Svalbard Global Seed Vault

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Buớc tưới chuyển hướng Bước tới tìm kiếm
Svalbard Global Seed Vault
Svalbard globale frøhvelv
Global Seed Vault (cropped).jpg
Svalbard Global Seed Vault trên bản đồ Svalbard
Svalbard Global Seed Vault
Location within Svalbard
Lỗi Lua trong Mô_đun:Location_map tại dòng 409: Đã đặt kinh phút mà không đặt kinh độ.
Thông tin chung
Tình trạngcomplete
DạngSeed bank
Địa điểmSpitsbergen
Thành phốLongyearbyen
Quốc giaNa Uy
Tọa độ78°14′09″B 15°29′29″Đ / 78,235867°B 15,491374°Đ / 78.235867; 15.491374Tọa độ: 78°14′09″B 15°29′29″Đ / 78,235867°B 15,491374°Đ / 78.235867; 15.491374
Độ cao nền130 m (430 ft)
Xây dựng
Động thổ19 June 2006[3]
Khánh thành26 February 2008[4]
Chi phí xây dựngBản mẫu:NOK[2]
(8,8 million US$, 2008)
Số tầng1
Diện tích sànc. 1.000 m2
(c. 11.000 sq ft)[1]
Thiết kế
Giải thưởngNorwegian Lighting Prize for 2009
No. 6 TIME's Best Inventions of 2008
Trang web
Trang web chính thức

 Svalbard Global Seed Vault (tiếng Na Uy: Svalbard globale frøhvelv) là một ngân hàng hạt giống được bảo mật trên đảo Spitsbergen của Na Uy gần Longyearbyen tại quần đảo Bắc Cực Svalbard xa xôi, cách Cực Bắc khoảng 1.300 kilômét (810 mi). Nhà bảo tồn Cary Fowler, cùng với Nhóm tư vấn nghiên cứu nông nghiệp quốc tế (CGIAR), xây dựng nơi này để bảo tồn nhiều giống cây trồng bao gồm các giống cây nhân bản, hoặc bản sao của các  "phần dự phòng", của các hạt giống được lưu trữ trong ngân hàng gen trên toàn Thế giới. Vòm hạt giống là một nỗ lực để đảm bảo chống lại sự mất mát của hạt giống trong các ngân hàng gen khác trong cuộc khủng hoảng diện rộng hoặc quy mô toàn cầu.  Vòm hạt giống được quản lý theo các điều khoản được nêu trong thỏa thuận ba bên giữa chính phủ Na Uy,Crop Trust và Trung tâm tài nguyên di truyền Bắc Âu (Nordic Genetic Resource Center) hay NordGen.

Chính phủ Na Uy đã tài trợ 45 triệu kr (8,8 million US$ trong năm 2008) cho vòm hạt giống. Lưu Trữ hạt trong vòm là miễn phí cho người dùng, với Na Uy và Crop Trust trả tiền cho chi phí hoạt động. Các công ty tài trợ cho Crop Trustt bao gồm Bill Và Melinda Gates và từ các quốc gia (chính phủ) trên toàn Thế giới.

Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]

 Nordic Gene Bank (NGB) được xây dựng từ năm 1984, đã lưu trữ các giống cây trồng Bắc Âu thông qua hạt giống đông lạnh trong một mỏ than bị bỏ hoang ở Svalbard. Vào tháng 1 năm 2008, Nordic Gene Bank sáp nhập với hai nhóm bảo tồn Bắc âu (Nordic conservation) khác để thành lập NordGen. Svalbard Global Seed Vault chính thức khai trương vào ngày 26 tháng 2 năm 2008, mặc dù các hạt giống đầu tiên đã được chuyển đến từ tháng 1 năm 2008. 5% hạt giống trong vòm, khoảng 18.000 mẫu vật với 500 hạt mỗi loại, đến từ Trung tâm Tài nguyên Di truyền của Hà Lan (Centre for Genetic Resources of the Netherlands)(CGN), một phần của Đại học Wageningen, hà Lan.

Là một phần của lễ kỷ niệm đầu tiên của mái vòm, hơn 90.000 mẫu vật giống cây trồng đã được đưa vào kho chứa, đưa tổng số mẫu giống lên 400.000 mẫu. Trong số những hạt giống mới có 32 giống khoai tây từ các ngân hàng gen quốc gia của Ai-Len và 20,000 mẫu mới từ  Cơ quan nghiên cứu nông nghiệp Hoa Kỳ. Các mẫu hạt giống đến từ CanadaThụy sĩ, cũng như các nhà nghiên cứu hạt giống quốc tế đến từ Colombia, México, và Syria. Lô hàng 4 tấn (3,9 tấn Anh; 4,4 tấn thiếu) này đưa tổng số hạt giống lưu trữ trong mái vòm lên đến con số hơn 20 triệu. Tính đến kỷ niệm này, mái vòm chứa các mẫu từ khoảng một phần ba các giống cây trồng quan trọng nhất trên thế giới. Cũng là một phần của lễ kỷ niệm, các chuyên gia về sản xuất lương thực và biến đổi khí hậu đã gặp nhau trong một hội nghị kéo dài ba ngày ở Longyearbyen.

Nhà điêu khắc Nhật Bản Mitsuaki Tanabe (田辺光彰) đã khắc một tác phẩm lên vòm mang tên ""The Seed 2009 / Momi In-Situ Conservation". Trong năm 2010 một phái đoàn bảy nghị sĩ MỸ đã bàn giao một số loại ớt khác nhau.

Đến 2013, khoảng một phần ba  số chi (sinh học) đa dạng được lưu trữ trong ngân hàng gen trên toàn cầu được trình bày tại Seed Vault. Vào năm 2017 hơn 930,000 các mẫu hạt giống đại diện cho 13,000 năm lịch sử nông nghiệp đã được lưu trữ tại nhà vòm.[5]

Vào tháng 10 năm 2016, vòm hạt giống đã trải qua một cơn ngập nước bất thường do chênh lệch giữa nhiệt độ trung bình và lượng mưa lớn. Trong khi một lượng nước nhỏ thường xuyên thấm vào đường hầm của mái vòm dài 100 mét (328 ft) trong những tháng ấm áp của mùa xuân, trong trường hợp này nước lấn chiếm 15 mét (49 ft) vào đường hầm trước khi đóng băng. Mái vòm đã được thiết kế cho việc ngập nước như thế sẽ không làm nguy hại đến các hạt giống. Kết quả là, cơ quan công trình công cộng Na Uy Statsbygg có kế hoạch cải tiến đường hầm để ngăn chặn sự việc tương tự trong tương lai, bao gồm chống thấm tường hầm, loại bỏ nguồn nhiệt từ đường hầm và đào mương thoát nước bên ngoài..

Công Việc Xây dựng[sửa | sửa mã nguồn]

Cary Fowlert tại Seed Vault trong lúc xây dựng

Thủ Tướng của Na Uy, Thụy Điển, Phần Lan, Đan Mạch và Iceland's  đã thực hiện nghi lễ đặt " hòn đá đầu tiên" vào ngày 19 tháng 6 năm 2006.

 Seedbank nằm 120 mét (390 ft) bên trong một ngọn núi Sa Thạch  trên đảo Spitsbergen, và sử dụng một hệ thống an ninh mạnh mẽ. Hạt giống được đóng gói trong  ba lớp giấy đặc biệt và được hàn kín để tránh sự ẩm ướt. Cơ sở được quản lý bởi Nordic Genetic Resource Center, cho dù không có nhân viên thường trực tại chỗ.

Spitsbergen được xem là lý tưởng bởi vì nó không chịu ảnh hưởng của hoạt động kiến tạo mảng và được bao bọc bởi lớp băng vĩnh cửu, giúp tăng khả năng bảo quản. Nơi đây nằm 130 mét (430 ft) bên trên mực nước biển sẽ giữ nơi này khô ráo ngay cả khi băng tan. Than tại địa phương được khai thác nhằm cung cấp năng lượng cho các đơn vị làm lạnh để làm mát hạt giống theo tiêu chuẩn được khuyến nghị quốc tế −18 °C (−0.4 °F). Nếu các thiết bị không hoạt động, cần ít nhất vài tuần để nhiệt độ của lớp sa thạch xung quanh tăng lên −3 °C (27 °F), và  ước tính sẽ mất hai thế kỷ để làm ấm đến  0 °C (32 °F).

Một nghiên cứu khả thi trước khi xây dựng xác định rằng vòm hạt giống có thể bảo tồn hầu hết các loại cây lương thực chính trong hàng trăm năm. Một số, bao gồm cả những hạt giống quan trọng, có khả năng vẫn tồn tại trong hàng ngàn năm.

Lối vào Seed Vault vào lúc hoàng hôn, làm nổi bật tác phẩm nghệ thuật được chiếu sáng của nó

Dọc theo chiều dài mái nhà của mái vòm và xuống mặt trước của lối vào là một tác phẩm nghệ thuật được chiếu sáng mang tên Perpetual Repercussion của nghệ sĩ Na Uy Dyveke Sanne đánh dấu vị trí của hầm từ xa.Lỗi chú thích: Thẻ mở <ref> bị hỏng hoặc có tên sai Tại Na Uy, các dự án xây dựng do chính phủ tài trợ nếu vượt quá chi phí cho phép phải bao gồm một tác phẩm nghệ thuật. KORO, cơ quan nhà nước Na Uy giám sát các tác phẩm nghệ thuật ở nơi công cộng, tham gia cùng các nghệ sĩ để lắp đặt ánh sáng làm nổi bật tầm quan trọng và phẩm chất của ánh sáng Bắc Cực. Các mái nhà và lối vào vòm được lắp đầy với thép không gỉ với tính phản xạ cao, gương, và lăng kính. Quá trình lắp đặt những tấm phản chiếu ánh sáng cực Bắc trong những tháng mùa hè, trong khi vào mùa đông, một mạng lưới 200 sợi cáp quang mang đến cho nơi đây nguồn ánh sáng xanh ngọc và trắng tinh khiết.Lỗi chú thích: Thẻ mở <ref> bị hỏng hoặc có tên sai

Nhiệm vụ[sửa | sửa mã nguồn]

Nhiệm vụ của Svalbard Global Seed Vault là cung cấp một mạng lưới an toàn chống lại sự mất mát bất ngờ thường xảy ra tại các genebanks truyền thống. Trong khi các tờ báo nổi tiếng đã nhấn mạnh tác dụng của nó trong trường hợp có thảm họa tại địa phương hoặc thảm họa toàn cầu, nó sẽ được truy cập thường xuyên hơn khi genebanks mất mẫu vật do quản lý kém, tai nạn, sự cố thiết bị, cắt giảm quỹ tài trợ và thiên tai. Những sự kiện này xảy ra theo một số quy luật nhất định. Chiến tranh và xung đột vũ trang (nội chiến) đã từng phá hủy một số genebanks. Ngân hàng hạt giống quốc gia của Philippines bị hư hại do lũ lụt và sau đó bị phá hủy bởi một đám cháy; các ngân hàng hạt giống của Afghanistan và Iraq đã bị mất hoàn toàn. Theo The Economist, "mái vòm Svalbard là cơ sở dự phòng cho 1.750 ngân hàng hạt giống trên thế giới, các kho chứa đa dạng sinh học nông nghiệp". Luật của Na Uy đã cấm lưu trữ hạt giống biến đổi gen ở mái vòm.

Kho lưu trữ Arctic World Archive gần đó nhận nhiệm vụ cung cấp dữ liệu, được khắc thành dấu hiệu vào cuộn phim. Dự án Piql của Na Uy cho biết rằng  bộ phim, khi được bảo quản đúng cách, sẽ tồn tại trong 1.000 năm

Truy cập[sửa | sửa mã nguồn]

Các mẫu hạt giống trong mái vòm là bản sao của các mẫu được lưu trữ trong ngân hàng gen. Các nhà nghiên cứu, các nhà nhân giống cây trồng và các nhóm khác mong ước được truy cập các mẫu hạt giống song không thể làm như vậy thông qua  mái vòm; thay vào đó, họ phải yêu cầu các mẫu từ các ngân hàng gen. Các mẫu được lưu trữ trong genebanks, trong hầu hết các trường hợp, có thể truy cập theo các điều khoản và điều kiện của International Treaty on Plant Genetic Resources for Food and Agriculture được phê duyệt bởi 118 quốc gia hoặc các hiệp hội. Lỗi chú thích: Thẻ mở <ref> bị hỏng hoặc có tên saiLỗi chú thích: Thẻ mở <ref> bị hỏng hoặc có tên sai

Mái vòm hạt giống hoạt động như một cái két an toàn  trong ngân hàng. Ngân hàng sở hữu tòa nhà và khách hàng  sở hữu nội dung của cái hộp. Chính phủ Na Uy sở hữu cơ sở này và khách hàng của ngân hàng gen sở hữu hạt giống mà họ gửi. Việc gửi mẫu tại Svalbard không cấu thành sự chuyển giao hợp pháp nguồn gen. Trong thuật ngữ genebank, điều này được gọi là sắp xếp "hộp đen". Mỗi người ký gửi ký thỏa thuận với NordGen, hành động thay mặt cho Na Uy. Thỏa thuận nêu rõ rằng Na Uy không yêu cầu quyền sở hữu đối với các mẫu được gửi và quyền sở hữu đó vẫn còn với người gửi tiền, người duy nhất có quyền truy vào các tài liệu đó trong vòm hạt giống. Không ai có quyền truy cập vào hạt giống của người khác từ vòm hạt giống. Cơ sở dữ liệu mẫu và khách hàng được duy trì bởi NordGen.

Cuộc Nội Chiến Syria khiến thêm một ngân hàng hạt giống nữa, International Center for Agricultural Research in the Dry Areas (ICARDA) ,phải di chuyển, trụ sở chính từ Aleppo đến Beirut. Do những khó khăn của ICARDA trong việc chuyển giao bộ sưu tập của mình, năm 2015 Svalbard Vault đã ủy quyền thu hồi hạt giống đầu tiên trong lịch sử .

Lưu trữ hạt giống[sửa | sửa mã nguồn]

Thùng chứa hạt giống trên kệ kim loại bên trong mái vòm

Những hạt giống được bảo quản kín trong ba lớp lá gói sau đó được đặt vào thùng chứa nhựa toe trên kệ kim loại. Nhiệt độ của các phòng lưu trữ được  giữ ở −18 °C (−0,4 °F). Nhiệt độ thấp và hạn chế việc tiếp xúc với oxy sẽ đảm bảo hoạt động trao đổi chất ở mức thấp và trì hoãn lão hóa hạt giống. Lớp băng vĩnh cửu xung quanh cơ sở sẽ giúp duy trì nhiệt độ thấp của hạt giống nếu việc cung cấp điện thất bại. Vào những năm kể từ khi mở cửa, vòm đã chịu sự xâm nhập của một lượng nước nhỏ tại lối vào của  trong suốt mùa xuân hàng năm khi băng tan; nhiệt độ ấm hơn và lượng mưa lớn trong tháng 10 năm 2016 tạo ra một lượng nước lớn đáng kể  làm ngập cửa, nhưng thiết kế của cơ sở đảm bảo rằng nước đóng bị băng sau khi dâng lên vài mét và không đe dọa tới các hạt giống.

Crop Trust[sửa | sửa mã nguồn]

 Crop Trust, chính thức được biết đến là Quỹ đa dạng cây trồng toàn cầu, đóng một vai trò quan trọng trong việc lên kế hoạch vòm hạt giống và phối hợp đưa các thùng hạt giống vào mái vòm cùng với Trung tâm tài nguyên di truyền Bắc Âu. Trust cung cấp hầu hết các chi phí hoạt động hàng năm cho cơ sở, và đã dành một số quỹ hiến tặng, trong khi chính phủ Na Uy tài chính bảo trì cấu trúc chính nó. Với sự hỗ trợ của QuỹBill & Melinda Gates và các nhà tài trợ khác, Crop Trust hỗ trợ việc chọn ngân  hàng  gen ở các nước đang phát triển cũng như các trung tâm nghiên cứu nông nghiệp quốc tế về đóng gói và vận chuyển hạt giống. International Advisory Council cung cấp hướng dẫn và tư vấn. Bao gồm các đại diện của FAO, CGIAR, Hiệp ước quốc tế về Tài nguyên di truyền thực vật và các tổ chức khác.[6]

Giải thưởng và vinh danh[sửa | sửa mã nguồn]

Svalbard Global Seed Vault xếp hạng thứ 6 về phát minh tốt nhất của thời gian năm 2008. Nó được trao giải thưởng Norwegian Lighting Na Uy cho năm 2009.

Công suất[sửa | sửa mã nguồn]

Một mẫu hạt giống bao gồm khoảng 500 hạt được niêm phong trong một túi nhôm kín, và mái vòm có khả năng lưu trữ 4,5 triệu mẫu giống.

Năm Loài Tổng mẫu Ref.
Năm 2008 (Tháng 2) 268,000
Năm 2010 500,000
2013 (Tháng 2) 774,601
2014 (Tháng 2) 820,619
2015 (tháng 5) 4,000 840,000 [7]
2016 (tháng 10) 880,000
2017 (Tháng 2) 930,821

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

  • Arctic policy of Norway
  • Center of origin
  • Sở thú đông lạnh, một khái niệm tương tự, nhưng dành cho động vật
  • Millennium Seed Bank Partnership
  • Orthodox seed
  • Recalcitrant seed
  • Survivalism
  • Australian Grains Genebank

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ “Description of the facility”. Norwegian Ministry of Agriculture and Food. Bản gốc lưu trữ ngày 25 tháng 2 năm 2012. Truy cập ngày 15 tháng 4 năm 2012. 
  2. ^ Hopkin, Michael (tháng 3 năm 2008). “Biodiversity: Frozen futures”. Nature 452 (7186): 404–405. Bibcode:2008Natur.452..404H. doi:10.1038/452404a. 
  3. ^ “Work begins on Arctic seed vault”. BBC News. 19 tháng 6 năm 2006. Truy cập ngày 3 tháng 7 năm 2011. 
  4. ^ Mellgren, Doug (27 tháng 2 năm 2008). 'Doomsday' seed vault opens in Arctic”. MSNBC.com. Associated Press. Truy cập ngày 3 tháng 7 năm 2011. 
  5. ^ Duggan, Jennifer (tháng 4 năm 2017). “Inside the 'Doomsday' Vault”. Time. Bản gốc lưu trữ ngày 8 tháng 4 năm 2017. 
  6. ^ Fowler, Cary (Spring–Summer 2014). “A 'Doomsday' Seed Vault to Protect the World's Diversity — An interview with Cary Fowler” (PDF). Journal of International Affairs 67 (2): 141–146. JSTOR 24461740. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 9 tháng 12 năm 2014. 
  7. ^ “A global backstop”. Norwegian Ministry of Agriculture and Food. 23 tháng 2 năm 2015. Truy cập ngày 5 tháng 5 năm 2015. 

Lỗi chú thích: Thẻ <ref> có tên “Charles2006” được định nghĩa trong <references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ <ref> có tên “natgeo201107” được định nghĩa trong <references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ <ref> có tên “whatisnordgen” được định nghĩa trong <references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ <ref> có tên “regjeringen-faq” được định nghĩa trong <references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ <ref> có tên “trustdonors” được định nghĩa trong <references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ <ref> có tên “nordgen-about” được định nghĩa trong <references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ <ref> có tên “Kinver2008” được định nghĩa trong <references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ <ref> có tên “Aarden2008” được định nghĩa trong <references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ <ref> có tên “time20090227” được định nghĩa trong <references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ <ref> có tên “HPJ2009” được định nghĩa trong <references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ <ref> có tên “Young2009” được định nghĩa trong <references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ <ref> có tên “bbc20090226” được định nghĩa trong <references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ <ref> có tên “norwayjp2009” được định nghĩa trong <references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ <ref> có tên “bbc20100713” được định nghĩa trong <references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ <ref> có tên “Westengen2013” được định nghĩa trong <references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ <ref> có tên “popsci20170522” được định nghĩa trong <references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ <ref> có tên “statsbygg20170520” được định nghĩa trong <references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ <ref> có tên “hist” được định nghĩa trong <references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ <ref> có tên “croptrust” được định nghĩa trong <references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ <ref> có tên “regjeringen” được định nghĩa trong <references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ <ref> có tên “Fowler2008” được định nghĩa trong <references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ <ref> có tên “pubartnorway” được định nghĩa trong <references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ <ref> có tên “croptrust-lighting” được định nghĩa trong <references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ <ref> có tên “economist2012” được định nghĩa trong <references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ <ref> có tên “sgsv-faq” được định nghĩa trong <references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ <ref> có tên “livesci20170401” được định nghĩa trong <references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ <ref> có tên “planttreatymembers” được định nghĩa trong <references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ <ref> có tên “regjeringen-mo” được định nghĩa trong <references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ <ref> có tên “nordgendatabase” được định nghĩa trong <references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ <ref> có tên “reuters20150921” được định nghĩa trong <references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ <ref> có tên “huffpost20150922” được định nghĩa trong <references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ <ref> có tên “npr20150924” được định nghĩa trong <references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ <ref> có tên “cnn20170521” được định nghĩa trong <references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ <ref> có tên “time2008” được định nghĩa trong <references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ <ref> có tên “nor-light-prize” được định nghĩa trong <references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ <ref> có tên “regjeringen20150223-about” được định nghĩa trong <references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ <ref> có tên “regjeringen20080226” được định nghĩa trong <references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ <ref> có tên “MacDougall2010” được định nghĩa trong <references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ <ref> có tên “natgeo20140227” được định nghĩa trong <references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ <ref> có tên “allgov20150307” được định nghĩa trong <references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ <ref> có tên “croptrust20161028” được định nghĩa trong <references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.

Lỗi chú thích: Thẻ <ref> có tên “croptrust20170222” được định nghĩa trong <references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.

Đường dẫn thêm[sửa | sửa mã nguồn]