Thuyết thần trí

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm

Thuyết thần trí, Minh Triết Thiêng Liêng hay Thông Thiên Học là một học thuyết triết học - tôn giáo đề cập khả năng trải nghiệm trực tiếp với Thượng Đế thông qua cảm giác thần bí và sự mặc khải. Đại diện của thuyết này thường cố gắng chứng minh tính hợp lý quá trình trải nghiệm thần bí chủ quan của mình nhờ sự hiểu biết về Thượng Đế. Cơ sở của thuyết thần trí là khái niệm phiếm thần về một đấng cao siêu, tuyệt đối và duy nhất tạo ra bản chất của mọi vật. Bản chất thực tế của thuyết này là sự thể hiện ảo ảnh và hình thức ma thuật. Chấp thuận khả năng tiếp xúc trực tiếp với những đấng siêu nhiên tại thế giới khác đã làm cho thuyết thần trí có những điểm chung với thuyết duy linh.

Nguồn gốc[sửa | sửa mã nguồn]

Tên gọi[sửa | sửa mã nguồn]

Châu Âu[sửa | sửa mã nguồn]

Được dịch từ chữ Théosophie của Pháp mà chữ này lại do chữ Hi Lạp mà ra.

Chiết tự chữ Théosophie thì:

Théos: Dieu: Thượng Ðế

Sophia: Sagesse: Minh Triết.

Théosophia: Sagesse de Dieu ou Sagesse divine Minh Triết của Thượng-Ðế hay là Minh Triết Thiêng Liêng.

Người dùng danh từ Théosophia đầu tiên là nhà đại hiền triết Hi Lạp tên Ammonius, tục gọi là Saccas hay Ammonius Saccas (sống vào cuối thế kỷ II Tây lịch kỷ nguyên). Ngài dạy tại trường Alexandrie (Ai-Cập) và sáng lập ra phái Tân Triết học Platon. Ba vị cao đồ của Ngài là: Plotin. Longin, và Origene.

Nhưng mãi tới thế kỷ thứ 13, danh từ Théosophia mới được thông dụng ở Tây phương, chớ không phải bà Blavatsky đặt ra chữ Théosophia. Danh từ Thésophia dịch ra tiếng Việt là Thông Thiên Học là một sự miễn cưỡng dù từ này có nghĩa là thông suốt lẽ trời.

Ấn Độ[sửa | sửa mã nguồn]

Dù xuất hiện lâu ở châu Âu nhưng danh từ Minh Triết Thiêng Liêng đã có từ ngàn xưa bên Ấn Độ. Trong những kinh Ưu bà ni sa đà và Phệ Ðà (Upanishads et Védas) người ta thường gặp danh từ Brahma Vidya.

Chiết tự ra thì:

Brahma: Dieu: Thượng Ðế.

Vidya: Sagesse: Minh Triết.

Brahma Vidya: Sagesse de Dieu ou Sagesse divine.

Brahma Vidya là Minh Triết của Ðức Thượng-Ðế hay là Minh-Triết Thiêng-Liêng.

Mặc dù danh từ Théosophia của Hi Lạp đồng nghĩa với Brahma Vidya của Ấn Ðộ song nó xuất hiện rất lâu sau đó cả chục ngàn năm. Điều này cũng đủ chứng minh rằng chân lý vẫn một và vị đặt ra danh từ Théosophia đã đắc đạo.

Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]

Thuyết thần trí có nguồn gốc từ xa xưa, các yếu tố của nó có trong đạo Bà la môn, đạo Phật. Tư tưởng thần trí thấm nhuần trong các thuyết Platon mới và thuyết ngộ đạo trong thế giới cổ đại và trong thời kỳ Trung cổ. Từ thế kỷ XVI - XVIII, thuyết thần trí lại được phân tích chi tiết hơn trong các tác phẩm của Phillippus Paracelsus, Jakob Boehme, Emmanuel Swedenborg,... Hội thần trí được thành lập năm 1875 theo sáng kiến của Helena Blavatsky nhằm mục đích tuyên truyền mạnh hơn cho thuyết này. Giáo hội Hiện xuống Pentecotisme.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]