Tầng Turon

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới điều hướng Bước tới tìm kiếm
Hệ/
Kỷ
Thống/
Thế
Bậc/
Kỳ
Tuổi
(Ma)
Paleogen Paleocen Đan Mạch trẻ hơn
Creta Thượng
/Muộn
Maastricht 66.0 72.1
Champagne 72.1 83.6
Santon 83.6 86.3
Cognac 86.3 89.8
Turon 89.8 93.9
Cenoman 93.9 100.5
Hạ/Sớm Alba 100.5 ~113.0
Apt ~113.0 ~125.0
Barrême ~125.0 ~129.4
Hauterive ~129.4 ~132.9
Valangin ~132.9 ~139.8
Berrias ~139.8 ~145.0
Jura Thượng
/Muộn
Tithon già hơn
Phân chia kỷ Creta theo ICS năm 2017.[1]

Tầng Turon trong niên đại địa chấtkỳ gần đầu của thế Creta muộn, và trong thời địa tầng học thì nó là bậc gần dưới cùng của thống Creta dưới. Kỳ Turon tồn tại từ ~ 93.9 Ma đến 89.8 Ma (Ma: Megaannum, triệu năm trước).[2]

Kỳ Turon kế tục kỳ Cenoman, và tiếp sau là kỳ Cognac, đều của cùng thế Creta muộn.[3]

Vào đầu kỳ Turon một sự kiện thiếu oxy đã diễn ra, được gọi là sự kiện ranh giới Cenoman-Turon hoặc "Sự kiện Bonarelli".

Địa tầng[sửa | sửa mã nguồn]

Tầng Turon (tiếng Pháp: Turonien) được nhà cổ sinh vật học người Pháp Alcide d'Orbigny (1802–1857) xác lập vào năm 1842. Orbigny đặt tên nó theo tên thành phố Tours trong vùng Touraine tỉnh Indre-et-Loire, và vết lộ là một vùng địa chất điển hình.

Đáy tầng Turon được xác định là nơi mà loài ammonit Wutinoceras devonense lần đầu tiên xuất hiện trong cột địa tầng. Hồ sơ tham chiếu chính thức (GSSP) cho đáy tầng Turon nằm ở nếp lồi Rock Canyon gần Pueblo, Colorado, Hoa Kỳ. 38°16′56″B 104°43′39″T / 38,2822°B 104,7275°T / 38.2822; -104.7275 [4]

Đỉnh của tầng Turon (đáy của Cognac) được xác định là vị trí trong cột địa tầng nơi loài inoceramid hai mảnh vỏ Cremnoceramus rotundatus đầu tiên xuất hiện.

Tầng Turon thường được chia thành ba phụ tầng, là dưới/sớm, giữatrên/muộn. Trong đại dương Tethys, tầng Turon chứa bốn đới sinh vật ammonit:

Các hóa thạch đánh dấu quan trọng khác là các loài thuộc nhóm inoceramid chi Inoceramus (I. schloenbachi, I. lamarckiI. labiatus). Inoceramids là Mollusca hai mảnh vỏ liên quan đến trai ngày nay.

Cổ sinh[sửa | sửa mã nguồn]

Ankylosaurs[sửa | sửa mã nguồn]

Ankylosaurs của tầng Turon
Taxa Hiện diện Vị trí Mô tả Hình ảnh
Mông Cổ
Hệ tầng Bayan Shireh, Mông Cổ

Avialae[sửa | sửa mã nguồn]

Avialae của tầng Turon
Taxa Hiện diện Vị trí Mô tả Hình ảnh

Catenoleimus

Hệ tầng Bissekty, Uzbekistan enantiornithine cỡ trung bình, có thể dài 20–25 cm

Explorornis

Hệ tầng Bissekty, Uzbekistan

Ichthyornis

Turon - tầng Cognac Alberta và Saskatchewan, Canada; Alabama, Kansas, New Mexico và Texas, Hoa Kỳ; Argentina; Trung Á Sinh thái tương đương với kỷ Creta của các loài chim biển hiện đại như mòng biển, thú cưng và chim hạc. Nó có kích thước bằng một con mòng biển 60 cm (2,0 ft). Mặc dù đôi cánh và xương ức có vẻ ngoài rất hiện đại (cho thấy khả năng bay mạnh mẽ), hàm vẫn giữ được nhiều răng nhỏ, sắc nhọn

Ceratopsians[sửa | sửa mã nguồn]

Ceratopsia của tầng Turon
Taxa Hiện diện Vị trí Mô tả Hình ảnh

Zuniceratops

Hệ tầng Moreno Hill, New Mexico, Hoa Kỳ Ceratopsian được biết đến sớm nhất có sừng lông mày và ceratopsian lâu đời nhất được biết đến từ Bắc Mỹ, dường như dài khoảng 3 đến 3,5 mét (9,8 đến 11,5 ft) và 1 mét (3,3 foot) cao ngang hông.

Crocodylomorphs[sửa | sửa mã nguồn]

Crocodylomorpha của tầng Turon
Taxa Hiện diện Vị trí Mô tả Hình ảnh

Baurusuchus

Brazil

Montealtosuchus

Turon sang Santon Hệ tầng Adamantina, São Paulo, Brazil peirosaurid trên cạn

Stratiosuchus

Brazil

Tadzhikosuchus

Lưu vực Fergana, Tajikistan; Hệ tầng Bissekty, Dzharakhuduk, Uzbekistan alligatoroid sớm rất giống với Diplocynodon từ Đại Trung sinh.

Lớp Thú[sửa | sửa mã nguồn]

Mammalia của tầng Turon
Taxa Hiện diện Vị trí Mô tả Hình ảnh

Bryceomys

Vách đá thẳng Hình thành Utah, Hoa Kỳ. Nhỏ hơn một con chuột, được cho là có hành vi tương tự.

Ornithopods[sửa | sửa mã nguồn]

Ornithopoda của tầng Turon
Taxa Hiện diện Vị trí Mô tả Hình ảnh

Anabisetia

Hệ tầng Cerro Lisandro, Tỉnh Neuquén, Patagonia, Argentina elasmaria dài 2 mét (6,6 ft)

Bactrosaurus

Turon sang Cognac Sa mạc Gobi, Mông Cổ và Trung Quốc Cao cỡ 6 m (20 ft) long and 2 m (6,6 ft) khi ở tư thế bốn chân, và nặng 1.100–1.500 kg (2.400–3.300 lb). Giống như nhiều loài khủng long bạo chúa khác, nó có thể chuyển đổi giữa tư thế hai chân và bốn chân, nhưng điều bất thường là nó có những gai lớn nhô ra từ các đốt sống.
Jeyawati Turon Hệ tầng Moreno Hill, New Mexico Một hadrosauroid cơ bản

Macrogryphosaurus

Turon đến Cognac sớm Hệ tầng Portezuelo, Argentina chi iguanodont cơ bản, động vật ăn cỏ hai chân lớn

Notohypsilophodon

Cenoman - Turon Hệ thống Bajo Barreal, Chubut, Argentina hypsilophodontid hoặc các loài Ornithopod cơ bản khác, Notohypsilophodon hẳn là động vật ăn cỏ ăn cỏ. Kích thước của nó chưa được ước tính

Shuangmiaosaurus

Cenoman - Turon Trung Quốc iguanodont còn ít biết

Plesiosaurs[sửa | sửa mã nguồn]

Plesiosauria của tầng Turon
Taxa Hiện diện Vị trí Mô tả Hình ảnh

Brachauchenius

Quận Ottawa, Kansas Brachauchenius đại diện cho sự xuất hiện cuối cùng của một loài pliosaur ở Bắc Mỹ.

Libonectes

Hệ tầng Britton ( Cedar Hill), Texas, Hoa Kỳ sinh vật dài 7–14 m (23–46 ft), rất giống với Elasmosaurus có liên quan. Nó có thân hình nhỏ gọn với đuôi ngắn và chân chèo lớn. Hộp sọ nhỏ của nó có những chiếc răng dài hướng về phía trước, lý tưởng để bắt cá và mực trơn trượt ra ngoài miệng khi miệng nó đóng lại, và có cái cổ rất dài.

Manemergus

Morocco chi polycotylid plesiosaur

Megacephalosaurus

Đá phiến Carlile, Hạt Russell, Kansas

Polyptychodon hudsoni

Texas, Hoa Kỳ Brachaucheniin pliosaurid dài 10 mét (33 ft)

Thililua

High Atlas, Maroc chi polycotylid plesiosaur, tổng chiều dài ước tính của Thililua là 5,5 đến 6 mét.

Pterosaurs[sửa | sửa mã nguồn]

Pterosaur của tầng Turon
Taxa Hiện diện Vị trí Mô tả Hình ảnh

Lonchodectes

Upper Chalk, Kent, Anh

Lonchodraco

Alba - Turon Hệ tầng Chalk, Kent và Cambridge Greensand, Anh

Squamatans[sửa | sửa mã nguồn]

Squamata của tầng Turon
Taxa Hiện diện Vị trí Mô tả Hình ảnh

Dallasaurus

Arcadia Park Shale, Texas, Hoa Kỳ basal, small, plesiopedal mososauroid

Russellosaurus

Arcadia Park Shale, Texas, Hoa Kỳ basal, small, lightly built mosasaur

Theropods (non-avialae)[sửa | sửa mã nguồn]

Theropods của tầng Turon
Taxa Hiện diện Vị trí Mô tả Hình ảnh
Neuquén, Argentina được đặt tên không chính thức abelisauroid ceratosaur.
Khara Khutul, Mông Cổ therizinosaur.
Hệ tầng Bayan Shireh của Mông Cổ therizinosaur.
Hệ tầng Huincul, Argentina carcharodontosaurid khủng long khổng lồ
New Mexico, Hoa Kỳ therizinosaur.
Alba sang Cognac Khan-Bogdsomona, Mông Cổ therizinosaur lớn và là một trong những dạng mô tả đầu tiên.
Sa mạc Kyzylkum, Uzbekistan tyrannosauroid nhỏ (250 kg)
Uzbekistan troodontid.
Hệ tầng Bajo Barreal, tỉnh Chubut, Argentina ceratosaur abelisaurid cỡ vừa.
New Mexico Tyrannosauroid cơ bản nhỏ.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ “ICS Timescale Chart”. www.stratigraphy.org.
  2. ^ “Global Boundary Stratotype Section and Point”. International Commission of Stratigraphy. Truy cập ngày 22 tháng 12 năm 2020.
  3. ^ See for a detailed geologic timescale Gradstein et al. (2004)
  4. ^ The GSSP was established by Kennedy et al. (2005)
Văn liệu
  • Gradstein, F.M.; Ogg, J.G. & Smith, A.G.; 2004: A Geologic Time Scale 2004, Cambridge University Press.
  • Kennedy, W.J.; Walaszczyk, I. & Cobban, W.A.; 2005: The Global Boundary Stratotype Section and Point for the base of the Turonian Stage of the Cretaceous: Pueblo, Colorado, U.S.A., Episodes 28(2): pp 93–104.

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]

Kỷ Phấn trắng
Phấn trắng Hạ/Sớm Phấn trắng Thượng/Muộn
Berrias | Valangin | Hauterive
Barrem | Apt | Alba
Cenoman | Tours | Coniac
Santon | Champagne | Maastricht