng Tàu). Mặt khác nếu tra tên họ người Pháp và người Âu gần nước Pháp, sẽ chẳng thấy tên "Đờ-Cha-pa" ở đâu cả.

Vị trí địa lý[sửa | sửa mã nguồn]

Huyện nằm ở phía tây tỉnh Lào Cai, phía bắc là huyện Bát Xát, phía tây là huyện Phong Thổ, Than Uyên (Lai Châu), phía nam là huyện Văn Bàn, phía đông là huyện Bảo Thắngthành phố Lào Cai.

Địa hình, khí hậu, dân cư[sửa | sửa mã nguồn]

Huyện Sa Pa nằm ở độ cao trung bình khoảng 1.500 m – 1.800 m. Khí hậu trên toàn huyện Sa Pa mang sắc thái của xứ ôn đới, với nhiệt độ trung bình 15-18 °C. Diện tích tự nhiên của huyện Sa Pa là 678,6 km². Dân số huyện Sa Pa hiện khoảng 38.200 người, bao gồm các dân tộc: Mông, Dao, Tày, Giáy, Xá Phó, Kinh, Hoa.

Tại ngã ba ranh giới phía tây của huyện Sa Pa với các huyện Than UyênPhong Thổ, trên địa bàn xã San Sả Hồ là ngọn núi Phan Xi Păng, nóc nhà của Đông Dương, cao 3143 m.

Quang cảnh thường gặp ở Sa Pa: đường phố trong sương mù

Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]

Thị trấn Sa Pa năm 1916
Chợ Sa Pa đầu thế kỷ 20

Năm 1897, chính quyền thuộc địa Pháp quyết định mở một cuộc điều tra về người dân tộc thiểu số miền núi vùng cao. Những đoàn điều tra đầu tiên đến Lào Cai vào năm 1898.

Mùa đông năm 1903, trong khi tiến hành đo đạc xây dựng bản đồ, đoàn thám hiểm của Sở địa lý Đông Dương đã khám phá ra cảnh quan mặt bằng Lồ Suối Tủng và làng Sa Pả. Sự kiện này đánh dấu việc ra đời của thị trấn Sa Pa.

Năm 1905, người Pháp đã thu thập được những thông tin đầu tiên về địa lý, khí hậu, thảm thực vật... Sa Pa bắt đầu được biết tới với không khí mát mẻ, trong lành và cảnh quan đẹp. Năm 1909, một khu điều dưỡng được xây dựng. Năm 1917, một văn phòng du lịch được thành lập ở Sa Pa và một năm sau, người Pháp bắt đầu xây dựng những biệt thự đầu tiên. Năm 1920, tuyến đường sắt Hà Nội - Lào Cai hoàn thành, Sa Pa được xem như thủ đô mùa hè của Bắc Kỳ. Tổng cộng, người Pháp đã xây dựng ở Sa Pa gần 300 biệt thự.

Sa Pa bị tàn phá nhiều theo chủ trương tiêu thổ kháng chiến năm 1947 và trong chiến tranh biên giới Việt - Trung 1979.[8] Hàng ngàn ha rừng thông bao phủ thị trấn bị đốt sạch, nhiều toà biệt thự cổ do Pháp xây cũng bị phá huỷ. Vào thập niên 1990, Sa Pa được xây dựng, tái thiết trở lại. Nhiều khách sạn, biệt thự mới được xây dựng. Từ 40 phòng nghỉ vào năm 1990, lên tới 300 vào năm 1995. Năm 2003, thị trấn Sa Pa có khoảng 60 khách sạn lớn nhỏ với 1.500 phòng. Lượng khách du lịch tới thị trấn tăng lên từ 2.000 khách vào năm 1991 đến 60.000 khách vào 2002.

Hành chính[sửa | sửa mã nguồn]

Huyện Sa Pa có huyện lị là thị trấn Sa Pa, và 17 xã: Bản Hồ, Bản Khoang, Bản Phùng, Hầu Thào, Lao Chải, Nậm Cang, Nậm Sài, Sa Pả, San Sả Hồ, Sử Pán, Suối Thầu, Tả Giàng Phình, Tả Phìn, Tả Van, Thanh Kim, Thanh Phú, Trung Chải.

Trong năm 2018, toàn huyện Sa Pa sẽ được nâng lên thị xã Sa Pa, gồm 6 phường: Sa Pa, Hàm Rồng, Cầu Mây, Phan Si Păng, Sa Pả, Ô Quý Hồ và 10 xã: Thanh Bình, Mường Hoa, Hoàng Liên, Liên Minh, Mường Bo, Ngũ Chỉ Sơn, Trung Chải, Tả Van, Bản Hồ, Tả Phìn.

Chỉ dẫn[sửa | sửa mã nguồn]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ “Điều kiện tự nhiên huyện Sa Pa, tỉnh Lào Cai”. 13/3/2009. Bản gốc lưu trữ 31/10/2010.  Kiểm tra giá trị ngày tháng trong: |archivedate=, |date= (trợ giúp)
  2. ^ Ban chỉ đạo Tổng điều tra dân số và nhà ở trung ương. Tổng điều tra dân số và nhà ở Việt Nam năm 2009: Kết quả toàn bộ. Hà Nội, 6-2010. Biểu 2, tr.9.
  3. ^ a ă “Dân số huyện Sa Pa, tỉnh Lào Cai”. 8 tháng 11 năm 2010. Bản gốc lưu trữ 31/10/2010.  Kiểm tra giá trị ngày tháng trong: |archivedate= (trợ giúp)
  4. ^ Thường trực UBND huyện Sa Pa (11/08/2010)
  5. ^ Thường trực huyện ủy Sa Pa (11/08/2010)
  6. ^ Thủ tướng Chính phủ đồng ý nâng cấp huyện Sapa thành thị xã Sapa
  7. ^ “Người kể chuyện giữa đại ngàn Hoàng Liên”. Báo điện tử VTC News. Truy cập 6 tháng 10 năm 2015. 
  8. ^ “Lịch sử huyện Sa Pa”. Công thông tin điện tử huyện Sa Pa. Truy cập ngày 12 tháng 12 năm 2011. 

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

  • Sa Pa là một thị trấn vùng cao, và là một khu nghỉ mát nổi tiếng thuộc huyện Sa Pa.
Một phần thị trấn Sa Pa nhìn từ núi Hàm Rồng

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]

Phương tiện liên quan tới Sa Pa tại Wikimedia Commons