Thẻ nhà báo

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia

Một tấm thẻ nhà báo (hay còn gọi là thẻ báo chí, tiếng Anh: press card hay journalist pass) cấp cho các nhà báo một số loại đặc quyền. Một số thẻ được luật pháp công nhận; những thẻ khác đơn thuần chỉ ra rằng người mang thẻ là một người đang hành nghề nhà báo. Bản chất của lợi ích thẻ được quyết định theo loại cơ quan ấn hành thẻ, trong đó gồm ba loại chính: tổ chức tin tức, cơ quan thực thi luật pháp và các nhà tổ chức sự kiện (thường cho một việc cụ thể như một buổi họp báo của đoàn thể). Mỗi loại thẻ cấp cho những quyền hạn khác nhau, do đó các phóng viên thường cần hoặc mong muốn nắm giữ nhiều thẻ báo chí cùng lúc.

Thẻ của cơ quan thực thi pháp luật[sửa | sửa mã nguồn]

Một tấm thẻ nhà báo của Denver.

Những sở cảnh sát tại cấp thành phố, quận hoặc bang/tỉnh có thể cấp thẻ báo chí ở một số quốc gia. Những tấm thẻ này cho phép người cầm chúng vượt qua dây băng của cảnh sát hoặc đám cháy để đưa tin tức nóng hổi, hoặc có quyền tiếp cận hiện trường hình sự hoặc những khu vực hạn chế khác[1] – mặc dù việc can dự có thể bị từ chối nếu gây trở ngại cho nhiệm vụ của các nhân viên cấp cứu. Truyền thông đại chúng ở giữa thế kỷ 20 thường miêu tả các phóng viên tại một hiện trường hình sự bằng những tấm thẻ cài trên dây buộc mũ của họ, mà thực tế đấy là khác thường.

Do sự phân bố đặc biệt và ưu đãi của các thẻ báo chí cảnh sát, chúng được cấp một cách thận trọng–một vài khu vực pháp lý yêu cầu một cuộc phỏng vấn trực tiếp với tất cả những ứng viên tiềm năng, hoàn tất bộ vân tay và kiểm tra lý lịch.[2] Nhìn chung, chỉ những phóng viên chuyên đưa tin nóng hổi mới đủ điều kiện nhận thẻ;[1] còn các nhà báo khác (cây viết cột báo, biên tập viên, cây viết freelanceblogger) thì không.[2]

Thẻ do cảnh sát cấp không cấp quyền truy cập vào những cuộc họp báo của chính phủ hay bất kỳ đặc quyền nào kiểu như vậy: chúng chỉ được công nhận bởi nhân viên ứng cứu khẩn cấp, và chỉ có giá trị trong quyền hạn pháp lý của cơ quan cấp thẻ.[1]

Giấy phép đỗ xe[sửa | sửa mã nguồn]

Giấy phép đỗ xe của cảnh sát (được cấp ở một số khu vực pháp lý) miễn trừ cho xe đưa tin tức khỏi bị dính đến các luật vi phạm đỗ xe nhất định trong lúc tác nghiệp. Chúng có thể được cấp cho bất kì tổ chức thu thập tin tức nào chuyên đưa tin nóng hổi để dùng trong phương tiện của công ty do các phóng viên, nhiếp ảnh gia và điều khiển máy quay sử dụng. Thông thường, những giấy phép này chỉ được cấp cho những nhà báo mang theo sẵn thẻ báo chí cảnh sát.

Khi được trình bày rõ ràng, những tấm giấy phép này cho phép người mang chúng đỗ xe tại những khu vực đỗ chỉ dành cho dân địa phương, và có thể miễn trừ cho anh/cô ấy phí đồng hồ đo đỗ xe. Những đặc quyền này chỉ áp dụng cho phạm vi đưa tin nóng hổi, và không vô hiệu tất cả những luật cấm đỗ xe: vùng đỏ, trụ nước cứu hỏa, lối qua đường cho người đi bộ, vùng xe buýt, vùng đỗ xe dành cho người khuyết tận, vùng xếp hàng thương mại, vùng dành cho taxi, vùng "cấm dừng xe" hoặc "cấm đỗ xe", đường chuyển làn và các vùng kéo xe khác vẫn nằm ngoài diện đặc quyền.[1]

Sự kiện cụ thể[sửa | sửa mã nguồn]

Thẻ nhà báo tới dự hội nghị WTO năm 2005 tại Hồng Kông

Đối với các cuộc triển lãm thương mại, họp mặt cộng đồng, sự kiện thể thao, các lễ trao giải, hội thảo chuyên ngành hoặc bất kì loại sự kiện lớn nào, thẻ báo chí thường được thông qua. Đôi khi chúng được xem là "huy hiệu báo chí". Đối với nhiều sự kiện, quảng cáo trên các phương tiện thông tin đại chúng và những nơi khác có tầm quan trọng rất lớn, và việc cấp đặc quyền cho báo chí có thể giúp ích cho mảng quảng cáo này. Các đặc quyền được cấp cho những người giữ huy hiệu báo chí, và ai đủ điều kiện để nhận chúng, phụ thuộc vào bản chất của vụ việc.

Thông thường, người có khả năng nhận thẻ phải xin trước, cung cấp bằng chứng về mối liên hệ của họ. Các nhà tài trợ sự kiện có thể yêu cầu tài liệu đã xuất bản trong quá khứ hoặc một lá thư từ hãng thông tấn trên tiêu đề thư, nêu chi tiết công việc được giao. Nói chung, nhân viên của các cơ quan báo chí mà không liên hệ đến việc đưa tin (giám đốc điều hành, nhân viên bán hàng, nhà xuất bản, biên tập viên, v.v.) thì không đủ điều kiện nhận thẻ báo chí. Ngoài các nhà báo, một số blogger có thể được cấp thẻ dự sự kiện.[3]

Nhiều sự kiện lớn, đặc biệt là triển lãm thương mại, phát hành bộ tài liệu báo chí cho những người giữ thẻ.[4] Thẻ báo chí có thể cho phép người mang đề xuất phỏng vấn những nhân vật tham dự đáng chú ý, và các phòng đặc biệt đôi khi được dành riêng cho mục đích này.[5]

Sự kiện mở[sửa | sửa mã nguồn]

Tấm thẻ báo chí tới dự bài phát biểu của William Jennings Bryan vào năm 1900

Đối với những hoạt động mở trước công chúng, chẳng hạn như các cuộc gặp mặt cộng đồng, sự kiện của trường hoặc triển lãm thương mại, thẻ báo chí do cảnh sát hoặc phương tiện truyền thông cấp có thể mang lại chút ít lợi ích. Vào cửa miễn phí hoặc giảm giá, hoặc được phép vào cửa, đôi khi có thể được sắp xếp.[6] Các lợi ích có thể được mở rộng hơn, cấp quyền tiếp cận những hàng ghế đầu hoặc phòng chỉ dành cho báo chí. Đối với các sự kiện thể thao, thẻ báo chí do một sân vận động cấp sẽ cho phép tiếp cập hộp báo chí.[7] Bởi vì các sự kiện mở thường được tài trợ nhờ những người tham dự ứng tiền gây quỹ, số lượng thẻ báo chí có thể phụ thuộc vào số lượng bán ra.

Sự kiện đóng[sửa | sửa mã nguồn]

Đối với những sự kiện đóng cửa đối với công chúng, thẻ báo chí do cảnh sát hoặc tổ chức tin tức cấp đôi khi cấp cho quyền tiếp cận, nhưng hầu hết tất cả đều yêu cầu phải đăng ký trước để được phép vào. Tuy nhiên, tính độc quyền cao tức là nhiều hạn chế hơn dành cho những người nhận có thể thẻ. Đối với những hội thảo chuyên ngành hoặc triển lãm thương mại, thẻ chỉ có thể được cấp cho những nhà báo thường xuyên đưa tin về ngành hoặc những người nắm chức danh "nhà phân tích ngành",[8] hoặc với chức danh biên tập hoặc đưa tin.[9]

Thẻ của hãng thông tấn[sửa | sửa mã nguồn]

Thẻ báo chí do Wikinews phát hành.

“Bạn không cần phải xin phép bất kỳ ai để trở thành một nhà báo,” Hiệp hội nhà xuất bản định kỳ giải thích; "tuy nhiên, đôi khi rất hữu ích nếu bạn có thể tự nhận mình là một nhà báo khi cần thiết."[10] Nhằm đến mục tiêu này, các cơ quan báo chí cấp thẻ nhà báo cho phóng viên, biên tập viên, nhà văn và nhiếp ảnh gia của họ. Những thẻ này không có giá trị pháp lý như thẻ do chính phủ cấp, và chúng sẽ không thay thế thẻ dành riêng cho sự kiện; thẻ chỉ đóng vai trò là bằng chứng tư cách người mang với chức danh một người đưa tin hợp pháp theo tổ chức phát hành. Như vậy, người mang thẻ có thể nhận được các cuộc phỏng vấn tốt hơn, lấy được thông tin từ cơ quan thực thi luật hoặc có quyền tiếp cập vào các địa điểm độc quyền.

Tại Vương quốc Anh, Cơ quan cấp thẻ báo chí Vương quốc Anh (một tập đoàn tự nguyện gồm các hãng thông tấn) là đơn vị phát hành thẻ tiêu chuẩn quốc gia cho những người thu thập tin tức trú tại Vương quốc Anh.[11]

Ở hầu hết các nước châu Âu khác, thẻ do các công đoàn quốc gia của các nhà báo cấp. Một số đơn vị yêu cầu tư cách thành viên hoặc sự chấp thuận của chính phủ.

Đối với những nhà báo tự do, các tổ chức như Hội nhà văn Quốc gia, Dịch vụ tin tức sáng tạo (CNS) từ Hội nhà báo quốc gia ICC (Liên hiệp Anh) hoặc Hiệp hội báo chí Hoa Kỳ là đơn vị cấp thẻ.

Cơ quan thẻ báo chí Vương quốc Anh[sửa | sửa mã nguồn]

Tại Vương quốc Anh, có một tấm thẻ báo chí quốc gia (được công nhận chính thức) do Cơ quan cấp thẻ báo chí Vương quốc Anh (UKPCA) cấp; đây là một tổ chức được các tổ chức truyền thông lớn, hội chuyên ngành, công đoàn và hội chuyên môn của Vương quốc Anh sở hữu và kiểm soát. Đây là thẻ duy nhất được phát hành ở Vương quốc Anh được cảnh sát, các dịch vụ cấp cứu khác và cơ quan chính phủ công nhận.

Thẻ giả[sửa | sửa mã nguồn]

Những thẻ thật có thể bị lấy bởi những người không có quyền mang chúng, thẻ thật có thể bị làm giả, và những thẻ dường như chuẩn có thể do bất kỳ ai cấp cho hoặc làm ra. Lý do và hậu quả bao gồm mức độ từ không đáng kể (đồ uống miễn phí) đến thê thảm (nguyên thủ quốc gia hoặc các quan chức quan trọng khác bị những kẻ khủng bố tiếp cận).[12]

Trường hợp thẻ giả thứ nhất

Thẻ báo chí không do một ấn phẩm được công nhận cấp có thể bị đoạt lấy hoặc làm ra với mục đích giành được lợi ích dành cho những người cầm thẻ báo chí hợp pháp. Joan Stewart thuộc Hiệp hội quan hệ công chúng Hoa Kỳ báo cáo: “Những tấm thẻ báo chí giả tràn lan tại các buổi khai trương nhà hàngrạp hát, sự kiện thể thao, lễ hội âm nhạc, mít tinh chính trị, bữa tiệc của người nổi tiếng và thậm chí cả hiện trường vụ án. Với một chiếc máy tínhmáy in màu đàng hoàng, hầu như bất kỳ ai cũng có thể tạo ra một tấm thẻ trông như thật trong vòng vài phút.”[13]

Trường hợp thẻ giả thứ hai

Những thẻ bản sao giả do các ấn phẩm hợp pháp phát hành có thể được làm ra. Những tổ chức phát hành thẻ đã tiến hành các biện pháp để ngăn chặn việc làm giả thẻ của họ, tạo ra các thẻ có chặn giấy ảnh toàn ký, dải chữ kýcán mỏng chống giả mạo.[12]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ a b c d “Applying for A SFPD Press Pass”. SFPD Public Affairs Office. City and County of San Francisco Police Department. Bản gốc lưu trữ ngày 28 tháng 1 năm 2009. Truy cập ngày 1 tháng 4 năm 2007.
  2. ^ a b Dobkin, Jake (27 tháng 4 năm 2005). “Help Gothamist Get a Press Pass”. SFPD Public Affairs Office. City and County of San Francisco Police Department. Bản gốc lưu trữ ngày 27 tháng 7 năm 2009. Truy cập ngày 2 tháng 4 năm 2007.
  3. ^ Vargas, Jose Antonio (14 tháng 5 năm 2006). “What Press Pass? At E3, a Convergence of Card-Carrying Bloggers”. The Washington Post. tr. D01. Bản gốc lưu trữ ngày 18 tháng 6 năm 2006. Truy cập ngày 2 tháng 4 năm 2007.
  4. ^ Olbermann, Keith (17 tháng 2 năm 2005). “Press pass bypass”. NBC News. Lưu trữ bản gốc ngày 2 tháng 10 năm 2013. Truy cập ngày 2 tháng 4 năm 2007.
  5. ^ “Frequently Asked Questions”. United States Senate Daily Press Gallery. United States Senate. Bản gốc lưu trữ ngày 31 tháng 1 năm 2009. Truy cập ngày 7 tháng 5 năm 2007.
  6. ^ “Media Invitation”. ISMD 2006. International Society for Computational Biology. Bản gốc lưu trữ ngày 2 tháng 7 năm 2006. Truy cập ngày 7 tháng 5 năm 2007.
  7. ^ Olbermann, Keith (20 tháng 2 năm 2005). “Bloggermann”. NBC News. Lưu trữ bản gốc ngày 2 tháng 10 năm 2013. Truy cập ngày 7 tháng 5 năm 2007.
  8. ^ “Press Registration”. Cambridge Health Institution. Bản gốc lưu trữ ngày 3 tháng 9 năm 2009. Truy cập ngày 7 tháng 5 năm 2007.
  9. ^ “Press Pass Request Form” (PDF). Bike Information Association. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 28 tháng 10 năm 2008. Truy cập ngày 7 tháng 5 năm 2007.
  10. ^ “PPA Press Cards”. Periodical Publishers Association. Bản gốc lưu trữ ngày 3 tháng 4 năm 2007. Truy cập ngày 7 tháng 5 năm 2007.
  11. ^ “The UK Press Card Authority”. The UK Press Card Authority. Bản gốc lưu trữ ngày 21 tháng 8 năm 2009. Truy cập ngày 7 tháng 5 năm 2007.
  12. ^ a b “Press Cards”. The Chartered Institute of Journalists. 2006. Bản gốc lưu trữ ngày 27 tháng 2 năm 2007. Truy cập ngày 18 tháng 6 năm 2012.
  13. ^ Stewart, Joan (26 tháng 4 năm 2006). “Guard the shrimp bowl!: How to spot fake press passes”. PR Tactics. Public Relations Society of America. Bản gốc lưu trữ 24 tháng 9 năm 2015. Truy cập ngày 18 tháng 6 năm 2012.

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]