Từ An thái hậu

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
(đổi hướng từ Từ An Thái hậu)
Bước tới: menu, tìm kiếm
Hiếu Trinh Hiển Hoàng hậu
孝貞顯皇后
Empress Dowager Ci An.JPG
Nhiếp chính Nhà Thanh
Nhiếp chính 11 tháng 11, 18618 tháng 4, 1881
đồng nhiếp chính với Từ Hi Thái hậu
Kế nhiệm Từ Hi Thái hậu, nhiếp chính dưới thời Thanh Đức Tông
Hoàng hậu Nhà Thanh
Tại vị 24 tháng 7, 185222 tháng 8, 1861
Thông tin chung
Phối ngẫu Hàm Phong
Thụy hiệu Hiếu Trinh Từ An Dụ Khánh Hòa Kính Thành Tĩnh Nghi Thiên Tộ Thánh Hiển hoàng hậu
孝貞慈安裕慶和敬誠靖儀天祚聖顯皇后
Thân phụ Mục Dương A
Thân mẫu Khương thị
Sinh 12 tháng 8, năm 1837
Mất 8 tháng 4, 1881 (43 tuổi)
Tử Cấm Thành
An táng Đông Thanh Lăng

Hiếu Trinh Hiển Hoàng hậu (chữ Hán: 孝貞顯皇后; Mãn Châu: hiyoošungga jekdun iletu hūwangheo; 12 tháng 8, 1837 - 8 tháng 4, 1881), được biết đến như Từ An Hoàng thái hậu (慈安皇太后) hoặc Đông Thái hậu (東太后), là vị Hoàng hậu của Thanh Văn Tông Hàm Phong hoàng đế và là Hoàng thái hậu dưới thời Thanh Mục Tông Đồng Trị hoàng đế, đồng nhiếp chính với Từ Hi Thái hậu.

Năm 1861, Hàm Phong Đế qua đời, di chiếu cho Cố mệnh Bát đại thần cùng nhiếp chính cho Tân hoàng đế là Đồng Trị hoàng đế còn nhỏ tuổi. Từ An Hoàng thái hậu đã cùng Từ Hi Hoàng thái hậu, dưới sự giúp đỡ của Cung thân vương Dịch Hân (奕訢), đã tạo nên chính biến phế trừ cả 8 đại thần. Sau sự kiện này, Từ An Thái hậu và Từ Hi Thái hậu đồng nhiếp chính cho Tân hoàng đế, trở thành 2 vị Hậu cung duy nhất của nhà Thanh thực hiện Thùy liêm thính chánh (垂簾聽政).

Thân thế[sửa | sửa mã nguồn]

Từ An Hoàng thái hậu là người bộ tộc Nữu Hỗ Lộc thị (鈕祜祿氏), thuộc Mãn quân Tương Hoàng kỳ. Cha của bà là Mục Dương A (穆楊阿), được phong tước hiệu Thừa Ân Tam đẳng công (三等承恩公), mẹ bà là Khương thị. Bà vào cung ngày 25 tháng 5 năm 1852, năm thứ 2 trị vì dưới triều của Hàm Phong Đế.

Bấy giờ, chánh thất của Hàm Phong Đế là Hiếu Đức Hiển Hoàng hậu đã qua đời được 2 năm, vì vậy, khi vừa nhập cung, bà được phong tước hiệu Trinh tần (貞嬪); chỉ 1 tháng sau thăng làm Trinh Quý phi (貞貴妃). Ngày 24 tháng 7, năm 1852, bà được sắc phong làm Hoàng hậu, quản lý hậu cung. Vì thời gian tấn phong Quý phi và Hoàng hậu cách nhau quá ngắn, triều thần kiến nghị bỏ qua nghi thức tấn phong Quý phi mà trực tiếp dùng đại điển Hoàng hậu tấn phong.

Xuất thân thế tộc, chịu một sự giáo dục rất tốt, nhan sắc hiền hậu cùng nhân đức cao cả của mình, mặc dù không sinh được người con nào, bà vẫn được sự sủng ái của Hàm Phong Đế cùng sự kính trọng của các cung tần mỹ nữ ở hậu cung dưới sự cai quản của bà.

Mẫu hậu Hoàng thái hậu[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 1861, tháng 7, Hàm Phong Đế băng hà, Hoàng tử Tái thuần kế vị, tức Thanh Mục Tông Đồng Trị hoàng đế. Trước khi qua đời, Hàm Phong Đế di chiếu cho Cố mệnh bát đại thần (顾命八大臣) cùng nhau xử lý công việc triều chính, vì Đồng Trị Đế mới lên ngôi còn quá nhỏ tuổi. Hoàng hậu được tôn là Mẫu hậu Hoàng thái hậu (母后皇太后). Ý Quý phi Diệp Hách Na lạp thị, vì là mẹ ruột của Tân đế, được tôn là Thánh mẫu Hoàng thái hậu (圣母皇太后).

Tháng 8 năm ấy, Lưỡng cung Thái hậu cùng với Cung thân vương Dịch Hân (奕訢) phát động cuộc đảo chính, bắt giam Tám đại thần, đoạt được quyền triều đình, trong lịch sử Trung Quốc gọi là Tân Dậu chánh biến (辛酉政变). Mẫu hậu Hoàng thái hậu bấy giờ ở Đông noãn các, gọi là Đông thái hậu, còn Thánh mẫu Hoàng thái hậu ở Tây noãn các, gọi là Tây Thái hậu. Khi ấy, Lưỡng cung Thái hậu chính thức Thùy liêm thính chính (垂簾聽政), trở thành 2 vị Hậu cung đầu tiên và duy nhất nhiếp chính của nhà Thanh.

Đông thái hậu là người đại diện cho Đức và Tây Thái hậu là Tài. Công việc do bà Tây Thái hậu xử lý nhưng những việc trọng đại thì phải thông qua quyết định của Đông Thái hậu. Điều đó cho ta thấy vai trò của bà vô cùng to lớn trong triều và Tây Thái hậu vẫn phải tôn trọng ý kiến của bà. Tuy không phải mẹ ruột của Đồng Trị Đế, nhưng tình cảm và sự nể phục của Đồng Trị Đế dành cho bà thâm chí còn lớn lao hơn cả Tây Thái hậu.

Trong suốt thời gian giữ cương vị nhiếp chính, Đông thái hậu có những thành quả to lớn cho sự ổn định triều đình lúc bấy giờ như trọng dụng nhân tài không phân biệt Mãn Hán như Tăng Quốc Phiên, Tả Tôn Đường, Lý Hồng Chương. Bà xử tử Thái giám lộng quyền An Đắc Hải (安德海), được Đồng Trị cũng như triều thần ủng hộ. Bà lập Hoàng hậu cho Đồng Trị khi Hoàng đế đủ tuổi trưởng thành.

Năm 1875, Đồng Trị Đế băng hà, Thanh Đức Tông Quang Tự hoàng đế kế vị. hai vị Thái hậu lại tiếp tục Thùy liêm thính chánh (垂簾聽政). Bà được dâng tôn hiệu là Từ An Đoan Dụ Khang Khánh Chiêu Hòa Trang Kính Hoàng thái hậu (慈安端裕康庆昭和庄敬皇太后). Bấy giờ, Từ An thái hậu là Mẫu hậu Hoàng thái hậu, còn Từ Hi là Thánh mẫu Hoàng thái hậu, đích thứ khác biệt, khi lâm triều nghe việc Từ An ngồi trước Từ Hi.

Ngày 8 tháng 4, năm 1881, Từ An Hoàng thái hậu băng hà không rõ lý do ở tuổi 45. Cái chết của bà đặt lên nhiều nghi vấn vì trước đó một ngày bà cảm thấy mệt trong người, hôm sau liền qua đời. Nghi vấn về sự liên quan của Tây Thái hậu trong cái chết của bà là không tránh khỏi. Có lời đồn cho rằng chính Tây Thái hậu đã thủ tiêu bà vì bà có di chiếu bí mật của Hàm Phong Đế để lại trước khi băng hà.[cần dẫn nguồn]

Hình ảnh[sửa | sửa mã nguồn]

慈安像之一:
《慈竹延清图》 
慈安像之二:
《璇闱日永图》 

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]