Thionyl chloride

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới điều hướng Bước tới tìm kiếm
Thionyl chloride
Thionyl-chloride-2D-dimensions.png
Thionyl-chloride-from-xtal-3D-balls-B.png
Mô hình bóng và gậy của thionyl chloride
Thionyl chloride 25ml.jpg
Danh pháp IUPACSulfurous dichloride
Tên khác
  • Thionyl dichloride
  • Sulfurous oxychloride
  • Sulfinyl chloride
  • sulfinyl dichloride
  • Dichlorosulfoxide
  • Sulfur oxide dichloride
  • Sulfur monoxide dichloride
  • Sulfuryl(IV) chloride
Nhận dạng
Số CAS7719-09-7
PubChem24386
Số EINECS231-748-8
ChEBI29290
Số RTECSXM5150000
Ảnh Jmol-3Dảnh
SMILES
InChI
Thuộc tính
Công thức phân tửSOCl2
Khối lượng mol118.97 g/mol
Bề ngoàichất lỏng trong suốt, không màu (vàng trên da lão hóa)
Mùimùi hôi khó chịu
Khối lượng riêng1,638 g/cm3, chất lỏng
Điểm nóng chảy −104,5 °C (168,7 K; −156,1 °F)
Điểm sôi 74,6 °C (347,8 K; 166,3 °F)
Độ hòa tan trong nướcphản ứng
Độ hòa tanhòa tan trong dung môi không aprotic: toluene, chloroform, diethyl ether. Phản ứng với các dung môi tiên tiến: MeOH etc
Áp suất hơi
  • 384 Pa (−40 °C)
  • 4.7 kPa (0 °C)
  • 15.7 kPa (25 °C)[1]
Chiết suất (nD)1,517 (20 °C)[2]
Độ nhớt0.6 cP
Cấu trúc
Hình dạng phân tửkim tự tháp
Mômen lưỡng cực1.44 D
Nhiệt hóa học
Entanpi
hình thành
ΔfHo298
−245.6 kJ/mol (liquid)[3]
Entropy mol tiêu chuẩn So298309.8 kJ/mol (khí)[3]
Nhiệt dung121.0 kJ/mol (lỏng)[3]
Các nguy hiểm
Nguy hiểm chính
  • Độc
  • Phản ứng mãnh liệt với nước tạo ra các khí độc
NFPA 704

NFPA 704.svg

0
4
2
 
Điểm bắt lửaKhông bắt lửa
PELkhông[4]
RELC 1 ppm (5 mg/m3)[4]
IDLHN.D.[4]
Ký hiệu GHSBiểu tượng ăn mòn trong Hệ thống Điều hòa Toàn cầu về Phân loại và Dán nhãn Hóa chất (GHS)The exclamation-mark pictogram in the Globally Harmonized System of Classification and Labelling of Chemicals (GHS)GHS06: Toxic
Báo hiệu GHSDanger
Chỉ dẫn nguy hiểm GHSH302, H314, H331
Chỉ dẫn phòng ngừa GHSP261, P280, P305+351+338, P310
Các hợp chất liên quan
Nhóm chức liên quan
Hợp chất liên quan
Trừ khi có ghi chú khác, dữ liệu được cung cấp cho các vật liệu trong trạng thái tiêu chuẩn của chúng (ở 25 °C [77 °F], 100 kPa).
KhôngN kiểm chứng (cái gì ☑YKhôngN ?)

Thionyl chloride là một hợp chất vô cơ với công thức hóa học SOCl2. Đây là một chất lỏng không màu có độ bay hơi vừa phải với mùi hôi khó chịu. Thionyl chloride chủ yếu được sử dụng như một chất khử chloride, với xấp xỉ 45,000 tấn (49,604 tấn thiếu) mỗi năm, được sản xuất trong đầu những năm 1990.[5] Thionyl chloride có độc và sẽ phản ứng dữ dội với nước để tạo ra các loại khí độc, nó cũng được liệt kê như một hợp chất Bảng 3 vì nó có thể được sử dụng để sản xuất vũ khí hóa học.

Thionyl chloride đôi khi bị nhầm lẫn với sulfuryl chloride, SO2Cl2, nhưng tính chất của các hợp chất này khác nhau đáng kể. Sulfuryl chloride là một nguồn để sản xuất clo trong khi thionyl chloride lại là một nguồn để sản xuất các ion chloride.

Sản xuất[sửa | sửa mã nguồn]

Sản xuất công nghiệp thionyl chloride chủ yếu liên quan đến phản ứng của lưu huỳnh trioxitlưu huỳnh dichloride:[6]

SO3 + SCl2 → SOCl2 + SO2

Các phương pháp khác bao gồm tổng hợp từ phosphor pentachloride, clo và lưu huỳnh dichloride, hoặc phosgene:

SO2 + PCl5 → SOCl2 + POCl3
SO2 + Cl2 + SCl2 → 2 SOCl2
SO3 + Cl2 + 2 SCl2 → 3 SOCl2
SO2 + COCl2 → SOCl2 + CO2

Phản ứng đầu tiên của bốn phản ứng trên cũng tạo thành phosphor oxychloride (phosphoryl chloride), có tính chất hóa học giống như thionyl chloride trong nhiều phản ứng của nó.

Ứng dụng trong pin[sửa | sửa mã nguồn]

Một loạt các pin lithi-thionyl chloride khác nhau

Thionyl chloride là một thành phần của pin lithi-thionyl chloride, tại đó nó hoạt động như điện cực dương (cathode) với lithi làm cực âm (anode);  chất điện li thường là lithi tetrachloroaluminat. Phản ứng xả tổng thể như sau:

4 Li + 2 SOCl2 → 4 LiCl + S + SO2

Loại pin không thể sạc lại này có nhiều ưu điểm so với các dạng pin lithi khác như mật độ năng lượng cao, phạm vi nhiệt độ hoạt động rộng, thời gian lưu trữ và tuổi thọ hoạt động lâu dài. Tuy nhiên, mối quan tâm về chi phí và an toàn cao đã hạn chế việc sử dụng chúng. Các chất chứa trong pin này rất độc và cần các quy trình xử lý đặc biệt, ngoài ra chúng có thể nổ nếu bị quá tải.

An toàn[sửa | sửa mã nguồn]

SOCl2 là một hợp chất phản ứng có thể phát ra các khí độc hại một cách mạnh mẽ và dễ nổ khi tiếp xúc với nước và các chất phản ứng khác. Thionyl chloride được kiểm soát theo Công ước Vũ khí Hóa học, nơi nó được liệt kê trong Bảng 3. Thionyl chloride được sử dụng trong phương pháp "di-di" để sản xuất các tác nhân thần kinh G-series.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Thionyl chloride trong Linstrom Peter J.; Mallard William G. (chủ biên); NIST Chemistry WebBook, NIST Standard Reference Database Number 69, National Institute of Standards and Technology, Gaithersburg (MD), http://webbook.nist.gov
  2. ^ Patnaik, Pradyot (2003). Handbook of Inorganic Chemicals. New York, NY: McGraw-Hill. ISBN 0-07-049439-8.
  3. ^ a b c Lide, David R. biên tập (1996). CRC Handbook of Chemistry and Physics (ấn bản 76). Boca Raton, FL: CRC Press. tr. 5–10. ISBN 0-8493-0476-8. Đã bỏ qua tham số không rõ |displayeditors= (gợi ý |display-editors=) (trợ giúp)
  4. ^ a b c “NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards #0611”. Viện An toàn và Sức khỏe Nghề nghiệp Quốc gia Hoa Kỳ (NIOSH).
  5. ^ Lauss, H.-D.; Steffens, W. (2005), “Sulfur Halides”, Bách khoa toàn thư Ullmann về Hóa chất công nghiệp, Weinheim: Wiley-VCH, doi:10.1002/14356007.a25_623
  6. ^ Greenwood, Norman N.; Earnshaw, A. (1997), Chemistry of the Elements (ấn bản 2), Oxford: Butterworth-Heinemann, tr. 694, ISBN 0-7506-3365-4Quản lý CS1: nhiều tên: danh sách tác giả (liên kết)