Stanisław Małachowski

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới điều hướng Bước tới tìm kiếm
Count
Stanisław Małachowski
Lampi Stanisław Małachowski.jpgPortrait by Johann Baptist von Lampi the Elder

POL COA Małachowski.svg
Chức vụ
Nhiệm kỳ5 tháng 10 – 14, tháng 12 năm 1807
Tiền nhiệmChính thức thành lập
Kế nhiệmLudwik Szymon Gutakowski
Nhiệm kỳ1788 – 1792
Tiền nhiệmStanisław Kostka Gadomski
Kế nhiệmStanisław Kostka Bieliński
Thông tin chung
Sinh24 tháng 08 năm 1736
Końskie, Vương quốc Ba Lan
Mất29 tháng 12 năm 1809(1809-12-29) (73 tuổi)
Warsaw, Công tước của Warsaw
Tôn giáoCông giáo Roman

Bá tước Stanisław Małachowski, thuộc phù hiệu Nałęcz (phát âm tiếng Ba Lan: [staˈɲiswaf mawaˈxɔfskʲi]; 1736–1809) là Thủ tướng đầu tiên của Ba Lan, thành viên của Hội đồng Thường trực của chính phủ Ba Lan (Rada Nieustająca) (1776–1780), Thống chế của Tòa án Tư pháp Hoàng gia từ năm 1774, Crown Grand Referendary (1780–1792) và Thống chế Four-Year Sejm (1788–1792).[1]

Là con trai của Jan Małachowski, tể tướng hoàng gia, Małachowski được phong là thống chế (người phát ngôn) của Sejm vào năm 1788. Ông có đóng góp rất lớn vào bản hiến pháp được thông qua vào năm 1791, nội dung hiến pháp bao gồm những cải cách hiện đại của Tây Âu như chế độ đa số trong quốc hội, phân chia quyền lực và cho phép tầng lớp trung lưu đi bầu cử; hiến pháp này đã bị bãi bỏ khi Chia cắt Ba Lan lần thứ hai xảy ra vào năm 1792. Năm 1807–09 Małachowski giữ chức chủ tịch thượng viện (chính phủ) của Công quốc Warsaw, do Napoléon Bonaparte đề bạt.[2]

Tiểu sử[sửa | sửa mã nguồn]

Małachowski được vẽ bởi Marcello Bacciarelli

Sinh ngày 24 tháng 8 năm 1736, Stanisław Małachowski xuất thân từ một gia đình quý tộc giàu có, có quyền lực và ảnh hưởng lớn; ông là con trai của một chính khách kiêm nhà quý tộc Jan Małachowski. Ông học luật và được bầu đến Sejm vào năm 1764. Năm 1771, ông được bổ nhiệm làm nhân viên văn thứ của Vương quốc Ba Lan Thống nhất. Với tư cách là thành viên của Hạ viện, ông được rất nhiều người tôn kính. Ông là thành viên của Hội đồng thường trực Chính phủ và được phong làm Nguyên soái (Chủ tịch) của Four-year Sejm (1788-1792). Trên cương vị này, ông là một trong những tác giả chính của Hiến pháp ngày 3 tháng 5 năm 1791. Ông đã ký hiệp ước liên minh với Phổ với tư cách là Marshal của Sejm vào năm 1790 với mục đích bảo vệ Ba Lan khỏi sự thống trị của nước ngoài.

Năm 1792, ông đàm phán không có kết quả với một phái đoàn Saxon về việc giới thiệu chế độ cha truyền con nối của hoàng gia Ba Lan cho Vua của Saxony. Małachowski nghiêm trị hơn những đối thủ yêu nước thuộc đảng Nga, anh trai ông là Hyacinth Małachowski là một người ủng hộ đảng này. Trong cuộc chiến tranh Nga-Ba Lan năm 1792, ông đã cung cấp một số tiền lớn và số lượng lớn lương thực cho quân đội Ba Lan từ tài sản riêng của mình. Nhưng vì không thể ngăn cản Liên minh Targowica thân Nga, ông đã phải bỏ trốn ra nước ngoài. Ông không tham gia Cuộc nổi dậy Kościuszko năm 1794. Năm 1799, ông bị bắt ở Warsaw và bị giam một năm ở Kraków như một tù nhân nhà nước, bị buộc tội chịu trách nhiệm cho một cuộc họp của Sejm Ba Lan ở Milan. Sau khi thành lập Đại công quốc Warsaw vào năm 1807, ông là chủ tịch đầu tiên của ủy ban chính phủ lâm thời và nhanh chóng trở thành Chủ tịch Thượng viện.

Małachowski qua đời ngày 28 tháng 12 năm 1809; lăng mộ của ông nằm ở Nhà thờ Holy Cross ở Warsaw.[3]

Di sản[sửa | sửa mã nguồn]

Từ thời trẻ, Małachowski đã nỗ lực hết mình vì lợi ích đất nước. Với tư cách là chủ tịch tòa án công lý hoàng gia, ông đã giành được danh hiệu cao quý "Người Aristides Ba Lan". Four-Years Sejm vĩ đại đã nhất trí lựa chọn ông là người phát biểu vào đầu phiên họp năm 1788. Đánh giá tình hình một cách chính xác, Małachowski nhanh chóng tập hợp tất cả những người đang nỗ lực duy trì Khối thịnh vượng chung đang ngày càng rệu rã và ủng hộ nồng nhiệt các dự án cải cách đất nước. Ông là một trong những người lập ra hiến pháp ngày 3 tháng 5 năm 1791, bản hiến pháp chứng kiến những sự thay đổi rất lớn trong đất nước Ba Lan, trao nhiều quyền hơn cho dân thường. Ông là người đầu tiên ghi tên mình là công dân của Warsaw vào sổ hộ tịch và mở các cuộc đàm phán với chính những người làm thuê của mình để giải phóng hoàn toàn cho họ. Hi vọng tan vỡ sau khi hiến pháp bị loại bỏ, ông từ chức và rời khỏi đất nước vào năm 1792, đầu tiên đến Ý và sau đó đến các dinh thự của mình ở Galicia, nơi ông bị giam giữ một thời gian vì bị nghi ngờ.

Năm 1807 Małachowski được đặt làm người đứng đầu ủy ban điều hành được bổ nhiệm tại Warsaw sau khi người Phổ di tản, khi đại công quốc Warsaw được thành lập, Małachowski trở thành chủ tịch viện nguyên lão dưới thời Vua Frederick Augustus I của Sachsen. Trong các cuộc đàm phán với chính phủ Áo liên quan đến các mỏ muối ở Galicia, Małachowski đã lấy tất cả tài sản của mình ra làm vật đảm bảo khoản tiền từ kho bạc. Cái chết của ông được coi như một mất mát lớn với công chúng. Tang lễ cho nguyên soái được tổ chức đồng thời ở những thành phố khác như cách thể hiện lòng kính trọng và biết ơn của đất nước Ba Lan đối với những cống hiến của ông vì sự nghiệp đất nước.[4]

Tưởng nhớ[sửa | sửa mã nguồn]

Ông là một trong những nhân vật được bất tử hoá trong bức tranh vẽ năm 1891 của Jan Matejko, Hiến pháp ngày 3 tháng 5 năm 1791. Một tượng đài để vinh danh ông đã được xây dựng tại thành phố Płock của Ba Lan trong khuôn viên của ngôi trường mang tên ông.

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

  • Danh sách các thủ tướng của Ba Lan
  • Stanisław Kostka Potocki
  • Małachowski
  • Công quốc Warsaw

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]