Thốc Phát Thụ Cơ Năng

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Buớc tưới chuyển hướng Bước tới tìm kiếm

Thốc Phát Thụ Cơ Năng (giản thể: 秃发树机能; phồn thể: 禿髮樹機能; bính âm: Tūfǎ Shùjīnéng ? - 280[1]) là một người Hà Tây Tiên Ti, là thủ lĩnh Thốc Phát Tiên Ti vào thời kỳ Tây Tấn.

Sau khi tổ phụ Thốc Phát Thọ Điền qua đời, Thốc Phát Thụ Cơ Năng tiếp nhiệm chức thủ lĩnh. Thốc Phát Thụ Cơ Năng được đánh giá là người nhiều mưu lược, hơn nữa còn cường tráng và quả cảm.

Năm 270 thời Tấn Vũ Đế, Thốc Phát Thụ Cơ Năng khởi binh phản lại triều đình Tấn. Đến tháng 6, khi giao chiến với quân Tấn tại gò Vạn Hộc (nay thuộc Cao Lan, Cam Túc), quân của Thốc Phát Thụ Cơ Năng đã giết được Thứ sử Tần châu Hồ Liệt. Đến năm 271, Thốc Phát Thụ Cơ Năng liên hợp với các bộ lạc người Hồ khác vây khốn Thứ sử Lương Châu Khiên Hoằng (牽弘) tại Thanh Sơn (nay thuộc phía tây Hoàn, Cam Túc), quân Khiên Hoằng thua trận, bản thân Khiên Hoằng tử trận. Sau đó, Thốc Phát Thụ Cơ Năng lại đánh bại Thứ sử Lương Châu Tô Du (蘇愉) tại Kim Sơn (nay thuộc Sơn Đan, Cam Túc).

Năm 275, Thốc Phát Thụ Cơ Năng chiến bại trước quân thảo phạt do Trấn Tây đại tướng quân Tư Mã Tuấn phái đi, hơn 3000 lính chết trận, Thốc Phát Thụ Cơ Năng phải cho đưa con tin đến triều Tấn thỉnh hàng.[2]

Năm 277, do Thốc Phát Thụ Cơ Năng có ý đồ cướp đoạt điền binh, triều đình Tấn phái Văn Ương suất quân thảo phạt. Thốc Phát Thụ Cơ Năng chiến bại, tổng cộng có 20 vạn người Hồ quy hàng quân Tấn.[3]

Tháng 1 năm 279, Thốc Phát Thụ Cơ Năng công hãm Lương Châu. Tháng 11, Thốc Phát Thụ Cơ Năng giao chiến với tướng Tấn Mã Long (馬隆). Tuy nhiên, Mã Long đã dựa vào "thiên tương xa" để đánh bại Thốc Phát Thụ Cơ Năng, thu phục trị sở Vũ Uy của Lương Châu. Các tù trưởng Tiên Ti Thốt Bạt Hàn (猝跋韓), Thư Vạn Năng (且萬能) dẫn vạn người đến quy hàng quân Tấn. Đến tháng 12, Thụ Cơ Năng lại chiến bại trước Mã Long và bị giết.[4], cuộc nổi dậy cũng chấm dứt. Sau đó, em họ của ông là Thốc Phát Vụ Hoàn kế tiếp làm thủ lĩnh Thốc Phát Tiên Ti.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Thốc Phát Thụ Cơ Năng bại vào tháng thứ 12 năm Hàm Ninh thứ 5, theo Viện Ngiên cứu TW (ĐL)- chuyển đổi lịch Trung-Tây 2000 năm, khi đó tương ứng với năm 280 DL
  2. ^ Tấn thư, Tư Mã Tuấn truyện: Hàm Ninh sơ, Khương lỗ Thụ Cơ Năng đẳng phản, khiển chúng thảo chi, trảm tam thiên dư cấp, sau đó viết Tư Mã Tuấn về sau được thăng nhiệm làm Chinh Tây đại tướng quân. Tuy nhiên Tấn thư, Vũ Đế kỷ lại viết vào năm Hàm Ninh thứ nhất: phản Lỗ Thụ Cơ Năng tống chất thỉnh hàng sau đó vào tháng thứ 10 năm sau thì Tư Mã Tuấn được thăng nhiệm làm Chinh Tây đại tướng quân
  3. ^ Tấn thư, Tư Mã Tuấn truyện: Thụ Cơ Năng hầu đàn bột đăng dục tiên kiếp điền binh, Tuấn mệnh Bình lỗ hộ quân Văn Ương đốc Lương, Tần, Ung chư các tiến đồn dĩ uy chi. Tư trị thông giám, Quyển 80 viết vào năm Hàm Ninh thứ 3: Tam nguyệt, Bình lỗ hộ quân Văn Ương đốc Lương, Tần, Ung châu chư quân thảo Thụ Cơ Năng, phá chi, chư Hồ nhị thập vạn khẩu lai hàng.
  4. ^ Tấn thư, Vũ Đế kỷ, Mã Long truyệnTư trị thông giám quyển 80 đều ghi Mã Long đã khiến Thụ Cơ Năng đại bại và giết chết ông. Duy có Tấn thư, Thốc Phát Ô Cô truyện ký viết rằng ông bị bộ hạ giết để đầu hàng