Tham Pa Ling

Tham Pa Ling
Tam Pa Ling Cave Laos
Cửa hang phía nam
Tam Pa Ling cave Laos
Tam Pa Ling cave Laos
Vị trí ở Lào
Tên khácHang Khỉ
Vị tríHuaphanh, Bắc Lào 260 km (160 mi) đông bắc Vientiane
VùngDãy Trường Sơn
Tọa độ20°12′31″B 103°24′35″Đ / 20,20861°B 103,40972°Đ / 20.20861; 103.40972
Độ cao1.170 m (3.839 ft)[1]
LoạiHang
Một phần củaNúi Pa Hang
Chiều dài40 m (130 ft)
Chiều rộng30 m (98 ft)
Lịch sử
Nguyên liệuĐá vôi, karst
Niên đạiPaleolithic trên, Paleolithic giữa
Liên quan vớiNgười cổ xưa
Các ghi chú về di chỉ
Khai quật ngày2008-...[1]
Các nhà khảo cổ họcFabrice Demeter,
Laura Shackleford

Tham Pa Ling hay Tam Pa Ling, nghĩa theo tiếng Lào: ຖ້ ຳ ຜາລິງ là Hang Khỉ, một hang động trên dãy Trường Sơn ở tỉnh Huaphanh vùng Đông Bắc Lào.[Ghi chú 1]

Hang nằm trên núi Pa Hang, ở độ cao 1.170 m (3.840 ft) so với mực nước biển, và là một địa điểm khảo cổ quan trọng ở Đông Dương. Ba hóa thạch hominin đã được phát hiện trong hang này là

  • TPL1, một hộp sọ của người hiện đại về mặt giải phẫu;
  • TPL2, một hàm dưới với đặc điểm cả hiện đại và cổ xưa; và
  • TPL3, một phần hàm cũng với đặc điểm cả hiện đại và cổ xưa.

Ba hóa thạch đại diện cho ba cá thể riêng biệt và có niên đại khoảng 70 đến 46 Ka BP (Kilo annum before present: ngàn năm trước).[1]

Những khám phá này đã chỉ ra rằng con người hiện đại có thể đã di cư đến Đông Nam Á vào khoảng 60 Ka BP.[2][3][4]

Vị trí và địa chất[sửa | sửa mã nguồn]

Tham Pa Ling có một cửa mở duy nhất, quay mặt về hướng Nam và đi xuống 65 m (213 ft) đến gian chính của hang.

Nó là một phần của mạng lưới các hang động karst, được hình thành do sự xói mòn các lớp đá vôi được hình thành từ giữa các kỷ Cacbon Thượngkỷ Permi. Buồng hang chính có kích thước 30 m (98 ft) từ bắc xuống nam và 40 m (130 ft) từ đông sang tây.[5]

Ghi chú[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Trong tiếng Lào - Tày - Thái "Tham" (Thẩm) có nghĩa là hang, văn liệu phương tây thường ghi là Tam.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ a b c Shackelford, Laura; Demeter, Fabrice; Westaway, Kira; Duringer, Philippe; Ponche, Jean-Luc; Sayavongkhamdy, Thongsa; Zhao, Jian-Xin; Barnes, Lani; Boyon, Marc; Sichanthongtip, Phonephanh; Sénégas, Frank; Patole-Edoumba, Elise; Coppens, Yves; Dumoncel, Jean; Bacon, Anne-Marie (2017). “Additional evidence for early modern human morphological diversity in Southeast Asia at Tam Pa Ling, Laos”. Quaternary International. 466: 93–106. doi:10.1016/j.quaint.2016.12.002. ISSN 1040-6182.
  2. ^ “Cave of the Monkeys: Photos Reveal Early Modern Human Remains”. Live Science. ngày 20 tháng 8 năm 2012. Truy cập ngày 13 tháng 3 năm 2021.
  3. ^ “Tam Pa Ling”. Anthropology Net. ngày 11 tháng 4 năm 2015. Truy cập ngày 13 tháng 3 năm 2021.
  4. ^ Marwick, Ben; Bouasisengpaseuth, Bounheung (2017). “The History and Practice of Archaeology in Laos”. Handbook of East and Southeast Asian Archaeology. Springer New York: 89–95. doi:10.1007/978-1-4939-6521-2_8. ISBN 978-1-4939-6519-9.
  5. ^ Demeter, F. (ngày 23 tháng 7 năm 2012). “Anatomically modern human in Southeast Asia (Laos) by 46 ka” (PDF). Proceedings of the National Academy of Sciences. 109 (36): 14375–14380. doi:10.1073/pnas.1208104109. PMC 3437904. PMID 22908291. Truy cập ngày 13 tháng 3 năm 2021.

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]